ഭാർഗവൻറെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ധർമ്മജ്ഞനായ ഒരു മഹാത്മാവ് വിവിധ ജീവികൾക്കും മനുഷ്യർക്കും, രാജാക്കന്മാർക്കും, കുട്ടികൾക്കും, സ്ത്രീകൾക്കും—even ഗ്രാമങ്ങൾക്കും, നഗരങ്ങൾക്കും, പ്രദേശങ്ങൾക്കും, രോഗബാധിതർക്കും, ദുരിതത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കും–ഹോമത്തിന്റെ മഹത്വം വിശദീകരിച്ചു. മരണസമീപത്തിൽ, ശത്രുക്കളെ നേരിടുമ്പോൾ, ഭയം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, ദുഃഖം ബാധിച്ചപ്പോൾ, കാൽപാലരി അഥവാ നെയ്യുപയോഗിച്ച് രുദ്രഹോമം നടത്തുമ്പോൾ പരമശാന്തി ലഭിക്കുന്നു. നെയ്യും കുമ്പളയും അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീങ്ങും; മികച്ച പുരുഷൻ രാത്രി ജൗവം അഥവാ ഭിക്ഷയെടുത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ഒരു മാസം പുറത്ത് സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ബ്രാഹ്മഹത്യാപാപം നീങ്ങുന്നു; 'മധുവാത' മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഹോമം ചെയ്താൽ എല്ലാം ലഭിക്കുന്നു. ‘ദധിക്രാവണ’ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ചെയ്താൽ പുത്രലാഭം ഉറപ്പാണ്; ‘ഘൃതവതീ’ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് നെയ്യ് അർപ്പിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കുന്നു. ‘സ്വസ്തി ന ഇന്ദ്ര’ മന്ത്രം എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; ‘ഇവിടെ പശുക്കൾ വർദ്ധിക്കട്ടെ’ എന്ന മന്ത്രം സമൃദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. നെയ്യ് ആയിരം പ്രാവശ്യം അർപ്പിച്ചാൽ ദുഷ്പ്രഭാവം നീങ്ങുന്നു; ‘ദൈവത്തിന്റെ’ എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അപാമാർഗ്ഗചോറും അർപ്പിച്ചാൽ, വികലതയും മായാജാലവും ഉടൻ തന്നെ നീങ്ങുന്നു. രുദ്രമന്ത്രം പലയാശകാടുമായി അർപ്പിച്ചാൽ സ്വർണ്ണം ലഭിക്കുന്നു. അഗ്നി ദൃശ്യമായപ്പോൾ ‘ശിവോ ഭവ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അരി അർപ്പിക്കണം; ‘യാഃ സെനാഃ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കള്ളന്മാരിൽ നിന്ന് ഭയം നീങ്ങുന്നു. ശത്രുക്കൾ എങ്കിൽ, കറുത്ത എള്ള് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ചാൽ, ആയിരം പ്രാവശ്യം മായാജാലവും വികലതയും നീങ്ങുന്നു. ‘അന്നേന അന്നം’ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ചെയ്താൽ ഭക്ഷ്യലാഭം ലഭിക്കുന്നു; ‘ഹംസഃ ശുചിഃ സദാ’ ഉച്ചരിച്ചാൽ ജലത്തിൽ പാപം നശിക്കുന്നു. ‘ചത്വാരി ശ്രിംഗാഃ’ മന്ത്രം ജലത്തിലെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു; ‘ദേവാ യജ്ഞ’ ഉച്ചരിച്ചാൽ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരമുണ്ട്. ‘വസന്തേതി’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് നെയ്യ് അർപ്പിച്ചാൽ സൂര്യൻറെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുന്നു; ‘സുപർണോസി’ മന്ത്രം കർമ്മഫലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ‘നമഃ സ്വാഹാ’ മൂന്നുതവണ ഉച്ചരിച്ചാൽ, ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു; ജലത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം തിരിഞ്ഞാൽ, ദ്രുപദാ, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീങ്ങുന്നു. ‘ഇവിടെ പശുക്കൾ വർദ്ധിക്കട്ടെ’ എന്ന മന്ത്രം ബുദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; clarified butter, തൈര്, പാൽ, കാൽപാലരി എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ചെയ്യണം. ‘ശതം യ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഇലകളും ഫലങ്ങളും അർപ്പിച്ചാൽ ആരോഗ്യം, സമൃദ്ധി, ദീർഘായുസ്സ് ലഭിക്കുന്നു. ‘ഓഷധീഃ പ്രതിമോദധ്വം’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് തലമുണ്ണൽ, ഉപ്പിടൽ സമയത്ത് ഹോമം ചെയ്താൽ ധനം ലഭിക്കുന്നു; ‘തസ്മാ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ ബന്ധിതൻ മോചിതനാവുന്നു; ‘യുവാ സുവാസാ’ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മികച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ‘നശിപ്പിക്കുന്ന ശാപങ്ങൾ എല്ലാം എന്നിൽ നിന്ന് നീങ്ങട്ടെ; എനിക്ക് ദോഷം വരരുത്’ എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് എള്ളും നെയ്യും അർപ്പിച്ചാൽ ശത്രു നാശം ഉറപ്പാണ്. എല്ലാ സർപ്പങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് നെയ്യും കാൽപാലറിയും അർപ്പിച്ച് പാജാ ക്രിയ നിർവ്വഹിക്കണം; ഇത് ദുഷ്ടമന്ത്രം നശിപ്പിക്കുന്നു. ദുർവാ പുല്ല് ആയിരം പ്രാവശ്യം ‘തണ്ടിൽ നിന്ന് തണ്ടിലേക്ക്’ എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, ഗ്രാമം, ദേശം എന്നിവയിൽ പകർച്ചവ്യാധി ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. രോഗബാധിതൻ രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാവുന്നു; ദുഃഖിതൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാവുന്നു; ഇന്ധനം ഉദുംബര മരത്തിൽ നിന്നുള്ളതായിരിക്കണം, ഇത് മധുരഫലമുള്ള മരമാണ്. ആയിരം പ്രാവശ്യം അർപ്പിച്ചാൽ, രാമാ, ധനം, വലിയ ഭാഗ്യം, വാദങ്ങളിൽ വിജയവും ലഭിക്കുന്നു. ‘അപാം ഗർഭം’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഹോമം ചെയ്താൽ മഴ വരാൻ കാരണമാകും; തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ ഉപയോഗിച്ച് ‘അപഃ പിബേ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. ധർമ്മജ്ഞൻ വലിയ മഴ ഉടൻ വരുത്തുന്നു; ‘നമസ്തേ രുദ്ര’ മന്ത്രം എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും നീക്കുന്നു. ഇത് എല്ലാ ശാന്തിയും വലിയ പാപനാശവും നൽകുന്നു; ‘അധ്യവോചദ്’ മന്ത്രം രോഗികൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നു; ‘മാനോ മഹാന്ത’ മന്ത്രം കുട്ടികൾക്ക് ശാന്തി നൽകുന്നു. ‘അസൗ യസ്താമ്ര’ മന്ത്രം സൂര്യനോട് പ്രഭാതവും സന്ധ്യയും ഉച്ചരിച്ചാൽ, അക്ഷയഭക്ഷ്യവും ദീർഘായുസ്സും ലഭിക്കുന്നു; ‘പ്രമുഞ്ച ധൻവൻ’ ആറു ഭാഗങ്ങളുള്ള ആയുധമന്ത്രമാണ്. ഇത് യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയം നൽകുന്നു; ‘മാനോ മഹാന്ത’ മന്ത്രം കുട്ടികൾക്ക് ശാന്തി നൽകുന്നു. ‘നമോ ഹിരണ്യബാഹവേ’ ഏഴ് തവണ ഉച്ചരിച്ച് കടുവെണ്ണയിൽ മഞ്ഞൾ വിത്ത് അർപ്പിച്ചാൽ ശത്രു നാശം ഉറപ്പാണ്. ‘നമോ വഹ് കിരികേഭ്യഃ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ഹോമം ചെയ്താൽ, രാജകീയഭാഗ്യം ലഭിക്കുന്നു; ബിൽവഫലവും സ്വർണ്ണവും അർപ്പിച്ചാലും അതേ ഫലം. ‘ഇമാ രുദ്രായ’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് എള്ള് അർപ്പിച്ചാൽ ധനം ലഭിക്കുന്നു; ദുർവാ പുല്ല് മറ്റൊരു മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ‘ആശുഃ ശിശാന’ മന്ത്രം ആയുധ സംരക്ഷണത്തിനാണ്; രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കാൻ ഇത് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. ധർമ്മജ്ഞൻ ‘രാജസാമേതി’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് clarified butter ആയിരം അഞ്ചു പ്രാവശ്യം ഹോമം ചെയ്താൽ കണ്ണ് രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ‘നമ്മുടെ വീടിനുള്ളിൽ ഹോമം ശാന്തിയും, വാസസ്ഥലത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ നീക്കട്ടെ’ എന്ന് അർപ്പണം നടത്തണം; അഗ്നിക്ക് നെയ്യ് അർപ്പിച്ചാൽ ആരും ശത്രുത്വം കാണിക്കില്ല. ‘അപാം ഫേനേതി’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പൊരിച്ച അരി അർപ്പിച്ചാൽ വിജയം ലഭിക്കുന്നു; ‘ഭദ്രാ ഇതി’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു. ‘അഗ്നി’യും ‘ഭൂമി’യും മന്ത്രങ്ങൾ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വശീകരണത്തിനാണ്; ‘അധ്വനേതി’ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ നിയമവാദത്തിൽ വിജയം ലഭിക്കുന്നു. ‘ബ്രഹ്മ’യും ‘രാജന്യ’യും മന്ത്രങ്ങൾ, ക്രിയകളുടെ ആരംഭത്തിൽ വിജയം നൽകുന്നു; ഒരു വർഷം എണ്ണയോടെ ലക്ഷം ഹോമം ചെയ്താൽ രോഗമുക്തി ലഭിക്കുന്നു. ‘കേതും കൃണ്വൻ’ മന്ത്രം യുദ്ധത്തിൽ വിജയം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; ‘ഇന്ദ്ര’, ‘അഗ്നി’, ‘ധർമ്മ’ മന്ത്രങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ ധർമ്മം ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, മഹാത്മാവ് ഹോമത്തിന്റെയും മന്ത്രങ്ങളുടെ മഹത്വവും, ഓരോ അർപ്പണത്തിനും അനുയോജ്യമായ ഫലങ്ങളും, ജീവിതത്തിലെ വിവിധ ദുഃഖങ്ങൾക്കുള്ള പരിഹാരങ്ങളുമായി ഭാർഗവൻറെ മുന്നിൽ ധർമ്മജ്ഞനായ് വേദാന്തം വിശദീകരിച്ചു.