അഗ്നിപുരാണമ്

ബ്രഹ്മാവ് നാലു മുഖങ്ങളും നാലു ഭുജങ്ങളും ഉള്ളവനാണ്. വിശാലമായ വയറും, തലമുടി താഴേക്ക് കെട്ടിയ കൂദലും, ഹംസം എന്ന വാഹനത്തിൽ ആസീനനായി അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലത്തുകൈയിൽ ജപമാലയോ അഥവാ സമിധായം (ഹോമദണ്ഡം) ഉണ്ട്; ഇടത്തുകൈയിൽ കമണ്ഡലും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലത്തുവശത്ത് സാവിത്രിയും ഇടത്തുവശത്ത് സരസ്വതിയും സദാ സാന്നിധ്യവതികളാണ്. വിഷ്ണു അഷ്ടഭുജനായി, ഗരുഡനിൽ ഇരുന്നു ഭാസുരനാകുന്നു. വലത്തുകൈയിൽ വാൾ, ഇടത്തുകൈയിൽ ഗദ, ബാണം, വരദമുദ്ര, ധനുസ്സു, കെട്ടയിരിയുന്ന കവചം എന്നിവയും ഉണ്ട്. നരസിംഹൻ നാലു ഭുജങ്ങളോടെ ചക്രവും ശംഖവും കൈവശം വഹിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ശംഖം, ചക്രം കൈവശം വഹിച്ച് മഹാസുരനെ കീറിത്തുറന്നതായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. വരാഹസ്വരൂപത്തിൽ വിഷ്ണു നാലു ഭുജങ്ങളോടെ, കൈയിൽ ശേഷനെയും, മറ്റൊരു കൈയിൽ ഭൂമിയെ താങ്ങിയും, ഇടത്തുകൈയിൽ പദ്മം പിടിച്ചും കാണപ്പെടുന്നു. ഭൂമി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടണം; ലക്ഷ്മി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യമാണു. എട്ട് ഭുജങ്ങളുള്ള, ഗരുഡാരൂഢനായ രൂപം വലത്തുവശത്താണ്. ഇടത്തുകൈയിൽ ചക്രം, വാൾ, മുഷ്ടികം, അങ്കുഷം എന്നിവയും, ശംഖം, ധനുസ്സു, ഗദ, പാശം, പദ്മം, വീണ എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ലക്ഷ്മിയും സരസ്വതിയും ചിത്രീകരിക്കപ്പെടണം; വിശ്വരൂപം വലത്തുവശത്താണ്. കൈയിൽ മുഷ്ടികം, പാശം, ശൂലം, ത്രിശൂലം, ബാണം എന്നിവയുണ്ട്. ഇടത്തുകൈയിൽ ശംഖം, ധനുസ്സു, ഗദ, പാശം, ശൂലം; കളപ്പ, പരശു, ദണ്ഡം, കത്തിയുമുണ്ട്. ഇരുപത് ഭുജങ്ങളും നാലു മുഖങ്ങളും ഉള്ള ഈ രൂപം വലത്തും ഇടത്തും നില്ക്കുന്നു; ഇടത്തുവശത്ത് മൂന്ന് കണ്ണുകളുമുണ്ട്. വെള്ളത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതായും ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ശ്രീയുടെ പാദം കൊണ്ടു താങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഹരിയെ വിമലാദികൾ സ്തുതിക്കുന്നു; നാഭിയിൽ പദ്മവും നാലു മുഖങ്ങളും ഉള്ള ഹരി, ഹരിയും ശങ്കരനും ആയിരിക്കുന്നു. വലത്തുവശത്ത് കുന്തം, ശൂലം കൈവശം വഹിച്ച്, പാദത്തിൽ ഗദയും ചക്രവും ഉണ്ട്; രുദ്രന്റെ ജടയും ലക്ഷ്മിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, കൂടെ ഗൗരിയും ലക്ഷ്മിയും സാന്നിധ്യവതികളാണ്. ഹരി തന്റെ കൈകളിൽ ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, വേദങ്ങൾ എന്നിവയും, കുതിരയുടെ തലയും വഹിക്കുന്നു. ഇടത്തുപാദം ശേഷനാൽ താങ്ങപ്പെടുന്നു, വലത്തുപാദം ആമയുടെ പുറത്ത് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദത്താത്രേയൻ രണ്ട് ഭുജങ്ങളോടെ, ഇടത്തുതോളിൽ ശ്രീയെ ഇരുത്തിയാണ്; വിഷ്വക്സേനൻ ചക്രം, ഗദ, കളപ്പ, ശംഖം എന്നിവ കൈവശം വഹിച്ച് ഹരിയുടെ അനുയായനായി നില്ക്കുന്നു. ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ചണ്ഡിയെ ഇരുപത് ഭുജങ്ങളോടെ ചിത്രീകരിക്കണം. വലത്തുകൈകളിൽ ത്രിശൂലം, വാൾ, കുന്തം, ചക്രം, പാശം, കവചം, ആയുധം, അഭയമുദ്ര എന്നിവയും, ഇടത്തുകൈകളിൽ ദമരു, ശൂലം, സർപ്പപാശം, കവചം, പരശു, അങ്കുഷം, ധനുസ്സു, ഘണ്ട, പതാക, ഗദ എന്നിവയും പിടിച്ചിരിക്കണം. ചണ്ഡി പത്ത് ഭുജങ്ങളോടെ കണ്ണടിയും മുഷ്ടികവുമുള്ള രൂപത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു. അവളുടെ താഴെ, മഹിഷാസുരന്റെ തല മുറിഞ്ഞ് വീണിരിക്കുന്നു. അസുരന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്നു ഒരു ക്രൂരനായ പുരുഷൻ ആയുധം ഉയർത്തി പുറത്തു വരുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ ത്രിശൂലം, രക്തം ഒഴുകുന്നു, രക്തവർണ്ണ പുഷ്പമാലയും രക്തവർണ്ണ മുടിയും കണ്ണുകളും ഉണ്ട്. മഹിഷം ഒരു സിംഹം കഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്, കഴുത്തിൽ പാശം കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; യാമ്യയുടെ ഇടത്തുപാദം സിംഹത്തെ ചവിട്ടുന്നു, അസുരൻ താഴെ വീണിരിക്കുന്നു. ഈ ചണ്ഡിക, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവളും ആയുധധാരിണിയുമാണ്, ശത്രുനാശിനിയായ ദുർഗ്ഗയെ നവദളപദ്മത്തിൽ, അവളുടെ സ്വരൂപത്തിൽ ആരാധിക്കണം. ഇന്ദ്രാദികൾക്കു തുടക്കത്തിലും നടുവിലും തലയിൽ ക്രമമായി, നവതത്ത്വങ്ങളോടൊപ്പം, പതിനെട്ടു ഭുജങ്ങളുള്ള ദേവി വലത്തുവശത്ത് തലയും കവചവും വഹിക്കുന്നു. അവൾ ഇടത്തുകൈയിൽ കണ്ണാടി, ഭീഷണമുദ്ര, ധനുസ്സു, പതാക, ദമരു, പാശം, കുന്തം, മുഷ്ടികം, ത്രിശൂലം എന്നിവയും വഹിക്കുന്നു. ദേവി വജ്രം, വാൾ, അങ്കുഷം, ബാണം, ചക്രം, ദണ്ഡം എന്നിവയും വഹിക്കുന്നു; ഇതു കൂടാതെ ശേഷിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾക്ക് പതിനാറു ഭുജങ്ങളുണ്ട്. ദമരു, ഭീഷണമുദ്ര എന്നിവ ഒഴിച്ചുവെച്ച്, രുദ്രചണ്ഡാ, പ്രചണ്ഡാ, ചണ്ഡോഗ്രാ, ചണ്ഡനായികാ, ചണ്ഡാ, ചണ്ഡവതി, ചണ്ഡരൂപാ, അതിചണ്ഡികാ, ഉഗ്രചണ്ഡാ എന്നിങ്ങനെ ഒമ്പതുപേർ; നടുവിൽ റോചനാ, ഭാരുണി, അസിതാ എന്നിവരും ഉണ്ട്. നീലാ, ശുക്ലാ, ധൂമ്രികാ, പീതാ, ശ്വേതാ, സിംഹവാഹിനികൾ; മഹിഷവും ആയുധധാരിയുമായ പുരുഷനും അസുരന്റെ മുടിയും മുഷ്ടികയും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. നവദുർഗ്ഗകൾ ആലീഢപദത്തിൽ നില്ക്കുന്നു, പുത്രസമ്പത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും ഇവരെ സ്ഥാപിക്കണം. അതുപോലെ ഗൗരിയും ചണ്ഡികയും മറ്റുള്ളവരും കലശം, ജപമാല, അഗ്നി എന്നിവ കൈവശം വഹിക്കുന്നു. അവൾ തന്നെ, കാട്ടിൽ സിദ്ധിയായ ലളിതയായി, അഗ്നിയില്ലാതെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഇടത്തുവശത്ത് തോളിൽ കൈവെച്ച്, രണ്ടാം കൈയിൽ കണ്ണാടി വഹിക്കുന്നു. ദക്ഷിണദിക്കിൽ കൈകൾ കൂട്ടി ഫലം പിടിച്ചാണ് സൗഭാഗ്യാ; അവളുടെ മുകളിലായി ലക്ഷ്മി, ദക്ഷിണകൈയിൽ പദ്മവും ഇടത്തുകൈയിൽ ഫലവും വഹിക്കുന്നു. സരസ്വതി പുസ്തകവും ജപമാലയും വീണയും കൈവശം വഹിക്കുന്നു; ശ്വേതാ, വെള്ള നിറമുള്ളവൾ, പദ്മം പിടിച്ച് മകരത്തിൽ ഇരുന്നു ജാഹ്നവിയായി കാണപ്പെടുന്നു. യമുനാ, കറുത്തവളായവൾ, ആമയിൽ ഇരുന്നു കലശം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; തുമ്പുരു, വെളുത്തവളായവൾ, വീണ കൈവശം വഹിക്കുന്നു; ത്രിശൂലധാരിണി അമ്മയുടെ മുമ്പിൽ കാളയിൽ കയറി നില്ക്കുന്നു. ഗൗരി, ബ്രാഹ്മിയായ് നാലുമുഖമുള്ളവളായി, ജപമാലയും അസുരനെയും കൈവശം വഹിക്കുന്നു; കുണ്ടക്ഷപാത്രിണി, വെളുത്തവളായി, ഹംസത്തിൽ കയറി ശാംകരിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. വലത്തുകൈയിൽ ശരധനുസ്സും, ഇടത്തുകൈയിൽ ചക്രവും കാളരൂപധനുസ്സുമുണ്ട്. കുമാരി, മയിൽപീലി അലങ്കാരവും ചുവപ്പുനിറവും ഉള്ളവളാണ്; കുന്തം കൈവശം വഹിച്ച് രണ്ടുഭുജങ്ങളോടെ. ഇടത്തുവശത്ത് ലക്ഷ്മി ചക്രവും ശംഖവും കൈവശം വഹിക്കുന്നു, മറ്റൊരു കൈയിൽ ഗദയും ഉണ്ട്. വരാഹി, മഹിഷത്തിൽ കയറി, ദണ്ഡം, ശംഖം, വാൾ, ഗദ എന്നിവ കൈവശം വഹിക്കുന്നു. ഐന്ദ്രി ഇടത്തുവശത്ത് വജ്രം പിടിച്ച്, ആയിരം കണ്ണുകളുള്ളവളായി സിദ്ധിക്കായി നില്ക്കുന്നു; ചാമുണ്ഡ, കുഴഞ്ഞ കണ്ണുകളും മാംസരഹിതവുമാണ്, മൂന്നുകണ്ണുകളും ഉണ്ട്. മാംസരഹിതയായി, അസ്ഥികൂടം മാത്രം ശേഷിച്ചവളായി, മുടി മേലോട്ടുയരുന്നവളായി, ഉണക്കു വയറോടെ; ഇടത്തുവശത്ത് വയിൽച്ചർമ്മം ധരിച്ച്, കപാലവും വാളും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. വലത്തുകൈയിൽ ത്രിശൂലവും കത്തിയും; ശവത്തിൽ കയറി അസ്ഥിഭൂഷിതയായി നില്ക്കുന്നു. വിനായകൻ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ വലിയ വയറോടെയും ആനമുഖത്തോടെയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. വലിയ തുമ്പയും, യജ്ഞോപവീതവും, മുഖം ഏഴു വിരൽ വീതിയുമാണ്; തുമ്പ് മുപ്പത്താറു വിരൽ നീളവും വീതിയുമാണ്. ഒരു കലയുടെ അളവ് പന്ത്രണ്ടു വിരൽ; കഴുത്ത് ഒരു ശിരയും അരകലയും ചേർന്ന് മുപ്പത്താറു വിരൽ നീളമാണ്; രഹസ്യഭാഗം ഒന്നര വിരൽ അളവാണ്. നാഭിയും തുടയും ഓരോന്നും പന്ത്രണ്ടു വിരൽ അളവാണ്; കാൽമുട്ടും വലത്തുകാലും അതുപോലെ. വലത്തുകൈയിൽ പല്ല്; ഇടത്തുകൈയിൽ പരശു, ലഡു അല്ലെങ്കിൽ നീലപദ്മം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ദേവതകളുടെയും ദേവിമാരുടെയും അതീവ ഭാവനാപൂർണ്ണമായ രൂപങ്ങൾ, അവരവരുടെ ആയുധങ്ങളോടും വഹനങ്ങളോടും സഹിതം, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി സ്നേഹപൂർവ്വം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.