ഏകാഗ്രതയോടെ മനസ്സിൽ ആഴ്ചിയുള്ളവർക്ക് അഗ്നിപുരാണത്തിൽ നിന്നും കടപ്പാടുകളും സാക്ഷ്യവ്യവസ്ഥകളും സംബന്ധിച്ചുള്ള മഹത്തായ ധർമങ്ങൾ ഇവിടെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ദരിദ്രനായ താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരന് കടം ഉണ്ടായാൽ, അവനെ ആ കടം തീർക്കുന്നതിന് വേണ്ടി ജോലി ചെയ്യിക്കാൻ അനുവദിക്കാം. എന്നാൽ ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണൻ ആയാൽ, അവൻക്ക് കഴിയുന്നത്രയോ, ക്രമേണയോ ആ കടം തീർക്കാം. കടം തിരികെ നൽകുമ്പോൾ കടപ്പെട്ടവൻ അതിനെ സ്വീകരിക്കാതെ, ഒരു മദ്ധ്യസ്ഥന്റെ കൈയിൽ നിക്ഷേപിച്ചാൽ, ആ തുക അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കും; അതിന് ഇനി പലിശ കൂട്ടേണ്ടതില്ല. ഉറവിടം ലഭിച്ചവൻ കടം അടയ്ക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതുപോലെ, സ്വത്തുവാങ്ങിയവനും കടം അടയ്ക്കണം. പിതാവിന് മറ്റൊരു മകനില്ലെങ്കിൽ, സ്വത്ത് കൈവശം വച്ച മകൻ ആ കടം തീർക്കണം. ഭർത്താവിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ മകന്റെ പേരിൽ എടുത്ത കടത്തിന് ഭാര്യയ്ക്ക് ഉത്തരവാദിത്വമില്ല. മകന്റെ കടത്തിന് പിതാവിനും ഉത്തരവാദിത്വമില്ല. വീട്ടുപകരണങ്ങൾക്കായി എടുത്ത കടം ഒഴികെ, ഭാര്യയുടെ കടത്തിന് ഭർത്താവിന് ഉത്തരവാദിത്വമില്ല. പശുപാലക, ബലവാൻ, കലാകാരൻ, വസ്ത്രധോവകൻ, വേട്ടക്കാരി, വേശ്യ എന്നിവരായ സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ ജീവിതം ഭർത്താവിനെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതുകൊണ്ടു, അവരുടെ കടം ഭർത്താവ് അടയ്ക്കണം. ഭാര്യയോ ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേർന്ന്, അല്ലെങ്കിൽ തനിച്ചായിട്ടോ എടുത്ത കടം, അവളോ ഭർത്താവോ അടയ്ക്കണം. മറ്റൊരു സ്ത്രീക്ക് അതിന് ഉത്തരവാദിത്വമില്ല. പിതാവ് ഇല്ലാതായാൽ, മരിച്ചോ, ദുർഭാഗ്യവാനായാലോ, സാക്ഷികൾ വഴി തെളിയിക്കപ്പെട്ട കടം മക്കളോ മുമ്മക്കളോ അടയ്ക്കണം. മദ്യപാനം, ചൂതാട്ടം, പിഴ, നികുതി, അതിനുശേഷം ശേഷിച്ച തുക, ഉദ്ദേശമില്ലാതെ നൽകിയ ദാനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ഉണ്ടായ കടത്തിന് മക്കൾക്ക് അടയ്ക്കേണ്ടതില്ല. സഹോദരങ്ങൾ, ഭർത്താവും ഭാര്യയും, പിതാവും മകനും, കൂട്ടായ്മയിലുള്ളവർ, ഈ കടം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്, ഇത് സ്മൃതികളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പ്രത്യക്ഷം, ഉറപ്പ്, പണം നൽകൽ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്തരവാദിത്വം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ വ്യാജ ഉറപ്പ് നൽകിയാൽ, ഉറപ്പ് നൽകിയവന്റെ മക്കളും കടം തീർക്കണം. ഉറപ്പ് നൽകിയവൻ മരിച്ചോ, നിർവീര്യനായാലോ, മക്കൾക്ക് കടം അടയ്ക്കേണ്ടതില്ല; ബാക്കി നിൽക്കുന്നവർ മാത്രം അടയ്ക്കണം. ഒരേ സമയം ഒരുപാട് ഉറപ്പുകാർ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വിഹിതം അനുസരിച്ച് അടയ്ക്കണം; എന്നാൽ ഒരാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ളവർക്ക്, വായ്പദായകൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്ന വിധം അടയ്ക്കാം. ഉറപ്പുകാരൻ വായ്പദായകനു തുറന്നുപറഞ്ഞ് പണം നൽകിയാൽ, കടക്കാരൻ അവനു ഇരട്ടിച്ച് തിരികെ നൽകണം — ഇതാണ് ആചാരം. സ്വന്തം സന്തതികൾ, സ്ത്രീകൾ, പശു, ധാനം എന്നിവയ്ക്കു വേണ്ടി ഇരട്ടിച്ച് തിരികെ നൽകണം; വസ്ത്രങ്ങൾക്ക് നാലുപട്ടും, ദ്രവ്യങ്ങൾക്ക് എട്ടുപട്ടും. ഉറപ്പ് നൽകിയ തുക ഇരട്ടിച്ച് തിരികെ നൽകാത്തപക്ഷം, ആ ഉറപ്പ് നഷ്ടപ്പെടും. കാലയളവോ സാഹചര്യമോ കാരണം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, അത് നഷ്ടപ്പെടും; എന്നാൽ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിച്ചാൽ, നഷ്ടപ്പെടില്ല. മറച്ചു വച്ചതോ ഉപയോഗിച്ചതോ ആയ ഉറപ്പിന് പലിശ വരില്ല, ആനുകൂല്യം ഉണ്ടായാലും. നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ തിരികെ നൽകണം; ദൈവമോ രാജാവോ കാരണം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ മാത്രം ഒഴിവാകും. ഉറപ്പ് സ്വീകരിച്ചതിനുശേഷം, ആ വസ്തു നശിച്ചോ ഉപയോഗശൂന്യമായോ ആകുമ്പോൾ, വായ്പദായകന് ആ സ്വത്തിൽ അവകാശം ലഭിക്കും. പെരുമാറ്റത്തിനോ സുരക്ഷയ്ക്കോ വേണ്ടി ഉറപ്പ് നൽകിയ സ്വത്ത് പലിശയോടെ തിരികെ നൽകണം; സത്യസന്ധതയ്ക്ക് വേണ്ടി ഉറപ്പ് നൽകിയാൽ, ഇരട്ടിച്ച് തിരികെ നൽകണം. വായ്പദായകൻ നേരിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഉറപ്പ് വിട്ടുകൊടുക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ, പിഴ നൽകണം. ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയായാൽ, വായ്പദായകൻ ഉറപ്പ് തിരികെ വാങ്ങാം. ഉറപ്പ് നൽകിയ സമയത്തെ വിലയോ, ആദ്യത്തെ വിലയോ തന്നെ നിലനിർത്തണം; അല്ലെങ്കിൽ, സാക്ഷികൾക്കൊപ്പം അത് വില്പനയ്ക്കു വയ്ക്കാം. ഉറപ്പിലെ തുക ഇരട്ടിയായി തീർന്നാൽ, ഉറപ്പ് വിട്ടുകൊടുക്കണം; ഇരട്ടിച്ച തുക നൽകിയാൽ, ഉറപ്പ് മോചിക്കപ്പെടും. ദുരിതത്തിൽ ആകെയുള്ളവൻ അറിയിക്കാതെ മറ്റൊരാളുടെ കൈയിൽ വസ്തു വെച്ചാൽ, അതൊരു നിക്ഷേപം ആയി കണക്കാക്കി, അതേപോലേ തിരികെ നൽകണം. രാജാവോ ദൈവങ്ങളോ കള്ളന്മാരോ എടുത്തുപോയ വസ്തു തിരികെ നൽകേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ പിന്നീട് കണ്ടെത്തി തിരികെ നൽകിയാൽ, അതിനൊപ്പം പിഴയും നൽകണം. സ്വന്തം ഉപയോഗത്തിനായി മറ്റൊരാളുടെ വസ്തു എടുത്താൽ, ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷയും പലിശയോടുകൂടി തിരികെ നൽകലും നിർബന്ധമാണ്; ഇത് നിക്ഷേപങ്ങൾക്കും ഉറപ്പിനും ബാധകമാണ്. ഇതിനു ശേഷം അഗ്നിദേവൻ പറയുന്നു: വ്രതസ്ഥർ, ദാനശീലികൾ, ഉത്തമവംശജർ, സത്യസന്ധർ, ധർമ്മം മുൻനിർത്തുന്നവർ, നേരായവർ, പുത്രന്മാരും മുമ്മക്കളുമുള്ളവർ — ഇവർക്കും, അഞ്ചു യാഗങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്കും, സാക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്കും (ജന്മവും വർണ്ണവും അനുസരിച്ച് അഞ്ചോ മൂന്നോ), എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും സാക്ഷ്യമായി അംഗീകാരം ലഭിക്കും. സ്ത്രീകൾ, വയോധികർ, കുട്ടികൾ, ചൂതാട്ടക്കാർ, മദ്യപാനികൾ, മാനസികരോഗികൾ, പ്രതികൾ, അഭിനേതാക്കൾ, വേറിട്ട മതക്കാർ, വ്യാജരേഖാകാർ, ഇന്ദ്രിയദോഷമുള്ളവർ, പതിതർ, ചണ്ഡാലരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർ, കൂട്ടാളികൾ, ശത്രുക്കൾ, കള്ളന്മാർ, സാക്ഷ്യരില്ലാത്തവർ, മോഷണം, അധിക്ഷേപം, അക്രമം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാക്ഷികൾ — ഇവരൊക്കെ സാക്ഷ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടും. രണ്ടുപക്ഷവും അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരുവൻ മാത്രം സത്യധർമ്മം അറിയുന്നയാളായാലും, അവൻ സാക്ഷി ആകാം. സാക്ഷ്യമായി പറയാതെ മൗനം പാലിച്ചാൽ, അവൻ എപ്പോഴും മൗനപാപത്തിന്റെ കടത്തിൽ ആകുന്നു. അറിഞ്ഞിട്ടും സാക്ഷ്യം പറയാത്ത ദുഷ്ടൻ, നാല്പത്തിയാറാം ദിവസം രാജാവിന് എല്ലാം പിഴയായി നൽകണം. അവൻ വ്യാജസാക്ഷികളോടു തുല്യമായ പാപവും ശിക്ഷയും അനുഭവിക്കും. സാക്ഷികളെ, ഇരുപക്ഷവും നേരിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, സാക്ഷ്യം പറയിക്കണം. മഹാപാതകികൾ, അഗ്നിദാഹകർ, സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും കൊല്ലുന്നവരും പ്രാപിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ, വ്യാജസാക്ഷ്യം പറഞ്ഞവനും പ്രാപിക്കും. നൂറുകണക്കിനു ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലങ്ങൾ എല്ലാം, അകൃത്യമായി മറ്റൊരാളെ തോൽപ്പിച്ചാൽ നഷ്ടമാകും. പലർക്ക് അഭിപ്രായഭേദം ഉണ്ടെങ്കിൽ, കൂടുതൽ ധർമ്മമുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായം പ്രാധാന്യം നേടും. ധർമ്മത്തിൽ തുല്യതയുണ്ടെങ്കിൽ, കൂടുതൽ സത്യനിഷ്ഠരായവരുടെ സാക്ഷ്യമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. സാക്ഷികൾ സത്യപ്രതിജ്ഞയുമായി ഒരാളെ പിന്തുണയ്ക്കുമ്പോൾ, അവൻ വിജയിക്കും. അതല്ലെങ്കിൽ, കുറവ് ധർമ്മമുള്ളവരുടെ സാക്ഷ്യത്താൽ തോൽക്കുമെന്നു ഉറപ്പാണ്. സാക്ഷികൾ പറഞ്ഞിട്ടും, മറ്റൊരുവർ കൂടുതൽ ധർമ്മമുള്ളവരാണെങ്കിൽ, അവരുടെ വാക്ക് പ്രാബല്യം നേടും. പിന്നീട് വന്ന സാക്ഷികൾ ഇരട്ടിയായി കൂടുതൽ ആണെങ്കിൽ, മുൻവരായവർ വ്യാജരായതായി കണക്കാക്കപ്പെടും; വ്യാജരേഖാകാർക്കും വ്യാജസാക്ഷികൾക്കും വേറിട്ട ശിക്ഷാ നിയമങ്ങളുണ്ട്. വിവാദങ്ങളിൽ ഇരട്ടിച്ച പിഴയാണ് വിധേയമായത്; ബ്രാഹ്മണൻ സാക്ഷ്യത്തിന് വിളിക്കപ്പെട്ടിട്ടും സത്യം മറയ്ക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവനെ ദേശനിര്ബ്ബന്ധനം ചെയ്യണം. അവൻ എട്ടുപട്ടം പിഴ അടയ്ക്കണം; ബ്രാഹ്മണനെ ദേശനിര്ബ്ബന്ധനം ചെയ്യണം. ഏതു വർണ്ണക്കാരനായാലും വ്യാജസാക്ഷ്യം പറഞ്ഞാൽ തടവുശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെടും. രണ്ടുപക്ഷവും പരസ്പരം സമ്മതിച്ച കാര്യങ്ങൾ സാക്ഷികളുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തണം; വായ്പദായകന്റെ പേര് ആദ്യം രേഖപ്പെടുത്തണം. ഇങ്ങനെ, കടം, ഉറപ്പ്, നിക്ഷേപം, സാക്ഷ്യവ്യവസ്ഥ, ഇവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അഗ്നിപുരാണം മഹത്തായ ധർമ്മങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്നു — ഓരോരുത്തനും നീതി, സത്യധർമ്മം, ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി ജീവിക്കേണ്ടതിന്റെ മഹത്വം ഇവിടെ പ്രകടമാകുന്നു.