ശ്വാസം തടസ്സപ്പെടുന്നവർക്കും, വയറുവേദനയുള്ളവർക്കും, ശരീരത്തിൽ വീക്കം അനുഭവപ്പെടുന്നവർക്കും, ഗുര്, ഇഞ്ചി, തൈര്, ചിത്രക എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന പഥ്യാഹാരം കഴിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ആചാര്യന്മാർ ഉപദേശിക്കുന്നു. വയറുവേദനകൾക്കും ദഹന സംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾക്കും തൈരും ചിത്രകയും ഉത്തമ ഔഷധങ്ങളാണ്. പഴയ യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, കാട്ടുമാംസത്തിന്റെ രസം, മുദ്ഗം, ആമലകി, ഈത്തപ്പഴം, മുന്തിരി, ബദര എന്നിവയും ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. വാതരോഗം ബാധിച്ചവർക്കു തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ, പഞ്ചസാര, അരയാൽ, പർപട, തൈര്, അരിഷ്ടം എന്നിവ എപ്പോഴും ഗുണകരമാണ്. ഹൃദ്രോഗമുള്ളവർക്ക് വേണം ശോധനചികിത്സ; ഷർദി (ശ്വാസതടസ്സം) ഉള്ളവർക്ക് പിപ്പലി ഉത്തമം. തൈര്, വലാല, സിന്ദു എന്നിവ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി ഉപയോഗിക്കാം. മദ്യപാനദോഷം മാറ്റാൻ മുത്ത്, കറുത്ത ഉപ്പു മുതലായവ ഉപയോഗിക്കാം; ഛർദി മാറ്റാൻ ലക്ഷയും തേനും പാൽ ചേർത്ത് കുടിക്കണം. ക്ഷയരോഗികൾക്ക് മാംസരസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഭക്ഷണമാണ് ദഹനാഗ്നിയെ സംരക്ഷിക്കുകയും രോഗം അതിജീവിക്കാനും സഹായിക്കുന്നത്. ഭക്ഷണത്തിൽ ചുവന്നരി, നിവാര, കലമ എന്നിവ ചേർക്കണം. യവം, മാംസം, പച്ചക്കറികൾ, കറുത്ത ഉപ്പു, ശടി എന്നിവ ആരോഗ്യപ്രദമാണ്. അർശസ്സിന് (മലബദ്ധം) കഞ്ഞിയോ തൈറോ വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി കുടിക്കണം. മുസ്ത, ലോപ്പ, ചിത്രക, മഞ്ഞൾ, യവം, അരി, വാസ്തുക, കറുത്ത ഉപ്പു എന്നിവയും ഉത്തമം. യവം, ഗോതമ്പ്, തിന്ന്, പാൽ, കരിമ്പ് നീർ, നെയ്യ് എന്നിവ മൂത്രകഠിനതിനു നല്ലതാണ്. കുടിക്കാൻ കഞ്ഞിയും സൂരയും ഉത്തമം. പൊരിപ്പരുപ്പ്, ശക്തു, തേൻ, വറുത്ത മാംസം, പരുഷക, വാനക, കുലാവ, ശിഖിൻ എന്നിവയും പാനീയങ്ങൾ ചേർത്ത് ഛർദിനാശത്തിന് ഉത്തമം. വെള്ളം കൂടുതലായി ചേർത്ത് വേവിച്ച അരി, അല്ലെങ്കിൽ പാൽ ചേർത്തോ ചൂടുവെള്ളം മാത്രം ചേർത്തോ വേവിച്ച അരി ദാഹമാറ്റാൻ ഉത്തമം. അല്ലെങ്കിൽ മുസ്തയും ഗുരും ചേർത്ത് കട്ടിയാക്കിയ ഗുളിക വായിൽ വയ്ക്കാം. യവം, ശക്തു, ഉണക്കു മൂലങ്ങൾ, പച്ചക്കറികൾ, പടോല, വെട്ര എന്നിവ ശരീരം മൃദുവാക്കുന്നു. മുദ്ഗ, അരഹർ, മാസൂർ, എള്ള്, കാട്ടുമാംസരസം, കല്ല് ഉപ്പ്, നെയ്യ്, മുന്തിരി, ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി, ആമലകി, കോല എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം. പഴയ ഗോതമ്പ്, യവം, അരി എന്നിവയുടെ സൂപ്പ് ഉത്തമം; വിശരോഗികൾക്ക് എള്ള്, തേൻ, മുന്തിരി, മാതളനാരങ്ങ എന്നിവ ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന മധുരം ഗുണം ചെയ്യുന്നു. ചുവന്ന കരിമ്പ്, ഗോതമ്പ്, യവം, മുങ്ങ് എന്നിവ ലഘുവായ ഭക്ഷണങ്ങളാണ്; കാകമാരി, വെട്രയുടെ അഗ്രഭാഗം, വാസ്തുക, സുവർചല എന്നിവയും. വാതരക്തരോഗങ്ങൾക്കു തേൻ കലർത്തിയ വെള്ളം ഉത്തമം; ഭവ്യരോഗങ്ങൾക്കു ദുർവാരസം ചേർത്ത നെയ്യ് ഗുണകരമാണ്. ഭൃംഗരാജരസം, അല്ലെങ്കിൽ ആമ്ലരസം ചേർത്ത എണ്ണ മൂക്കിൽ ഇടുന്നത് എല്ലാ രോഗങ്ങൾക്കും, തലയിൽ പരാജീവികൾ ഉണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങൾക്കും ഉത്തമം. തണുത്ത വെള്ളം, തണുത്ത ഭക്ഷണവും പാനീയവും, എള്ള് കഴിക്കൽ എന്നിവ ദ്വിജന്മാർക്ക് മന്ദത ഉണ്ടാക്കുന്നു, സംതൃപ്തിയും നൽകുന്നു. എള്ളെണ്ണയിൽ കുളുകുളുക്കൽ ദ്വിജന്മാർക്ക് മന്ദത വർദ്ധിപ്പിക്കും; വിരംഗ ചൂർണ്ണവും പശുവിന്റെ മൂത്രവും പാമ്പ്, പുഴു മുതലായവയുടെ പാമ്പ് രോഗം നശിപ്പിക്കും. ആമലകി ഫലം നെയ്യിൽ ചേർത്ത് തലയിൽ പുരട്ടുന്നത് ഉത്തമമാണ്; തലരോഗങ്ങൾ മാറ്റാൻ എണ്ണയുള്ളതും ചൂടായതുമായ ഭക്ഷണം ഉത്തമം. എണ്ണയോ ഒട്ടകത്തിന്റെ മൂത്രമോ കാതിൽ ഇടുന്നത് കാത് വേദനയ്ക്കും ഉത്തമം; എല്ലാ വിധ മുത്തുകളും ഇതിന് ഗുണം ചെയ്യും. പർവതമണ്ണ്, ചന്ദനം, ലക്ഷ, മല്ലികാമുകുളങ്ങൾ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ലേപം ശുക്രദോഷം മാറ്റുന്നു. വ്യോഷം, ത്രിഫല, തുച്ചക, വെള്ളം ഇവ ചേർത്ത് കണ്ണ് രോഗങ്ങൾക്ക് ഉത്തമം; രസാഞ്ജനവും അതുപോലെ ഗുണം ചെയ്യുന്നു. നെയ്യ് കല്ലിൽ ചുട്ട്, ലോധ്ര, പുളിച്ച അരി വെള്ളം, കല്ല് ഉപ്പ് എന്നിവ ചേർത്ത് കണ്ണ് കഴുകാനും രോഗം മാറ്റാനും ഉത്തമം. പർവതമണ്ണും ചന്ദനവും ചേർത്ത് കണ്ണിൽ പുരട്ടാം; കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ ത്രിഫല എപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കണം. രാത്രിയിൽ ആയുസ്സു നേരിടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ തേനും നെയ്യും കഴിക്കണം; ഷതാവരി പാൽ, നെയ്യ് ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഉജ്ജീവനത്തിനാണ്. കലംബികയും മാഷ് പയർ പാൽ, നെയ്യ് ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് ഉജ്ജീവനത്തിനാണ്; ത്രിഫലയും യസ്തിമധു ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് ദീർഘായുസ്സിന് ഉത്തമം. യസ്തിമധു മുതലായ രസങ്ങൾ ശക്തി നൽകുകയും കന്യക (പാലിത്യം) മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു; വച ചേർത്ത നെയ്യ് ഭൂതദോഷം മാറ്റുന്നു. കവിത ബുദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കും; വലാ, കല്കകഷായം ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന തൈലം അഭ്യംഗത്തിനും ഗുണം ചെയ്യും. രസ്ന, സഹചര ചേർത്ത എണ്ണ വാതരോഗങ്ങൾക്കു ഉത്തമം; തടസ്സമില്ലാത്ത ഭക്ഷണം മുറിവുകൾക്ക് ഉത്തമം. ശക്തു അപ്പം, പുളിപ്പുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ ദഹനത്തിന് ഉത്തമം; വ്രണത്തിനും വ്രണശുദ്ധിക്കും അരയാൽ ചൂർണ്ണം ഗുണം ചെയ്യും. അതു പോലെ, ശരിയായ ശുദ്ധിയും പ്രത്യേക യാഗങ്ങളും നിർബന്ധമാണ്; പ്രസവകാല സ്ത്രീകൾക്ക് സംരക്ഷണം എല്ലായ്പ്പോഴും ജീവികൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും. അരയാൽ ഇല കഴിക്കുന്നത് പാമ്പ് കടി മാറാൻ ഉത്തമം; പനമരവും അരയാൽ ഇലയും പഴയ എണ്ണയും യവവും നെയ്യും ചേർത്ത് പുരട്ടുന്നതും ഗുണം ചെയ്യും. ചൂരൽ കടി മാറാൻ മയില്പീലി നെയ്യ് ധൂപനം ചെയ്യാം; അർക്കക്ഷീരവും താമര വിത്തും പലാശ വിത്തും ചേർത്ത് ലേപം ചെയ്യാം. ചൂരൽ ബാധയ്ക്ക് കാക്കമാഞ്ച, ശിവപ്ലാന്റ് ഫലം, അർക്കക്ഷീരം, എണ്ണ, മണ്ണ്, ജഗ്ഗറി എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം. തണ്ടുലീയ വേരും ത്രിവൃതും തുല്യമായി, നെയ്യ് ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ പിശാച് നായ്ക്ക് കടിയാൽ വരുന്ന വിഷം വേഗം മാറും. പാമ്പ്, കീടം മുതലായവയുടെ ശക്തമായ വിഷം പോലും ചന്ദനം, പത്മക, കുഷ്ഠം, പനമരം, ഉശിരം, പാടല എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റാം. നിര്ഗുണ്ടി, ശരിവ, സെലു, ലൂത എന്നിവ വിഷം മാറ്റാൻ ഉത്തമം; തലശുദ്ധിക്ക് ഗുരും നാഗരവും ഉത്തമം. അഭ്യന്തരമായ സ്നേഹനം, വസ്തി എന്നിവയ്ക്ക് ഉത്തമമായ എണ്ണയും നെയ്യും ഉപയോഗിക്കണം; ശക്തമായ സ്വേദനം തീയിൽ വച്ച് ചെയ്യണം; തണുത്ത വെള്ളം ഉത്തമമായ സംയമകമാണ്. ശോധനയ്ക്ക് ത്രിവൃതാണ് ഉത്തമം; വമനത്തിന് മദന; വസ്തി, ശോധനം, വമനം, എണ്ണ, നെയ്യ്, തേൻ എന്നിവ ആവശ്യാനുസരണം ഉപയോഗിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ആചാര്യന്മാർ ഓരോ രോഗത്തിനും അനുയോജ്യമായ ഔഷധങ്ങൾ, ഭക്ഷണങ്ങൾ, ശുദ്ധിക്രമങ്ങൾ എന്നിവ സൂക്ഷ്മമായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ശരീരവും മനസ്സും ശുദ്ധവും ആരോഗ്യവുമാകാൻ ഇവ പ്രയോജനപ്പെടുത്തണം, ഭക്തിയോടെ അനുസരിക്കണം.