ശിവന്റെ മഹിമയും ദിവ്യമായ ദീക്ഷാവിധികളും വിശദീകരിക്കുന്നതായ ആഗമപ്രസിദ്ധമായ ഈ ശ്ലോകങ്ങള് അനുസരിച്ച്, അതില് പറയുന്ന ദിവ്യരഹസ്യങ്ങള് ഇപ്രകാരമാണ്: ‘ഓം ഹോം ക്ഷീമിതി’ എന്നത് യോജനയാണെന്ന് പറയുന്നു. രാഗം, വിശുദ്ധജ്ഞാനം, നിയമം, അതിനൊപ്പം അംശം, കാലം, മായ, അവിദ്യ—ഇവയാണ് ഏഴ് തത്ത്വങ്ങള്. വിദ്യയില് ര, ല, വ, ശ, ഷ, സ എന്നീ ആറ് അക്ഷരങ്ങളാണ് പ്രധാനമായത്; പ്രണവം തുടങ്ങി ഇരുപത്തി ഒന്ന് പദങ്ങള് എണ്ണപ്പെടുന്നു. പിന്നീട്, ഈ ദിവ്യ മന്ത്രം ഇപ്രകാരമാണ്: ‘ഓം, സമസ്തനാഥനായ ശിവനു നമസ്കാരം; ഹം ശിവനു, ഈശാനന് തലയില്, തത്പുരുഷന് വായില്, അഘോരന് ഹൃദയത്തില്, വാമദേവന് രഹസ്യത്തില്, സദ്യോജാതന് രൂപത്തില്; ഓം, രഹസ്യങ്ങളില് അത്യന്തം രഹസ്യമായവനു, രക്ഷകനു, നശിക്കാത്തവനു, സമസ്തനാഥനു, പ്രകാശരൂപിയായവനു, പരമേശ്വരനു, സ്വരൂപത്തില്—ഓം, ആകാശം. ഇപ്പൊള് രുദ്രന്മാരുടെയും ലോകങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങള് വിശദീകരിക്കുന്നു. ആദ്യം വാമദേവനും, പിന്നെ സര്വഭവോദ്ഭവനും.’ ദയമാനമായ ശരീരവും അത്യന്തം പ്രകാശവും ഉള്ള ആധാരനായ ഭഗവാന് ദീപ്തിമാനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അവന് ബാലനായി പ്രശാന്തന് എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; പരമാക്ഷരവും അവനാണ്. ശിവന്, സശിവന്, ബഭ്രു, അക്ഷയന്, ശംഭു—ഇവരും; രണ്ടുപേര് അദൃശ്യരൂപന്മാരും, മറ്റൊന്ന് രൂപവര്ദ്ധനനുമാണ്. പിന്നീട് മനോന്മനന്, അത്യന്തരശക്തിയുള്ളവന്, ചിത്രംഗന്, കല്യാണന്—ഇവരടക്കം ഇരുപത്തഞ്ച് ദേവതാസ്വരൂപങ്ങള് അറിയപ്പെടുന്നു. ഘോരാമരൗ എന്ന മന്ത്രവും, രണ്ട് ബീജങ്ങളും, രണ്ട് നാഡികളും: പൂഷ, ഹസ്തിജിഹ്വ, വ്യാന, പ്രഭഞ്ജന—ഇവയും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഒരു ഇന്ദ്രിയത്തില് രൂപം മാത്രമാണ് വിഷയം; കാല്, കണ്ണ് എന്നിവ. ശബ്ദം, സ്പര്ശം, രൂപം—ഇവയാണ് ഗുണങ്ങള്. ഈ അവസ്ഥയെ സുഷുപ്തി എന്ന് പറയുന്നു; രുദ്രനാണ് ദേവതയും കാരണം. സൃഷ്ടി മുതലായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ജ്ഞാനത്തിനുള്ളിലാണെന്ന് ധ്യാനിക്കണം. അവിടെ, അടിക്കുക, മുറിക്കുക, കടക്കുക, ചേര്ക്കുക തുടങ്ങിയവ നടക്കുന്നു; ഹൃദയപ്രദേശത്ത് നിന്ന് ജ്ഞാനത്താല് അതിനെ പിടിച്ചെടുക്കണം. ശക്തിയെ സ്വയം ഉള്ക്കൊണ്ടു, അത് പാത്രത്തില് നിക്ഷേപിക്കണം; കാരണം രുദ്രനെ ആഹ്വാനിച്ച്, ശിശുവിനെക്കുറിച്ച് അവനോട് അറിയിക്കണം. പിതാമാതാക്കളെ ആഹ്വാനിച്ച ശേഷം, ശിശുവിനെ ഹൃദയത്തില് സ്പര്ശിക്കണം; മുമ്പ് പറഞ്ഞ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അകത്തു കടന്ന്, അതിനെ സ്വയം സ്ഥാപിക്കണം. മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ ആകർഷിച്ച്, അതിനെ സ്വയം ഏകീകരിക്കണം; ഇടത് കൈകൊണ്ട്, ദ്വാദശാന്തത്തില് നിന്ന് പിടിച്ചു, ഗര്ഭത്തില് ഏകീകരിക്കണം. ശരീരസിദ്ധിയും ജനനയോഗ്യതയും, അനുഭവം, ലയം, നാഡി ശുദ്ധി, തത്ത്വപരിശുദ്ധി എന്നിവയും നേടണം. എല്ലാ മലങ്ങളും കര്മബന്ധങ്ങളും മറ്റും പൂര്ണ്ണമായി നീക്കാന്, നിര്ദ്ദേശിച്ച പ്രായശ്ചിത്തവും നൂറ് ഹോമവും നടത്തണം. അസത്രമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധങ്ങളെ ശിഥിലമാക്കണം, മലശക്തിയെ മറയ്ക്കണം, മുറിക്കണം, ചതച്ചും വൃത്തമാക്കുകയും വേണം. ദഹനം, അക്ഷരങ്ങളുടെ അഭാവം, പ്രായശ്ചിത്തം എന്നിവ നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നു; രുദ്രാണിയെ ആഹ്വാനിച്ച്, പൂജയും രൂപവും സുഗന്ധവും അര്പ്പിക്കണം. ‘ഓം ഹ്രീം, രൂപവും സുഗന്ധവും, ഫീ—ഓ രുദ്രാ, സ്വീകരിക്കണമേ! സ്വാഹാ!’ ശാംഭവിയുടെ ആജ്ഞ പ്രസ്താവിച്ച്, രുദ്രനെ കാരണം ആക്കി, ചൈതന്യത്തെ സ്വയം സ്ഥാപിച്ച്, ബന്ധങ്ങളുടെ സൂത്രത്തില് നിക്ഷേപിക്കണം. ബിന്ദുവിനെ തലയില് സ്ഥാപിച്ച്, പിതാമാതാക്കളെ വിട്ടയക്കണം; പൂര്ണ്ണഹോം നിര്ദ്ദേശപ്രകാരം നല്കി, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും പൂര്ത്തിയാക്കണം. ജ്ഞാനക്രിയയില് അടിച്ചുകൂടിയവയും മറ്റു കര്മ്മങ്ങളും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യണം; പ്രത്യേക ബീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ജ്ഞാനം ശുദ്ധമാക്കപ്പെടുന്നു. ഇനി, ഭഗവാന് പറയുന്നു: ഏകതത്ത്വദീക്ഷ സംക്ഷിപ്തമായി ഉപദേശിക്കുന്നു. സൂത്രബന്ധനവും അനുബന്ധ കര്മ്മങ്ങളും യഥാക്രമം ചെയ്യണം. കാലാഗ്നിയില് നിന്ന് ശിവന് വരെ തത്ത്വങ്ങളെ ധ്യാനിക്കണം; എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളും തുല്യമായി, രത്നമാല പോലെ സൂത്രത്തില് ചേര്ക്കണം. ശിവതത്ത്വം മുതലായവയെ ആഹ്വാനിച്ച്, ഗര്ഭാദികര്മ്മങ്ങള് മുമ്പ് പറഞ്ഞപോലെ, ബീജമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് നടത്തണം; നിര്ദ്ദേശിച്ച ദക്ഷിണകള് അര്പ്പിക്കണം. തുടര്ന്ന്, തത്ത്വവ്രതം പാലിച്ച് പൂര്ണ്ണഹോമം നല്കണം; ഇതിലൂടെ ശിഷ്യന് മോക്ഷം ലഭിക്കും. ശിവയോജനം, സ്ഥിരതസ്ഥാപനം എന്നിവയ്ക്കായി പൂര്ണ്ണഹോമം നല്കി, ശിവപാത്രത്തില് അഭിഷേകം നടത്തണം. ഭഗവാന് വീണ്ടും പറയുന്നു: ശിവനെ ആരാധിച്ച്, ശിഷ്യനും മറ്റുള്ളവര്ക്കും അഭിഷേകം നടത്തണം; എട്ടു മരച്ചുവട്ടുകളില് ഒമ്പത് ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം. അവയില് ക്ഷാരജലം, പാല്, തൈര്, നെയ്യ്, കരിമ്പുരസം, മധുരസവം, തേന്—ഇങ്ങനെ എട്ടു സമുദ്രങ്ങള് സ്ഥാപിക്കണം. അവയുടെ എണ്ണത്തിന് അനുസരിച്ച് എട്ട് വിജ്ഞാനേശ്വരന്മാരെ സ്ഥാപിക്കണം; ശേഷം കിരീടം ധരിച്ച രുദ്രനും, ശ്രീകണ്ഠനും. ഏഴാമതായി പരമശിവനും, ത്രിമൂർത്തി, ഏകനെത്രന്, പരമശിവന്; ഏഴാമത്തെത് സൂക്ഷ്മനാമം, അനന്തന്; എട്ടാമത് രുദ്രന്. നടുവില് ശിവനെയും, സമുദ്രത്തെയും, ശിംവമന്ത്രത്തെയും, യജമാനന്റെ യാഗശാലയില് നിര്മിച്ച അഭിഷേകമണ്ഡപത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. രണ്ട് വിരല് നീളവും എട്ട് വിരല് ഉയരവും ഉള്ള വേദി നിര്മിച്ച്, ശ്രീപര്ണ ഇലകളിലോ മറ്റേതെങ്കിലും സുഖാസനത്തില് അനന്തചിത്തം സ്ഥാപിക്കണം. ശിഷ്യനെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി ഇരുത്തി, അവനെ പൂര്ണ്ണനാക്കി, കച്ച, അന്നം, മണ്ണ്, വിഭൂതി, ദൂര്വ, ഗോമയഗോളങ്ങള് എന്നിവകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം. ശേഷം തയ്യാറാക്കിയ അന്നം, തൈര്, അഭിഷിക്തജലം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തണം; പിന്നെ പാല്, അന്നം, വിജ്ഞാനേശ്വരന്മാരുടെ മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി കര്മ്മങ്ങള് നടത്തണം. കലശങ്ങളാല് ശിഷ്യനെ സ്നാനമഴുകി, സ്വധാ സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, ശുദ്ധവസ്ത്രം അണിയിച്ച് ശിവന്റെ വലത്തുഭാഗത്ത് ഇരുത്തണം. മുന്പറഞ്ഞ സിംഹാസനത്തില് വീണ്ടും ശിഷ്യനെ ആരാധിക്കണം; പാഗം, യോഗപട്ടി, കിരീടം, കത്തിയുമുള്ള ജലം കൊണ്ടും. ജപമാല, പുസ്തകം, പാലക്കി മുതലായ ചിഹ്നങ്ങളും, ദീക്ഷ, ഉപദേശ, സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ കര്മങ്ങള് ഇനി മുതല് അവനാണ് നിര്വഹിക്കേണ്ടത് എന്ന് അറിയിച്ച്. ശിഷ്യനെ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ച്, കര്മ്മം നിര്വഹിക്കണം; ഈ ആജ്ഞ പ്രഖ്യാപിക്കണം: ‘ശിഷ്യനെ നമസ്കരിച്ചു, മഹാദേവനെ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു—’ എന്നിങ്ങനെ. തടസങ്ങളും അഗ്നിശിഖകളും നീക്കാന് ഇപ്രകാരം അപേക്ഷിക്കണം: ‘ദീക്ഷയ്ക്കായി, ഗുരുവേ, നിങ്ങളാല് ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.’ ‘ശാസ്ത്രജ്ഞനായി, ശിവാ, ഞാനിവനെ ദീക്ഷയോടെ അര്പ്പിക്കുന്നു; മന്ത്രവൃത്തിക്ക് തൃപ്തിക്കായി, അഞ്ചെണ്ണം അഞ്ചു ഹോമങ്ങള് അര്പ്പിക്കട്ടെ.’ പിന്നെ പൂര്ണമനോഭാവത്തില് അര്പ്പണം ചെയ്ത്, ശിഷ്യനെ തനിക്കു വലത്തുഭാഗത്ത് ഇരുത്തണം; ശിഷ്യന്റെ വലത് കയ്യില് ചെറുവിരല് മുതലായവ ക്രമത്തില് വയ്ക്കണം. ഇങ്ങനെ, ശിവദീക്ഷയുടെ ആന്തര്യവും കര്മ്മക്രമവും ആഗമശാസ്ത്രം പ്രകാരം മഹാത്മ്യപൂര്വം വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.