ഒരു സനാതന ധർമ്മത്തിലെ ഗൃഹ-സ്ഥാപനത്തിന്റെ ആചരണാവിധികൾ, ആഗ്നിപുരാണത്തിലെ ഈ ശ്ലോകങ്ങളിൽ വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആദ്യമായി, ഗൃഹം നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ ദക്ഷിണ ദിശയിലെ എട്ട് ദേവതകൾക്ക് അർപ്പണങ്ങൾ നൽകേണ്ടതാണ്. വിഠതയ്ക്ക് പൊൻപാത്രത്തിൽ ചുട്ട അരിയും ശുദ്ധജലവും, ഗൃഹപാലകനായ ദേവതയ്ക്ക് തേനും, യമരാജനു പയർ ചേർത്ത അരിച്ചോറും അർപ്പിക്കണം. ഗന്ധർവനാഥന് സുഗന്ധവും, ഭൃംഗനു പക്ഷിയുടെ നാവും, മാരലിന് താമരയിലയും, കൃഷണമൃഗത്തിനും അർപ്പണങ്ങൾ നൽകണം. പിതൃകൾക്കു എള്ള് വെള്ളവും, പാൽ, വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു പല്ലുതേക്കാനുള്ള ദന്തമുളയും അർപ്പിക്കണം. ദൈവദ്വാരപാലകനു മുദ്രയിട്ട പശുവും അർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സുഗ്രീവനു പലഹാരവും, പുഷ്പദന്തനു ദർഭയും, പ്രസേതസിനു ചുവന്ന താമരയും, അസുരനു മദ്യം അർപ്പിക്കണം. ശേഷനു നെയ്യും ശർക്കര ചേർത്ത അരിച്ചോറും, രോഗാനു നെയ്യ് പലഹാരവും അല്ലെങ്കിൽ ചുട്ട അരിയും പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലെ എട്ട് ദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം. മാരുതനു മഞ്ഞ പതാകയും, നാഗനു നാഗകേശര പുഷ്പവും, ഭല്ലാടനു നല്ലപോലെ തയ്യാറാക്കിയ പയർ കറി മുതലായ ഭക്ഷണവും അർപ്പിക്കണം. സോമനു നെയ്യ് ചേർത്ത പാൽ അരിയും, ശാലൂക, മൂഷ എന്നിവർക്കും അതുപോലെയാണ്. ലോപി, മദിതി, ദിതി എന്നിവർക്കു വടക്കൻ അഷ്ടാംശത്തിലെ ഒരു നഗരവും അർപ്പിക്കണം. ബ്രഹ്മനു കിഴക്കു മധുര പലഹാരവും, മരീചിയ്ക്കു ആറു കിരീടമുള്ള പുഷ്പവും, സവിത്രിനു ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങൾ അഗ്നിക്കു താഴെയുള്ള കോണിൽ അർപ്പിക്കണം. അതിനു താഴെയുള്ള മുറിയിൽ സാവിത്രിക്ക് ദർഭജലവും, ദക്ഷിണ ഭാഗത്ത്, ആറു കിരീടമുള്ള സീട്ടിൽ, വിവസ്വതിനു ചുവന്ന ചന്ദനവും അർപ്പിക്കണം. ഇന്ദ്രനു, രാക്ഷസ് കോണിനു താഴെയുള്ള മുറിയിൽ, മഞ്ഞൾ ചേർത്ത അരിച്ചോറും, ഇന്ദ്രജയയ്ക്കു ഇന്ദ്രനു താഴെ കലവറ ഭക്ഷണവും അർപ്പിക്കണം. വരുണിയുടെ സീട്ടിൽ, ആറു കിരീടത്തിലുള്ള സ്ഥാനത്ത്, മിത്രനു മധുര അരിയും, രുദ്രനു വാതകോണത്തിന്റെ താഴെയുള്ള സ്ഥലത്ത് നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണവും അർപ്പിക്കണം. അത് താഴെയുള്ള രുദ്രസേവകനു മാംസവും, വടക്കൻ പാതയിൽ, ഭൂധാരകനു ആറു കിരീടമുള്ള സീട്ടിൽ ഉഴുന്ന് അർപ്പിക്കണം. ശിവകോണത്തിനു താഴെ ആപ്പിനും സായയ്ക്കും പാൽ, തൈര് എന്നിവ ക്രമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം, യഥാവിധി പൂജിച്ച ശേഷം. മധ്യത്തിൽ, നാലു കാൽ സീട്ടിൽ, ബ്രഹ്മനു പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉത്പന്നങ്ങൾ ചേർത്ത പായസം അർപ്പിക്കണം. ഈശാന മുതൽ വാതദിശയുടെ വശങ്ങൾ വരെ നാലു ഗൃഹപാലകരെ, ചരക മുതലായവരെ, യഥാക്രമം പൂജിക്കണം. ചരകിക്ക് നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത മാംസവും, വിദാര്യയ്ക്ക് തൈര് താമരപ്പാത്രത്തിൽ, പൂട്ടനയ്ക്ക് പിതം, രക്തം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം. പാപരാക്ഷസിക്ക് അസ്ഥി, രക്തം, പിതം എന്നിവയും; കിഴക്കിൽ സ്കന്ദനു ഉഴുന്ന് അരിച്ചോറും അർപ്പിക്കണം. അര്യമാനിനു ദക്ഷിണ ഭാഗത്ത് പയർ ചേർത്ത പലഹാരവും, ജംഭകയ്ക്ക് വരുണദിശയിൽ രക്തം ചേർത്ത മാംസവും, വടക്കിൽ പിലിപിഞ്ചയ്ക്ക് ചുവന്ന അരിയും പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ, മുഴുവൻ ഗൃഹവും ദർഭ, തൈര്, വെള്ളം എന്നിവ കൊണ്ട് പൂജിക്കാം. ഗൃഹത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ നഗരത്തിൽ എൺപത്തൊന്ന് സീട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം; മൂന്നു കാലുള്ള വരകളും, കോണുകളിൽ ആറു കിരീടമുള്ള സീട്ടുകളും ഒരുക്കണം. ഈശാന മുതൽ ഗൃഹപാലകർ ദിശകളിൽ, നാഗ മുതലായവർ മുറികളിൽ, മരീചി മുതലായവർ ആറു കിരീട സീട്ടുകളിൽ, ബ്രഹ്മാ ഒമ്പത് സീട്ടിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. നഗരത്തിൽ, ഗ്രാമത്തിൽ, ചെറുപള്ളിയിൽ, ഗൃഹം നൂറു സീട്ടുകൾ വരെ ഉള്ളതാകാം; കോണുകളിൽ രണ്ട് വരകളുള്ള പോസ്റ്റുകൾ സ്ഥാപിക്കണം, അവ എപ്പോഴും കീഴടക്കാൻ അല്ലെങ്കിൽ മാറ്റാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചതുപോലെ, നൂറു സീട്ടുള്ള ഗൃഹത്തിലും ക്രമീകരണം നടത്തണം; ഗ്രഹങ്ങൾ, സ്കന്ദൻ മുതലായവർ, ആറു കിരീട സീട്ടുകൾ അവിടെ അറിയപ്പെടണം. ചരക മുതലായവർ മൂലസ്ഥാനങ്ങളിലാണ്, വരകളും പോസ്റ്റുകളും മുൻപിലേതുപോലെയാണ്; പ്രദേശം സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ ഗൃഹം മൂന്നു നൂറു മുപ്പത്തിയൊന്ന് സീട്ടുകൾ വേണം. ബ്രഹ്മ, മരീചി മുതലായ ദേവതകൾക്ക് അറുപത്തിയൊന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു; എട്ട് തത്ത്വങ്ങൾക്കും അഗ്നികൾക്കും അമ്പത്തിയൊന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ. ഈശാന മുതലായ ശക്തികൾക്ക് ഒമ്പത് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്; ചരക മുതലായവർക്കും രാജ്ജു വംശത്തിനും ഇതുപോലെയാണ്. വാസ്തു-മണ്ഡലയിൽ ആയിരം അക്ഷരങ്ങൾ വംശത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ ന്യാസം ഒമ്പതുതവണ ചെയ്യണം, പ്രദേശവും വാസ്തുവും അനുസരിച്ച്. വേതാൽ ആകൃതിയിലുള്ള യാഗവേദിയിൽ, വാസ്തുവിന് ഇരുപത്തഞ്ച് അക്ഷരങ്ങൾ; മറ്റൊരു വാസ്തുവിന് ഒമ്പത് അക്ഷരങ്ങൾ, മറ്റൊന്നിന് പതിനാറ് അംഗങ്ങൾ. ഷട്കോണം, ത്രികോണം, വൃത്താകൃതികൾക്കു മദ്ധ്യത്തിൽ ചതുരാകൃതിയുള്ളതാകണം; വാസ്തുവിന്റെ ഖനനത്തിൽ പിന്നിൽ സമമായിരിക്കണം, ബ്രഹ്മശിലയുള്ള സ്ഥാനം വേണം. ശവത്തിന്റെ ആധാരവും, പ്രതിമയുടെ സ്ഥാപനം നടത്തുമ്പോഴും, പായസം നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാവർക്കും നൽകാം. മുൻപപറഞ്ഞതുപോലെ, വാസ്തു ഒരുക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അളവ് അഞ്ചു ഹസ്തം; ഗൃഹം അല്ലെങ്കിൽ രാജമന്ദിരം എന്ന മാനദണ്ഡത്തിൽ അളക്കുന്നത് എപ്പോഴും ഉത്തമം. ശിവൻ പറഞ്ഞു: ഈശനും മറ്റുള്ളവരും ചലിക്കുന്ന ദേവതകളും, മുൻപ് പറഞ്ഞപോലെ പുറത്തു പൂജിക്കണം. ഓരോ ദേവതയ്ക്കും മൂന്നു അർപ്പണങ്ങൾ യഥാക്രമം നൽകണം. ശുഭമുഹൂർത്തത്തിൽ ബലി അർപ്പിച്ച ശേഷം, കല്ലുകൾ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; മദ്ധ്യത്തിൽ ത്രെടിൽ ശക്തിയും ഉത്തമമായ അനന്തനും കലശത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. 'ന' അക്ഷരത്തിൽ ആധാരമാക്കി, കല്ല് ഈ കലശത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം; സുഭദ്ര മുതലായ എട്ട് കലശങ്ങൾ, കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ദിശകളിൽ ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ശക്തികൾ സ്ഥാപിച്ച കുഴികളിൽ ദിശപാലകരെ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, നന്ദ മുതൽ കല്ലുകൾ ക്രമത്തിൽ ഒരുക്കണം. മതിലിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ, ദേവതകളുടെ പ്രതിമകൾ കാണുന്നപോലെ, ധർമ്മം മുതലായ എട്ട് ദേവതകളെ കോണുകളിൽ നിന്ന് കോണിലേക്ക് വിഭജിക്കണം. സുഭദ്ര മുതലായവരിൽ, നന്ദ മുതലായ നാലു ദേവതകളെ അഗ്നിക്കോണുകളിൽ, അജിത മുതലായവരെ കിഴക്കും മറ്റും വിജയദിശകളിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ബ്രഹ്മയെ മുകളിലും, മഹേശ്വരനെ സർവവ്യാപിയായി, ദിവ്യപാലസിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ അവരെ സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് ധ്യാനിക്കണം. ബലി അർപ്പിച്ച ശേഷം, ആയുധമന്ത്രം ജപിച്ച് ദോഷങ്ങൾ നീക്കണം; അഞ്ചു കല്ലുകൾ മാത്രമായാലും, സൂചനയൊന്നും യഥാവിധി നൽകാം. മദ്ധ്യത്തിൽ, പൂർണ്ണകല്ല്, സുഭദ്ര കലശത്തിൽ പകുതി മാത്രം; താമര മുതലായവരുടെ ഇടയിൽ, നന്ദ മുതലായവരെ കോണുകളിൽ, അഗ്നി ദിശയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ഗൃഹ-സ്ഥാപനവും, ദേവതാ-പൂജയും, അർപ്പണങ്ങളും, വാസ്തു-ക്രമീകരണവും, ആഗ്നിപുരാണം അനുസരിച്ച് വിശുദ്ധമായ രീതിയിൽ നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.