വനങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും ജനിച്ച മഹാാനയാനങ്ങൾ അവയുടെ ഉത്ഭവം ഓർക്കുന്നു; വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, ആദിത്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ എന്നിവരൊക്കെയും നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥന ഉയരുന്നു. സർപ്പങ്ങളുടെ അധിപനായവനേ, നിന്റെ യജമാനനെ രക്ഷിക്കണം, ഉടമ്പടി പാലിക്കണം; വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ, ഐരാവതത്തിൽ കയറി, പിന്നാലെ വരുന്നു. ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ; നീ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കണം, എപ്പോഴും ആരോഗ്യമുള്ളവനായി മുന്നോട്ട് പോവണം. ഐരാവതനോടു തുല്യമായ ശക്തി യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് ലഭിക്കട്ടെ; സോമനിൽ നിന്ന് ഐശ്വര്യം, വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് ശക്തി, സൂര്യനിൽ നിന്ന് പ്രകാശം, വായുവിൽ നിന്ന് വേഗം നിനക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. പർവതത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥിരത, രുദ്രനിൽ നിന്ന് വിജയം, പുരന്ദരനിൽ നിന്ന് കീർത്തി; യുദ്ധത്തിൽ ആനകളും ദിക്കുകളും അവയുടെ ദേവതകളും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. അശ്വിനീദേവന്മാർ ഗാന്ധർവരോടൊപ്പം എല്ലാ ദിശകളിലും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ; മനുക്കൾ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, വായു, സോമൻ, മഹർഷികൾ എന്നിവരും. നാഗഗണങ്ങൾ, കിന്നരർ, ഗാന്ധർവർ, യക്ഷർ, ഭൂതങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, പ്രമഥഗണങ്ങൾ ആദിത്യന്മാരോടൊപ്പം, ഭൂതേശനും മാതാവുകളും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ശക്രൻ, സേനാധിപനായ സ്കന്ദൻ, വരുണൻ എന്നിവരും നിന്റെ രക്ഷകരാണ്; അവർ നിന്റെ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കട്ടെ, രാജാവിന് വിജയം ലഭിക്കട്ടെ. ശത്രുക്കൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും നിന്റെ തേജസ്സിൽ തകർന്ന് അവരുടെ മേൽ വീണു പോവട്ടെ. കാലനെമിയെ വധിച്ചപ്പോഴും, ത്രിപുരയെ യുദ്ധത്തിൽ നശിപ്പിച്ചപ്പോഴും, ഹിരണ്യകശിപുവിനോടുള്ള പോരിലും, അസുരന്മാരെ വധിച്ചപ്പോഴും ഉണ്ടായതുപോലെ, ഇപ്പോൾ നീ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; നീ ദീപ്തമാകണം, ഉടമ്പടി ഓർമ്മിക്കണം; ഈ നീലയും വെളുപ്പും നിറമുള്ളവരെ കണ്ടു ശത്രുരാജാക്കന്മാർ ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കട്ടെ. പുതന, രേവതി, ലേഖ, കാലരാത്രി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ എന്നിവരും വിവിധ ഭയാനക രോഗങ്ങളും ആയുധങ്ങളും കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടട്ടെ. നീ പതാകയുടെ കീഴിൽ അഭയമുളളവനാണു കൊണ്ടു, നിന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളും ദഹിക്കപ്പെടട്ടെ; മഹായാഗത്തിൽ, ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ. സർവ്വതന്ത്രസ്വതന്ത്രനായ ശർവൻ നിന്നെ നിർമ്മിച്ചു; ശത്രുനാശകനായവനേ, നന്ദകന്റെ മറ്റൊരു രൂപം ഓർക്കണം. നീലനീർപ്പൂവിന്റെ ഇലയെപ്പോലെ ഇരുണ്ട കൃഷ്ണൻ, ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, വാൾധാരിയായവൻ, മൂർച്ചയുള്ളവൻ, ഭയങ്കരൻ. ഔഗർഭ, വിജയ, ധർമ്മപാല എന്നിങ്ങനെ എട്ടു പേരുകൾ സ്വയംഭുവായവൻ മുമ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൃത്തിക നക്ഷത്രം നിനക്കാണ്; ദൈവമായ മഹേശ്വരൻ നിന്റെ ഗുരുവാണ്; പൊന്നാണ് നിന്റെ ശരീരം, ജനാർദ്ദനൻ നിന്റെ ദൈവം. രാജാവിനെയും വാളിനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും നഗരം വരെ നീ സംരക്ഷിക്കണം; പിതാവും പിതാമഹനും ദൈവികരാണ്, അവരെയും നീ എപ്പോഴും കാത്തിരിക്കണം. നീ യുദ്ധത്തിൽ രക്ഷ നൽകുന്നവനാണ്; ഇന്നത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ കീർത്തി നേടട്ടെ. എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം, കാപരനായവനേ, നിനക്ക് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. നിന്റെ ശബ്ദം ശത്രുക്കളുടെ മനസ്സിനെ നടുക്കുന്ന മൃദംഗംപോലെയാണ്; രാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങൾക്ക് വിജയം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനാകണം. മഹാനയാനങ്ങൾ ഇടിമേഘത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ, നിന്റെ ശബ്ദം ഞങ്ങൾക്കും ആനന്ദം നൽകട്ടെ. ഇടിമുഴക്കത്തിന്റെ ശബ്ദം സ്ത്രീകളിൽ ഭയം ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ശബ്ദം ഞങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളിൽ ഭയം വിതറട്ടെ. മന്ത്രങ്ങളാൽ എപ്പോഴും നിനക്ക് പൂജ ചെയ്യണം, വിജയം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചടങ്ങുകളിൽ നിന്നെ ഉപയോഗിക്കണം. വാർഷികാഭിഷേകം ഘൃതം, കംബളി, വിഷ്ണു എന്നിവയോടുകൂടി നടത്തണം. പുഷ്കരൻ പറയുന്നു: ഈ മന്ത്രങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഹിതം നൽകുന്നവയും, ധർമ്മം, അർത്ഥം, কামം, മോക്ഷം എന്ന നാല് പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കുന്നവയുമാണ്. ഋഗ്, അഥർവ്വ, സാമ, യജുർ എന്നീ മന്ത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം ഒരു ലക്ഷം. സംഖ്യായന എന്ന ഒരു ശാഖയും, അശ്വലായന എന്ന രണ്ടാമത്തെ ശാഖയും ഉണ്ട്; ആയിരം മന്ത്രങ്ങളും രണ്ടായിരം ബ്രാഹ്മണങ്ങളും ഉണ്ട്. ഋഗ്വേദം പ്രമാണമായി സ്ഥാപിതമാണ്, ദ്വൈപായനനും മറ്റു ഋഷികളും ഓർക്കുന്നു. യജുർമന്ത്രങ്ങൾ രണ്ടായിരത്തിനടുത്താണ്. ബ്രാഹ്മണങ്ങൾക്ക് ആയിരം മന്ത്രങ്ങളുണ്ട്, എൺപത്താറു ശാഖകളുണ്ട്. കാണ്വ, മധ്യന്ദിനി, കാഥി, മധ്യകാഥി എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ. മൈത്രായണി, സംജ്ഞ, തൈത്തിരിയ എന്നീ പേരുകളും ഉണ്ട്. വൈശംപായനൻ തുടങ്ങിയവരും യജുർവേദത്തിലെ ശാഖകളാണ്. സാമവേദത്തിൽ കൗതുമം ഒരു ശാഖ, അഥർവണായനി രണ്ടാമത്തെ ശാഖ; നാലു ഗാനങ്ങളും വേദത്തിന്റെ ആരണ്യകങ്ങളും ഉണ്ട്. ഉക്ത, ഉഹ, നാലാമത്തേതെന്നിങ്ങനെ ഒമ്പതിനായിരം മന്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്. ബ്രഹ്മസംഹിതകൾ നാലുനൂറ്, ഓർമ്മയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. സാമവേദത്തിന്റെ അളവായി ഇരുപത്തഞ്ച് ഉണ്ട്. സുമന്തു, ജാജലി, ശ്ലോകായനൻ എന്നിവരും അഥർവ്വവേദത്തിൽ ഉണ്ട്. ശൗണക, പിപ്പലാദ തുടങ്ങിയവരും മുന്ജകേശൻ പോലുള്ളവരും മറ്റു ശാഖകളാണ്. പത്തായിരത്തറുപത് മന്ത്രങ്ങളും നൂറ്റി ഒരു ഉപനിഷത്തുകളും ഉണ്ട്. ഭാഗ്യവാൻ വ്യാസൻ തന്റെ രൂപത്തിൽ ശാഖകളുടെ വിഭജനം സൃഷ്ടിച്ചു. വിഷ്ണുവാണ് ശാഖ, ഇതിഹാസം, പുരാണം എന്നിവയുടെ കാരണഭൂതൻ. വ്യാസനിൽ നിന്ന് പുരാണം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച ശേഷം, സൂതനായ ലോമഹർഷണൻ, സുമതി, അഗ്നിവർച്ച, മിത്രായു, ശിംശപായനൻ എന്നിവരും പിന്തുടർന്നു. പിന്നീട് കൃതവ്രതൻ, സാവർണിയെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ആറു ശിഷ്യന്മാരുണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ ശാംശപായനനും മറ്റ് ശിഷ്യന്മാരും പുരാണസംഹിതകൾ രചിച്ചു. ബ്രാഹ്മം തുടങ്ങിയ പുരാണങ്ങൾ, ഹരിയുടെ പതിനെട്ട് ഉപദേശങ്ങൾ എന്നിവയും മഹത്തായ അഗ്നിപുരാണത്തിൽ കാണാം, അവിടെ ഹരി ജ്ഞാനരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ സാക്ഷാത്കാരവും നിർഗുണവും, രൂപവും അറൂപവുമാണ്; അവനെ അറിയുമ്പോഴും, പൂജിക്കുമ്പോഴും, സ്തുതിക്കുമ്പോഴും, ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. വിഷ്ണു ജയിക്കപ്പെടുന്നവൻ, ഭാവിയവൻ, അഗ്നി, സൂര്യ എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവൻ; അഗ്നിരൂപത്തിൽ ദേവതകളുടെ വായായി, വിഷ്ണു പരമഗതിയായി നിലകൊള്ളുന്നു. വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും അവൻ യാഗസ്വരൂപമായി പാടപ്പെടുന്നു; അഗ്നേയപുരാണം വിഷ്ണുവിന്റെ ഏറ്റവും മഹത്തായ രൂപമാണ്. ജനാർദ്ദനൻ തന്നെയാണ് അഗ്നേയപുരാണത്തിന്റെ കർത്താവും ശ്രോതാവും; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അഗ്നിപുരാണം മഹത്തായതും എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സംഗ്രഹവുമാണ്.