അഗ്നിപുരാണമ്

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഒരു മനോഹരമായ കമലത്തിൽ, അതിന്റെ മധ്യഭാഗം, അതായത് കേന്ദ്രകമലത്തിൽ, ബ്രഹ്മാവിനെ അവന്റെ അംഗങ്ങളോടൊപ്പം ആരാധിക്കണം. കമലത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ദളത്തിൽ, പദ്മനാഭനായ വിഷ്ണുവിനെ; തെക്കുകിഴക്കൻ ദളത്തിൽ, പ്രകൃതിയെ; തെക്കൻ ദളത്തിൽ, പുരുഷനെ ആരാധിക്കണം. പുരുഷന്റെ വലതുഭാഗത്ത് അഗ്നിയെ ആരാധിക്കണം. തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്, വരുണനും വായുവും; പടിഞ്ഞാറൻ ദളത്തിൽ, ആദിത്യനെ; വടക്കു-പടിഞ്ഞാറ്, ഋഗ് വേദവും യജുർ വേദവും; വടക്കൻ ദളത്തിൽ, ഈശാന ഭാവത്തെ ആരാധിക്കണം. കമലത്തിന്റെ രണ്ടാം ചക്രത്തിൽ, ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവതകളും, ആകെ പതിനാറ്; സമവേദം, അഥർവവേദം, ആകാശം, വായു, തേജസ്, പിന്നീട് ജലം എന്നിവയെ ആരാധിക്കണം. ഭൂമി, മനസ്സ്, ചെവി, ചർമ്മം, കണ്ണ്; അതുപോലെ, നാവും മൂക്കും; പതിനാറാമതായി, ഭൂർ, ഭൂവ, സ്വഹ എന്നിവയെ ആരാധിക്കണം. മഹർ, ജനസ്, തപസ്, സത്യ, അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗം; അതിരാത്ര, ഉക്ത, ഷോഡശി, വജപേയ യാഗങ്ങൾ എന്നിവയും ആരാധിക്കണം. അതിരാത്രയെ യഥാവിധി പൂജിച്ച ശേഷം, അപ്തോര്യാമയെയും; മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നിവയെ ആരാധിക്കണം. രുചിയും ഗന്ധവും, ഇരുപത്തിയൊന്ന് ദളങ്ങളിൽ ക്രമത്തിൽ; പ്രാണൻ, മനസ്സിന്റെ അധിപൻ, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, പ്രകൃതി, ശബ്ദതത്ത്വം എന്നിവയെ ആരാധിക്കണം. വാസുദേവൻ തുടങ്ങി പത്ത് രൂപങ്ങൾ; മനസ്സ്, ചെവി, ചർമ്മം, കണ്ണ്, നാവു എന്നിവയും ആരാധിക്കണം. മൂക്ക്, വാക്ക്, കൈകൾ, കാലുകൾ—ഈ മുപ്പത്തിരണ്ടു ദളങ്ങളിൽ ആരാധിക്കണം; നാലാം വളയത്തിൽ, അവരോടൊപ്പം അംഗങ്ങളോടും അനുയായികളോടും ആരാധിക്കണം. അന്നുസ്, ശുക്ലേന്ദ്രിയം, മാസങ്ങളുടെ പന്ത്രണ്ടു അധിപന്മാർ; പുറം വളയത്തിൽ, പുരുഷോത്തമം തുടങ്ങി ആറു വിഭാഗങ്ങൾ ആരാധിക്കണം. ചക്രകമലത്തിൽ, മാസാധിപന്മാരെ ക്രമത്തിൽ; എട്ട് പ്രകൃതികൾ, പിന്നീട് ആറു, അഞ്ചു, നാലു മറ്റ് രൂപങ്ങൾ. പിന്നീട്, യന്ത്രത്തിൽ രേഖകൾ വരയ്ക്കണം; കേൾക്കൂ: കമലത്തിന്റെ കർപ്പരം മഞ്ഞ നിറത്തിൽ, എല്ലാ ദളങ്ങളും വെള്ള നിറത്തിൽ, ഒറ്റയളവിൽ. ദളങ്ങൾ ഇരുകൈകളുടെ അങ്ങ് വലിപ്പത്തിൽ, ഒറ്റകൈയിൽ അതിന്റെ പകുതിയളവിൽ, എല്ലാം വെള്ള നിറത്തിൽ; കമലത്തിന്റെ ജോയിന്റുകളിൽ വെളുത്ത നിറം ചേർത്തുക, ആവശ്യമെങ്കിൽ കറുപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ നീലയും ചേർക്കാം. തണ്ടുകൾ ചുവപ്പും മഞ്ഞയും; കോണുകൾ ചുവപ്പിൽ നിറയ്ക്കണം; യോഗപീഠം എല്ലാ നിറങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കാം. കമലത്തിന്റെ ഘടന വള്ളികൾ, കുടകൾ, ഇലകൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം; സീറ്റ് പ്രവേശനത്തിൽ, സൗന്ദര്യത്തിന് വെളുത്ത്, ഭാവത്തിന് ചുവപ്പ്, മഞ്ഞയും ഉപയോഗിക്കണം. നീല നിറം അലങ്കാരത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കണം, കോണുകൾ വെളുത്ത് നിറയ്ക്കണം; ഭദ്രകയുടെ നിറം ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവയ്ക്കും അതുപോലെ. അരക വിത്തുകൾ കറുപ്പും ചുവപ്പു വരകളും; ചുവപ്പിൽ നിന്ന് കറുപ്പും; വെളുത്ത്, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ് വരകൾ പുറത്ത്, മഞ്ഞ വരകൾ പുറത്താണ്. അരി മുതലായ ധാന്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന പൊടി വെളുത്ത്; കുസുമം മുതലായവയിൽ നിന്ന് ചുവപ്പ്; മഞ്ഞൾയിൽ നിന്ന് മഞ്ഞ; ദഹിച്ച ധാന്യത്തിൽ നിന്ന് കറുപ്പ്. ശമീ ഇല മുതലായവയുടെ വിത്തുകൾ കറുപ്പ്; വിത്തുകളിൽ അടയാളങ്ങൾ കറുപ്പ്; മന്ത്രങ്ങൾക്കും വിദ്യകൾക്കുമുള്ള അളവ് നാലുലക്ഷം. ബുദ്ധിവിദ്യകൾക്കുള്ള അളവ് പത്തായിരം; സ്തുതികൾക്കുള്ളത് ആയിരം; മുൻപ്, ഒരു ലക്ഷത്തിൽ, മന്ത്രവും ആത്മാവും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റൊരു ലക്ഷത്തിൽ, മന്ത്രം ക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥാപിതമാകും; മുൻപ്, വിത്തുകളുടെ ഹോമം തുല്യമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മന്ത്രസേവനം തുടങ്ങിയവയുടെ മുൻപരിചയം പത്ത് ശതമാനമാണെന്ന് പറയുന്നു; പ്രാരംഭ ചടങ്ങിൽ, മാസവ്രതം പാലിക്കണം. ഇടതു കാലു നിലത്ത് വയ്ക്കണം, ദാനം സ്വീകരിക്കരുത്; ഇതിന്റെ ഇരട്ടം, മൂന്നിരട്ടം ചെയ്താൽ മധ്യവും ഉത്തമവും സിദ്ധികൾ ലഭിക്കുന്നു. മന്ത്രധ്യാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; അതിലൂടെ മന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ഫലം ജനിക്കുന്നു; ഭൗതികമായ ശബ്ദരൂപം പുറത്തുള്ള രൂപമാണ്. സൂക്ഷ്മരൂപം പ്രകാശമാനവും ഹൃദയത്തിൽ വാസമാനവും ചിന്താരൂപവുമാണ്; ചിന്തയില്ലാത്തത് പരമമായത്. മറ്റുള്ളവർക്കു ഹൃദയത്തിൽ ചിന്താരൂപം എപ്പോഴും ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഭൗതികം "വിരാട്" എന്നറിയപ്പെടുന്നു, സൂക്ഷ്മം "ലിംഗം" എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ചിന്തയില്ലാത്ത രൂപം ദൈവികമാണ്; ചൈതന്യം, അവിനാശം, ഹൃദയകമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന പ്രകാശം. വിത്തിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്ന വിത്ത്, കടംബപുഷ്പരൂപത്തിൽ ധ്യാനിക്കണം; ഒരു കലശത്തിൽ ദീപം വെച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, അതിന്റെ ജ്വാല നിയന്ത്രിതമാണ്. അങ്ങനെ, മന്ത്രങ്ങളുടെ അധിപൻ ഹൃദയത്തിൽ ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; പലതരം കുഴികൾ ഉള്ള കലശത്തിൽ കാണുന്ന പ്രകാശകിരണങ്ങൾ പോലെ, അളവുകളുടെ കിരണങ്ങൾ. വിത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾ നാഡികളിലൂടെ പുറത്തേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു; ദൈവീകശരീരത്തിൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നാഡികൾ പുറപ്പെടുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു ലഭ്യമാണ്; ഇവയിൽ രണ്ട്, അഗ്നി-സോമ സ്വഭാവമുള്ളത്, മൂക്കിന്റെ അറ്റത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. യോഗത്തിന്റെ രഹസ്യപാഠം അനുഷ്ഠിച്ച്, ശരീരത്തിലെ വായു ജയിച്ചാൽ, ജപവും ധ്യാനവും ചെയ്യുന്ന സാദകൻ മന്ത്രത്തിന്റെ ചിഹ്നം നേടുന്നു. ഭൂതങ്ങൾക്കും അവയുടെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾക്കും ശുദ്ധീകരണം ചെയ്ത്, യോഗം അഭിലഷിച്ച്, അണിമാദി സിദ്ധികൾ നേടുന്നു; വിരക്തനാകുമ്പോൾ അവയെ അതിക്രമിക്കുന്നു. ദൈവീകതയുള്ള ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്ന്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. അഗ്നി പറഞ്ഞു: സ്വയം, മറ്റുള്ളവർക്കും സംരക്ഷണം നൽകുന്ന മാർജന എന്ന സംരക്ഷണപദ്ധതി ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ഇതിലൂടെ മനുഷ്യൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ആനന്ദം നേടുന്നു. അഗ്നി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: പവിത്രാരോഹണ എന്ന ചടങ്ങും, ഹരിയെ ഒരു വർഷം ആരാധിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ആഷാഢ മാസാരംഭത്തിൽ നിന്ന് കാർത്തികം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ, ആദ്യദിനം പവിത്രം അർപ്പിക്കുന്ന ദിനമാണ്. ശ്രീ, ഗൗരി, ഗണേശ, സരസ്വതി, ഗുഹ, സൂര്യന്റെ മാതാക്കൾ, ദുർഗാ, നാഗങ്ങൾ, ഋഷി, ഹരി, മന്മഥൻ—ഇവരെയും, ശിവനും ബ്രഹ്മാവിനെയും രണ്ടാംദിനം മുതൽ ക്രമത്തിൽ; ഭക്തൻ ഏത് ദേവതയിലാണു ഭക്തി, അതു ദിവസമാണ് പവിത്രദിനം. പവിത്രാരോഹണ ചടങ്ങിൽ, മന്ത്രങ്ങൾ മുതലായവ ഒഴികെ, ക്രമം സമാനമാണ്; സ്വർണം, വെള്ളി, താമ്രം, ത്രെഡ്, പഞ്ചു മുതലായവ—ബ്രാഹ്മണ സ്ത്രീയാൽ ചുരണ്ടിയ ത്രെഡ്, ഇല്ലെങ്കിൽ ശുദ്ധമായത്; അതിനെ മൂന്നിരട്ടിയാക്കി, പവിത്രം നിർമ്മിക്കണം. ഇങ്ങനെയാണ് നാരദനും അഗ്നിയും ആഗ്നേയ പുരാണത്തിൽ കമലാരാധനയുടെ ക്രമവും, മന്ത്രധ്യാനത്തിന്റെ ഗൗരവവും, പവിത്രാരോഹണ ചടങ്ങിന്റെ വിശേഷതകളും വിശദീകരിച്ചത്.