യുദ്ധയാത്രകളിൽ അനുഭവിക്കുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളും ഭീകരതകളും സഹിച്ച ശേഷം, യുദ്ധവീരന്മാർക്ക് ശിക്ഷ നൽകുമ്പോൾ അതു നിഷ്പക്ഷമായിരിക്കണം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നല്ല കുടുംബത്തിൽ പിറന്ന, യോഗവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, മനസ്സാക്ഷി ഉണർന്ന, വലിയ പിന്തുണ നൽകുന്ന, മൃദുവായി സംസാരിക്കുന്ന, ക്ഷമയുള്ള, സ്ഥിരമായ, അചഞ്ചലമായ ഒരാളെ സ്നേഹിതനായി തിരഞ്ഞെടുക്കണം. സ്നേഹം മൂന്ന് വഴികളിലൂടെയാണ് വളരുന്നത്: ദൂരെയുള്ളവൻ അടുത്ത് വരിക, മനസ്സും അർത്ഥവും അനുസരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുക, ആദരവോടെ ദാനം ചെയ്യുക. സ്നേഹത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഫലങ്ങൾ ഉയരുന്നു; ഇവയിൽ സ്വാഭാവികമായ ബന്ധം, ദൃഢമായത്, വംശപരമ്പരാഗതമായത് എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യാസം കാണാം. സ്നേഹിതൻ നാലു തരത്തിലുള്ളവനാണ്, അവൻ അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നു; സ്നേഹത്തിൽ സത്യസന്ധതയും സന്തോഷ-ദുഃഖങ്ങളിൽ പങ്കുവെക്കലും പോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ കാണാം. അനുയായികളുടെ ആചാരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ: ഒരു ദാസൻ രാജാവിനെ സേവിക്കണം; കഴിവ്, നല്ല സ്വഭാവം, ദൃഢത, ക്ഷമ, കഷ്ടപ്പാട് സഹിക്കാനുള്ള ശക്തി എന്നിവ അവശ്യമാണ്. സംതൃപ്തിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉത്സാഹവും അനുയായിയെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ദാസൻ നയശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിച്ചു, ശരിയായ സമയത്ത് രാജാവിനെ സേവിക്കണം. അന്യരോടൊപ്പം പോകലും, ക്രൂരതയും, അഹങ്കാരവും, അസൂയയും ഉപേക്ഷിക്കണം; മേലധികാരിയുമായി തർക്കത്തിലോ വഴക്കിലോ ഏർപ്പെടരുത്. രാജാവിന്റെ രഹസ്യങ്ങളും ദുർബലതകളും ഉപദേശങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തരുത്; തനിക്കു അനുകൂലമായ രാജാവിൽ നിന്ന് ഉപജീവനം അന്വേഷിക്കണം, അനാദരിക്കുന്നവനെ ഉപേക്ഷിക്കണം. രാജാവ് മഴമേഘം പോലെ എല്ലാ ജീവികളെയും പോഷിപ്പിക്കണം; ലക്ഷ്യസാദ്ധ്യത്തിനായി ന്യായമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് സമാഹരിക്കാം. കർഷി, വ്യാപാരപഥങ്ങൾ, കോട്ടകൾ, പാലങ്ങൾ, ആനകളുടെ ബന്ധനം എന്നിവയ്ക്കായി ജാഗ്രതയോടെ മേൽനോട്ടക്കാരെ നിയമിക്കണം. ഖനികൾ, നികുതി ശേഖരണം, ഉപേക്ഷിച്ച ഭൂമികളുടെ പുനരധിവസനം എന്നിവയും രാജാവ് ശ്രദ്ധിക്കണം; ഈ എട്ടു കാര്യങ്ങളും ധാർമ്മികനായ രാജാവ് നിർവഹിക്കണം. വേഷം മാറിയ കള്ളന്മാരിൽ നിന്ന്, കവർച്ചക്കാരിൽ നിന്ന്, നഗരവാസികളിൽ നിന്ന്, രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന്, രാജാവിന്റെ സ്വാർത്ഥതയിൽ നിന്ന്—ഇവയാണ് ജനങ്ങൾക്ക് ഭയത്തിന്റെ അഞ്ചു ഉറവിടങ്ങൾ. ഇവരിൽ നിന്ന് ശരിയായ സമയത്ത് നികുതി ശേഖരിക്കണം; രാജാവ് തന്റെ ശരീരത്തെയും, അടുക്കളയെയും, രാജ്യത്തെയും പുറംശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണം. അർഹരായവരെ ശിക്ഷിക്കുകയും, വിഷം നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുകയും വേണം; സ്ത്രീകളെയും പുത്രന്മാരെയും ശത്രുക്കളെയും വിശ്വസിക്കരുത്. രാമൻ പറയുന്നു: ശക്തിയും ഉത്സാഹവും ചേർന്ന ചിന്താശക്തിയാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള കവിയെന്നൊരു വ്യക്തി ദേവപ്രസാദിയെ പോലും ജയിച്ചു. കാര്യങ്ങൾ ജ്ഞാനികളുമായി മാത്രമേ ആലോചിക്കാവൂ, അജ്ഞാനികളുമായി ആലോചനയില്ല; അസാധ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ശ്രമം കൂടാതെ ഫലിക്കുമോ? അജ്ഞാതം അറിയുക, അറിയുന്ന കാര്യത്തിൽ ഉറപ്പ് നേടുക, സംശയങ്ങൾ തീർക്കുക, ശേഷിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക—ഇവയാണ് ഉപദേശത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ. സഖ്യങ്ങൾ, സാദ്ധ്യതകൾ, സ്ഥലവും സമയവും അനുസരിച്ചുള്ള വിഭജനങ്ങൾ, പ്രയാസത്തിന് പരിഹാരങ്ങൾ—ഇവയാണ് ഉപദേശത്തിന്റെ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ. മനസ്സിന്റെ വ്യക്തത, വിശ്വാസം, പ്രവർത്തനകൗശലം, കൂട്ടുകാരുടെ പരിശ്രമം, ദീർഘനേട്ടത്തിൽ വിജയം—ഇവയാണ് സാദ്ധ്യതയുടെ അടയാളങ്ങൾ. അഹങ്കാരം, അവഗണന, ആസക്തി, ഉറക്കത്തിൽ സംസാരിക്കൽ—ഇവ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദോഷങ്ങളാണ്, ഉപദേശം നശിപ്പിക്കുന്നു; ഭോഗത്തിൽ ലീനമായ സ്ത്രീകളും ഇതിൽ പെടുന്നു. ധൈര്യവാനായ, ഓർമ്മശക്തിയുള്ള, വാഗ്മിയായ, ആയുധശാസ്ത്രത്തിലും ശാസ്ത്രത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ അശ്രദ്ധയില്ലാത്തവൻ—അവനാണ് രാജാവിന്റെ ദൂതനായി യോഗ്യൻ. ദൂതൻ അവന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് മൂന്നു തരത്തിലുള്ളവനാണ്. ശത്രുവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മുൻകൂട്ടി അന്വേഷണം നടത്താതെ പ്രവേശിക്കരുത്; ചാരന്മാരുമായി അടുത്തുപോകരുത്; നിർദ്ദിഷ്ട സമയത്ത് മാത്രം ദൗത്യത്തിന് പോകണം, അനുമതിയോടെ മാത്രം തിരികെ വരണം. ശത്രുവിന്റെ ദുർബലത, ധനശേഖരം, സഖ്യങ്ങൾ, സൈന്യം എന്നിവ കണ്ടെത്തണം; കണ്ണുകളും ശരീരഭാവവും ചലനങ്ങളും നിരീക്ഷിച്ച് ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും തിരിച്ചറിയണം. ഇരുവശത്തെയും കുറിച്ച് നാല് തരത്തിലുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ തയ്യാറാക്കണം; വിശ്വസനീയരായ വ്രതസ്ഥരുമായി താമസിക്കണം. ചാരന്മാർ തുറന്നും മറഞ്ഞും പ്രവർത്തിക്കും; മറഞ്ഞ ചാരന്മാർ വീണ്ടും രണ്ടു തരത്തിലുള്ളവരാണ്: വ്യാപാരി, കർഷകൻ, തൊഴിലാളി, വ്രതസ്ഥൻ, ഭിക്ഷുകൻ മുതലായവർ ചാരന്മാരായി സേവിക്കും. ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടാൽ ദുരന്തം ബാധിച്ച ശത്രുവിനെ സമീപിക്കണം; പ്രകൃതിക്ഷോഭം കണ്ടു അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. നാശം വരുത്തുന്നതാണ് ദുരന്തം: അഗ്നി, ജലം, രോഗം, ദാരിദ്ര്യം, പകർച്ചവ്യാധി. ഇങ്ങനെ ദൈവീകവും മാനുഷികവുമായ അഞ്ച് തരത്തിലുള്ള ദുരന്തങ്ങൾ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു; ദൈവീക ദുരന്തം മനുഷ്യശ്രമത്തിലൂടെയും സമാധാനത്തിലൂടെയും ശമിപ്പിക്കാം. മാനുഷിക ദുരന്തം നയത്തിലും പ്രവർത്തിയിലും ആശ്രയിച്ചാണ് നീക്കം ചെയ്യുന്നത്; ഉപദേശം, ഉപദേശഫലങ്ങൾ, കാര്യങ്ങൾ ശരിയായി നിർവഹിക്കൽ—ഇവ അനിവാര്യമാണ്. ആദായവും ചെലവും, ന്യായവ്യവസ്ഥ, ശത്രുക്കളെയും എതിരാളികളെയും നിയന്ത്രിക്കൽ—ഇവയാണ് ദുരന്തങ്ങൾക്കും രാജാവിനും രാജ്യം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ. മന്ത്രിയുടെ കടമകൾ ഇത്രയും; ദുരന്തങ്ങൾ നേരിട്ടാലും അവൻ സ്വർണം, ധാന്യം, വസ്ത്രം, വാഹനങ്ങൾ, സന്താനങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശം വയ്ക്കണം. സമ്പത്തിന്റെ മറ്റ് ശേഖരങ്ങളും ദുരന്തത്താൽ നശിക്കും; പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ധനശേഖരവും ശിക്ഷയും പ്രധാനമാണ്. നഗരവാസികളും മറ്റുള്ളവരും കഷ്ടസമയത്ത് ആശ്രയം നൽകും; മൗനയുദ്ധം, ജനസംരക്ഷണം, സ്നേഹിതനും ശത്രുവും തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. അതിരു പ്രദേശത്തിലെ തലവൻ കുറ്റം ചെയ്താൽ, ആ ദുരന്തം മൂലം അവൻ നശിക്കും; സേവകരെ നിലനിർത്തൽ, ദാനം, ജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്നേഹിതരെ തിരിച്ചറിയൽ എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്. ധർമ്മം, കാമം തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ, കോട്ടുകളുടെ ബലപ്പെടുത്തൽ—ഇവ ധനശേഖര നഷ്ടം മൂലം നശിക്കും; രാജാവ് ധനശേഖരത്തിലാണ് അടിസ്ഥാനമിട്ടിരിക്കുന്നത്. സ്നേഹിതനും ശത്രുവുമായി ഇടപെടൽ, സമ്പത്ത്, ശത്രുനാശനം, ദൂരെ ഉള്ള കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ സമ്പാദിക്കൽ—ഇവ ശിക്ഷാനഷ്ടം മൂലം നഷ്ടമാകും. ശിക്ഷ സ്നേഹിതരെ ബലപ്പെടുത്തുകയും ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സമ്പത്തി മുതലായവയുടെ പ്രയോജനം സ്നേഹിതനഷ്ടം മൂലം നഷ്ടമാകും. ദുരന്തം ബാധിച്ച രാജാവ് രാജകാര്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും; കഠിനമായ വാക്കുകളും ശിക്ഷയും, സമ്പത്തിന്റെ ദുർവിനിയോഗവും ഇതിന്റെ ഫലമായാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.