അഗ്നിപുരാണമ്

ദൈവാലയ നിർമ്മാണത്തിന് അനുയോജ്യമായ രീതികൾ മഹർഷികൾക്കു നേരെ കേശവൻ വിശദീകരിച്ചു. ദേവാലയത്തിന്റെ ഗോപുരം, ആലയം കാൾക്കാലോളം ഉയരത്തിൽക്കാൾ ഒരു അടി താഴെയായിരിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശം. അഞ്ചു ഹസ്ത ഉയരമുള്ള ദേവതാവിഗ്രഹത്തിന്, പീഠം ഒരു ഹസ്ത ഉയരത്തിൽ വേണം. മണ്ഡപത്തിന്റെ മുന്നിൽ ഗരുഡമണ്ഡപവും ഭൂമിയിലെ ഒരു ആവാസവുമൊരുക്കണം. ദിശകളിൽ എട്ട് പ്രതിമകളും നിർമിക്കണം. കിഴക്കിൽ വരാഹം, തെക്കിൽ നരസിംഹം, ജലത്തിൽ ശ്രീധരൻ, വടക്കിൽ ഹയഗ്രീവൻ, അഗ്നേയഭാഗത്ത് ജമദഗ്നിപുത്രൻ, നൈർത്യത്തിൽ രാമൻ, വായവ്യത്തിൽ വാമനൻ, പടിഞ്ഞാറ് വാസുദേവൻ എന്നിവരെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. ഈശാന്യത്തിൽ വസുക്കളും ആദിത്യന്മാരും മറ്റും ഉൾപ്പെടുന്ന ക്രമത്തിൽ ക്ഷേത്രം ഒരുക്കണം. ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ദേവതകളെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. അഞ്ചു ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ള ക്രമത്തിൽ നടുവിൽ വാസുദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. വാമനൻ അഗ്നേയത്തിൽ, നരഹരി നൈർത്യത്തിൽ, അശ്വശീർഷൻ വായവ്യത്തിൽ, ശൂകരൻ ഈശാന്യഭാഗത്ത് സ്ഥാപിക്കണം. പിന്നെ, നടുവിൽ നാരായണനും, അഗ്നേയത്തിൽ അംബികയും, നൈർത്യത്തിൽ ഭാസ്കരനും, വായവ്യത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും, ഈശാന്യത്തിൽ ലിംഗവും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. മറുവശം, രുദ്രസ്വരൂപം അല്ലെങ്കിൽ ഒമ്പതു ക്ഷേത്രങ്ങളിലായി വാസുദേവനെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കാം; കിഴക്കു തുടങ്ങിയുള്ള ദിശകളിൽ ഇടതും വലതുമുള്ള പ്രതിഷ്ഠകളും വേണം. ലോകപാലകർ, ഇന്ദ്രൻ മുതലായവർ, ഒമ്പതു ക്ഷേത്രങ്ങളിലോ, അഞ്ചു ക്ഷേത്രക്രമത്തിലോ, പരമപുരുഷനെ നടുവിൽ സ്ഥാപിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിക്കാം. കിഴക്കിൽ ലക്ഷ്മിയും വൈശ്രവണനും, തെക്കിൽ മാതാക്കളും, സ്കന്ദൻ, ഗണപതി, ഈശാനൻ, സൂര്യൻ എന്നിവരും, പടിഞ്ഞാറ് ഗ്രഹങ്ങളും സ്ഥാപിക്കണം. വടക്കിൽ മത്സ്യൻ തുടങ്ങിയ പത്ത് രൂപങ്ങളും, അഗ്നേയത്തിൽ ചണ്ഡിക, നൈർത്യത്തിൽ അംബിക, വായവ്യത്തിൽ സരസ്വതി എന്നിവരും പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. ഈശാന്യത്തിൽ പദ്മയും ഈശനും, നടുവിൽ വാസുദേവൻ അല്ലെങ്കിൽ നാരായണനും. പതിമൂന്നു ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ള ആലയത്തിൽ, വിഷ്വരൂപഹരിയെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കണം. കിഴക്കു തുടങ്ങിയ ദിശകളിൽ കേശവനും മറ്റു രൂപങ്ങളും, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഹരിയെ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിക്കാം. ഈ പ്രതിമകൾ മണ്ണിൽ നിന്നോ, മരത്തിൽ നിന്നോ, ലോഹത്തിൽ നിന്നോ, രത്നത്തിൽ നിന്നോ നിർമ്മിക്കാം. പ്രതിമകൾക്ക് ഏഴ് വകഭേദങ്ങളുണ്ട്: കല്ല്, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പം, മണ്ണ് മുതലായവ. ശ്രദ്ധയോടെ നിർജ്ഞാന സമയത്ത് പൂജിച്ചാൽ ഈ പ്രതിമകൾ എല്ലാ അഭിലഷിതഫലങ്ങളും നൽകും. ഇപ്പോൾ ഞാൻ കല്ലിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രതിമയെ കുറിച്ചും, കല്ല് എവിടെനിന്ന് എടുക്കണം എന്നതും വിശദീകരിക്കാം. മലകൾ ഇല്ലെങ്കിൽ നിലത്തുനിന്ന് കല്ല് എടുക്കണം; വെളുപ്പ്, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, കറുപ്പ് എന്നിവയാണ് ഉത്തമ വർണങ്ങൾ. ഉത്തമ വർണ്ണം ലഭിക്കാത്തപക്ഷം, സിംഹവിധി ആചരിച്ചു ആവശ്യമുള്ള വർണ്ണം പ്രാപിക്കണം. കല്ലിന് മുകളിൽ വെളുത്ത രേഖയോ, സിംഹവിധിയുടെ ഫലമായി കറുത്ത അഗ്രം ഉണ്ടെങ്കിൽ, താമ്രഘണ്ടം പോലുള്ള ശബ്ദം ഉണ്ടാകും; പുരുഷലിംഗം ആണെങ്കിൽ, മിന്നൽ പോലെ ചിന്തകൾ ഉയരും. വൃത്തചിഹ്നം ഉണ്ടായാൽ സ്ത്രീലിംഗം, രൂപം ഇല്ലെങ്കിൽ നപുംസകലിംഗം. കല്ലിനുള്ളിൽ വൃത്തം കാണുന്നുവെങ്കിൽ, ഗർഭം ഉള്ളതായതിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കണം. പ്രതിമയുടെ ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ കാടിലേക്ക് പോയി കാടുപൂജ നടത്തണം. അവിടെ കുഴിച്ചെടുത്ത്, പുരട്ടിയശേഷം, ഹരിയെ മണ്ഡപത്തിൽ പൂജിക്കണം. ബലികൊടുത്തശേഷം, കരണ്ടി മുതലായ ഉപകരണങ്ങൾ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന്, കല്ലിൽ അരി കലർത്തിയ വെള്ളം ചൊരിയണം. നരസിംഹമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് രക്ഷണം നടത്തി, മൂലമന്ത്രത്തിൽ പൂജിക്കണം. ഹോമം നടത്തി, ഗുരു പൂർത്തിയായ ഹവിയും പ്രേതാദികൾക്കുള്ള ബലിയുമൊക്കെ അർപ്പിക്കണം. യാതുധാനന്മാർ, ഗുഹ്യകർ, സിദ്ധർ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആദരവോടെ ക്ഷമ ചോദിക്കണം. “നമ്മുടെ ഈ യാത്ര വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമയ്ക്കുവേണ്ടിയാണ്, കേശവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം. വിഷ്ണുവിന്റെ സകല പ്രവർത്തികളും നിങ്ങൾക്കുമാണ്” എന്ന് അറിയിക്കണം. ഈ ബലികൊടുപ്പിലൂടെ നിങ്ങൾക്കു എല്ലാ വിധ സാന്ത്വനവും ലഭിക്കട്ടെ; ദയവായി ഈ സ്ഥലം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക. ഇങ്ങനെ അറിയിച്ചശേഷം, ജീവികൾ സന്തോഷത്തോടെ ഒഴിഞ്ഞുപോകും. ശില്പികൾ പാചകച്ചോറിട്ട്, രാത്രി സ്വപ്നമന്ത്രം ജപിക്കണം: “ഓം, ലോകനാഥനായ സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം, സ്വപ്നനാഥനായ ഭഗവാനെ വന്ദിക്കുന്നു.” “ദേവദേവ, ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ ശയിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്റെ മനസ്സിലുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സ്വപ്നത്തിൽ കാണിക്കണമേ.” “ഓം ഓം ഹ്രും ഫട്, വിഷ്ണുവിന് സ്വാഹാ; ശുഭസ്വപ്നം വന്നാൽ ശുഭം സംഭവിക്കട്ടെ, അശുഭം വന്നാൽ സിംഹബലികൊണ്ടു ശുദ്ധമാക്കട്ടെ.” പിന്നീട്, കരണ്ടി, കൊയ്ത്തിക്കത്തി മുതലായ ഉപകരണങ്ങൾ തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവ പുരട്ടിക്കൊണ്ടു എടുക്കണം. ആത്മാവിനെ വിഷ്ണുവായി ധ്യാനിച്ച്, ശില്പിയെ വിശ്വകർമ്മനായി കാണണം. ഉപകരണങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായി സമർപ്പിച്ച്, മുന്നും പിന്നും മറ്റു ഭാഗങ്ങളും കാണിച്ച്, ശില്പി ആത്മസംയമനം പാലിച്ച്, കരണ്ടി പിടിച്ച് കല്ലിനെ നാലു ഭാഗങ്ങളാക്കി രൂപപ്പെടുത്തണം. പീഠം നിർമ്മിച്ചശേഷം അല്പം താഴ്ത്തി, കല്ല് രഥത്തിൽ വച്ചു, വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി, ശില്പശാലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. അവിടെ പൂജ ചെയ്ത്, ശില്പി പ്രതിമ നിർമ്മാണം തുടങ്ങണം. ശ്രീഭഗവാൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: വാസുദേവനും മറ്റു ദേവതാപ്രതിമകളും ക്ഷേത്രത്തിൽ കിഴക്കോ വടക്കോ മുഖമാക്കി സ്ഥാപിക്കണം. പ്രതിഷ്ഠയും പൂജയും, ബലികൊടുപ്പും കഴിഞ്ഞ ശേഷം, നടുവിലൂടെ തന്തുവിടണം. ശില്പി അതിനെ ഒമ്പത് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, ഒമ്പതാം ഭാഗത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം. കല്ലിൽ ഒരു മുറിവ് അളവ് വിരൽവീതി; രണ്ട് വിരൽവീതി അളവ് “കാലനേത്രം” എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു ഭാഗം മൂന്നു ആയി വിഭജിച്ച്, കാൽവിരൽ ഭാഗം നിർമ്മിക്കണം. ഒരു ഭാഗം മുട്ടിനും, ഒരു ഭാഗം കഴുത്തിനും നൽകണം. കിരീടവും മുഖവും ഓരോ താളം വീതം നീളം, കഴുത്ത് ഒരു താളം, ഹൃദയം ഒരു താളം. നാഭിമുതൽ ഗുഹ്യദേശം വരെ ഒരു താളം, തുടകൾ രണ്ട് താളം, കാൽമുട്ട് രണ്ട് താളം. അളവുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. പാദത്തിൽ രണ്ട് തന്തു, കാലിൽ നടുവിൽ മറ്റൊന്ന്, മുട്ടിൽ രണ്ട് തന്തു, തുഡയിൽ നടുവിൽ മറ്റൊന്ന്. ഗുഹ്യദേശത്ത് മറ്റൊന്ന്, കമറിൽ മറ്റൊന്ന്, ഉരസ്സിൽ കെട്ടുവാൻ, നാഭിയിൽ മറ്റൊരു തന്തുവും വേണം. ഇങ്ങനെ, മഹർഷികൾക്ക് കേശവൻ ദൈവാലയ നിർമാണവും പ്രതിമാവിധാനങ്ങളും കൃത്യമായി വിവരിച്ചു.