അഗ്നിപുരാണമ്

സമരയാത്രയ്ക്ക് ഒരുങ്ങുന്ന രാജാവ്, നിർദ്ദിഷ്ട ക്രമത്തിൽ ദേവതാരാധനയും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും നിർവഹിക്കേണ്ടതിന്റെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കി, മൂന്നാം ദിവസം ദിശാപാലകർക്കും, രുദ്രന്മാർക്കും, ആ ദിക്കുകളുടെ അധിപന്മാർക്കുമാണ് ഹോമം അർപ്പിച്ചത്. നാലാം ദിവസം ഗ്രഹങ്ങളെ ആരാധിച്ചു; അഞ്ചാം ദിവസം അശ്വിനീദേവന്മാരെ പൂജിച്ചു. യാത്രാമാർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവതാക്കളെയും, നദികളെയും, മറ്റ് ദൈവങ്ങളെയും സമർപ്പണങ്ങൾ നൽകി ആരാധിച്ചു. സ്വർഗ്ഗലോകത്തും അന്തരീക്ഷത്തും ഭൂമിയിലുമുള്ള ദേവതകൾക്കും ഹോമം അർപ്പിച്ചു. രാത്രിയിൽ ഭൂതഗണങ്ങളെയും, വാസുദേവനെയും മറ്റ് ദേവന്മാരെയും ആരാധിച്ച് ഭദ്രാകാളിയെയും ശ്രീദേവിയെയും ആദരിക്കയും, എല്ലാ ദേവതകളോടും പ്രാർത്ഥന നടത്തി. വാസുദേവൻ, സങ്കർഷണൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, അനിരുദ്ധൻ, നാരായണൻ, കമലജന്മാവായ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, നരസിംഹ, വരാഹ—ഇങ്ങനെ ദൈവങ്ങളെയും, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, കുജൻ, ജീവൻ, ശുക്രൻ, ശനൈശ്ചരൻ, രാഹു, കേതു, ഗണപതി, സേനാനി, ചണ്ഡിക, ഉമ, ലക്ഷ്മി, സർസ്വതി, ദുർഗാ, ബ്രഹ്മാണി എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവഗണങ്ങൾ—ഇവരെയെല്ലാം രാജാവ് ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രാർത്ഥിച്ചു. രുദ്രന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, നാഗങ്ങൾ, താർക്ഷ്യൻ, മറ്റ് ദേവന്മാർ—സ്വർഗ്ഗത്തിൽ, അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നവർ—വിജയം പ്രദാനം ചെയ്യണമേ എന്ന് രാജാവ് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ പരാജയപ്പെടുത്തണമേ; ഞാനും എന്റെ പുത്രന്മാരും മാതാവും ദാസന്മാരും ദേവന്മാരുടെ ശരണാഗതികളാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. മുൻപൊന്നും നൽകിയതിലധികം പ്രതിഫലം അർപ്പിക്കുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ആറാം ദിവസം വിജയസ്നാനം, അഭിഷേകസമാനമായി, നിർവഹിക്കണം. യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുന്ന ഏഴാം ദിവസം ത്രിവിക്രമനെ ആരാധിക്കണം. നിരാജനമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലി ആയുധങ്ങളും വാഹനവും അഭിഷേകം ചെയ്യണം; ശുഭവും വിജയവും ആശംസിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കണം. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ, അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാർ ദീർഘായുസും ദിവ്യവിജയവും ഈ ദിവ്യയാത്രയും ദാനമനസ്സ് നൽകണമേ എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ചു. "എല്ലാ ദേവതകളും രക്ഷിക്കട്ടെ" എന്ന വചനം കേട്ട രാജാവ്, അമ്പും വില്ലും കൈയിൽ എടുക്കുകയും, "സർപ്പവില്ലേ" എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് യാത്ര ആരംഭിച്ചു. "നദ്വിണ്ണോർ" എന്ന മന്ത്രം ചൊല്ലി കാൽ കിഴക്കു തുടങ്ങി മുപ്പത്തിരണ്ടു ദിക്കുകളിലും വയ്ക്കണം. ആന, രഥം, കുതിര, മറ്റു വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയിലേറി സംഗീതത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ പിന്നോട്ട് നോക്കാതിരിക്കുക. ഒരു ക്രോഷം ദൂരം സഞ്ചരിച്ചതിനുശേഷം, രാജാവ് ദേവതകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആരാധിച്ച്, പിന്നെ വിദേശഭൂമിയിലേക്കു തന്റെ സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിച്ച് മുന്നേറണം. ദേവതാരാധനയിൽ ഒരിക്കലും പിശക് വരുത്തരുത്. ആ ദേശത്തെ ജനങ്ങളെ അപമാനിക്കരുത്; വിജയത്തോടെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്നാൽ ദേവതാരാധനയും ദാനങ്ങളും നടത്തണം. രണ്ടാം ദിവസം യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ ആനയും കുതിരയും മറ്റ് വാഹനങ്ങളെയും സ്നാനം നടത്തിച്ച് നരസിംഹദേവനെ ആരാധിക്കണം. രാത്രിയിൽ രാജചിഹ്നങ്ങളായ കുട, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും സംഘങ്ങളെയും ആരാധിക്കണം; രാവിലെ വീണ്ടും നരസിംഹനും എല്ലാ വാഹനങ്ങളെയും ഉപേക്ഷമില്ലാതെ ആരാധിക്കണം. പുരോഹിതൻ ഹോമം നിർവഹിക്കണം; ഹോമം കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കണം; അമ്പും വില്ലും എടുത്ത് ആനയിലോ മറ്റ് വാഹനങ്ങളിലോ കയറി മുന്നേറണം. ശത്രുക്കൾക്ക് കാണാത്ത സ്ഥലത്ത് സൈന്യത്തെ ക്രമീകരിക്കണം; കുറച്ച് സൈനികരോടൊപ്പം കൂട്ടം ചേർന്ന്, ഒന്നിച്ചുള്ളവരെ ആവശ്യമുള്ളപോലെ വ്യാപിപ്പിക്കാം. സൂചീമുഖം പോലുള്ള വ്യൂഹം കുറച്ച് സൈന്യത്തിനും, കൂട്ടമായവർക്കും ഉപയോഗിക്കാം; വ്യൂഹങ്ങൾ പ്രധാന അവയവങ്ങൾക്കും ഉപകരണങ്ങൾക്കും സമാനമാണ്. ഗരുഡ, മകര, ചക്ര, ശ്യേന, അർദ്ധചന്ദ്ര, വജ്ര, രഥചക്രം തുടങ്ങിയ വ്യൂഹങ്ങൾ ഉണ്ട്. വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, സർവ്വമംഗളമായതും, സൂചീമുഖവ്യൂഹവുമാണ് മുഖ്യമായത്; എല്ലാ വ്യൂഹങ്ങൾക്കും അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളുള്ള ക്രമീകരണമാണ്. രണ്ടു ചിറകുകളും രണ്ടു ഉപചിറകുകളും അഞ്ചാമത്തേതും ഉണ്ടായിരിക്കണം; ഒന്നോ രണ്ടോ വിഭാഗങ്ങളോടൊപ്പം യുദ്ധം നടത്താം. സംരക്ഷണത്തിന് മൂന്നു വിഭാഗങ്ങൾ വേണം; വ്യൂഹക്രമം രാജാവ് സ്വയം നിർവഹിക്കരുത്. മൂലാവയവം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ നാശം സംഭവിക്കും; രാജാവ് നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിൽ ഇറങ്ങരുത്, ഒരു ക്രോഷം ദൂരം പിന്നിൽ നിന്ന് സൈന്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കണം. അവിടെ സൈന്യത്തിന്റെ പ്രധാന ശക്തി തകർന്നാൽ, പിന്നെ പ്രതിരോധം സാധ്യമല്ല. സൈന്യത്തെ അത്യന്തം കൂറ്റമായോ വളരെ ചിതറിച്ചോ ക്രമീകരിക്കരുത്; ആയുധങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇടിച്ചുമാറ്റരുത്. ശത്രുവിന്റെ നിര തകർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അടുത്ത് കൂട്ടിച്ചേർത്ത് സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കണം; ശത്രുവും തങ്ങളുടെ കൂട്ടം തകർന്നുപോകാതിരിക്കാൻ സംരക്ഷണം വേണം. ശത്രുവിന്റെ നിര തകർക്കാൻ കഴിവുള്ള വ്യൂഹം സൃഷ്ടിക്കണം; ആനയുടെ നാലു കാലുകൾക്കും നാല് ഗാർഡുകൾ വേണം. രഥത്തിനായി നാല് കുതിരകളും, ത്വക്കുകൊണ്ടുള്ള ആയുധധാരികളും വേണം; വില്ലാളികളെ ത്വക്കധാരികളോട് ഒത്തുചേർക്കണം; യുദ്ധത്തിൽ ത്വക്കധാരികൾ മുന്നിൽ വേണം. വില്ലാളികൾക്കു പിന്നിൽ കൂടുതൽ വില്ലാളികളും, പിന്നെ കുതിരകളും രഥങ്ങളും; രഥങ്ങളുടെ പിന്നിൽ ആനകൾ രാജാവ് വിന്യസിക്കണം. പദാതികളും ആനകളും കുതിരകളും ശ്രദ്ധയോടെ ക്രമീകരിക്കണം; ധൈര്യശാലികൾ മുന്നിൽ, അവരുടെ ഭുജങ്ങൾ മാത്രം കാണിക്കണം. ശത്രുവിനെ ഓടിക്കാൻ ഭീരുക്കളെ കൂട്ടം ചേർത്ത് വ്യൂഹം നിർമ്മിക്കാം; ഭീരുക്കളെ മുന്നിൽ വെക്കരുത്. ധൈര്യശാലികൾ മുന്നിൽ നിന്നാൽ ഭീരുക്കൾക്ക് ധൈര്യം ലഭിക്കും; ഉയരം കൂടിയവരും, വിശാലഭുജന്മാരും, കണ്ണ് ചലിപ്പിക്കാത്തവരും മുന്നിൽ വേണം. അടുത്ത് ചേർന്നുള്ളവർ, ക്രോധം വേഗം വരുന്നവർ, വഴക്കിനിഷ്ടരായവരും, സന്തോഷത്തോടും ഉല്ലാസത്തോടും കൂടിയ ധൈര്യശാലികളും യുദ്ധത്തിനുദ്ദീപിതർ ആകുന്നു. ആനയുടെ ജലസേചനം മുതലായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും യുദ്ധതന്ത്രങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ആയുധങ്ങളുടെ വിന്യാസവും, പദാതികളുടെ കാര്യവും, ശത്രുവിനെ തകർക്കാനും സ്വന്തം സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും വേണ്ട മാർഗ്ഗങ്ങളും വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു.