വാനരസേനയുടെ രക്ഷയും രാമന്റെ ലക്ഷ്യസിദ്ധിയും വേണ്ടി, മാർുതി സമുദ്രം കടക്കാൻ തയ്യാറായി. അഞ്ഞൂറ് യോജനങ്ങൾ വീതിയുള്ള ആ മഹാ സമുദ്രം അദ്ദേഹം ഒരു ചാടലിൽ കടന്നു. അതിനിടെ ഉയർന്ന് വരുന്ന മൈനാക പർവ്വതത്തെ കണ്ടു, സിംഹികയെ തല്ലി കീഴടക്കി, ലങ്കയും അവിടത്തെ രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭവനങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ അന്തഃപുരവും കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. ദശഗ്രീവൻ, കുംബൻ, കുംബകർണ്ണൻ, വിഭീഷണൻ, ഇന്ദ്രജിത് എന്നിവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ രാക്ഷസന്മാരുടെ വീടുകൾ ഹനുമാൻ കണ്ടു. എന്നാൽ, സീതയെ മദ്യശാലകളിലും മറ്റിടങ്ങളിലും കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല; ആശങ്കയോടെ ആലോചനയിൽ മുഴുകിയിരുന്ന സീതയെ കാണാൻ കഴിയാതെ, ഹനുമാൻ അശോകവനത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ശിംശപ വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ സീതയെ കണ്ടു. രാക്ഷസികൾ കാവൽനിൽക്കുന്നിടത്ത്, രാവണൻ സീതയോടു “എൻ്റെ ഭാര്യയാവു” എന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതും, സീത “അവകാശപ്പെടാൻ കഴിയില്ല” എന്ന് മറുപടി പറയുന്നതും ഹനുമാൻ കണ്ടു. രാക്ഷസികൾ സീതയെ രാവണന്റെ ഭാര്യയാകാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതും ഹനുമാൻ കേട്ടു. രാവണൻ അവിടെ നിന്ന് പോയതിനു ശേഷം, ഹനുമാൻ സീതയോടു സംസാരിച്ചു: “ദശരഥൻ എന്ന മഹാരാജാവിന്റെ പുത്രന്മാർ രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആകുന്നു; നീ, ജനകിയുടെ പുത്രി രാമന്റെ ഭാര്യ, രാവണൻ ബലാൽക്കാരം ചെയ്ത് പിടിച്ചുപോയതാണ്.” “രാമന്റെ സുഹൃത്ത് സുഗ്രീവൻ അയച്ച ദൂതനായാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്; ഇതാ, രാമൻ തന്ന മുദ്രാവളയം തെളിവായിട്ട് സ്വീകരിക്കൂ,” എന്ന് ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു. സീത മുദ്രാവളയം ഏറ്റു, വായുവിന്റെ പുത്രനായി ഹനുമാനെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി. അവളുടെ മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ ചോദിച്ചു: “അവൻ ജീവനോടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ എനിക്കെന്തിന് രക്ഷയില്ല?” “രാമൻ എനിക്കു രക്ഷപെടുത്താൻ വരാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?” എന്ന സീതയുടെ ചോദ്യം കേട്ട് ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു: “രാമന് ഇതുവരെ അറിയില്ല, അറിയുമ്പോൾ ഉടനെ നിന്നെ രക്ഷിക്കും.” “രാവണനും അവന്റെ സൈന്യവും രാമന്റെ ബാണങ്ങളിൽ 의해 നശിക്കും; ദേവി, എനിക്ക് ഒരു അടയാളം തരൂ,” എന്ന് ഹനുമാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. സീത തന്റെ ആഭരണത്തിൽ നിന്നൊരു രത്നം ഹനുമാനെ ഏല്പിച്ചു. “രാമൻ എത്രയും വേഗം എന്നെ രക്ഷിക്കുമെന്ന് അവനോട് പറയൂ; കാക്കയുടെ ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥയും അവനോട് പറയാൻ മറക്കരുത്, ദുഃഖനാശകാ, നീ പോകൂ,” എന്ന് സീത പറഞ്ഞു. രത്നവും കഥയും ഏറ്റെടുത്ത ഹനുമാൻ, “നിന്റെ ഭർത്താവ് ഉടനെ വരും; അല്ലെങ്കിൽ, ദേവി, നീ എന്റെ പുറത്ത് കയറി പോകാം,” എന്ന് പറഞ്ഞു. “ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ നിന്നെ സുഗ്രീവനും ചേർന്ന് രാഘവന്റെ മുന്നിൽ കാണിക്കും,” എന്ന് ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു. സീത മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഹനുമാനേ, എന്നെ രാഘവനിലേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.” അതിനുശേഷം, ദശഗ്രീവനെ കാണാൻ ഒരു മാർഗം ഹനുമാൻ കണ്ടെത്തി; അശോകവനം നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവിടത്തെ രക്ഷകരെ തന്റെ പല്ലും നഖവും ഉപയോഗിച്ച് സംഹരിച്ചു. കിങ്കരന്മാരെയും മന്ത്രിമാരുടെ ഏഴ് പുത്രന്മാരെയും കൊല്ലുകയും, ഇന്ദ്രൻ കീഴടക്കിയ അക്ഷകുമാരനെ ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പാമ്പുപാശത്തിൽ ബന്ധിച്ച നിലയിൽ ഹനുമാൻ രാക്ഷസാധിപൻ രാവണനെ കണ്ടു; രാവണൻ ചോദിച്ചു: “നീ ആരാണ്?” ഹനുമാൻ മറുപടി നൽകി: “ഞാൻ രാമന്റെ ദൂതനാണ്. സീതയെ രാഘവനിലേയ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുക്ക，否则 നീയും ലങ്കയിലെ രാക്ഷസന്മാരും രാമന്റെ ബാണങ്ങളിൽ 의해 നശിക്കും.” രാവണൻ ഹനുമാനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, വിഭീഷണൻ അതിൽ തടസ്സംവഹിച്ചു. ഹനുമാന്റെ വാലിൽ തീ വെച്ചു; അതോടെ ഹനുമാൻ തീപ്പൊള്ളുന്ന വാലോടെ ലങ്കയെ മുഴുവൻ കത്തിച്ചു. പിന്നീട് സീതയെ വീണ്ടും കണ്ടു, അവളെ നമസ്കരിച്ചു, സമുദ്രം വീണ്ടും കടന്ന് “ഞാൻ സീതയെ കണ്ടു” എന്ന് അറിയിച്ചു. ആംഗദനും മറ്റു വാനരന്മാരും മധുവനം കയറി തേൻ കുടിച്ചു; ദധിമുഖനും മറ്റുള്ളവരെയും ജയിച്ച് “സീതയെ കണ്ടു” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. രാമൻ അതിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഹനുമാനോട് ചോദിച്ചു: “നീ എങ്ങനെ സീതയെ കണ്ടു? അവൾ എനിക്ക് എന്താണ് പറഞ്ഞത്?” “സീതയുടെ കഥയുടെ അമൃതം എന്നെ പകർച്ചുക,” എന്ന് രാമൻ പറഞ്ഞു. ഹനുമാൻ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ സമുദ്രം കടന്നു പോയി, സീതയെ കണ്ടു, നഗരം കത്തിച്ചു. ഇതാ, സീതയുടെ രത്നം. രാവണനെ സംഹരിച്ചു സീതയെ തിരിച്ചു നേടുക; ദുഃഖിക്കേണ്ട.” രത്നം ഏറ്റുവാങ്ങിയ രാമൻ സീതയെ കാണാനാകാത്ത ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു. രത്നം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു: “ജനകിയെ കണ്ടു. സീതയെ എനിക്ക് എത്തിക്കൂ. അവളില്ലാതെ ഞാൻ ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല.” സുഗ്രീവനും മറ്റു സുഹൃത്തുക്കളും രാമനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് അവൻ സമുദ്രത്തീരത്ത് എത്തി, അവിടെ വിഭീഷണൻ രാമനെ കണ്ടു. ദോഷബുദ്ധിയുള്ള സഹോദരൻ രാവണൻ തള്ളിപ്പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് വിഭീഷണൻ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു; “സീതയെ രാമനിൽ ഏൽപ്പിക്കൂ,” എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അവനൊപ്പമാരുമില്ലായിരുന്നു. രാമൻ വിഭീഷണനെ തന്റെ സുഹൃത്തായി സ്വീകരിച്ചു, ലങ്കയുടെ രാജാവായി അവനെ നിയമിച്ചു. സമുദ്രം വഴിയൊരുക്കാതെ ഇരുന്നതിൽ രാമൻ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അതിനെ കീറിപ്പിടിച്ചു. അപ്പോൾ സമുദ്രദേവൻ പ്രത്യക്ഷനായി; “നളനോടൊപ്പം കടലിൽ പാലം പണിയൂ, അതുവഴി ലങ്കയിലേക്കു പോവൂ,” എന്ന് പറഞ്ഞു. “നീ എന്നെ മുമ്പ് സൃഷ്ടിച്ചത് പോലെ, നളന്റെ പാലംകൊണ്ട് രാമനും വാനരസേനയും വലിയ സമുദ്രം കടന്നു,” എന്ന് സമുദ്രം പറഞ്ഞു. വലിയ മരങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും കൊണ്ട് പാലം പണിതു, അവരെല്ലാം കടൽ കടന്നു. നാരദൻ പറഞ്ഞു: ആംഗദൻ രാമന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് രാവണനെ സമീപിച്ചുവെന്ന്: “ജനകിയെ രാഘവനിൽ ഉടൻ ഏൽപ്പിക്ക，否则 നീ കൊല്ലപ്പെടും,” എന്ന് പറഞ്ഞു. രാവണൻ യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സാഹത്തോടെ, രാമനോട്: “പത്തുതലക്കാരൻ ഏകസമരത്തിൽ മാത്രം താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നു,” എന്ന് അറിയിച്ചു. ഇത് കേട്ട രാമൻ, വാനരസേനയോടൊപ്പം ലങ്കയിലേക്ക് പോവാൻ തയ്യാറായി. ഹനുമാൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, ജാംബവാൻ, നളൻ എന്നിവരും ചേർന്നു. നീലൻ, താര, ആംഗദൻ, ധുബ്രൻ, സുശേനൻ, കേശരി, ഗയ, പനസ, വിനത, രംഭ, ശരഭ, കഥന, മഹാബലി എന്നിവരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗവാക്ഷൻ, ദധിവക്ത്രൻ, ഗവയ, ഗന്ധമാദനൻ, സുഗ്രീവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അനേകം വാനരന്മാർ അവരോടൊപ്പം ചേർന്നു. രാക്ഷസന്മാരും വാനരന്മാരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം അരങ്ങേറി; രാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരെ അമ്പ്, വാൾ, ഗദ, മുതലായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. വാനരന്മാർ തങ്ങളുടെ നഖം, പല്ല്, കല്ല് മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചു; രാക്ഷസസേനയുടെ ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും പടയാളികളും നശിച്ചു. ഹനുമാൻ, ഒരു പർവ്വതശിഖരം കൊണ്ട് ശത്രുവായ ധൂമ്രാക്ഷനെ കൊല്ലുകയും, നീലൻ അകമ്പനനെയും പ്രഹസ്തനെയും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ അമ്പിന്റെ പാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും, ഗരുഡനെ കണ്ടശേഷം, രാക്ഷസസേനയെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു. രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ രാവണനെ അമ്പുകൊണ്ട് പരിക്കേൽപ്പിച്ചു; രാവണൻ വിഷാദത്തോടെ കുംബകർണ്ണനെ ഉണർത്തി.