ഈശ്വരൻ ഗുഹനോട് പറഞ്ഞു: “ഇപ്പോൾ ഞാൻ ശിവലിംഗസ്ഥാപനത്തിന്റെ ക്രമം, അതിന്റെ സീറ്റ്, ശക്തി, ശിവൻ, ലിംഗം, ഇവയുടെ ശിവ-അണുവിനോടുള്ള ഏകത്വം എന്നിവയെ കുറിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായും ക്രമമായും വിശദീകരിക്കാം.” സ്ഥാപനത്തിന് അഞ്ചു വിധങ്ങളുണ്ടെന്നും, അവയുടെ രൂപങ്ങൾ ഞാൻ പറയാമെന്നും ഈശ്വരൻ വ്യക്തമാക്കി. ബ്രഹ്മശിലയുമായി ഏകത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതാണ് പ്രത്യേകമായി ‘സ്ഥാപനം’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ശരിയായ വിധിയിൽ സീറ്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് സ്ഥാപനം; സ്ഥാപനം വേറിട്ടല്ലാതെ സീറ്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നത് ‘നിശ്ചലസ്ഥാപനം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ലിംഗം നീക്കം ചെയ്തശേഷം അതിനെ ഉയർത്തുന്നത് ‘ഉയർത്തൽ’ എന്നാണ് പറയുന്നത്; അതിനുശേഷം ജ്ഞാനികൾ ലിംഗം ഉയർത്തി, അതിനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. ഈ സ്ഥാപനം, വിഷ്ണു മുതലായവർക്കും രണ്ടു തരത്തിലുള്ളതാണ്; ഇവയിൽ എല്ലാം, പരമോന്നതമായ ശുഭചൈതന്യം ആഹ്വാനിക്കേണ്ടതാണ്. അടിസ്ഥാനം മുതലായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാരണം ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അഞ്ചു തരങ്ങൾ കാണാം; ക്ഷേത്രം നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഭൂമി പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. ഭൂമിയുടെ നിറം, ഗന്ധം എന്നിവ പ്രകാരമുള്ളതാണു ഭൂമിയുടെ തരം: വെളുത്തത്, നെയ്യിന്റെ ഗന്ധമുള്ളത്; ചുവപ്പ്, ചുവപ്പിന്റെ ഗന്ധമുള്ളത്; മഞ്ഞ, കറുപ്പ്, മദ്യത്തിന്റെ ഗന്ധമില്ലാത്തത്—ഇവ പുരോഹിതന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ക്രമമായി അനുയോജ്യമാണ്. കിഴക്കിലും വടക്കിലും എല്ലായിടങ്ങളിലും കിഴക്കൻ മണ്ണാണ് ഏറ്റവും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; കുഴിയിൽ മണ്ണ് നിറഞ്ഞു, മണ്ണ് ധാരാളമായി ലഭിച്ചാൽ അതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്. ഭൂമിയെ ഉത്തമം മുതൽ ഏറ്റവും താഴെവരെ തിരിച്ചറിയണം, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം മുതലായവ കൊണ്ട് കഴുകണം; അസ്ഥി, കറുക charcoal മുതലായവ കൊണ്ട് ഭ്രഷ്ടമായാൽ, ഗുരു അതിനെ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധീകരിക്കണം. നഗരം, ഗ്രാമം, കോട്ട, വീടുകൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനായി, കാളകളെ ഉപയോഗിച്ച് ആവർത്തിച്ച് കുഴിച്ചോ, ഉഴുതോ, ഭൂമിയെ ഒരുക്കണം. മണ്ഡപത്തിൽ, വാതിൽപൂജയും മറ്റ് ചടങ്ങുകളും, മന്ത്രങ്ങളാൽ പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അഘോറായുധം ഉപയോഗിച്ച് ആയിരം ഹോമങ്ങൾ നടത്തണം. ഭൂമി ലെവലാക്കി, മായ്ച്ചശേഷം, ദിശകൾ ശുദ്ധീകരിക്കണം; പൊൻ, തൈര്, തകരാറില്ലാത്ത ധാന്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, വലതുവശം തിരിച്ച് രേഖകൾ വരയ്ക്കണം. മദ്ധ്യത്തിൽ, ഈശാനകോണിൽ, നിറഞ്ഞ കലശം വെച്ച്, ശിവനെ പൂജിക്കണം; അർചകനെ ആദരിച്ച്, ആ കലശത്തിലെ വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് കുഴിയ്ക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ തളിക്കണം. കുറ്റങ്ങൾ ഉള്ള ഭൂതഗണങ്ങളെ പുറത്തു ശാന്തിപ്പൂജ ചെയ്ത്, ദിശകളിൽ ഹോമം നടത്തണം; ഭൂമിയെ തളിച്ച്, കുളിപ്പിച്ച്, കുഴിയ്ക്ക് ഉപകരണങ്ങൾ പൂജിക്കണം. മറ്റൊരു കലശം, രണ്ടുതുകൽകൊണ്ട് മൂടി, ദ്വിജന്റെ ചുമലിൽ വെക്കണം; ഗാനം, സംഗീതം, ബ്രാഹ്മണരുടെ ശബ്ദം എന്നിവയോടൊപ്പം. കലശം പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, അഗ്നികിണർക്ക് ശുഭമുഹൂർത്തം വന്നപ്പോൾ, ഹണിയാൽ നനച്ച ഉപകരണത്തോടെ കുഴി കുഴിക്കണം. ഭൂമിയെ ദക്ഷിണപശ്ചിമത്തിൽ വെക്കണം, കലശത്തിലെ വെള്ളം കുഴിയിൽ ഒഴിക്കണം; പിന്നീട്, അതിനെ ആഗ്രഹിച്ച കിഴക്കൻ അതിരിലേക്കു നയിക്കണം. അവിടെ, ഒരു നിമിഷം നിൽക്കുക; ശേഷം, സ്ഥലം ചുറ്റി നടക്കുക, അതിരുകൾ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് വരെ തളിക്കണം. പാത്രം ചുറ്റിയശേഷം അർഘ്യ സമർപ്പണം നിർദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം ഭൂമി കൈവശം എടുക്കണം. ഭൂമിയിൽ കല്ല്, വെള്ളം മുതലായ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവ നീക്കം ചെയ്യാൻ, കുഴി കുഴിക്കണം; വിദേശ വസ്തുവുണ്ടെങ്കിൽ, ഒരു കന്യക അതിനെ നിയമപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യണം. മൂക്കില്ലാത്ത, പല്ലില്ലാത്ത, പാലില്ലാത്ത പുരുഷൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അഗ്നി പതാകയിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന ശുഭാക്ഷരങ്ങൾ, അതിന്റെ സ്ഥലത്ത് വിദേശ വസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അംഗഭ്രഷ്ടതയാൽ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അളവ് തിരിച്ചറിയണം; മൃഗങ്ങൾ, അവയുടെ ചലനങ്ങൾ, ശബ്ദങ്ങൾ എന്നിവ വഴി ദിശകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അഷ്ടമാതൃകകളുടെ ഗ്രൂപ്പ് ബോർഡിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയിൽ രേഖപ്പെടുത്തണം; കുരിശിന്റെ അറിവ് ഗ്രൂപ്പിനെ ആശ്രയിച്ച് കിഴക്കിൽ നിന്ന് ദിശകളുടെ അവസാനം വരെ അറിയാം. ഗ്രൂപ്പില്ലാത്തിടത്ത് ഇരുമ്പ് ഉപയോഗിക്കണം; ‘ക’ ഗ്രൂപ്പിൽ അഗ്നിക്കരുക്; ‘ച’ ഗ്രൂപ്പിൽ ചാരു; ‘ട’ ഗ്രൂപ്പിൽ ദക്ഷിണപശ്ചിമത്തിൽ അസ്ഥി. ‘ത’ ഗ്രൂപ്പിൽ ഇട്ടു; ‘പ’ ഗ്രൂപ്പിൽ തലയെടുപ്പ്; ‘യ’ ഗ്രൂപ്പിൽ പുഴു; ‘ശ’ ഗ്രൂപ്പിൽ ലോഹം. ‘ഹ’ ഗ്രൂപ്പിൽ വെള്ളി; മറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ദോഷകരമായ വസ്തുക്കൾ; വെള്ളം തളിച്ച്, എട്ടു വിരൽ-വരമ്പിൽ മണ്ണ് നിറയ്ക്കണം. കാൽക്കൂടിയതിൽ കുറവായ കുഴി കുഴിച്ചു, തഴുകിയ മണ്ണ് നിറയ്ക്കണം; മുറികൊണ്ട് അടിക്കണം; മണ്ണ് മായ്ച്ചു, ലെവലാക്കി, ഗുരു തുടർന്നുപോകണം. സാമാന്യ അർഘ്യവുമായി, അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്ന മണ്ഡപത്തിലേക്ക് പോകണം; വാതിൽപൂജ നടത്തിയ ശേഷം, പടിഞ്ഞാറൻ വാതിലിലൂടെ പ്രവേശിക്കണം. അവിടെ, സ്വശുദ്ധീകരണവും മറ്റു ചടങ്ങുകളും, അഗ്നികിണർ, മണ്ഡപം, വളർച്ച കലശം, ദിശാപാലകർ, ശിവൻ എന്നിവയുടെ പൂജ നടത്തണം. അഗ്നിയുടെ ജനനം, പൂജ, മുൻപത്തെ പോലെ എല്ലാ ചടങ്ങുകളും നടത്തണം; യജമാനനോടൊപ്പം, കല്ലുകളുടെ കുളിയ്ക്ക് മണ്ഡപത്തിലേക്ക് പോകണം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ലിംഗത്തിനുള്ള കല്ലുകൾ, കാൽ മുതലായ ഭാഗങ്ങൾ, എട്ടു വിരൽ ഉയരത്തിൽ, ചതുരാകൃതിയിൽ, നല്ല രീതിയിൽ ഉണ്ടാക്കണം. കല്ലുകൾ പാറകൊണ്ടു ഉണ്ടാക്കണം; ഇട്ടു മുറികൾക്ക് അതിന്റെ പകുതി വലിപ്പം; പാറക്ഷേത്രത്തിൽ പാറക്കല്ലുകൾ, ഇട്ടു ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇട്ടു. ഒമ്പത് മുഖങ്ങൾ, മറ്റ് ചിഹ്നങ്ങൾ, താമര ചിഹ്നങ്ങൾ; നന്ദ, ഭദ്ര, ജയ, രിക്ത, പൂർണാ—ഇവയാണ് അഞ്ചാമത്. ഇവയിൽ, താമര, മഹാതാമര, ശംഖ്, മകര, സമുദ്രം—ഇവയാണ് അഞ്ചു; ഇവയാണ് നിധികലശങ്ങൾ, ക്രമത്തിൽ താഴെ വെക്കേണ്ടത്. നന്ദ, ഭദ്ര, ജയ, പൂർണാ, അജിതാ, അപരാജിതാ, വിജയാ, മംഗലാ, ധരണി—ഇവയാണ് ഒമ്പത് കല്ലുകൾ. സുഭദ്ര, വിപദ്ര, സുനന്ദ, പുഷ്പനന്ദക, ജയ, വിജയ, കുംബ, പൂർണ, ഉത്തര—ഇവയാണ് മറ്റുള്ളവ. ഈ ഒമ്പത് നിധികലശങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ വെക്കണം; ആദ്യം സീറ്റ് വെച്ചു, അവയെ അടയാളപ്പെടുത്തി, അമ്പുകൊണ്ട് അടിക്കണം. എല്ലാം വ്യത്യാസമില്ലാതെ, മൂന്നു തുകൽ, മണ്ണ്, പശുവിന്റെ ചന്ത്, പശുവിന്റെ മൂത്രം, കഷായങ്ങൾ, സുഗന്ധജലം എന്നിവകൊണ്ട് മൂടണം. ‘ഹൂം ഫട്’ ആയുധമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധികുളി നടത്തണം; ശേഷം, നടപടിപ്രകാരമുള്ള പഞ്ചഗവ്യ, പഞ്ചാമൃത കുളി നടത്തണം. പിന്നീട്, സുഗന്ധജലത്തിന്റെ ആന്തരിക കുളി, ഓരോന്നും അതിന്റെ പേരിൽ അടയാളപ്പെടുത്തണം; പഴം, രത്നം, പൊൻ, പശുവിന്റെ കൊമ്പ് എന്നിവയുടെ വെള്ളംകൊണ്ട് കുളി നടത്തണം. ഇങ്ങനെ, ഈശ്വരൻ ശിവലിംഗസ്ഥാപനത്തിന്റെ എല്ലാ വിശദമായ ക്രമങ്ങൾ ഗുഹനോട് നിരന്തരം ആഗമപ്രകാരമായി വിശദീകരിച്ചു.