കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും മഥുരയില് എത്തിയപ്പോള്, കൃഷ്ണന് ചാണൂരനുമായി കുരുത്തടക്കം നടത്തി; അതുപോലെ ബാലരാമന് മുഷ്ടികനുമായി പോരാടി. കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും ചാണൂരനെയും മുഷ്ടികനെയും പരാജയപ്പെടുത്തി കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; അവരോടൊപ്പം മറ്റ് മല്ലന്മാരും നശിച്ചു. ഈ ചാണൂരനും മുഷ്ടികനും ജരാസന്ധന്റെ പുത്രന്മാരായിരുന്നു. ഈ വിവരം അറിഞ്ഞ ജരാസന്ധന് കംസനുവേണ്ടി യാദവരെതിരേ മഥുരയെ വളഞ്ഞു, യുദ്ധം നടത്തി. കൃഷ്ണനും രാമനും പിന്നീട് മഥുര വിട്ട് ഗോമന്തത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ജരാസന്ധനെയും, പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവനെയും യുദ്ധത്തില് ജയിച്ചു. പിന്നീട് ദ്വാരകാ നഗരം സ്ഥാപിച്ച് യാദവരോടൊപ്പം അവിടെ വസിച്ചു. ഭൗമാസുരനെ വധിച്ച ശേഷം അവിടെയുള്ള കന്യകള് അവര് കൊണ്ടുവന്നു. ആ കന്യകള് ദേവതകളില് നിന്നും ഗാന്ധര്വന്മാരിലും യക്ഷന്മാരിലും നിന്നുമാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. കൃഷ്ണന് അവരെ വിവാഹം ചെയ്തു; രുക്മിണിയെ തുടക്കം കുറിച്ച് പതിനാറായിരം ഭാര്യമാരും, എട്ടു പേരും കൂടി ഉണ്ടായി. സത്യഭാമയെ കൂട്ടി നരകാസുരനെ കീഴടക്കി ഹരി, ഗരുഡനില് കയറി മണിപര്വ്വതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ച് സ്വര്ഗത്തില് നിന്നുള്ള രത്നവും പാരിജാതവൃക്ഷവും നേടി സത്യഭാമയുടെ വീട്ടില് സ്ഥാപിച്ചു. സാന്ദീപനിയില് നിന്ന് ആയുധശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ച്, ഗുരുപുത്രനെ തിരിച്ചുനല്കി. പഞ്ചജനന് എന്ന അസുരനെ ജയിച്ച്, യമന് കൃഷ്ണനെ വലിയ ബഹുമാനത്തോടെ ആദരിച്ചു. കാലയവനനെ വധിച്ച്, മുചുകുന്ദനില് നിന്നും ആദരം ലഭിച്ചു. കൃഷ്ണന് വസുദേവനെയും ദേവകിയെയും ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു; അതുപോലെ ഭക്തിയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും. ബാലഭദ്രനും രേവതിയും യാഗം നടത്തി യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി. കൃഷ്ണനില് നിന്ന് ജാംബവതിയില് സമ്ബയായിത്തീർന്ന ശാംബനും, മറ്റു ഭാര്യമാരില് നിന്ന് മറ്റു പുത്രന്മാരും ജനിച്ചു. രുക്മിണിയില് നിന്നു പ്രദ്യുമ്നന് ജനിച്ചു; ആറാം ദിവസം തന്നെ ശംബരന് അവനെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. ശംബരന് പ്രദ്യുമ്നനെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. ഒരു മത്സ്യത്തൊഴിലാളി ആ മത്സ്യത്തെ പിടിച്ചു; ആ മത്സ്യത്തിനെ ശംബരന് കൊണ്ടുവന്നു. അവിടെ ശംബരനോടൊപ്പം ആയിരുന്ന മായാവതി, മത്സ്യത്തിനകത്ത് തന്റെ ഭര്ത്താവായ പ്രദ്യുമ്നനെ കണ്ടു. സ്നേഹത്തോടെ അവനെ വളര്ത്തി, "ഞാന് നിന്റെ രതി, നീ എന്റെ ഭര്ത്താവ്" എന്നു പറഞ്ഞു. "നീ ശിവന് ശരീരരഹിതനാക്കിയ കാമനാണ്; ശംബരന് എന്നെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയത്. ഞാന് അവന്റെ ഭാര്യയല്ല. നീ മായാവിദ്യാ പണ്ഡിതന്; ശംബരനെ സംഹരിക്കൂ" എന്നു അവള് പറഞ്ഞു. ഇത് കേട്ട പ്രദ്യുമ്നന് ശംബരനെ വധിച്ചു. ഭാര്യയായ മായാവതിയോടൊപ്പം കൃഷ്ണനെയും രുക്മിണിയെയും സന്ദര്ശിച്ചു; അവര് അതില് ആനന്ദിച്ചു. പ്രദ്യുമ്നനില് നിന്ന് അനിരുദ്ധന് ജനിച്ചു; ഉഷയുടെ ഭര്ത്താവും മഹാത്മാവുമാണ് അനിരുദ്ധന്. ബാണാസുരന് ബാലിയുടെ പുത്രനായിരുന്നു; അവന്റെ നഗരം ശോണിതയില് ഉഷ എന്ന പുത്രി ഉണ്ടായിരുന്നു. ബാണന് കഠിനതപസ്സിലൂടെ ശിവന്റെ പുത്രനായി, മയിലക്കൊടി കൈവശം വെച്ചു. ശിവന് സന്തോഷിച്ച് ബാണനോട്, "നിനക്ക് യുദ്ധം ലഭിക്കും" എന്നു പറഞ്ഞു. ശിവനോടൊപ്പം ഗൗരി കളിക്കുമ്പോള് ഉഷയ്ക്ക് ഭര്ത്താവിനെ കാണാന് ആഗ്രഹം തോന്നി. ഗൗരി അവളോട്, "നിന്റെ ഭര്ത്താവ് നിനക്ക് സ്വപ്നത്തില് രാത്രി പ്രത്യക്ഷപ്പെടും" എന്നു പറഞ്ഞു. വൈശാഖമാസത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം ദിവസത്ത് ഒരു പുരുഷന് ഭര്ത്താവായി വരും എന്നത് കേട്ട് ഉഷ സന്തോഷിച്ചു; അവള് ഉറങ്ങുമ്പോള് ഭര്ത്താവിനെ വീട്ടില് കണ്ടു. ഉഷയുടെ സുഹൃത്ത് ചിത്രലേഖ, ഈ സംഗമം മനസ്സിലാക്കി, അനിരുദ്ധന്റെ ചിത്രം വരച്ച്, യാതൊരു തടസ്സവും കൂടാതെ അവനെ അവിടെ എത്തിച്ചു. ദ്വാരകയില് നിന്ന് കൃഷ്ണന്റെ മകന് അനിരുദ്ധന് ഉഷയെയും, ബാണന്റെ മന്ത്രിയായ കുംബാണ്ഡന്റെ മകളെയും കൂട്ടി അവിടെ എത്തി. ബാണന്റെ രക്ഷാകര്ത്താക്കള് ഈ സംഗമം കണ്ടു, ബാണന് അറിയിച്ചു; അതോടെ ബാണനും അനിരുദ്ധനും തമ്മില് ഭയങ്കര യുദ്ധം അരങ്ങേറി. നാരദനില് നിന്നറിയിച്ച കൃഷ്ണന്, പ്രദ്യുമ്നനെയും ബാലഭദ്രനെയും കൂട്ടി ഗരുഡനില് കയറി, മഹേശ്വരന്റെ അഗ്നിയെയും ജ്വരത്തെയും ജയിച്ചു. ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മില് അമ്പേറ് പെയ്യുന്ന യുദ്ധം നടന്നു; കൃഷ്ണന്റെ കൂട്ടുകാരായവര് നന്ദി, വിനായക, സ്കന്ദന് തുടങ്ങിയവരെ ജയിച്ചു. ശങ്കരന് വിഷ്ണുവിന്റെ ജൃംഭണാസ്ത്രമാല് കീഴടങ്ങി; ബാണന്റെ ആയിരം കൈകള് മുറിച്ചു. രുദ്രന് രക്ഷ തേടി, അതു ലഭിച്ചു. വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാല് ബാണന് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഇരുകൈകളുള്ള ബാണന് ശിവനോട്, "നിനക്കും എനിക്കും നല്കിയ ഭയരഹിതത്വം ബാണനിലേക്ക് നിലനില്ക്കുന്നു" എന്നു പറഞ്ഞു. "നമ്മിടയില് ഭേദം ഇല്ല; ആരെങ്കിലും ഭേദം സൃഷ്ടിച്ചാല് നരകത്തിലാകും" എന്നും പറഞ്ഞു. ശിവനും മറ്റുള്ളവരും ആരാധിക്കുന്ന വിഷ്ണു അനിരുദ്ധനെയും ഉഷയെയും കൂട്ടി ദ്വാരകയിലേക്കു പോയി. അവിടെയെത്തി ഉഗ്രസേനനും യാദവരുമായിക്കൂടി സന്തോഷിച്ചു. അനിരുദ്ധന്റെ പുത്രനായ വജ്രന് സര്വ്വജ്ഞനും മാര്ക്കണ്ഡേയന് വംശജനും ആയിരുന്നു. പ്രലംബനെ സംഹരിച്ച ബാലഭദ്രന് യമുനയെ ആകര്ഷിച്ചു; ദ്വിവിദനെന്ന കുരങ്ങിനെ സംഹരിച്ച്, കൗരവരുടെ അഹങ്കാരം തകര്ത്തു. കൃഷ്ണന് രുക്മിണിയെയും മറ്റ് ഭാര്യമാരെയും കൂട്ടി ഏകരൂപിയില് സുഖിച്ചു; യാദവരില് അനേകം പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില് അഗ്നി പറഞ്ഞു: "ഞാന് കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന ഭാരതകഥ പറയുന്നു. വിഷ്ണു, പാണ്ഡവരെ ഉപാധിയായി സ്വീകരിച്ച്, ഭൂഭാരഹരണം നടത്തി." വിഷ്ണുവില് നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; ബ്രഹ്മാവില് നിന്ന് അത്രി, അത്രിയില് നിന്ന് സോമന്, സോമനില് നിന്ന് ബുധന്, ബുധനില് നിന്ന് ഐലന്, ഐലനില് നിന്ന് പുരൂര്വാസ്. പുരൂര്വസില് നിന്ന് ആയു, അതിനുശേഷം മഹാരാജാവ് നഹുഷന്, പിന്നെ യയാതി. പുരുവില് നിന്ന് ഭാരതന്, പിന്നീട് കുരു രാജാവ്. ഈ വംശത്തില് ശാന്തനു ജനിച്ചു; അവനില് നിന്ന് ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനും, സിത്രാംഗദനും വിചിത്രവീര്യനും, സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ ശാന്തനും. ശാന്തന് സ്വര്ഗത്തിലേക്കു പോയശേഷം, ഭീഷ്മന് വിവാഹം കഴിക്കാതെ സഹോദരരുടെ രാജ്യം സംരക്ഷിച്ചു. സിത്രാംഗദന് ബാല്യത്തിലേ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കാശിരാജാവിന്റെ പുത്രികളായ അംബികയും അംബാലികയും ഭീഷ്മന് ജയിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു. വിചിത്രവീര്യയുടെ ഭാര്യമാര് അവന് ക്ഷയരോഗം മൂലം മരിച്ചശേഷം, സത്യവതിയുടെ സമ്മതത്തോടെ അംബികയില് ഒരു രാജാവിനെ ജനിപ്പിച്ചു. അംബാലികയില് നിന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനും, വ്യാസനില് നിന്ന് പാണ്ഡുവും ജനിച്ചു. ധൃതരാഷ്ട്രനും ഗാന്ധാരിയിലും ദുര്യോധനനെ തലവനാക്കി നൂറ് പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു. ശതശൃംഗാശ്രമത്തില് ഭാര്യയില്ലായ്മ മൂലം പാണ്ഡുവിന് മരണമായി; ഒരു ഋഷിയുടെ ശാപം മൂലം, ധര്മന് പാണ്ഡുവിന് വേണ്ടി കുന്തിയില് യുദിഷ്ഠിരനെ ജനിപ്പിച്ചു. ഭീമന് വായുവില് നിന്നു, അര്ജുനന് ഇന്ദ്രനില് നിന്നു; മാദ്രിയില് നിന്ന് അശ്വദേവനില് നിന്ന് നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു. പാണ്ഡു മാദ്രിയുമായി കൂടിയപ്പോള് മരിച്ചുപോയി. കുന്തി കന്യയായിരിക്കുമ്പോള് കര്ണ്ണന് ജനിച്ചു; അവന് ദുര്യോധനന്റെ പക്ഷം പിടിച്ചു. ഇങ്ങനെ, ഭാഗ്യത്തിന്റെ വിധിയാല്, കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും തമ്മില് ശത്രുത്വം ആരംഭിച്ചു.