അഗ്നിപുരാണമ്

പൂജാവേദിയിൽ ദേവതയുടെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ വിശേഷമായി നടന്നുവന്നു. വടക്കുകിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് സുഗന്ധവും പുഷ്പങ്ങളും നിറച്ച ഒരു ദീപാരാധനപാത്രവും അഭിഷേകത്തിനായി സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ നിറച്ച മറ്റൊരു പാത്രവും സൂക്ഷ്മമായി സ്ഥാപിച്ചു. മുരാ, മാംസി, ആമലക, സഹദേവി, നിശാദിക എന്നീ ഔഷധങ്ങൾ, അറുപത് ദീപങ്ങൾ, ദീപാരാധനയ്ക്ക് എട്ടു ദീപങ്ങൾ എന്നിവയും അണിനിരത്തി. ശംഖ്, ചക്രം, ശ്രീവത്സം, വജ്രം, കമലം തുടങ്ങിയ വിശിഷ്ട ചിഹ്നങ്ങൾ വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള പുഷ്പങ്ങളോടൊപ്പം സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ വെച്ചു. ശ്രീഭഗവാൻ നിർദേശിച്ചു: വടക്കുകിഴക്കിൽ ഗുരു യജ്ഞകുണ്ഡവും വൈഷ്ണവാഗ്നിയും സ്ഥാപിക്കണം. ഗായത്രി മന്ത്രം ജപിച്ച് 108 അഹുതികൾ അർപ്പിച്ചതിനുശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ കലശങ്ങൾ അഭിഷിച്യണം ചെയ്യണം. ശില്പശാലയിലും ഈ അഭിഷേകം നടത്തി, ശിൽപ്പികൾക്ക് അനുമതി നൽകി, മംഗളധ്വനികൾക്കിടയിൽ വലതുകൈയിൽ രക്ഷാസൂത്രം കെട്ടണം. വിഷ്ണുവിന് വേണ്ടി 'ശിപിവിഷ്ട' എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച്, മെയ്‌മയിരും കടുകുമണിയും ഉപയോഗിച്ച്, പുതുമയുള്ള സിൽക്ക് വസ്ത്രം കൊണ്ടും ഗുരു രക്ഷാസൂത്രം ഒരുക്കണം. പിന്നീട്, വസ്ത്രം അണിഞ്ഞ് അലങ്കരിച്ച പ്രതിമയെ മണ്ഡപത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വിശേഷമായി പൂജിച്ച്, ഇങ്ങനെ സ്തുതി അർപ്പിക്കണം: "ദേവതകളുടെ നാഥനായോനേ, വിശ്വകർമാവാൽ നിർമ്മിതനായോനേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു." പിന്നെ, "സമസ്തം ഭരിക്കുന്നവാ, സർവ്വശക്തനായോനേ, പുന: പുന: ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നാരായണനായോ, ദോഷരഹിതനായോ, ഞാൻ നിന്നിൽ അർച്ചിക്കുന്നു" എന്നിങ്ങനെ സ്തുതിച്ചശേഷം, "നിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഒരുമാത്രം പിഴവുമില്ലാതെ, ഐശ്വര്യത്തോടെ നീ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളട്ടെ" എന്നാശംസിച്ച് പ്രതിമയെ സ്നാനമണ്ഡപത്തിലേക്ക് നയിക്കണം. ശില്പികൾക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, ഗുരുവിന് ഒരു പശുവും അർപ്പിക്കണം. "ദേവാ, സുന്ദരനേ" എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച്, ദർശനം നടത്തിക്കൊടുക്കണം. "അഗ്നിര്ജ്യോതി" എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ദൈവത്തിന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ദർശനം നൽകണം; പിന്നീട് വെള്ളപുഷ്പങ്ങൾ, നെയ്യ്, വെള്ള കടുക് എന്നിവ അർപ്പിക്കണം. ദേവതയുടെ തലയിൽ ദർവ, കുശാഗ്രം വെച്ച്, "മധുവാത" എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് കണ്ണുകൾക്ക് അഭിഷേകം നടത്തണം. "ഹിരണ്യഗർഭ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, "ഇമം മേ" എന്ന മന്ത്രം പറഞ്ഞ് നെയ്യ് കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യണം; വീണ്ടും മന്ത്രം ജപിച്ച് നെയ്യ് അർപ്പിക്കണം. പയർമാവു കൊണ്ടു തേച്ച് "അതോ ദേവേ" എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച്, തീർത്ഥജലം കൊണ്ടു ചൂടുവെള്ളത്തിൽ കഴുകണം; രത്നജലം ഉപയോഗിച്ച് "പവമാനി" മന്ത്രം ജപിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം. "ദ്രുപദാദി" ലേപനം ചെയ്ത്, "ആപോ ഹിഷ്ഠ" മന്ത്രം ജപിച്ച് ജലസിഞ്ചനം നടത്തണം; നദി അല്ലെങ്കിൽ തീർത്ഥജലം ഉപയോഗിച്ച് "പവമാനി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം പൂർത്തിയാക്കണം. ചന്ദനം, വിശുദ്ധ മണ്ണ് എന്നിവയും കലശത്തും കരുതി കടലിലേക്ക് പോയി, ഗായത്രി മന്ത്രം ജപിച്ച് ചൂടുവെള്ളത്തിൽ "ശന്നോ ദേവിഃ" ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം. "ഹിരണ്യ" മന്ത്രം ജപിച്ച് അഞ്ചു വിധ മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ച് പരമേശ്വരനെ സ്നാനിപ്പിക്കണം; മണൽ ഉപയോഗിച്ച് "ഇമം മേ" മന്ത്രം, കുഴിയിലോ കുമ്പത്തിലോ നിന്ന് ജലം ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനമുണ്ടാക്കണം. "തദ്ധിഷ്ണോഃ" മന്ത്രം ജപിച്ച് ഔഷധജലം ഉപയോഗിച്ച്, "താ ഔഷധി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം; അഞ്ചു ഗോപroduക്റ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് "യജ്ഞായജ്ഞ" മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. "പയഃ പൃഥിവ്യാം" മന്ത്രം ജപിച്ച് ഫലവൃക്ഷജലം ഉപയോഗിച്ച്, "വിശ്വതശ്ചക്ഷുഃ" മന്ത്രം ജപിച്ച് കിഴക്കൻ കലശം ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം നടത്തണം. "സോമം രാജാനം" മന്ത്രം ജപിച്ച് വലതുഭാഗത്ത് വിഷ്ണുവിനെ സ്നാനിപ്പിക്കണം; "ഹംസഃ ശുചിഃ" മന്ത്രം ജപിച്ച് പടിഞ്ഞാറ് ഹരിയെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. "മൂർദ്ധാനന്ദിവം" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ധാത്രി, മാംസി എന്നിവ അർപ്പിക്കണം; "മാനസ്തോക" മന്ത്രം ജപിച്ച് സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, "ഗന്ധദ്വാരേ" എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അർപ്പിക്കണം. "ഇദമാപേതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് എൺപത്തൊന്നാമന്ത്രങ്ങൾ ഉള്ള കലശം ഉപയോഗിക്കണം; "എഹ്യേഹി ഭഗവൻ വിഷ്ണോ" എന്നുവിളിച്ച്, "സർവ്വലോകഹിതായ" എന്നോര്മാന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, യജ്ഞഫലം സ്വീകരിക്കാൻ പ്രാർത്ഥിക്കണം. ഇതിന് ശേഷം, ദൈവത്തിന് അണിയിച്ചിട്ടുള്ള മംഗളസൂത്രം അഴിച്ചു മാറ്റണം. "മുഞ്ചാമി ത്വേതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഗുരുവിനെയും മോചിപ്പിക്കണം; സ്വർണ്ണജലം ഉപയോഗിച്ച് പാദപ്രക്ഷാളനം നടത്തി, "അതോ ദേവേ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. "മധുവാതാ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് മധുപർകം അർപ്പിച്ച്, "മയി ഗൃഹ്മാമി" ഉച്ചരിച്ച് ആചാമനം നടത്തണം; "അക്ഷന്നമീമദന്തേതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദർവയും അന്നവും സമർപ്പിക്കണം. "ഗന്ധവതീതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ദർബാഹസ്തം വെച്ച്, "ഉന്നയാമീതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഹാരവും, ഈ വിശുദ്ധ സൂത്രം വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിക്കണം. "ബൃഹസ്പതേ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വസ്ത്രദ്വയം, "വേദാഹം" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അപ്പർവസ്ത്രം, "മഹാവ്രത" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പുഷ്പങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം. "ധൂരസീതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ധൂപം അർപ്പിച്ച്, "വിഭ്രാട്" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കജൽ അണിയിച്ച്, "യുഞ്ചന്തീതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് തിലകം, "ദീർഘായുഷ്ട്വേ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഹാരവും അർപ്പിക്കണം. "ഇന്ദ്രച്ഛത്ര" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കുട, "വിരാജതഃ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് കണ്ണാടി, "വികർണേന" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് വിച, "രഥാന്തര" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആഭരണങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം. വായുവിന്റെ ദേവതകളോടൊപ്പം വിചയും, "മുഞ്ചാമി ത്വേതി" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിക്കണം; പുരുഷസൂക്തം ഉപയോഗിച്ച് ഹരിയുടെ സ്തുതിയും നടത്തണം. ഈ ക്രമം പിണ്ഡികയിലും, ഹരാദി ദേവതകളുടെ ആരംഭത്തിലും സമം പാലിക്കണം; ദേവതയെ ഉണർത്തുമ്പോൾ സൗപർണസൂക്തം ജപിക്കണം. "എഴുന്നേൽക്കൂ" എന്നവാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ച് ദേവതയെ എഴുന്നേല്പിച്ച്, കിടക്കയുടെ മൂടി ഉയർത്തണം; കിടക്കയിൽ ശ്രീസൂക്തം ജപിച്ച് വിഷ്ണുവിന് വിഭജനവും നടത്തണം. "അതോ ദേവ" മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് പിണ്ഡികയിൽ നമസ്കരിച്ച്, കിടക്കയിൽ ശ്രീസൂക്തം ജപിച്ച് വിഭജനവും നടത്തണം. സിംഹം, കാള, പാമ്പ്, വിച, കലശം, വൈജയന്ത പതാക, മൃദംഗം, ദീപം—ഇവയാണ് എട്ട് മംഗളവസ്തുക്കൾ. കുതിരയെ അശ്വസൂക്തം ജപിച്ച് പാദത്തൽ സ്ഥാപിച്ച്, അഗ്നികുണ്ഡം, മൂട്, പാത്രം, അംബിക, അർപ്പണംചമ്മച് എന്നിവയും ഒരുക്കണം. ഉലക്ക, ചട്ടി, കല്ലു, ചൂല, ഭക്ഷണപാത്രങ്ങൾ, ഗൃഹോപകരണങ്ങൾ എന്നിവയും സമർപ്പിക്കണം. തലക്കൽ "നിദ്ര" എന്ന പേരിലുള്ള, വസ്ത്രവും മാണിക്യവും അലങ്കരിച്ച ഒരു കലശം, ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങൾ നിറച്ചു വെക്കണം; ഇതാണ് സ്നാനവിധി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യം ആഹ്വാനിക്കുന്ന പ്രക്രിയയെ 'അധിവാസനം' എന്നു പറയുന്നു. സ്വയം സർവ്വജ്ഞനായി, സർവ്വവ്യാപിയായ പരമപുരുഷനായി ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്—ഓം എന്ന പ്രണവം ഉപയോഗിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ ചൈതന്യശക്തിയെ സ്വരൂപത്തിൽ ഏകീകരിച്ച്, അദ്വൈതഭാവം സ്ഥാപിച്ച്, അതിനെ സർവ്വവ്യാപിയായ അന്ത്യാത്മാവിൽ ലയിപ്പിക്കണം. ഭൂമിയെ വായുവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച്, അഗ്നിബീജം ചേർത്ത് ദാഹിപ്പിക്കണം; അഗ്നിയെ വായുവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, വായുവിനെ ആകാശത്തിൽ ലയിപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ ആചാര്യന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ച ക്രമത്തിൽ, സകലവിഭവങ്ങളും മന്ത്രശുദ്ധിയോടെ സമർപ്പിച്ച്, ഭക്തിപൂർവം ദേവതയുടെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കി, പ്രതിഷ്ഠാവിധി പൂർത്തിയാക്കണം.