രിവ്പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ആഗ്നിപੁਰാണത്തിലെ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ രൂപം, ഗുണങ്ങൾ, സ്ത്രീയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങളായാണ് ആഗ്നിയും സമുദ്രനും പറയുന്നത്. ആദ്യം, മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിലെ വിവിധ ആശയങ്ങൾ ആഗ്നി വിശദീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ കണ്ണുകൾ താരങ്ങളില്ലാതെ, പല്ലുകൾ വെള്ള നിറത്തിൽ രണ്ട്, കനലിൽ മൂന്ന് ചെവി, നാഭി, ഒരു ഗുണം, മൂന്ന് ഓർമ്മപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. അസൂയ ഇല്ലാതെ, കരുണ, ക്ഷമ, ശുഭചര്യ, ശുദ്ധി, ആഗ്രഹം, വിനയം, കഠിനത, ധൈര്യം എന്നിവയാണു ഗുണങ്ങൾ. മനുഷ്യന്റെ വൃക്കയും കൈകളും മൂന്നായി, ജന്മം, പ്രദേശങ്ങൾ, വർഗ്ഗങ്ങൾ, പ്രകാശം, പ്രശസ്തി, ഭാഗ്യവും മൂന്നായി. മൂന്നു വിധത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നവൻ, വയറ്റിൽ മൂന്നു ശക്തികൾ, മൂന്നു രേഖകൾ, മൂന്നു തവണ വളഞ്ഞവൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് ആഗ്നി വിശദീകരിക്കുന്നത്. ദേവതകൾക്കും, ദ്വിജന്മാർക്കും, ഗുരുക്കൾക്കും നമസ്കരിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്ന മൂന്നു കാലങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, 'മൂന്നു കാലങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. മൂന്നു രേഖകൾ വക്ഷസ്സിൽ, നെറ്റിയിൽ, മുഖത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നവൻ, രണ്ടു കൈകളും കാലുകളും പതാകകളും കുടകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചവൻ. വിരലുകൾ, ഹൃദയം, പിൻഭാഗം, അര എന്നിവ നാലായി; ഉയരം തെറ്റാതെ, നാലു സ്പാനുകളാണ് അളവ്. നാലു ചുണ്ടുകൾ ചന്ദ്രൻ പോലെ തിളങ്ങുന്നു, നാലു കറുത്തവയും; കണ്ണിന്റെ പുപിൽ, ഭ്രൂകൾ, ദാടി, മുടി എന്നിവയും കറുത്തതാണു. മൂക്കിലും മുഖത്തും ചുരുണ്ടു വരുന്നു, കക്ഷിയിൽ ദുർഗന്ധം; ചെറുതായുള്ള അംഗവും കഴുത്തും, വേദം പ്രകാരം ചെറുതായുള്ള കാലുകൾ. വിരലുകളുടെ സംയുക്തങ്ങൾ മനോഹരമായിരിക്കും; നഖം, മുടി, പല്ല്, ചർമ്മം ദ്വിജന്മാർ; ദന്തം, കണ്ണ്, നെറ്റി, മൂക്ക് നീളം കൂടിയതും, വക്ഷസ്സിനിടയിൽ സ്ഥലം. വക്ഷസ്സ്, കക്ഷി, വായ്, മൂക്ക് ഉന്നതമായിരിക്കും; മുഖം വൃത്താകൃതിയിലും, ചർമ്മം, മുടി, പല്ല് മൃദുവായിരിക്കും; മുടി, ദൃഷ്ടി, നഖം, വാക്ക് അതുപോലെ. മുട്ടും തുണ്ടും bamboo പോലുള്ള ഘടനകൾ പിൻഭാഗത്ത്; കണ്ണ്, മൂക്കുകുഴ, ചെവി, ഗുപ്തം, മലദ്വാരം ശുദ്ധമായിരിക്കും. നാവും, ചുണ്ടും, താലും, കണ്ണും, കൈ, കാലുകൾ, നഖം, ലിംഗത്തിന്റെ അഗ്രം, വായ് — ഇവയെക്കൊണ്ട് ദശകമലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കൈകളും കാലുകളും മനോഹരമായിരിക്കും; കഴുത്ത്, ചെവി, ഹൃദയം, തല, നെറ്റി, വയറു, പിൻഭാഗം — ഇവ പത്തോളം ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഭാഗങ്ങൾ. കൈകൾ നീട്ടുമ്പോൾ, മദ്ധ്യവിരലുകളുടെ അഗ്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം ശരീരത്തിന്റെ ഉയരത്തോടു തുല്യമായിരിക്കും; വടവൃക്ഷം പോലെ വൃത്താകൃതിയുള്ളത്. പാദങ്ങൾ, കക്ഷികൾ, അര, വശങ്ങൾ, ഗുപ്തം, വക്ഷസ്സ്, ചെവി, ചുണ്ടുകൾ, തുണ്ടുകൾ, കാലുകൾ, കൈകൾ, ഭുജങ്ങൾ, കണ്ണുകൾ — പതിനാലു ജോഡികൾ മനുഷ്യനിൽ സാധാരണ കാണപ്പെടുന്നു. പതിനാലു ശാസ്ത്രങ്ങൾ രണ്ട് അക്ഷരങ്ങളിലാണു കാണുന്നത്; ഇതോടെ പതിനാറു അക്ഷരങ്ങൾ ഉള്ളവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ശരീരം കഠിനവും ചിതറുകയും, അമംഗളവും, മാംസം ഇല്ലാത്തതും, ദുർഗന്ധവും, വിരുദ്ധഗന്ധവും ഉള്ളവൻ — വ്യക്തമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കാണുമ്പോൾ പുകഴപ്പെടുന്നു. വാക്ക് മധുരം, നടപ്പിൽ ഗജത്തിന്റെ അഭിമാനമുള്ളതുപോലെ; ഒരു രോമം ഒരു രോമകൂപത്തിൽ വളരുന്നു; ഭയം വരുമ്പോൾ സംരക്ഷണം വീണ്ടും വീണ്ടും. ഇതിനു ശേഷം, സമുദ്രൻ സ്ത്രീയുടെ ഗുണങ്ങൾ പറയുന്നു. ശോഭനമായ അങ്കങ്ങൾ, ഗജത്തിന്റെ അഭിമാനമുള്ള നടപ്പും, ഭാരമുള്ള അരയും, പാറയുടെ കണ്ണുകൾ പോലുമാണ് ശോഭന സ്ത്രീ. മനോഹരമായ മുടി, സുന്ദരമായ അങ്കങ്ങൾ, മൃദുവായ ശരീരരോമം, ആകർഷകത്വം, കാലുകൾ നിലം തുല്യമായി സ്പർശിക്കുന്നതും, വക്ഷസ്സ് അടുത്ത് ചേർന്നതും. നാഭി വലത്തോട്ടു തിരിയുന്നു, ഗുപ്തം അത്തിപ്പത്റം പോലുമാണ്, കക്ഷികൾ മറഞ്ഞതും, നാഭി അംജ-thumb മദ്ധ്യവിരലിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ. വയറു പുറംതുള്ളിയതും, തൂങ്ങുന്ന വക്ഷസ്സ്, കഠിനമായ ചർമ്മം ഉള്ളവളും ആകർഷകമല്ല; ജീവികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, നദികൾ എന്നിവയുടെ പേരുള്ളവളും, എപ്പോഴും വഴക്കിലാണു താല്പര്യം ഉള്ളവളും ആകർഷകമല്ല. അവൾ അഹങ്കാരമില്ലാതെ, ദുർവാക്കുകൾ പറയാതിരിക്കുകയും വേണം; ദേവന്മാർക്കും മറ്റു പ്രാണികൾക്കും ആരാധ്യയാണ് ശോഭന സ്ത്രീ; കക്ഷിയും ചുണ്ടും മഘൂകപൂവിന്റെപോലെ വീർപ്പുള്ളതും, വലിയ തലയും, അതിയായ രോമവും വേണ്ട. ചേർന്ന ഭ്രൂകൾ, വളഞ്ഞ ഭ്രൂകൾ ഇല്ലാതെ; ഭർത്താവിനെ ജീവനെപ്പോലും വിലയിരുത്തുന്നവളും, ഭർത്താവിന് പ്രിയവളും; ഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിലും, ശോഭന രൂപം ഉള്ളവളിൽ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്, അതുകൊണ്ട് ഭാഗ്യവതിയെന്നു കരുതാം. ശേഷം, ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉത്തമത്വത്തെക്കുറിച്ച് ആഗ്നി പറയുന്നു. ഉത്തമമായ ചാമരം സ്വർണ്ണഹസ്തം ഉള്ളതാണു; രാജകുടം ഹംസ, മയൂർ, തത്തയുടെ പക്ഷികൾ കൊണ്ടു നിർമ്മിച്ചതാണു പുകഴപ്പെടുന്നത്. പക്ഷേ, കുരുവിയുടെ പക്ഷികൾ കൊണ്ടോ, കലർന്ന പക്ഷികൾ കൊണ്ടോ ഉണ്ടാക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണർക്ക് കുടം നാലു വശങ്ങളുള്ളതും, രാജാവിന് വൃത്താകൃതിയും വെള്ളയും. കുടം തണ്ടിൽ മൂന്ന്, നാല്, അഞ്ച്, ആറ്, ഏഴ്, എട്ട് സംയുക്തങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും; ഉത്തമാസനം പാലുള്ള വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും, അമ്പത് വിരലുകൾ ഉയരമുള്ളതും. വീതി മൂന്ന് കൈവിരലുകൾ, സ്വർണ്ണം മുതലായവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതും; അമ്പിന് ഉത്തമമായ മൂന്ന് വസ്തുക്കൾ — ഇരുമ്പ്, കൊമ്പ്, മരമാണ്. അമ്പിന്റെ വടി ബാംബു, സ്നायु, ചർമ്മം; ഉത്തമമായ മരത്തിന്റെ അമ്പ് നാലു കൈവിരലുകൾ നീളം. ഇത് ഉത്തമത്വമായിരിക്കും; കുറവ് മധ്യ, താഴ്ന്നതും; പിടി മദ്ധ്യത്തിൽ, അനുയോജ്യമായ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കണം. കൊമ്പ് അഗ്രം ചെറുതും, ചർമ്മം കൊണ്ടു മൂടിയതും; കൊമ്പ്, ഇരുമ്പ് അമ്പിൽ, അഗ്രം സ്ത്രീയുടെ ഭ്രൂ പോലുമാണ്, നന്നായി ഘടിപ്പിക്കണം. ഇരുമ്പ് അമ്പ് വേറെ വേറെ ഉണ്ടാക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ കലർന്നതും; അമ്പ് അനുയോജ്യമായതും, സ്വർണ്ണചിന്തകൾ കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചതും. വളഞ്ഞ, പൊട്ടിയ, ചിതറുന്ന അമ്പ് പുകഴപ്പെടുന്നില്ല; സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, ചെമ്പ്, കരിഇരുമ്പ് അമ്പിന് ഉപയോഗിക്കാം. ഉത്തമമായ അമ്പ് കാളയുടെ കൊമ്പ്, ശാരഭയുടെ കൊമ്പ്, കുതിരയുടെ കൊമ്പ്, ചന്ദനം, കയ്പ്പു, സാൽ, വെള്ള അങ്കകു എന്നിവ കൊണ്ടു നിർമ്മിക്കാം. ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അമ്പ് വീട്ടിൽ വളരുന്ന ബാംബു, ശാരദകാലത്ത് കൊയ്ത്തെടുത്തതും; അമ്പ് മൂന്നു ലോകങ്ങൾ മോഹിപ്പിക്കുന്ന വാള്മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കണം. അമ്പ്, ഇരുമ്പ്, ബാംബു, മറ്റു വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുള്ളതും, നേരായതും, സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ളതും, സ്നായു കൊണ്ട് ബന്ധിച്ചതും, നന്നായി പക്ഷികൾ ചേർത്തതും. സ്വർണ്ണപക്ഷികൾ ചേർത്തതാണു ഉത്തമം; നന്നായി ചേർത്തതും, എണ്ണയോടു ചേർത്തതും; യാത്രയുടെയും, അഭിഷേകത്തിന്റെയും ആരംഭത്തിൽ അമ്പിന്റെ അഗ്രങ്ങൾക്കു ഹോമം ചെയ്യണം. രാജാവ് പതാകകളും ആയുധങ്ങളും വാർഷികഹോമവും കൊണ്ട് പൂജിക്കണം; ബ്രഹ്മാവു തന്നെ മേരുപർവതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിലും സ്വർഗ്ഗഗംഗയുടെ തീരത്തും പൂജിച്ചു. അവൻ ഇരുമ്പ് അസുരനെ, യാഗത്തിന് തടസ്സമായതും, കണ്ടു; ആലോചിച്ചപ്പോൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്ന് മഹാശക്തനായ പുരുഷൻ ഉദിച്ചുവന്നു. ഇങ്ങനെ, ആഗ്നി, സമുദ്രൻ തുടങ്ങിയവർ മനുഷ്യന്റെ ശരീരലക്ഷണങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ, സ്ത്രീയുടെ ശോഭയും, ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉത്തമത്വവും, യാഗത്തിലെ വിശേഷങ്ങളും ആഗ്നിപുരാണത്തിൽ വിശദീകരിച്ചു.