ആഗ്നേയം പുരാണത്തിലെ ഈ ശ്രേഷ്ഠമായ കര്മ്മകാണ്ഡം അനുസരിച്ച്, ആചാര്യന് ആദ്യമായി തല, നാഭി, കാലുകള് എന്നിവ സ്പര്ശിച്ച് ഗംഗാ, യമുനാ, ഗോദാവരി, സരസ്വതി എന്നിങ്ങനെ നാലു നദികളെ യഥാക്രമം സ്ഥാപിക്കണം. വിഷ്ണു-ഗായത്രി മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം നടത്തുകയും, പാചക ചെയ്ത അന്നം ഗായത്രി മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് സമർപ്പിക്കുകയും, ബലി സമർപ്പിക്കുകയും, വടക്കോട്ട് ദ്വിജന്മാരെ അന്നം കൊടുക്കുകയും വേണം. ദിശാപാലന്മാരുടെ സംതൃപ്തിക്കായി, ആചാര്യന് സ്വര്ണ്ണവും ഒരു പശുവും ഗുരുവിന് നല്കണം; ദിശകളുടെ ദേവതകള്ക്ക് ബലി നല്കിയ ശേഷം രാത്രിയില് ജാഗരണമിരിക്കണം. ബ്രഹ്മഗീതം തുടങ്ങിയ ശബ്ദങ്ങളാല് എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു. പീഠം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ, ആന്തരിക ഗര്ഭഗൃഹം ഏഴു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കണം; ബ്രഹ്മയുടെ ഭാഗത്തു തന്നെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് അനുഭവജ്ഞന് നിര്ദ്ദേശിക്കുന്നു. ദേവതകള്, മനുഷ്യര്, ഭൂതങ്ങള് എന്നിവയുടെ ഭാഗങ്ങളില് പ്രതിമയിടരുത്; ബ്രഹ്മയുടെ ഭാഗം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം. പീഠം ദേവതകളും മനുഷ്യരും ഉള്ള ഭാഗങ്ങളില് സൂക്ഷ്മമായി സ്ഥാപിക്കണം; ഉഭയലിംഗം കല്ലാണെങ്കില് രത്നങ്ങള് വെയ്ക്കാനുള്ള കര്മ്മം നടത്തണം. നരസിംഹ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം നടത്തിയ ശേഷം, രത്നങ്ങള്, അന്നം, തന്തു, മൂന്നു ലോഹങ്ങള്, ഇരുമ്പ് തുടങ്ങിയവയും, ചന്ദനവും മറ്റു ദ്രവ്യങ്ങളും വെയ്ക്കണം. കിഴക്കു തുടങ്ങുന്ന ഒമ്പതു കുഴികളില് അവ വെയ്ക്കണം; മധ്യത്തില് ആഗ്രഹം അനുസരിച്ച് വെയ്ക്കാം; ഇന്ദ്രമന്ത്രം തുടങ്ങിയ മന്ത്രങ്ങളോടെ കുഴി ഗുഗ്ഗുലു കൊണ്ട് മൂടണം. രത്നസ്ഥാപന കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആചാര്യന് ദര്ഭയിലകളുടെ സഹായത്തോടെ ദേവതയും അനുചരന്മാരും ഉള്പ്പെടെ പ്രതിമ സ്പര്ശിക്കണം. അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, പഞ്ചഗവ്യത്തോടെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; ദര്ഭജലവും, നദി കടവുകളിലെ വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിമയെ തളിക്കണം. ഹോമത്തിനായി, അര്ദ്ധഹസ്തവ്യാപിയുള്ള, ചതുരശ്രവും മനോഹരവുമായ മണല് വേദി ചുറ്റും ഒരുക്കണം. അഷ്ടദിശകളില് പാത്രങ്ങള് ക്രമീകരിച്ച്, 'പൂര്വ' എന്ന അഷ്ടക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് അഗ്നി സ്ഥാപിക്കണം. 'ത്വം അഗ്നേ ദ്യുഭിഃ' എന്ന ഗായത്രി മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് സമിദ് സമര്പ്പണം നടത്തണം; അഷ്ടക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ച് 108 തവണ ഘൃതം ഹോമം ചെയ്യണം. മാവിലയും അതിന്റെ തണ്ടുകളും ഉപയോഗിച്ച്, നൂറു മന്ത്രങ്ങള് ചേര്ത്ത ശുദ്ധീകരണജലം ദേവതയുടെ തലയില് തളിച്ചുകൊണ്ട്, 'ശ്രീശ്ച തേ' എന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം. ബ്രഹ്മമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദേവതയെ ഉയര്ത്തി, 'ഉത്തിഷ്ഠ ജ്ഞാനവാക്പതേ' എന്ന മന്ത്രം പറഞ്ഞ്, 'തദ് വിഷ്ണോഃ' മന്ത്രം ജപിച്ച് ക്ഷേത്രത്തോട് മുഖം നോക്കി കൊണ്ടുപോകണം. ഹരിയെ പല്ലക്കില് വെച്ച്, നഗരത്തില് സംഗീതം, വേദപാരായണം, മറ്റു ശബ്ദങ്ങള് എന്നിവയോടെ ചുറ്റി, ക്ഷേത്രവാതിലില് സ്ഥാപിക്കണം. സ്ത്രീകളും ബ്രാഹ്മണരും ചേര്ന്ന് അഷ്ടമംഗലപാത്രങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് ഹരിയെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം; ചന്ദനം തുടങ്ങിയ ഉപചാരങ്ങളോടെ പൂജ ചെയ്ത്, ആചാര്യന് മൂലമന്ത്രം ജപിക്കണം. 'അതോ ദേവേ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വസ്ത്രം തുടങ്ങി എട്ടു അര്ഘ്യങ്ങള് സമര്പ്പിക്കണം; ശുഭമുഹൂര്ത്തത്തില് 'ദേവസ്യ ത്വാ' മന്ത്രം ജപിച്ച് ദേവതയെ പീഠത്തില് സ്ഥാപിക്കണം. 'ഓം, ത്രിവിക്രമന് മൂന്നു ലോകങ്ങളില് ചുവടുവെക്കുന്നവന്' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ദേവതയെ പീഠത്തില് ഉറപ്പിച്ച് സ്ഥാപിക്കണം. 'ധ്രുവാ ദ്യൗര്', 'വിശ്വതശ്ചക്ഷുര്' എന്നീ മന്ത്രങ്ങളോടെ പഞ്ചഗവ്യത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് സുഗന്ധജലത്തോടെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം. പൂജ പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ഹരിയുടെ എല്ലാ അങ്കങ്ങള്ക്കും അനുചരന്മാര്ക്കും സമര്പ്പണം നടത്തണം; തന്റെ രൂപം ഹരിയുടെ രൂപമായി ധ്യാനിച്ച്, ഭൂമിയെ ഹരിയുടെ ആസനം എന്ന് കാണണം. ഹരിക്ക് പ്രകാശകണങ്ങളാല് നിര്മ്മിതമായ ഒരു ദ്വിതീയരൂപം ചിന്തിച്ച്, ജീവതത്ത്വം, 25 തത്വങ്ങളാല് സമ്പന്നമായത് ആഹ്വാനിക്കണം. ജ്ഞാനം, പരമാനന്ദം, ജാഗ്രതയും സ്വപ്നവും ഇല്ലാത്തത്, ശരീരവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും ശ്വാസവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തത്. ബ്രഹ്മാ മുതല് പുല്ല് വരെ, ഹൃദയങ്ങളില് വസിക്കുന്നതും, ഹൃദയത്തില് നിന്ന് പ്രതിമയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതും—'നില്ക്കുക, പരമേശ്വരാ' എന്ന് പ്രാര്ത്ഥിക്കണം. പ്രതിമയെ ജീവന് നല്കണം; നീ ബ്രഹ്മമാണ്, Advaita; ജീവപ്രതിഷ്ഠ പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം പ്രണവമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശം നല്കണം. പ്രകാശം, ജ്ഞാനം, പരബ്രഹ്മം, Advaita—ജീവപ്രതിഷ്ഠ പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച് ഉപദേശം നല്കണം. ഹൃദയസ്പര്ശം കൊണ്ട് 'സമീപനം' എന്ന കര്മ്മം നടത്തണം; പുരുഷസൂക്തം ധ്യാനിച്ച്, രഹസ്യമന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം: 'ദേവതകളുടെ അദ്ധിപതിയ്ക്ക്, സമൃദ്ധിയും സുഖവും നല്കുന്ന, ജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപമായ, ബ്രഹ്മപ്രഭയേ അനുഗമിക്കുന്നവന് വന്ദനം.' 'ഗുണാതീതമായ രൂപമുള്ള, പരമപുരുഷന്, മഹാത്മാവ്, അവിനാശി, പുരാതനന്, വിഷ്ണോ, ഇവിടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടാക്കുക.' 'നിന്റെ പരമസത്വം, ജ്ഞാനരൂപം—അവയെല്ലാം ഈ ശരീരത്തില് ഒന്നായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നതും ഉണര്ന്നിരിക്കട്ടെ.' ആത്മാവും ബ്രഹ്മാദികളായ അനുചരന്മാരെയും ആഹ്വാനിച്ച്, അവരെ അവരവരുടെ പേരിലും ആയുധങ്ങളിലുമാണ് സ്ഥാപിക്കേണ്ടത്. ശുഭയാത്രയും മറ്റു കര്മ്മങ്ങളും നിരീക്ഷിച്ച്, ഹരി സാന്നിധ്യത്തിലാണെന്ന് അറിയണം; നമസ്കരിച്ചു, സ്തുതികള് ജപിച്ച്, അഷ്ടക്ഷരമന്ത്രം തുടങ്ങി മറ്റു മന്ത്രങ്ങള് ജപിക്കണം. ആചാര്യന് ദ്വാരത്തില് നില്ക്കുന്ന ചണ്ടയും പ്രചണ്ടയെയും പുറത്ത് പോയി പൂജിക്കണം; അഗ്നിവേദിയില് ഗരുഡനെ സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം. ദിശാപാലന്മാരെയും, ദിശകളിലുള്ള ദേവതകളെയും ആചാര്യന് സ്ഥാപിച്ച് പൂജിക്കണം; വിഷ്വക്സേനനെ സ്ഥാപിച്ച് ശംഖം, ചക്രം തുടങ്ങിയ ഉപചാരങ്ങള് നല്കണം. അനുചരന്മാര്ക്കും ഭൂതങ്ങള്ക്കും ഹോമം നടത്തണം; ആചാര്യന് ഗ്രാമത്തില് നിന്ന് വസ്ത്രം, സ്വര്ണ്ണം തുടങ്ങിയ ദാനങ്ങള് നല്കണം. യാഗത്തില് ഉപയോഗിച്ച എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങളും ആചാര്യന് നല്കണം; ഗുരുദക്ഷിണയുടെ പകുതി യാഗകര്മ്മം നിര്വഹിച്ചു ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് നല്കണം. മറ്റുള്ളവര്ക്കും ദക്ഷിണ നല്കി, ബ്രാഹ്മണരെ അന്നം കൊടുക്കണം; യാഗകര്ത്താവിന് വൈഷ്ണവപരമ്പര അനുസരിച്ച് ഫലങ്ങള് നല്കണം. സ്ഥാപകര് വിഷ്ണുവിനെയും കുടുംബത്തെയും നയിക്കണം; എല്ലാ ദേവതകള്ക്കും ഈ കര്മ്മം സാധാരണമാണ്; അവരുടെ മൂലമന്ത്രങ്ങള് വേറെയായിരിക്കും, പക്ഷേ മറ്റു കര്മ്മങ്ങള് ഒരുപോലെയാണ്. ശ്രീഭഗവാന് പറയുന്നു: ദേവതകളുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും പ്രതിഷ്ഠ പൂര്ണ്ണമായി വിശദീകരിക്കാം; ആദ്യം ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രതിഷ്ഠയും, അതുപോലെ ദേവീഗണങ്ങളുടെ പ്രതിഷ്ഠയും.