ഒരു ധാർമ്മിക രാജാവ് രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഉത്സാഹവും ശ്രദ്ധയും ഉള്ള മേൽനോട്ടക്കാരെ നിയമിക്കണം—വളർത്തുപാടങ്ങൾ, വ്യാപാരമാർഗങ്ങൾ, കോട്ടകൾ, പാലങ്ങൾ, ആനകളെ ബന്ധിക്കുന്നതുപോലുള്ള ജോലികൾ എന്നിവയ്ക്കായി പ്രത്യേകമായി. ഖനികൾ, നികുതി ശേഖരണം, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഭൂമികളുടെ പുനരധിവാസം—ഇവയും രാജാവിന്റെ പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളാണ്. ഈ എട്ട് ദൗത്യം പാലിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ രാജാവ് ധർമ്മപാലകനാകുവാൻ കഴിയൂ. എന്നാൽ, رعാജ്യത്തിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഭയത്തിന്റെയും ഭീഷണിയുടെയും അഞ്ചു പ്രധാന ഉറവിടങ്ങൾ ഉണ്ട്: വേഷം മാറ്റിയ കള്ളന്മാർ, കവർച്ചക്കാർ, നഗരവാസികൾ, രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവർ, രാജാവിന്റെതന്നെ ലാഭലോഭം—ഇവയൊക്കെ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവരിൽ നിന്ന് നികുതി ശേഖരിക്കേണ്ടതും, ശരിയായ സമയത്ത് തന്നെ വേണം. രാജാവ് തന്റെ ശരീരം, അടുത്തവരും, രാജ്യവും പുറംശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണം. അവശ്യം ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹരായവരെ ശിക്ഷിക്കണം; വിഷം പോലുള്ള അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വയം സംരക്ഷിക്കണം. സ്ത്രീകൾക്കും പുത്രന്മാർക്കും ശത്രുക്കൾക്കും ഒരിക്കലും മുഴുവൻ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്. രാമൻ പറഞ്ഞു: “ഉത്സാഹവും ശക്തിയും ചേർന്നാലാണ് ഉപദേശശക്തി പ്രശംസനീയമായത്. ശക്തിയുടെയും തേജസ്സിന്റെയും അനുഭവം കൊണ്ട് കവി ദേവപുരോഹിതനെ പോലും ജയിച്ചു. കാര്യങ്ങൾ വിവേകികൾക്കൊപ്പമാണ് ആലോചിക്കേണ്ടത്; അജ്ഞന്മാരോടല്ല. പരിശ്രമമില്ലാതെ അസാധ്യമായ കാര്യങ്ങൾ നേടാനാവില്ല. അജ്ഞാതം അറിയുക, അറിയാവുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഉറപ്പു നേടുക, സംശയങ്ങൾ തീർക്കുക, ശേഷിച്ച കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക—ഇവയൊക്കെയാണ് ഉത്തമ ഉപദേശത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ. കൂട്ടുകാർ, പ്രാപ്തിയുള്ള മാർഗങ്ങൾ, സ്ഥലകാലാനുസൃതമായ വിഭജനം, ദുരിതത്തിൽ പരിഹാരം—ഇവയാണ് ഉപദേശത്തിന്റെ ഘടകങ്ങൾ. മനസ്സിന്റെ വ്യക്തത, വിശ്വാസം, കാര്യനൈപുണ്യം, കൂട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമം, പ്രവർത്തിയിൽ വിജയം—ഇവയാണ് സിദ്ധിയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ. അഭിമാനം, അശ്രദ്ധ, മോഹം, ഉറക്കത്തിൽ സംസാരിക്കൽ—ഇങ്ങനെയുള്ള മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദോഷങ്ങൾ ഉപദേശത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു; സുഖാന്വേഷണത്തിൽ ലീനരായ സ്ത്രീകളും അതുപോലെയാണ്. ധൈര്യവാനായ, ഓർമ്മശക്തിയുള്ള, വാഗ്മിയായ, ആയുധങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ജോലി നിർവ്വഹണത്തിൽ അശ്രദ്ധയില്ലാത്തവൻ—ഇവൻ രാജാവിന്റെ ദൂതനാകാൻ യോഗ്യൻ. ദൂതന്മാർ കഴിവനുസരിച്ച് മൂന്നു തരം. അവയിൽ ഒരു ഭാഗം കുറവാണെങ്കിൽ അതനുസരിച്ച് വ്യത്യാസം. ശത്രുവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മുൻപരിശോധനയില്ലാതെ കടക്കരുത്; ചാരന്മാരെ സമീപിക്കരുത്; കാര്യത്തിനുള്ള ശരിയായ സമയവും അനുമതിയും അനുസരിച്ചേ യാത്രയാകൂ. ശത്രുവിന്റെ ദൗർബല്യങ്ങൾ, ധനം, കൂട്ടുകാർ, സൈന്യം—ഇവയെല്ലാം അന്വേഷിക്കണം. കണ്ണ്, ശരീരം, ചലനങ്ങൾ നോക്കി ആസ്വാദനവും ദ്വേഷവും തിരിച്ചറിയണം. രണ്ടു പാർശ്വങ്ങളുടെയും നാലു തരം റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറാക്കണം; വിശ്വസനീയമായ സന്യാസിമാരോടൊപ്പം താമസിക്കണം. ചാരന്മാർ വ്യക്തവും രഹസ്യവുമാണ്; രഹസ്യചാരന്മാർ രണ്ട് തരം—വ്യാപാരി, കർഷകൻ, തൊഴിലാളി, സന്യാസി, ഭിക്ഷു മുതലായവരും ചാരന്മാരായി സേവനം ചെയ്യുന്നു. ദൂതന്മാരുടെ ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടാൽ, ദുരന്തം ബാധിച്ച ശത്രുവിനോടാണ് സമീപനം; പ്രകൃതിദുരന്തം മനസ്സിലാക്കി അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. അഗ്നി, ജലം, രോഗം, ദുര്ഭിക്ഷം, മഹാമാരി—ഇവയാണ് ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ. ദൈവീകവും മാനുഷികവുമാണ് ഈ അഞ്ചു ദുർഘടങ്ങൾ; ദൈവീകദുർഘടം മനുഷ്യശ്രമത്താൽ ശാന്തമാക്കാം. മാനുഷികദുർഘടം നയത്താലും പ്രവർത്തിയാലും മാറ്റാം; ഉത്തമ ഉപദേശം, അതിന്റെ ഫലസിദ്ധി, ശരിയായ പ്രവർത്തി—ഇവ അത്യാവശ്യമാണ്. വരുമാനവും ചെലവും, ന്യായപരിപാലനം, ശത്രുക്കളെയും എതിരാളികളെയും നിയന്ത്രിക്കൽ—ഇവയാണ് ദുർഘടങ്ങൾക്കും രാജാവിനും സംരക്ഷണത്തിന് മാർഗങ്ങൾ. മന്ത്രിയുടെ കടമകൾ ഇങ്ങനെ—even ദുരന്തങ്ങൾ നേരിട്ടാലും. സ്വർണം, ധാന്യം, വസ്ത്രം, വാഹനങ്ങൾ, സന്താനങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെ അവന്റെ കൈവശം വേണം. സമ്പാദിച്ച മറ്റെല്ലാ ധനവും ദുരന്തം നശിപ്പിക്കും; ദുരിതത്തിൽ പെട്ട പ്രജകളുടെ സംരക്ഷണം ധനവും ശിക്ഷയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. നഗരവാസികളും മറ്റുള്ളവരും പ്രയാസ സമയത്ത് അഭയം നൽകും; മൗനയുദ്ധം, ജനസംരക്ഷണം, സുഹൃത്തും ശത്രുവും തിരിച്ചറിയൽ—ഇവ അനിവാര്യമാണ്. അതിരുപ്രദേശാധിപൻ കുറ്റം ചെയ്താൽ, ആ ദുർഘടം മൂലം അവൻ നശിക്കും; ജോലി ചെയ്യുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുക, ദാനം നൽകുക, ജനങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കളെ തിരിച്ചറിയുക—ഇവ നിർബന്ധമാണ്. ധർമ്മം, കാമം മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ, കോട്ടയുടെ ശക്തീകരണം—ഇവ ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ നശിക്കും; രാജാവ് ധനത്തിൽ ആധാരിതനാണ്. സുഹൃത്തുക്കളെ കാണുന്നതിന്, ശത്രുക്കളെ നേരിടുന്നതിനും, ധനം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും, ദൂരെ ഉള്ള കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനും ശിക്ഷയുടെ ദുർഘടം തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കും. ഇത് സുഹൃത്തുക്കളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും; സമ്പത്തിന്റെ ഫലവും മറ്റും സുഹൃത്ത് ദുർഘടം മൂലം നഷ്ടപ്പെടും. ദുർഘടം ബാധിച്ച രാജാവ് രാജസാന്ദർഭ്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും; കഠിനമായ വാക്കുകൾ, ശിക്ഷ, സമ്പത്തിന്റെ അഴിമതി—ഇവയും ഉണ്ടാകും. മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ, വേട്ട, ചതുരം—ഇവയാണ് രാജാവിന്റെ വലിയ ദോഷങ്ങൾ; അതുപോലെ, ആലസ്യം, അഹങ്കാരം, ദുർഹങ്കാരം, ആസക്തി, ഭേദം വിതറൽ എന്നിവയും. മുന്പ് പറഞ്ഞവ മന്ത്രിയുടെ ദോഷങ്ങൾ; വരൾച്ചയും പീഡനവുമാണ് രാജ്യത്തിന്റെ ദുർഘടങ്ങൾ. യന്ത്രങ്ങൾ, മതിൽ, കുളം എന്നിവ തകർന്ന കോട്ട, ആയുധമില്ലാത്തതും സൈന്യം കുറഞ്ഞതുമായ കോട്ട—ഇത് കോട്ടയുടെ ദുരന്തം. ധനം തീർന്നത്, വളഞ്ഞത്, കീഴടക്കപ്പെടാത്തത്, ശേഖരിക്കാത്തത്, കവർച്ചക്കാർ കൈവശം വെച്ചത്, ശത്രുക്കൾ പിടിച്ചിട്ടുള്ളത്—ഇത് ധനത്തിന്റെ ദുർഘടം. സൈന്യം പിരിഞ്ഞത്, വേറിട്ടത്, കൂട്ടുകാർ ആദരിക്കാത്തത്, അപമാനിച്ചിട്ടുള്ളത്, ഇല്ലാത്തത്, രോഗബാധിതം, ക്ഷീണിതം, ദൂരെ നിന്ന് വന്നത്, പുതുതായി എത്തിയതും— കുറഞ്ഞത്, പിന്തള്ളപ്പെട്ടത്, മുൻപന്തി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടത്, നിരാശയിൽ മുങ്ങിയത്, ആശയില്ലായ്മ നിറഞ്ഞത്, തെറ്റായ വാർത്തകൾ വന്നത്—ഇതെല്ലാം സൈന്യത്തിന്റെ ദുർഘടങ്ങൾ. സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ഇടപെടലിൽ പിരിഞ്ഞത്, അകത്തളത്തിൽ കലഹങ്ങൾ, ഭിന്നത, ആധാരമില്ലായ്മ—ഇതും. നേതാവില്ലായ്മ, ഏകത്വം നഷ്ടം, നിരീക്ഷണശേഷിയില്ലായ്മ, നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട്, മറ്റൊരാളുടെ ആവശ്യത്തിന് പിടിച്ചെടുക്കൽ—ഇതെല്ലാം സൈന്യത്തിന്റെ ദുർഘടം. ഭാഗ്യബലം കുറഞ്ഞ സുഹൃത്ത്, ശത്രുവിന്റെ പിടിയിൽപ്പെട്ടത്, മോഹം, ക്രോധം മുതലായ ദോഷങ്ങൾ, എതിരാളികളുടെ നിരുത്സാഹം—ഇവയും ദോഷം. സമ്പത്ത് ക്രോധം മൂലം അഴിമതിയാകുന്നു, കഠിനമായ വാക്കുകളും ശിക്ഷയും, മോഹം മൂലമുള്ള വേട്ടയും ചതുരവും, മദ്യം, സ്ത്രീകൾ—ഇവയാണ് ദോഷങ്ങൾ. ഇങ്ങനെ, ഉത്തമമായ രാജ്യം ഭരിക്കാൻ രാജാവ്, മന്ത്രിമാർ, ദൂതന്മാർ, ചാരന്മാർ—എല്ലാവരും ഉത്സാഹത്തോടും ജാഗ്രതയോടും ധർമ്മത്തോടുമാണ് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്, രാജ്യം സംരക്ഷിക്കാനും ജനങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കാനും.