അഗ്നിപുരാണമ്

വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങൾ അനന്തമായവയാണെന്ന് ആഗ്നേയപുരാണം പറയുന്നു—ഭൂതകാലത്തും ഭവിഷ്യത്തിലും ഇപ്പോഴുമുള്ള അവതാരങ്ങൾക്കു എണ്ണം പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ ദശാവതാരങ്ങൾ ആരെങ്കിലും ശ്രവിക്കുകയോ ജപിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, ശുദ്ധനും കുടുംബത്തോടുകൂടി സ്വർഗ്ഗത്തെയെത്തും. ഇങ്ങനെയാണ് ഹരി ധർമ്മത്തിനും അധർമ്മത്തിനും ഇടയിൽ വ്യത്യാസം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഇതിനുശേഷം അഗ്നിദേവ് പറയുന്നു: “നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം, ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ സൃഷ്ടിക്രിയയുടെ ലീലയെ വിശദീകരിക്കാം. സ്വർഗ്ഗാദികൾ സൃഷ്ടിച്ചവനും സൃഷ്ടി, നില, ഗുണങ്ങൾ, അഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനമായവനും വിഷ്ണുവാണ്. ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവും അവ്യക്തവും മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു; ആകാശം, രാത്രി, പകലോ മറ്റേതെങ്കിലും ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ വിഷ്ണു പ്രകൃതിയിലും പുരുഷനിലും പ്രവേശിച്ച് അവരെ ഉണർത്തി. സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ മഹത്തത്ത്വം ഉദിച്ചുവന്നു. അതിൽ നിന്ന് ‘ഞാൻ’ എന്ന ഭാവം ജനിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. ‘ഞാൻ’ എന്ന ഭാവത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതത്ത്വം ഉണ്ടായി, അതിൽ നിന്ന് ആകാശം. സ്പർശത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് വായു; രൂപത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് അഗ്‌നി. രുചിയുടെ സൂക്ഷ്മതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ജലം; ഗന്ധത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമി. ‘ഞാൻ’ എന്ന ഭാവത്തിന്റെ തമോഗുണത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, രജോഗുണത്തിൽ നിന്ന് അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ. സത്ത്വഗുണത്തിൽ നിന്ന് ദശദിക്പാലകരും മനസ്സും—ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉത്ഭവിച്ചു. സ്വയംഭുവനായ ഭഗവാൻ വിവിധ ജന്തുക്കളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ആദ്യം വെള്ളം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ തന്റെ ശക്തി സമർപ്പിച്ചു. ഈ വെള്ളങ്ങൾ ‘നാര’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവ നരന്റെ പുത്രന്മാരാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ഈ വെള്ളങ്ങൾ ആദ്യമായി ഭഗവാന്റെ വാസസ്ഥലമായതിനാൽ, അവൻ ‘നാരായണ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. പിന്നീട്, വെള്ളത്തിനുമുകളിൽ ഒരു പൊൻമണിക്കുരു ഉദിച്ചു. അതിനുള്ളിൽ സ്വയംജനിച്ച ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു—ഹിരണ്യഗർഭൻ അതിൽ ഒരു സംവത്സരം താമസിച്ചു. അവൻ ആ മുട്ട രണ്ടായി പിളർത്തി; അതിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ഉണ്ടാക്കി. ആ രണ്ടിന്റെ ഇടയിൽ ആകാശം സൃഷ്ടിച്ചു. ഭൂമിയെ വെള്ളത്തിന്മേൽ താങ്ങി, പത്ത് ദിശകളും സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ തന്നെ കാലം, മനസ്സ്, വാക്ക്, ഇച്ഛ, ക്രോധം, ആനന്ദം എന്നിവയും സ്ഥാപിച്ചു. ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഭഗവാൻ ആ രൂപത്തിൽ സൃഷ്ടി നടത്തി; മിന്നൽ, ഇടിമുഴക്കം, മേഘങ്ങൾ, ഇന്ദ്രധനുസ്, ഇന്ദ്രന്റെ വില്ല് എന്നിവയും ഉണ്ടാക്കി. ആദ്യം പക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് മഴദേവതയെ. യാഗങ്ങൾ വിജയിക്കാൻ ഋഗ്, യജുർ, സാമ വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇതിലൂടെ സാദ്ധ്യർ ദേവതകളെയും, ഉന്നത-അധമ ജീവികളെയും പൂജിച്ചു. സനത്കുമാരനും കോപത്തിൽ നിന്ന് രുദ്രനും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. മരീചി, അത്രി, അങ്കിരസ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, വസിഷ്ഠ—ഇവരെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സപ്തർഷിമാർ എന്ന് പറയുന്നു. ഈ ഏഴുപേരും ശ്രേഷ്ഠനായ രുദ്രനും സന്തതികൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു. ഭഗവാൻ തന്റെ ശരീരം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, ഒരു ഭാഗം പുരുഷനായി. ഇനി അഗ്നി കശ്യപപ്രജാസൃഷ്ടിയെ വിവരിക്കുന്നു: ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ, ആദിത്യരിൽ ഒരാളായ കശ്യപനിൽ നിന്ന്, അദിതിയിലൂടെ, തുഷിതദേവന്മാർ വീണ്ടും ജനിച്ചു. അവരിൽ വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ (ശക്രൻ), ത്വഷ്ടാവ്, ധാതാവ്, അര്യമൻ, പൂഷൻ, വിവസ്വാൻ, സവിറ്റാവ്, മിത്രൻ, വരുണൻ, ഭാഗൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു. വൈവസ്വതമന്വന്തരത്തിൽ, അമ്ശു എന്നവനും പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാർക്കു പതിനാറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നതായി പറയുന്നു. ബഹുപുത്രനെന്ന ജ്ഞാനിയുടെ നാലു പുത്രികൾ വിദ്യുതിന്റെ പുത്രികൾ ആയിരുന്നു. പ്രത്യംഗിരസിന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണാശ്വൻ ദൈവായുധങ്ങൾ കൈവശം വഹിച്ചവനായിരുന്നു. സൂര്യൻ ഉദിച്ചുഅസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ, ഓരോ യുഗത്തിലും ദിതിയിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യകശിപുവും, കശ്യപനിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യാക്ഷനും ജനിച്ചു. സിംഹിക എന്ന പുത്രി വിപ്രചിത്തിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് രാഹുവിനെ തുടർന്നുള്ള സൈംഹികേയർ ജനിച്ചു. ഹിരണ്യകശിപുവിന് അനുഹ്രാദൻ, ഹ്ലാദൻ, പ്രഹ്ലാദൻ (വിഷ്ണുവിൽ ഏറ്റവും ഭക്തനായവൻ), സംഹ്രാദൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹ്ലാദന്റെ പുത്രൻ ഹ്രദൻ; ഹ്രദന്റെ പുത്രന്മാർ ആയുഷ്മാൻ, ശിബി, ആസ്കലൻ. പ്രഹ്ലാദന്റെ പുത്രൻ വിരോചനൻ; വിരോചനനിൽ നിന്ന് ബലി ജനിച്ചു. ബലിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ ബാണൻ ഏറ്റവും പ്രശസ്തൻ. മുന്പത്തെ യുഗത്തിൽ ബാണൻ ഉമാപതിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, 'ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ അടുത്ത് വസിക്കും' എന്ന വരം ലഭിച്ചു. ഹിരണ്യാക്ഷന് അഞ്ച് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: സമ്ബരാസുരൻ, ശകുനി, ദ്വിമൂർധ, ശങ്കുര, ആര്യൻ. ദാനുവിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വർഭാനുവിന്റെ പുത്രി പ്രഭയും, പുലോമന്റെ പുത്രി ശചിയും, ഉപദാനവി, ഹയശിര, ശർമിഷ്ഠ, വാർഷപർവണി എന്നിവരും പ്രസിദ്ധരാണ്. വൈശ്വാനരന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാർ—പുലോമയും കാലകയും—കശ്യപനെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് ലക്ഷക്കണക്കിന് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. പ്രഹ്ലാദന്റെ വംശത്തിൽ നാലു കോടി നിവാതകവചന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. താമ്രയ്ക്ക് ആറു പുത്രിമാർ: കാകി, ശ്വേനി, ഭാസ്യ, ഗൃധ്രിക, ശ്രുചി, സുഗ്രീവ. ഇവരിൽ നിന്ന് കാക്കകളും മറ്റു പക്ഷികളും, താമ്രയിൽ നിന്ന് കുതിരകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, അരുണൻ, ഗരുഡൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു. വിനതയ്ക്ക് ആയിരം പുത്രന്മാർ; സുരസയിൽ നിന്ന് സർപ്പങ്ങൾ; കദ്രുവിൽ നിന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാർ—ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ എന്നിവയും. ക്രോധവശയിൽ നിന്ന് പല്ലുള്ള ജീവികൾ; സുരഭിയിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ, മഹിഷികൾ, മറ്റ് കുതിരയേറിയ ജീവികൾ; ഇറയിൽ നിന്ന് പുല്ലുകളും ഔഷധികളും. ഖസയിൽ നിന്ന് യക്ഷന്മാർ, റാക്ഷസന്മാർ; അപ്പ്സരസ്സുമായുള്ള സന്ധിയിൽ നിന്ന്; അരിഷ്ടയിൽ നിന്ന് ഗന്ധർവന്മാർ—സ്ഥിരനും ചലനവുമുള്ളവരും—കശ്യപനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു. ഇവരുടെ സന്തതികൾ അനന്തമായവയാണ്. ദേവന്മാർ ദാനവന്മാരെ ജയിച്ചു. ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ നഷ്ടമായപ്പോൾ, അവൾ കശ്യപനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇന്ദ്രനെ സംഹരിക്കുന്ന ഒരു പുത്രനെ വേണമെന്ന് ദിതിക്ക് ആഗ്രഹം; കശ്യപനിൽ നിന്ന് അവൾക്ക് ഒരു ഗർഭം ലഭിച്ചു. എന്നാൽ, കാൽ കഴുകി ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ അവസരം നോക്കി ആ ഗർഭം ചിന്തിച്ചു. അങ്ങനെ ആ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് 51 മരുതുകൾ—ശക്രന്റെ കൂട്ടുകാരും ജ്വലിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ളവരും—ജനിച്ചു. ഇതെല്ലാം ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്ന് രാജാവ് പൃഥുവിനെ അഭിഷേകിച്ച് രാജ്യങ്ങൾ ക്രമമായി വിതരണം ചെയ്തു. ഹരിയാണ് മറ്റെല്ലാവരിലും അധികാരിയായതെന്നും അഗ്നി പറയുന്നു.