അഗ്നിപുരാണമ്

വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാരിൽ ഒരാളായി അംശുവും ഉണ്ടായിരുന്നു. അരിഷ്ടനേമിയുടെ പത്നിമാരിൽ നിന്ന് പതിനാറു സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചു. ജ്ഞാനിയിൽ പ്രശസ്തനായ ബഹുപുത്രനു വിദ്യുത് എന്നവളിൽ നിന്ന് നാലു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു. പ്രത്യംഗിരസിന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണാശ്വൻ ദൈവാസ്ത്രങ്ങൾ കൈവശം വഹിച്ചവനായിരുന്നു. സൂര്യൻ ഉദയാസ്തമയങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതുപോലെ ഓരോ യുഗത്തിലും ദിതിയിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യകശിപുവും കശ്യപനിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യാക്ഷനും ജനിച്ചുവെന്നത് അദ്ഭുതകരമാണ്. സിംഹികാ എന്ന പുത്രി ജനിച്ച് വിപ്രചിത്തിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് രാഹുവിനെ തുടർന്നുള്ള സൈംഹികേയർ ജനിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപുവിന് അനുഹ്രാദൻ, ഹ്ലാദൻ, പ്രഹ്ലാദൻ—വിഷ്ണുവിൽ ഏറ്റവും ഭക്തനായവൻ—എന്നിവരും, സംഹ്രാദൻ എന്ന നാലാമത്തെയും പുത്രനായിരുന്നു. ഹ്ലാദന്റെ പുത്രൻ ഹ്രദൻ; ഹ്രദന്റെ പുത്രന്മാർ ആയുഷ്മാൻ, ശിബി, ആസ്കലൻ എന്നിവരാണ്. പ്രഹ്ലാദന്റെ പുത്രൻ വിരോചനൻ; അവനിൽ നിന്ന് ബലി ജനിച്ചു. ബലിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അവരിൽ ബാണൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു. പഴയ കാലത്ത് ബാണൻ ഉമയുടെ ഭർത്താവായ ഭഗവാനെ ഭക്തിയോടെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, “ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ അടുത്ത് വസിക്കും” എന്ന വരം ലഭിച്ചു. ഹിരണ്യാക്ഷന് അഞ്ച് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: സംഭരാസുരൻ, ശകുനി, ദ്വിമൂർധ, ശങ്കുര, ആര്യൻ. ദാനുവിന് നൂറു പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു. സ്വർഭാനുവിന്റെ പുത്രി പ്രഭാ, പുലോമന്റെ പുത്രി ശചി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഉപദാനവി, ഹയശിരാ, ശർമിഷ്ഠ, വാർഷപർവണി എന്നിവരും അവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വൈശ്വാനരന്റെ പുത്രിമാരായ പുലോമയും കാലകയും കശ്യപനെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. പ്രഹ്ലാദന്റെ വംശത്തിൽ നാല്പത് ലക്ഷം നിവാതകവചന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. താമ്രയ്ക്ക് ആറു പുത്രിമാർ: കാകി, ശ്വേനി, ഭാസ്യാ, ഗൃധ്രിക, ശ്രുചി, സുഗ്രീവ. ഇവരിൽ നിന്ന് കാക്കകളും മറ്റു പക്ഷികളും ജനിച്ചു; താമ്രയിൽ നിന്ന് കുതിര, ഒട്ടകം, അരുണൻ, ഗരുഡൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. വിനതയ്ക്ക് ആയിരം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; സുരസയിൽ നിന്ന് സർപ്പങ്ങൾ; കദ്രുവിൽ നിന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാർ—ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ എന്നിവരടങ്ങുന്നു. ക്രോധവശയിൽ നിന്ന് കടിഞ്ഞങ്ങന്മാർ; സുരഭിയിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ, മേഷുകൾ, മറ്റ് കുഴുത്തുള്ള മൃഗങ്ങൾ; ഇറയിൽ നിന്ന് പുല്ലുകളും ഔഷധികളും ജനിച്ചു. ഖസയിൽ നിന്ന് യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും; അപ്പസരസ്സുമായി കശ്യപനിൽ നിന്ന്; അരിഷ്ടയിൽ നിന്ന് ഗന്ധർവന്മാർ—സ്ഥിരവും ചലനശീലമുള്ളതും—ജനിച്ചു. അവരുടേയും വംശജരും അനന്തസംഖ്യയാണ്. ദേവന്മാർ ദാനവന്മാരെ ജയിച്ചു. ദിതിക്ക് പുത്രന്മാരെ നഷ്ടമായതോടെ, കശ്യപനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ അവൾ ശ്രമിച്ചു. ഇന്ദ്രനെ സംഹരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പുത്രനെ ലഭിക്കാൻ ദിതി ആഗ്രഹിച്ചു; കശ്യപനിൽ നിന്ന് അങ്ങനെ ഒരു ഗർഭം ലഭിച്ചു. എന്നാൽ, കാൽ കഴുകി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ അവസരം കണ്ടു അവളുടെ ഗർഭം നശിപ്പിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ ഗർഭത്തെ പിളർത്തി; അതിൽ നിന്ന് മരുത്‌മാർ—ശക്രന്റെ അമ്പതൊന്ന് സഹചാരികൾ—ഉൽഭവിച്ചു. ഇതെല്ലാം ഹരി, ബ്രഹ്മാ എന്നിവർ രാജാവായ പൃഥുവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു, രാജ്യങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ നല്കി; ഹരി മറ്റുള്ളവർക്കു മേലായവനായി. ദ്വിജന്മാരിലും ഔഷധികളിലും ചന്ദ്രൻ, ജലങ്ങളിൽ വരുണൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ വൈശ്രവണൻ, സൂര്യന്മാരിൽ വിഷ്ണു, വസുക്കളിൽ പാവകൻ, മരുതുകളിൽ വാസവൻ, പ്രജാപതികളിൽ ദക്ഷൻ, ദാനവന്മാരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ, പിതൃകളിൽ യമൻ, ജീവികളിൽ ഹരൻ, പർവതങ്ങളിൽ ഹിമവാൻ, നദികളിൽ സമുദ്രൻ, ഗന്ധർവന്മാരിൽ ചിത്രരഥൻ, നാഗങ്ങളിൽ വാസുകി, സർപ്പങ്ങളിൽ തക്ഷകൻ, പക്ഷികളിൽ ഗരുഡൻ, ആനകളിൽ എരാവതം, പശുക്കളിൽ ഗോവൃഷം, മൃഗങ്ങളിൽ കടുവ, വൃക്ഷങ്ങളിൽ പ്ലക്ഷം, കുതിരകളിൽ ഉച്ചൈശ്രവാസ്, പുരാതനമായ സംരക്ഷകനായി സുധന്വ, തെക്കോട്ട് ശംഖപദൻ, ജലങ്ങളിൽ കേതുമാൻ എന്നിവരാണ് പ്രധാനർ. അഗ്നി പറഞ്ഞു: മഹാനായ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദ്യ സൃഷ്ടി ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയായി അറിയപ്പെടുന്നു; രണ്ടാം സൃഷ്ടി സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയാണ്, അതാണ് ജീവികളുടെ ഉത്ഭവം. മൂന്നാമത്തെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള സൃഷ്ടി ഐന്ദ്രിയക സൃഷ്ടി എന്നു പറയുന്നു—ഇത് പ്രകൃത്യാ ബുദ്ധിയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. നാലാമത്തെ പ്രധാന സൃഷ്ടി അചലങ്ങളുടേതാണ്; അവരിൽ പരസ്പര സൃഷ്ടി തിര്യക്‌സ്ത്രോതസ്സാണ്. ആറാമത്തെ സൃഷ്ടി ദേവന്മാരുടേതാണ്, അതാണ് ഊർദ്ധ്വസ്രോതസ്സുകൾ; ഏഴാമത്തേത് മനുഷ്യരുടെ സൃഷ്ടി, അതാണ് അധഃസ്രോതസ്സുകൾ. എട്ടാമത്തെ സൃഷ്ടി അനുഗ്രഹത്തിന്റേതാണ്—സാത്വികവും താമസവുമാണ്; ഇവയിൽ അഞ്ചെണ്ണം വികൃത സൃഷ്ടികൾ, മൂന്നെണ്ണം പ്രകൃത്യാ സൃഷ്ടികൾ. പ്രകൃത്യ, വികൃത, കൗമാര എന്നീ ഒമ്പതാമത്തെ സൃഷ്ടികൾ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു—ഇവ ലോകത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനകാരണങ്ങളാണ്. ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാരായ ഖ്യാതി മുതലായവരെ ഭൃഗു മുതലായവർ വിവാഹം ചെയ്തു. ശാശ്വതവും ആഗന്തുകവുമായ സൃഷ്ടികളെ മൂന്നു വിധത്തിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. പ്രകൃത്യാ സൃഷ്ടി പ്രതിദിനം ഇടക്കാല പ്രളയത്തിന് ശേഷം ഉണ്ടാകുന്നു; ഇത് പ്രതിദിനം സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ ശാശ്വത സൃഷ്ടി എന്നിങ്ങനെ അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഖ്യാതിയിൽ നിന്ന് ഭൃഗുവിന്റെ ഭാര്യയായി ധാതാവും വിധാതാവും ജനിച്ചു; ശ്രീ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാര്യ, ഐശ്വര്യത്തിനായി ഇന്ദ്രനാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു. ധാതാവിനും വിധാതാവിനും ഓരോരുത്തർക്കും പ്രാണനും മൃകണ്ടുകനും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. മൃകണ്ടുവിൽ നിന്ന് മാർകണ്ടേയനും, പിന്നീട് വേദശിരാവും ജനിച്ചു. മരീചിയുടെ പുത്രനായി പൗർണമാസൻ ജനിച്ചു; സ്മൃതിയിൽ നിന്ന് അങ്കിരസിന്റെ പുത്രിമാർ സിനീവാലിയും കുഹൂവുമാണ്. അത്രിയിൽ നിന്ന് രാകയും അനുമതിയും; അനസൂയയിൽ നിന്ന് സോമൻ, ദുർവാസൻ, യോഗിയായ ദത്താത്രേയൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. പുലസ്ത്യന്റെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് സ്നേഹത്താൽ ദത്തോളി ജനിച്ചു; പുലഹയിലും ക്ഷമയിലും നിന്ന് സഹിഷ്ണുവും കർമപാദികയും ജനിച്ചു. സന്നതിയിലും ക്രതുവിലും നിന്ന് ബലവാന്മാരായ ബാലിഖില്യന്മാർ, അറുപതിനായിരം എണ്ണം, ഓരോരുത്തരും വിരലിന്റെ ഒരു ചുരുക്കളവിൽ മാത്രം വലിപ്പമുള്ളവരും ജനിച്ചു.