ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಆಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಂ ಹಿ ಮುನಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ । ಭವನ್ತೋ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯೇ ಯಜನ್ತೋ ಹರಿಮೀಶ್ವರಂ ।। ೩೮೩.

ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು ಅಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನಾದ್ಯಂತ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರು.

ತಿಷ್ಠನ್ತಃ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಯುಕ್ತಾಸ್ತಸ್ಮಾದ್ವಃ ಸಮುದೀರಿತಮ್ । ಅಗ್ನಿನಾ ಪ್ರೋಕ್ತಮಾಗ್ನೇಯಂ ಪುರಾಣಂ ವೇದಸಮ್ಮಿತಂ ।। ೩೮೩.

ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಇದನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು; ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದ ಅಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣವು ವೇದದ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾದ್ವಯೋಪೇತಂ ಭುಕ್ತಿದಂ ಮುಕ್ತಿದಂ ಮಹತ್ । ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಃ ಸಾರೋ ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಃ ಸುಹೃತ್ ।। ೩೮೩.

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಪುರಾಣವು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಇಲ್ಲ.

ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರೋ ಗ್ರನ್ಥೋ ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಾ ಗತಿಃ । ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಾ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೩೮೩.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗ್ರಂಥವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಮಾರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವೇದವೂ ಇಲ್ಲ.

ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಂ ಜ್ಞಾನಂ ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಾ ಸ್ಮೃತಿಃ । ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರೋ ಹ್ಯಾಗಮೋಽಸ್ತಿ ನಾಸ್ಮಾದ್ವಿದ್ಯಾ ಪರಾಽಸ್ತಿ ಹಿ ।। ೩೮೩.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ಸ್ಮೃತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ಆಗಮವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ವಿದ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ.

ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಿದ್ಧಾನ್ತೋ ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರಮಮಙ್ಗಲಮ್ । ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರೋಽಸ್ತಿ ವೇದಾನ್ತಃ ಪುರಾಣಂ ಪರಮನ್ತ್ವಿದಂ ।। ೩೮೩.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶುಭವೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲುಪಡುವ ವೇದಾಂತವೂ ಇಲ್ಲ—ಈ ಪುರಾಣವೇ ಪರಮವಾದದು.

ನಾಸ್ಮಾತ್ಪರತರಂ ಭೂಮೌ ವಿದ್ಯತೇ ವಸ್ತು ದುರ್ಲಭಮ್ । ಆಗ್ನೇಯೇ ಹಿ ಪುರಾಣೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಾಃ ।। ೩೮೩.

ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಅಪರೂಪವಾದ ವಸ್ತುವೇ ಇಲ್ಲ; ಈ ಅಗ್ನೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೇ ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರಾದ್ಯಾ ಗೀತಾ ರಾಮಾಯಣನ್ತ್ವಿಹ । ಹರಿವಂಶೋ ಭಾರತಞ್ಚ ನವ ಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಾಃ ।। ೩೮೩.

ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಅವತಾರಗಳೂ, ರಾಮಾಯಣ, ಹರಿವಂಶ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ವಿವರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಗಮೋ ವೈಷ್ಣವೋ ಗೀತಃ ಪೂಜಾದೀಕ್ಷಾಪ್ರತಿಷ್ಠಯಾ । ಪವಿತ್ರಾರೋಹಣಾದೀನಿ ಪ್ರತಿಮಾಲಕ್ಷಣಾದಿಕಂ ।। ೩೮೩.

ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆ, ಪೂಜೆ, ದೀಕ್ಷೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಪವಿತ್ರಾರೋಹಣ ಮುಂತಾದ ವಿಧಿಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಸಾದಲಕ್ಷಣಾದ್ಯಞ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾ ವೈ ಭುಕ್ತಿಭುಕ್ತಿದಾಃ । ಶೈವಾಗಮಸ್ತದರ್ಥಶ್ಚ ಶಾಕ್ತೇಯಃ ಸೌರ ಏವ ಚ ।। ೩೮೩.

ಮಂದಿರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುವ ಮಂತ್ರಗಳು, ಶಿವ, ಶಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಆಗಮಗಳು ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ ಬಾಸ್ತುಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ । ಪ್ರತಿಸರ್ಗಶ್ಚಾನುಗೀತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ।। ೩೮೩.

ವಿವಿಧ ಮಂಡಲಗಳು, ಮನೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿಯಮಗಳು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಂತ್ರಗಳು, ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೀತೋ ಭುವನಕೋಷಶ್ಚ ದ್ವೀಪವರ್ಷಾದಿನಿಮ್ನಗಾಃ । ಗಯಾಗಙ್ಗಾಪ್ರಯಾಗಾದಿ-ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮೀರಿತಂ ।। ೩೮೩.

ಲೋಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ದ್ವೀಪಗಳು, ಖಂಡಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಯಾ, ಗಂಗಾ, ಪ್ರಯಾಗ ಮುಂತಾದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಹಿಮೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಕ್ರಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾದಿ ಗೀತೋ ಯುದ್ಧಜಯಾರ್ಣವಃ । ಮನ್ವನ್ತರಾದಯೋ ಗೀತಾಃ ಧರ್ಮಾ ವರ್ಣಾದಿಕಸ್ಯ ಚ ।। ೩೮೩.

ಜ್ಯೋತಿಚಕ್ರ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯದ ಕಥೆಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಾದಿಗಳ ಧರ್ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಶೌಚಂ ದ್ರವ್ಯಶುದ್ಧಿಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಂ । ರಾಜಧರ್ಮ್ಮಾ ದಾನಧರ್ಮಾ ವ್ರತಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ।। ೩೮೩.

ಅಶೌಚ, ವಸ್ತುಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ, ರಾಜಧರ್ಮ, ದಾನದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವ್ರತಗಳು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವ್ಯವಹಾರಾಃ ಶಾನ್ತಯಶ್ಚ ಋಗ್ವೇದಾದಿವಿಧಾನಕಂ । ಸೂರ್ಯವಂಶಃ ಸೋಮವಂಶೋ ಧನುರ್ವೇದಶ್ಚ ವೈದ್ಯಕಂ ।। ೩೮೩.

ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಶಾಂತಿ ವಿಧಿಗಳು, ಋಗ್ವೇದ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳು, ಸೂರ್ಯವಂಶ, ಚಂದ್ರವಂಶ, ಧನುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಾನ್ಧರ್ವ್ವವೇದೋಽರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಂ ಮೀಮಾಂಸಾ ನ್ಯಾಯವಿಸ್ತರಃ । ಪುರಾಣಸಂಖ್ಯಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಛನ್ದೋ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಸ್ಮೃತಂ ।। ೩೮೩.

ಗಾಂಧರ್ವ ವೇದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೀಮಾಂಸಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರ, ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ, ಛಂದಸ್ಸು, ವ್ಯಾಕರಣ ಇವುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಹಙ್ಕಾರೋ ನಿಘಣ್ಟುಶ್ಚ ಶಿಕ್ಷಾ ಕಲ್ಪ ಇಹೋದಿತಃ । ಸ್ಮೃತಃ ನೈಮಿತ್ತಿಕಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕೋ ಲಯ ಆತ್ಯನ್ತಿಕಃ ।। ೩೮೩.

ಅಹಂಕಾರ, ನಿಘಂಟು, ಶಿಕ್ಷಾ, ಕಲ್ಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನೈಮಿತ್ತಿಕ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಲಯಗಳು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವೇದಾನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಜ್ಞಾನಂ ಯೋಗೀ ಹ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗ ಈರಿತಃ । ಸ್ತೋತ್ರಂ ಪುರಾಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಷ್ಟಾದಶ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೮೩.

ವೇದಾಂತ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಪುರಾಣಗಳ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟು ವಿದ್ಯೆಗಳು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಋಗ್ವೇದಾದ್ಯಾಃ ಪರಾ ಹ್ಯತ್ರ ಪರಾವಿದ್ಯಾಕ್ಷರಂ ಪರಂ । ಸಪ್ರಪಞ್ಚಂ ನಿಷ್ಪ್ರಪಞ್ಚಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ರೂಪಮೀರಿತಂ ।। ೩೮೩.

ಇಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಪರಮವಾದವು, ಪರಮ ವಿದ್ಯೆ ಅಕ್ಷರವೂ ಇದೆ; ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪಗಳು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದಂ ಪಞ್ಚದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಶತಕೋಟಿಪ್ರವಿಸ್ತರಂ । ದೇವಲೋಕೇ ದೈವತೈಶ್ಚ ಪುರಣಂ ಪಠ್ಯತೇ ಸದಾ ।। ೩೮೩.

ಈ ಪುರಾಣವು ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನೂರು ಕೋಟಿ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿದೆ; ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಇದನ್ನು ಸದಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮೇನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯೋದ್ಗೀತಮಗ್ನಿನಾ । ಸರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ಜಾನೀಧ್ವಂ ಮುನಯಃ ಶೋನಕಾದಯಃ ।। ೩೮೩.

ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅಗ್ನಿ ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಮುನಿಗಳೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಶ್ರೃಣುಯಾಚ್ಛ್ರಾವಯೇದ್ವಾಪಿ ಯಃ ಪಠೇತ್ಪಾಠಯೇದಪಿ । ಲಿಖೇಲ್ಲೇಖಾಪಯೇದ್ವಾಪಿ ಪೂಜಯೇತ್ಕೀರ್ತ್ತಯೇದಪಿ ।। ೩೮೩.

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಓದುತ್ತಾರೆ, ಓದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಬರೆಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ—

ಪುರಾಣಪಾಠಕಞ್ಚೈವ ಪೂಜಯೇತ್ ಪ್ರಯತೋ ನೃಪಃ । ಗೋಭೂಹಿರಣ್ಯದಾನಾದ್ಯೈರ್ವಸ್ತ್ರಾಲಙ್ಕಾರತರ್ಪಣೈಃ ।। ೩೮೩.

ರಾಜನು ಪುರಾಣವನ್ನು ಓದುವವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೋವು, ಭೂಮಿ, ಹಿರಣ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಬೇಕು.

ತಂ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಲಭೇಚ್ಚೈವ ಪುರಾಣಶ್ರವಣಾತ್ ಫಲಂ । ಪುರಾಣಾನ್ತೇ ಚ ವೈ ಕುರ್ಯ್ಯಾದವಶ್ಯಂ ದ್ವಿಜಭೋಜನಂ ।। ೩೮೩.

ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪುರಾಣಶ್ರವಣದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುರಾಣದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿಸಲೇಬೇಕು.

ನಿರ್ಮ್ಮಲಃ ಪ್ರಾಪ್ತಸರ್ವ್ವಾರ್ಥಃ ಸಕುಲಃ ಸ್ವರ್ಗಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಶರಯನ್ತ್ರಂ ಪುಸ್ತಕಾಯ ಸೂತ್ರಂ ವೈ ಪತ್ರಸಞ್ಚಯಂ ।। ೩೮೩.

ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಕುಟುಂಬದೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಪುಸ್ತಕದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ತಂತಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛವನ್ನು—

ಪಟ್ಟಿಕಾಬನ್ಧವಸ್ತ್ರಾದಿ ದದ್ಯಾದ್ ಯಃ ಸ್ವರ್ಗಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಯೋ ದದ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮ್ಲೋಕೀ ಸ್ಯಾತ್ ಪುಸ್ತಕಂ ಯಸ್ಯ ವೈ ಗೃಹೇ ।। ೩೮೩.

ಪಟಿಕಾಬಂಧ ಅಥವಾ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೀಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾನೆ, ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವಿದೆಯೋ—

ತಸ್ಯೋತ್ಪಾತಭಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಯೂಯಂ ಸ್ಮರತ ಚಾಗ್ನೇಯಂ ಪುರಾಣಂ ರೂಪಮೈಶ್ವರಂ ೩೮೩.

ಅವನಿಗೆ ಅಪಾಯದ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ದೈವಿಕ ರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ.