അഗ്നിപുരാണമ്

സുഹോത്രന്റെ പുത്രനായിരുന്ന ബൃഹത്, അവനിൽ നിന്ന് അജമീഢ, ദ്വിമീഢ, പുരുമീഢ എന്നീ മൂന്നു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അജമീഢനും കേശിനിയും ചേർന്ന് പ്രശസ്തനായ ജഹ്നുവിനെ പ്രസവിച്ചു. ജഹ്നുവിൽ നിന്ന് അജകാശ്വനും ബാലാകാശ്വനും, പിന്നെ ബാലാകാശ്വന്റെ പുത്രനും ജനിച്ചു. ബാലാകാശ്വയിൽ നിന്ന് കുശികൻ ജനിച്ചു; കുശികനിൽ നിന്ന് ഗാധി, ഇന്ദ്രക എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, ജനിച്ചു. ഗാധിയുടെ മകളായിരുന്നു സത്യവതി, അതുപോലെ വിശ്വാമിത്രൻ ഗാധിയുടെ ശ്രേഷ്ഠപുത്രനായിരുന്നു. വിശ്വാമിത്രനിൽ നിന്ന് ദേവരാതയും കതിമുഖനും ജനിച്ചു; ശുനശ്ശേഫനും അഷ്ടകനും മറ്റുള്ളവരും, അജമീഢയിൽ നിന്നൊരു പുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു. നീലിനിയിൽ നിന്ന് ശാന്തിയും, സുശാന്തിയിൽ നിന്ന് പുരുജാതിയും ജനിച്ചു. പുരുജാതിയിൽ നിന്ന് വായ്യാസ്വനും, വായ്യാസ്വയിൽ നിന്ന് അഞ്ച് രാജാക്കന്മാരും ജനിച്ചു. മുകുല, ശ്രഞ്ജയ, വൃഹദിഷു രാജാവ്, യവീനര, കൃമില—ഇവരാണ് പ്രശസ്തമായ പാഞ്ചാലന്മാർ. മുകുലയിൽ നിന്ന് മൗകുല്യന്മാർ, ക్షേത്രജന്മമായ ദ്വിജന്മാർ, ഉത്ഭവിച്ചു. മുകുലയിൽ നിന്ന് ചഞ്ചാശ്വയും, ചഞ്ചാശ്വയിൽ നിന്ന് ഒരു ഇരട്ടപ്പിറപ്പും ജനിച്ചു. ഇവരിൽ നിന്ന് ദിവോദാസനും അഹല്യയും, അഹല്യയിൽ നിന്ന് ശരദ്വത്തും, ശരദ്വത്തിൽ നിന്ന് സത്യധൃതിയും, മിതുനനിൽ നിന്ന് വംശാവലി തുടർന്നു. ദിവോദാസയിൽ നിന്ന് കൃപയും കൃപിയും, മൈത്രേയയിൽ നിന്ന് സോമപാസും, ശ്രഞ്ജയയിൽ നിന്ന് പാഞ്ചധനുവും, സോമദത്തയിൽ നിന്ന് അവന്റെ പുത്രനും ജനിച്ചു. സോമദത്തയിൽ നിന്ന് സഹദേവൻ, സഹദേവനിൽ നിന്ന് സോമകനും, സോമകനിൽ നിന്ന് ജന്തുവും, ജന്തുവിൽ നിന്ന് പൃഷതന്റെ പുത്രനും ജനിച്ചു. പൃഷതനിൽ നിന്ന് ദ്രുപദനും, അവനിൽ നിന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും, അവന്റെ പുത്രനായ ധൃഷ്ടകേതുവും, ധൂമിനിയിൽ നിന്ന് ജമീഢ വംശത്തിൽ പെട്ട ഋക്ഷനും ജനിച്ചു. ഋക്ഷയിൽ നിന്ന് സമ്ബളണനും, സംവരണിൽ നിന്ന് കുരുവും ജനിച്ചു. കുരു, പ്രയാഗത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, കുരുക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചു. കുരുവിൽ നിന്ന് സുധൻവൻ, പിന്നെ സുധനു, പാരിക്ഷിതും അരിമേജയയും ജനിച്ചു; സുധൻവനിൽ നിന്ന് സുഹോത്രയും, സുഹോത്രയിൽ നിന്ന് ച്യവനനും ജനിച്ചു. വസിഷ്ഠനും പരിചാരനും ചേർന്ന് ഗിരികായ്ക്ക് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: വൃഹദ്രഥൻ, കുശൻ, വീരൻ, യദു, പ്രത്യഗ്രഹൻ, ബാലൻ. വൃഹദ്രഥൻ രാജാവിൽ നിന്ന് മത്സ്യകാളിയും കുശാഗ്രയും, കുശാഗ്രയിൽ നിന്ന് വൃഷഭനും, വൃഷഭനിൽ നിന്ന് സത്യഹിതനും ജനിച്ചു. സുധൻവന്റെ പുത്രൻ ഉർജ്ജ, ഉർജ്ജയിൽ നിന്ന് സമ്ഭവൻ, സമ്ഭവനിൽ നിന്ന് ജരാസന്ധൻ, ജരാസന്ധനിൽ നിന്ന് സഹദേവൻ ജനിച്ചു. സഹദേവനിൽ നിന്ന് ഉദാപി, ഉദാപിയിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമകൻ, പാരിക്ഷിത് രാജാവിന്റെ വംശാവലി ധാർമ്മികനായ ജനമേജയയിലേക്ക് നീങ്ങി. ജനമേജയയിൽ നിന്ന് ത്രസദസ്യു, ജഹ്രോയിൽ നിന്ന് സുരഥൻ, ശ്രുതസേന, ഉഗ്രസേന, ഭീമസേന എന്നിവരും ജനിച്ചു. ജനമേജയയുടെ പുത്രന്മാർ സുരഥനും മഹിമാനും; സുരഥനിൽ നിന്ന് വിദൂരഥൻ, വിദൂരഥനിൽ നിന്ന് ഋക്ഷൻ ജനിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ ഋക്ഷയിൽ നിന്ന് ഭീമസേനൻ, ഭീമസേനനിൽ നിന്ന് പ്രതീപൻ, പ്രതീപനിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവും ജനിച്ചു. ശാന്തനുവിൽ നിന്ന് ദേവാപി, വാഹ്ലിക, സോമദത്ത എന്നിവരും, വാഹ്ലികയിൽ നിന്ന് സോമദത്തയും, അവനിൽ നിന്ന് ഭൂരി, ഭൂരിശ്രവസ്, ശല എന്നിവരും ജനിച്ചു. ഗംഗയിൽ നിന്ന് ശാന്തനുവിന് ഭീഷ്മൻ ജനിച്ചു; കാല്യയിൽ നിന്ന് വിചിത്രവീര്യനും; വിചിത്രവീര്യന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ കൃഷ്ണദ്വൈപായനനും ജനിച്ചു. അവൻ ധൃതരാഷ്ട്ര, പാണ്ഡു, വിദുരൻ എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു. പാണ്ഡുവിൽ നിന്ന് കുന്തിയിൽ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ഭീമൻ, അർജുനൻ—മൂവരും ജനിച്ചു. മാദ്രിയിൽ നിന്ന് ദൈവാനുഗ്രഹത്തിലൂടെ നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു; അർജുനനിൽ നിന്ന് സൗഭദ്രൻ, അഭിമന്യുവിന്റെ പുത്രനായ പാരിക്ഷിതും ജനിച്ചു. പാണ്ഡവന്മാരുടെ പ്രിയയായ ദ്രൗപദി, യുദ്ധിഷ്ഠിരനിൽ നിന്ന് പ്രതിവിന്ദ്യ, ഭീമസേനനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകീർത്തി, ധനഞ്ജയൻ എന്നിവരെ പ്രസവിച്ചു. സഹദേവനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകർമ്മൻ, നകുലനിൽ നിന്ന് ശതാനീകൻ, ഭീമസേനനും ഹിമ്ബായിൽ നിന്ന് ഘടോൽക്കചനും ജനിച്ചു. ഈ രാജാക്കന്മാർ, പഴയവരും ഭാവിയവരും, അനവധി; അവരെല്ലാം കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ അകന്നു പോയി, കാരണം കാലം ഹരിയാണ്—ദ്വിജന്മാർ അവനെ ആദരിക്കണം. അഗ്നിക്കു ഹോമം അർപ്പിക്കുക, അതിലൂടെ എല്ലാം ലഭിക്കും. അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആയുർവേദത്തിന്റെ സാരം ഉപദേശിക്കും. ധന്വന്തരി ദേവൻ സുഷ്രുതനോട് പറഞ്ഞ ഈ വിദ്യ മരിച്ചവരെ പോലും ജീവിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. സുഷ്രുതൻ ചോദിച്ചു: ദൈവമേ, മനുഷ്യരുടെയും കുതിരയുടെയും പശുക്കളുടെയും രോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്ന, സിദ്ധമായ ഔഷധങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും അടങ്ങിയ, മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കാവുന്ന ആയുർവേദം ദയവായി പറയൂ. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ജ്വരത്തിൽ ദുർബലതയെ സംരക്ഷിക്കാൻ, ഉപവാസം ചെയ്തവർക്കു വൈദ്യൻ ലഘു ഭക്ഷണം നൽകണം. പൊള്ളിച്ച യവം, ചോറുപൊടി, തണുത്ത വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ദാഹവും ജ്വരവും അകറ്റാം. മുഷ്ട, പർപട, കോശിര, ചന്ദനം, ഉദിച്ച്യ, നാഗര എന്നിവയും, ജ്വരം പരമാവധി കഴിഞ്ഞാൽ കയ്പ്‌രസം നൽകുകയും വേണം. തൈലം പുരട്ടി ദോഷങ്ങൾ പുറത്താക്കി ശേഷം വഞ്ചനം നടത്തണം; നന്നായി വേവിച്ച ശഷ്ടികം, നിവാര, ചുവപ്പ് അരി, പ്രമോദക എന്നിവ അനുയോജ്യമാണ്. ഇത്തരം ഭക്ഷണങ്ങൾ ജ്വരത്തിൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; യവം, പയർ, മസൂർ, ചണ, കുളത്ത്, കുഷ്ഠസഹിതം എന്നിവയും. അടക്ക, നരക, കർക്കോട്ടക, കടോൽവക, പടോലഫലം, ആര്യവേപ്പ്, പർപട, മാതളനാരങ്ങ എന്നിവ ജ്വരത്തിൽ ഉത്തമമാണ്. കൂദലേയ്ക്കു പോകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ വംതി ഉത്തമം; മേലേയ്ക്കു പോകുന്ന രോഗങ്ങളിൽ വഞ്ചനം; രക്തപിതത്തിൽ, ഉണക്കിയില്ലാത്ത ഇഞ്ചി ഒഴിവാക്കി ആറുവിധ കഷായം കുടിക്കണം. പൊള്ളിച്ച യവം, ഗോതമ്പ്, അരി, പയർ, കുഷ്ഠം, ചണ, പയർ എന്നിവ ഉത്തമം; ഗോതമ്പ് വിഭവങ്ങൾ നല്ലതാണ്. നെയ്യിലും പാലിലും തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷണം, തേൻ, കാളയുടെ മൂത്രം, തേൻ എന്നിവ ലാഭകരമാണ്; പഴയ അരി ദീർഘകാല അജീർണത്തിൽ ഉത്തമം. അടയാളം സൃഷ്ടിക്കാത്ത ഭക്ഷണം, ലോധ്രച്ചാലയോടുകൂടി, അനുയോജ്യമാണ്; വയറിലെ അർബുദങ്ങളിൽ കാറ്റ് സൂക്ഷ്മമായി ഒഴിവാക്കണം. ഗോതമ്പ്, അരി, പയർ, ബ്രാഹ്മി, ഖദിര, ഹരിതകി, അഞ്ചു തരം മുളക്, കാട്ടുചീര, ആര്യവേപ്പ്, ആമലകി, പടോല എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ മഹത്തായ വംശാവലി, അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ മഹിമ, ആയുർവേദത്തിന്റെ സാരവും, മഹർഷിമാരുടെ വചനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ഭക്തിപൂർവ്വം ആസ്വദിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഈ കഥ പറയുന്നു.