ഭക്തിപൂര്വം ആഗ്നേയപുരാണത്തിലെ ഈ ശ്രുതികളിൽ വിവരിക്കുന്ന മഹത്തായ യാഗവിധികളെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ ഇങ്ങനെയാണ്: ആദ്യമായി, യജ്ഞവിദി ആരംഭിക്കുമ്പോള് യജ്ഞികന് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും അര്പ്പണങ്ങള് സമര്പ്പിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ട് രുദ്രന്മാര്ക്ക് 'ഹാം' എന്ന മന്ത്രത്തോടെ സ്വാഹാ ഉച്ചരിച്ച്, അമ്മമാര്ക്കായി കിഴക്കും തെക്കും അര്പ്പണം സമര്പ്പിക്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ് വരുണദേവതകളുടെ സംഘത്തിന് 'ഹാം' ഉച്ചരിച്ച് അര്പ്പണം നല്കുന്നു. ഉത്തരദിശയിലേക്കു യക്ഷന്മാര്ക്കായി, ഈശാന്യത്തിലേക്കു ഗ്രഹങ്ങള്ക്കായി, അഗ്നിയില് അസുരന്മാര്ക്കായി, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാക്ഷസന്മാര്ക്കായി അര്പ്പണങ്ങള് നടത്തുന്നു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് നാഗന്മാര്ക്കായി, നടുവില് നക്ഷത്രങ്ങള്ക്കായി, രാശികള്ക്കായി അര്പ്പണം സമര്പ്പിക്കുന്നു. അഗ്നിയിലും തെക്കുപടിഞ്ഞാറിലും എല്ലാം ദേവതകള്ക്കും അര്പ്പണം നല്കുന്നു. പടിഞ്ഞാറ്, അന്തരാര്പ്പണം ക്ഷേത്രപാലന് വേണ്ടി; പുറംവട്ടത്തില് ഇന്ദ്രന്, അഗ്നിക്കു, യമന് വേണ്ടി അര്പ്പണം ചെയ്യുന്നു. നൈരൃതിക്കായി, ജലാധിപന് വേണ്ടി, വായുവിന്, ധനപാലകന്, കിഴക്കിന്റെ ആരംഭത്തിലെ ഈശാനന്, ബ്രഹ്മണായി ഈശാനന്—all these are worshipped with due reverence. നൈരൃതിക്കും, വിഷ്ണുവിനും അര്പ്പണം സമര്പ്പിച്ച്, പുറംവട്ടത്തിലെ കാക്കകള്ക്കും മറ്റുള്ളവര്ക്കും അര്പ്പണം നല്കുന്നു. ഈ ഇരട്ട അര്പ്പണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രങ്ങള് ആന്തരികമായി സംഹരിച്ച്, അഹങ്കാരമില്ലാതെ യജ്ഞം ആരംഭിക്കണം. ഇപ്പോള് ഈശ്വരന് ഉപദേശിക്കുന്നു: അര്ഘ്യപാത്രം കൈയില് പിടിച്ച്, നല്ല қорിയുള്ള അഗ്നിഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ ദൈവദൃശ്യത്തോടെ യാഗോപകരണങ്ങള് ഒരുക്കണം. വടക്കോട്ട് നോക്കി, ഹോമകുണ്ടം പരിശോധിച്ച്, കൂശഗ്രാസം ഉപയോഗിച്ച് തളിച്ചു, ആയുധമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആവശ്യമായ സംരക്ഷണവും ശുദ്ധീകരണവും നടത്തണം. പിന്നീട്, വാളുപയോഗിച്ച് കുഴിച്ച മണ്ണ് നീക്കി, വീണ്ടും പൂരിപ്പിച്ച്, സമം ആക്കി, കൂശയാല് തളിച്ച്, അമ്പു മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഭദ്രത ഉറപ്പാക്കണം. എല്ലായ്പ്പോഴും സ്ഥലത്തെ വാരിയും, ലിപനം ചെയ്തും, കലാരൂപങ്ങള് ക്രമപ്പെടുത്തി, ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ചു, കാവചമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് പൂജ ചെയ്യണം. കിഴക്കോട്ട് വായ് താഴേയ്ക്കുള്ള മൂന്ന് ജലരേഖകള് വരച്ചു, കൂശയോ ശിവമന്ത്രമോ ഉപയോഗിച്ച് ക്രമീകരണം നടത്തണം. വജ്രമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ഹൃദയത്തില് ധ്യാനിച്ചു, ദര്ഭയാല് നാലു പാതകളും ഒരുക്കണം. സ്ത്രിംഗ് മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ഹൃദയധ്യാനത്തോടെ, ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കണം. അവിടെ വാഗീഷ്വരിയെ ഹൃദയത്തില് ആഹ്വാനിച്ച്, ഭഗവാനെ ആരാധിക്കണം. അഗ്നി, ഉചിതമായ വിധിയില് കൊണ്ടുവന്ന്, ശുദ്ധമായ പാത്രത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. മാംസഭക്ഷ്യഭാഗം മാറ്റി വച്ച്, പരിശോധനം നടത്തി, ശരീര, ചന്ദ്ര, ഭൂത—ഈ മൂന്നു അഗ്നികളും ഏകീകരിക്കണം. 'ഓം ഹൂം' എന്ന മന്ത്രത്തോടെ അഗ്നിജ്ഞാനം സ്ഥാപിച്ച്, സമാഹൃതമന്ത്രങ്ങളാല് ശക്തിയുള്ള അഗ്നിയെ പശുമുദ്രയാല് അമൃതമാക്കണം. ആയുധമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, കാവചം ധരിച്ച്, ഹോമകുണ്ടത്തിന് ചുറ്റും ദക്ഷിണവലയം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. ശിവബീജം ധ്യാനിച്ച്, വാഗ്ദേവിയുടെ ആധാരത്തില്, വാഗ്ദേവത ബീജം വിതറുന്നതുപോലെ മനസ്സില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തണം. officiant നിലത്ത് ഇരുന്നു, കാല്മടക്കി, ഹൃദയഭാഗത്തേക്ക് ആ ബീജം ആകർഷിച്ച്, നാഭിയിൽ അതിനെ സമാഹരിക്കണം. ഹൃദയത്തില് ധ്യാനിച്ച്, സമാഹരണം, വസ്ത്രധാരണം, ശുദ്ധീകരണം, ആചമനം എന്നിവ നടത്തണം. ഗർഭത്തിലെ അഗ്നിയെ ആരാധിച്ച്, ആയുധം കൊണ്ട് സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണം. ഗർഭത്തില് നിന്നും ജനിച്ച ദേവിയുടെ കങ്കണം কোমലമായ കൈയില് കെട്ടണം. ഗർഭാധാനവിധിക്കായി സദ്യോജാതമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അഗ്നിയെ ആരാധിക്കണം. ശേഷം ഹൃദയമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മൂന്ന് അർപ്പണങ്ങൾ നടത്തണം. പുത്രലാഭത്തിനായി, മൂന്നാം മാസത്തിൽ ഇടതുകൈ ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം. തലയില് വെള്ളം തുള്ളി മൂന്ന് അർപ്പണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം. ആറാം മാസത്തിൽ ശിരോവിഭാഗം വേർതിരിക്കുന്ന ചടങ്ങ് നടത്തണം. മൂന്നു അർപ്പണങ്ങൾ ചൂടുപുരുക്കിയ കേശം ഉപയോഗിച്ച് സമർപ്പിച്ച്, വായ് തുറക്കാനും ശുദ്ധീകരിക്കാനും വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ നടത്തണം. പത്താം മാസത്തിൽ ജനനവിധിയും മനുഷ്യനിർമ്മാണവിധിയും ചെയ്യണം. ദർഭാ ഉപയോഗിച്ച് അഗ്നി തെളിയിച്ച്, ഗർഭമാലിന്യം നീക്കാൻ സ്നാനം ചെയ്യണം. പിന്നീട്, ദേവിക്ക് വേണ്ടി നിർമ്മിച്ച സ്വർണ്ണബന്ധനം ധ്യാനിച്ച്, ഹൃദയത്തോടെ ആരാധിക്കണം. ജനനാനന്തരമാലിന്യം ഉടൻ നീക്കാൻ, ആയുധം സംയുക്തമായ വെള്ളം തളിക്കണം. പാത്രം പുറത്തു കൊണ്ടുപോയി ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് അടി, കാവചം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. കുഷഗ്രാസത്തിന്റെ മുകളിലെയും താഴെയുമുള്ള അറ്റങ്ങൾ ആയുധം കൊണ്ട് സ്പർശിച്ച്, കൂശയെ പുറത്തു വയ്ക്കണം. ഇവയെല്ലാം ക്രമീകരിച്ച് സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിച്ച് പരിധി വികസിപ്പിക്കണം. officiant-മാരുടെ ആയുധമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, കുഷയുടെ മൂന്നു അറ്റങ്ങളെയും അഭിമുഖീകരിക്കണം. clarified butter-ൽ മുക്കിയ അഞ്ച് സമിദ് അർപ്പിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ ബ്രഹ്മ, ശങ്കര, വിഷ്ണു, അനന്ത—ഇവരെ ആരാധിക്കണം. ദുര്വാ, അക്ഷത എന്നിവയുമായി പരിതഃക്രമണം നടത്തണം. ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ഈശാനനിലേക്കുള്ള ദിക്കുകൾ ക്രമത്തിൽ ചുറ്റണം. അഗ്നിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദേവതകളെ അവരുടെ ദിക്കുകളിൽ ഹൃദയത്തിൽ ആരാധിച്ച്, ശിശുവിനെ സംരക്ഷിക്കാനും തടസ്സങ്ങൾ അകറ്റാനും കഴിയും. ശേഷം, ശൈവആജ്ഞ ഇവർക്കു പ്രഖ്യാപിച്ച്, കരണ്ടവും സ്പൂണും എടുത്ത്, വായ് മുകളിലേക്കും താഴേക്കുമായി ക്രമത്തിൽ വയ്ക്കണം. അഗ്നിയിൽ ചൂടാക്കി, ദർഭയുടെ മൂല, നടുവ്, അറ്റം തൊടണം. കൂശയുടെ സ്പർശിച്ച സ്ഥാനത്ത്, ആത്മവിദ്യയും ശിവസ്വഭാവവും ആഹ്വാനിക്കണം. ഹാം, ഹീം, ഹൂം, സം, ര—ഇവ ക്രമത്തിൽ ഉച്ചരിച്ച്, മൂന്ന് തത്ത്വങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കണം. കരണ്ടത്തിൽ ഹൃദയാണുവും ശംഭുവിനും മഹത്വം നൽകണം. മൂന്നു കയറുകൾ കെട്ടിയവരെ പൂക്കളാൽ പൂജിച്ച്, കൂശയുടെ മുകളിലായി, സ്വന്തം വലതുവശത്ത് വയ്ക്കണം. ഗവ്യഘൃതം, പരിശോധനം നടത്തി, ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായി മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച്, അതെടുത്ത്, ഹൃദയനിലവാരത്തിൽ അഗ്നിക്കരികിൽ ചുറ്റി, വിഷ്ണുസ്വരൂപം വീണ്ടും ധ്യാനിച്ച്, ഈശാനന്റെ ആധാരത്തിൽ ഘൃതം വയ്ക്കണം. കൂശയുടെ അറ്റം കൊണ്ട് എടുത്ത്, തല താഴ്ത്തി 'സ്വാഹാ' ഉച്ചരിച്ച്, ആദ്യം വിഷ്ണുവിന്, ഉടനെ രുദ്രനു അർപ്പണം നടത്തണം. സ്വയം ധ്യാനിച്ച്, നാഭിയിൽ ഘൃതം പിടിച്ച്, ദർഭയുടെ അറ്റം ഉപയോഗിച്ച്, അംഗുഷ്ഠാനാമികയാൽ തൊടണം. രണ്ടു കൈകൊണ്ടും ദർഭ പിടിച്ച്, അഗ്നിയ്ക്ക് നേരെ ആയുധമുദ്രയാൽ തരിപ്പണം നടത്തണം. ഹൃദയത്തിലും സ്വയം അഭിമുഖം നോക്കി വീണ്ടും തരിപ്പണം നടത്തണം. ഹൃദയത്തിൽ ചുട്ട ദർഭ ലഭിച്ചാൽ, ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, മറ്റൊരു ദഹിക്കുന്ന ദർഭ ഉപയോഗിച്ച് വാരി അഗ്നി തെളിയിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ യാഗവിധി, എല്ലാ ദേവതകളെയും ദിശകളെയും, ആന്തരികവും ബാഹ്യവുമായ ശുദ്ധീകരണങ്ങളും, ആചാരങ്ങളും പാലിച്ച്, വിശുദ്ധമായി പൂർത്തിയാക്കപ്പെടുന്നു.