ശാന്തനുവിൽ നിന്ന് ദേവാപി, വാഹ്ലിക, സോമദത്ത എന്നീ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. വാഹ്ലികനിൽ നിന്ന് സോമദത്തൻ ജനിച്ചു; സോമദത്തനിൽ നിന്ന് ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശല എന്നിവർ ജനിച്ചു. ഗംഗയിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവിന് ഭീഷ്മൻ ജനിച്ചു; കാല്യയിൽ നിന്ന് വികിത്രവീര്യൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; വികിത്രവീര്യന്റെ കാലത്ത്, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ ജനിച്ചു. കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രൻ, പാണ്ഡു, വിദ്യുര് എന്നീ മൂവരും ജനിച്ചു. പാണ്ഡുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ നിന്ന് യുദിഷ്ഠിരൻ ജനിച്ചു; ഭീമനും അർജ്ജുനനും കൂടി മൂന്ന് പുത്രന്മാർ. മാദ്രിയിൽ നിന്ന് ദൈവികമായ രീതിയിൽ നകുലനും സഹദേവനും പാണ്ഡുവിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. അർജ്ജുനനിൽ നിന്ന് സൌഭദ്രൻ അഥവാ അഭിമന്യുവിന്റെ മകൻ പരിചിത് ജനിച്ചു. പാണ്ഡവരിൽ പ്രിയങ്കരിയായ ദ്രൗപദിയിൽ നിന്ന് യുദിഷ്ഠിരനു പ്രതിവിന്ദ്യൻ, ഭീമസേനനു ശ്രുതകീർത്തി, അർജ്ജുനനു ധനഞ്ജയൻ എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു. സഹദേവനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമ്മൻ ജനിച്ചു; ശതാനീകൻ നകുലന്റെ മകനാണ്; ഭീമസേനനും ഹിംബായും ചേർന്ന് ഘടോൽകചൻ ജനിച്ചു. ഇവർക്ക് മുമ്പും പിന്നെയും അനവധി രാജാക്കന്മാർ ഈ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്; അവർ എല്ലാവരും കാലചക്രത്തിൽ ലയിച്ചു; കാരണം, സമയം തന്നെയാണ് ഹരി. അതിനാൽ, ദ്വിജന്മാർ അവനെ ആദരിക്കണം. അഗ്നിഹോത്രം നടത്തണം, കാരണം അതിലൂടെ എല്ലാ അനുഭവങ്ങൾക്കും സാധ്യതയുണ്ട്. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്യുന്നു: ധന്വന്തരി ദേവൻ സുഷ്രുതനോട് ഉപദേശിച്ച ആയുര്വേദത്തിന്റെ സാരം ഞാൻ പറയാം—മരിച്ചവരെ പോലും ജീവിപ്പിക്കുന്ന അത്ഭുതശക്തിയുള്ളത്. സുഷ്രുതൻ ചോദിച്ചു: മനുഷ്യർക്കും കുതിരകൾക്കും പശുക്കൾക്കും രോഗങ്ങൾ നീക്കുന്നതിനുള്ള, സിദ്ധമായ ഔഷധങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും, മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്ന രഹസ്യങ്ങളും അടങ്ങിയ ആയുര്വേദം എന്നോട് വിശദമായി പറയണമേ. ധന്വന്തരി ഉത്തരം പറഞ്ഞു: ജ്വരത്തിൽ ദുർബലനായവന്റെ ശക്തി സംരക്ഷിക്കാൻ, ഉപവാസം കഴിഞ്ഞാൽ ഭിഷഗ്വൻ ലഘു ഭക്ഷണം നൽകണം. പൊള്ളിയ യവവും ചോറും തണുത്ത വെള്ളവും കൊടുത്താൽ ദാഹവും ജ്വരവും ശമിക്കും. മുഷ്ത, പർപട, കോശിര, ചന്ദനം, ഉദിച്യ, നാഗര എന്നിവയും, ജ്വരത്തിന്റെ ഉച്ചസ്ഥിതി കഴിഞ്ഞാൽ, കയ്പ്പുള്ള ഔഷധം നൽകണം. എണ്ണയിട്ട് ദോഷങ്ങൾ പുറത്താക്കി, ശേഷം വിരചനവും നടത്തണം; നന്നായി വേവിച്ച ശഷ്ടിക, നിവാര, ചവൽ, പ്രമോദക എന്നിവ നൽകാം. ജ്വരത്തിൽ ഇത്തരം ഭക്ഷണങ്ങളാണ് ഉത്തമം; യവം, പയർ, മസൂർ, ചണ, കുലത്ത എന്നിവയും കൂടെ കൊടുക്കാം. അതക്യ, നരക, കർക്കോടക, കറ്റോല്വക, പടോള, വേപ്പില, പർപട, മാതളനാരങ്ങ, മാതുളം എന്നിവയും ജ്വരത്തിൽ ഗുണപ്രദം. കീഴോട്ട് പോകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ വാന്തി ഉത്തമം; മുകളിലേക്ക് പോകുന്നതിൽ വിരചനവും നല്ലത്. രക്തപിതത്തിൽ, ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി ഒഴികെയുള്ള ആറു ഇനങ്ങളടങ്ങിയ കഷായം കുടിക്കണം. പൊള്ളിയ യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, പയർ, കുഷ്ഠം, ചണം, പയർ എന്നിവ ആരോഗ്യകരം; ഗോതമ്പ് വിഭവങ്ങൾ ഗുണകരം. നെയ്യും പാലും തേനും കാളിന്റെ മൂത്രവും ചേർത്ത ഭക്ഷണവും, പുരാതന ചവൽ ദീർഘകാല അജീർണത്തിൽ ഉത്തമം. തടസ്സം വരാത്ത ഭക്ഷണം, ലോധ്ര ചോറും, വയറ്റിലെ കട്ടികൾക്കു കാറ്റ് ഒഴിവാക്കലും നിർബന്ധം. ഗോതമ്പ്, അരി, പയർ, ബ്രാഹ്മി, ഖദിര, ഹരിതകി, അഞ്ചു തരം മുളക്, കാട്ടുവാഴ, വേപ്പ്, ആമലകി, പടോള എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. മാതുളം, ജാതി, ഉണക്കിയ മൂലങ്ങൾ, കല്ലുപ് എന്നിവ ചേർത്ത്, ചർമ്മരോഗികൾക്ക് ഖദിരം കുതിർത്ത വെള്ളം കുടിക്കാൻ ഉത്തമം. പയർ, പയർകറി, നന്നായി വേവിച്ച അരി, വേപ്പിലയും പർപടയിലയും കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ രസം ചേർത്ത് നൽകാം. വിദംഗ, കുരുമുളക്, മുഷ്ത, കുഷ്ഠം, ലോധ്ര, സുവർചിക, മനശില, വലേറിയൻ എന്നിവ മൂത്രം ചേർത്ത് നന്നായി അരച്ചാൽ ചർമ്മരോഗങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കാം. കൂക്കുകൾ, കുഷ്ഠം, കുള്മശം, യവം എന്നിവ മൂത്രക്രിയാ ദോഷമുള്ളവർക്ക് ഗുണകരം; യവം, പയർ, കുളത്ത, നന്നായി വേവിച്ച അരി എന്നിവയും നൽകാം. കയ്പ്പും വരണ്ടതുമായ പച്ചക്കറികൾ, എള്ള്, കടുക്, വിപിതക, ഇന്നുഗദ എന്നിവയുടെ എണ്ണയും നല്ലതാണ്. പയർ, യവം, ഗോതമ്പ്, ഒരു വർഷം സൂക്ഷിച്ച ധാന്യങ്ങൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ രസം ക്ഷയരോഗികൾക്ക് ഉത്തമം. കുളത്ത, ഉഴുന്ന്, രസ്ന, ഉണക്കിയ മൂലങ്ങൾ, കാട്ടുമാംസം, പൂക്കൾ ചേർത്ത്, തയാറാക്കിയ ധാന്യങ്ങൾ തൈരും മാതളനാരങ്ങയും ചേർത്ത് നൽകാം. മാതുളം, തേൻ, ദ്രാക്ഷ, പിപ്പലി, യവം, ഗോതമ്പ്, അരി എന്നിവ ചേർത്ത് ശ്വാസക്കേട്, ചുമ എന്നിവയുള്ളവർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകണം. പത്തുമൂലങ്ങൾ, ബാല, രസ്ന, കുളത്ത എന്നിവ ചേർത്ത് കഞ്ഞി, പച്ചടി, കഷായം എന്നിവ ശ്വാസക്കേടിനും വിറയലിനും ഉത്തമം. അരി, ഗോതമ്പ്, യവം, ഉണക്കിയ മൂലങ്ങളുടെ രസം, കുളത്ത, കാട്ടുമൂലങ്ങൾ, ഉശിര എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിക്കണം. വയറുവീക്കം ഉള്ളവർക്ക് പാഠ്യവും, ജഗ്ഗേരിക്കും ഇഞ്ചിയും, മോർ, ചിത്രക എന്നിവയും നൽകാം; ഇവ പാചകസംവിധാന രോഗങ്ങൾക്ക് ഉത്തമം. പഴയ യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, കാട്ടുമാംസം, പയർ, ആമലകി, ഈത്ത, ദ്രാക്ഷ, ബദര എന്നിവ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. തേൻ, നെയ്യ്, പാലു, പഞ്ചസാര, വേപ്പ്, പർപട, മോർ, അരിഷ്ടം എന്നിവ വാതരോഗികൾക്ക് എപ്പോഴും ഗുണകരം. ഹൃദ്രോഗികൾക്ക് വിരചനവും, വിറയലിനു പിപ്പലി ഗുണകരം. മോർ, വലാല, സിന്ദു എന്നിവ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കണം. മുത്ത്, കറുപ്പ് ഉപ്പ് മുതലായവ മദ്യം ശമിപ്പിക്കും; ചൊക്കയും തേനും പാലും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഛർദി ശമിക്കും. ക്ഷയരോഗം മാംസരസ ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ശമിക്കും; ഭക്ഷണത്തിൽ ചുവന്ന അരി, നിവാര, കലമ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തണം. യവം, മാംസം, പച്ചക്കറികൾ, കറുപ്പ് ഉപ്പ്, ശതി എന്നിവ ആരോഗ്യകരം; അർശസ്സിന് കഞ്ഞി, മോർ, വെള്ളം എന്നിവ കഴിക്കണം. മുഷ്തം, ലോപ്പ, ചിത്രക, മഞ്ഞൾ, യവം വിഭവങ്ങൾ, അരി, വസ്തുക്ക, കറുപ്പ് ഉപ്പ് എന്നിവയും ഉത്തമം. യവം, ഗോതമ്പ്, തിങ്ക, പാലു, ഇഞ്ചിപ്പാനി, നെയ്യ് എന്നിവ മൂത്രക്കുഴപ്പത്തിന് ഗുണകരം; കുടിക്കാൻ കഞ്ഞിയും സുരയും ഉത്തമം. പൊങ്കൽ, ശക്തു, തേൻ, പൊള്ളിയ മാംസം, പരുഷക, വഴുതന, കുലാവ, ശിഖിൻ, പാനീയങ്ങൾ എന്നിവ ഛർദിക്ക് ഔഷധമാണ്. ഇങ്ങനെ, മഹർഷിമാരുടെ വംശാവലി മുതൽ ധന്വന്തരിയുടെ ആയുര്വേദോപദേശങ്ങൾ വരെ, ഈ മഹത്തായ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സാരാംശം അഗ്നി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.