ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗುಣಾ ವರ್ತನ್ತ ಇತ್ಯೇವ ಯೋಽವತಿಷ್ಠತಿ ನೇಙ್ಗತೇ । ಮಾನಾವಮಾನಮಿತ್ರಾರಿತುಲ್ಯಸ್ತ್ಯಾಗೀ ಸ ನಿರ್ಗುಣಃ ।। ೩೮೧.

ಯಾರು ಗುಣಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನೋಡಿ, ತಾನೇ ಚಲಿಸದೆ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಗೌರವ-ಅಪಮಾನ, ಮಿತ್ರ-ಶತ್ರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮನಾಗಿರುವವರು, ತ್ಯಾಗಿಗಳಾದವರು, ಅವರು ಗುಣಾತೀತರು.

ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಃ ಶಾಖಮಶ್ಚತ್ಥಂ ಪ್ರಾಹುರವ್ಯಯಂ । ಛನ್ದಾಂಸಿ ಯಸ್ಯ ಪರ್ಣಾನಿ ಯಸ್ತಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್ ।। ೩೮೧.

ಮೂಲವು ಮೇಲಿರುವುದು, ಶಾಖೆಗಳು ಕೆಳಗಿರುವುದು ಎಂಬ ಅವಿನಾಶವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಮಹಾನುಭಾವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಎಲೆಗಳು ವೇದಗಳು. ಇದನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಾರೋ, ಅವರು ವೇದವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು.

ದ್ವೌ ಭೂತಸರ್ಗೌ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ದೈವ ಆಸುರ ಏವ ಚ । ಅಹಿಂಸಾದಿಃ ಕ್ಷಮಾ ಚೈವ ದೈವೀಸಮ್ಪತ್ತಿತೋ ನೃಣಾಂ ।। ೩೮೧.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ—ದೈವಿಕರು ಮತ್ತು ಆಸುರಿಕರು. ಅಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷಮೆ ಇವು ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ನ ಶೌಚಂ ನಾಪಿ ವಾಚಾರೋ ಹ್ಯಾಸುರೀಸಮ್ಪದೋದ್ಭವಃ । ನರಕತ್ವಾತ್ ಕ್ರೋಧಕೋಭಕಾಮಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಯಂ ತ್ಯಜೇತ್ ।। ೩೮೧.

ಆಸುರಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾದ ನಡೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನರಕದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಕೋಪ, ಲೋಭ, ಕಾಮ ಇವುಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು.

ದುಃಖಶೋಕಾಮಯಾಯಾನ್ನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣರೂಕ್ಷನ್ತು ರಾಜಸಂ । ಅಮೇಧ್ಯೋಚ್ಛಿಷ್ಟಪೂತ್ಯನ್ನಂ ತಾಮಸಂ ನೀರಸಾದಿಕಂ ।। ೩೮೧.

ದುಃಖ, ಶೋಕ, ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡುವ, ತುಂಬಾ ಕಹಿ ಅಥವಾ ಕಠಿಣವಾದ ಆಹಾರ ರಾಜಸಿಕವಾಗಿದೆ. ಅಶುದ್ಧ, ಉಳಿದ, ದುರ್ಗಂಧದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಆಹಾರ ತಾಮಸಿಕವಾಗಿದೆ.

ಯಷ್ಟವ್ಯೋ ವಿಧಿನಾ ಯಜ್ಞೋ ನಿಷ್ಕಾಮಾಯ ಸ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ । ಯಜ್ಞಃ ಫಲಾಯ ದಮ್ಭಾತ್ಮೀ ರಾಜಸಸ್ತಾಮಸಃ ಕ್ರತುಃ ।। ೩೮೧.

ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ, ಫಲದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಸಾತ್ವಿಕ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಪಿತೂರಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ರಾಜಸಿಕ ಅಥವಾ ತಾಮಸಿಕ.

ಶ್ರದ್ಧಾಮನ್ತ್ರಾದಿವಿಧ್ಯುಕ್ತಂ ತಪಃ ಶಾರೀರಮುಚ್ಯತೇ । ದೇವಾದಿಪೂಜಾಽಹಿಂಸಾದಿ ವಾಙ್‌ಮಯಂ ತಪ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೮೧.

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು ದೇಹದ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಮುಂತಾದವು ಮಾತಿನ ತಪಸ್ಸು.

ಅನುದ್ಧೇಗಕರಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಸಜ್ಜಪಃ । ಮಾನಸಂ ಚಿತ್ತಸಂಶುದ್ಧೇರ್ಮೌನಮಾತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ ।। ೩೮೧.

ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದ, ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು, ಪಠಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ—ಇವು ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು. ಮನಃಶಾಂತಿ, ಮೌನ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕ.

ಸಾತ್ತ್ವಿಕಞ್ಚ ತಪೋಽಕಾಮಂ ಫ್ಲಾದ್ಯರ್ಥನ್ತು ರಾಜಸಂ । ತಾಮಸಂ ಪರಪೀಡ಼ಾಯೈ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ದಾನಮುಚ್ಯತೇ ।। ೩೮೧.

ಯಾವ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಆಸೆ ಇಲ್ಲವೋ ಅದು ಸಾತ್ವಿಕ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜಸಿಕ. ಇತರರಿಗೆ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಮಾಡಿದರೆ ತಾಮಸಿಕ. ಸಾತ್ವಿಕ ದಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ದೇಶಾದೌ ಚೈವ ದಾತವ್ಯಮುಪಕಾರಾಯ ರಾಜಸಂ । ಅದೇಶಾದಾವವಜ್ಞಾತಂ ತಾಮಸಂ ದಾನಮೀರಿತಂ ।। ೩೮೧.

ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ದಾನ ರಾಜಸಿಕ. ತಪ್ಪು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಮಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದಾನ ತಾಮಸಿಕ.

ಓಂತತ್ಸದಿತಿ ನಿರ್ದೇಶೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತ್ರಿವಿಧಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಯಜ್ಞದಾನಾದಿಕಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ನೃಣಂ ।। ೩೮೧.

'ಓಂ', 'ತತ್', 'ಸತ್' ಎಂಬ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೂಚನೆ. ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ಮಗಳು ಜನರಿಗೆ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.

ಅನಿಷ್ಟಮಿಷ್ಟಂ ಮಿಶಞ್ಚ ತ್ರಿವಿಂಧಂ ಕರ್ಮಣಃ ಫಲಂ । ಭವತ್ಯತ್ಯಾಗಿನಾಂ ಪ್ರೇತ್ಯ ನ ತು ಸನ್ನ್ಯಾಸಿನಾಂ ಕ್ಕಚಿತ್ ।। ೩೮೧.

ಅನಿಷ್ಟ, ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ—ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಫಲಗಳು ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸನ್ನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ.

ತಾಮಸಃ ಕರ್ಮಸಂಯೋಗಾತ್ ಮೋಹಾತ್ಕ್ಲೇಶಭಯಾದಿಕಾತ್ । ರಾಜಸಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋಽಕಾಮಾತ್ ಪಞ್ಚೈತೇ ಕರ್ಮಹೇತವಃ ।। ೩೮೧.

ತಾಮಸಿಕವು ತಪ್ಪು ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮೋಹದಿಂದ, ದುಃಖ, ಭಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಸಿಕ, ಸಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವು—ಈ ಐದು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

ಏಕಂ ಜ್ಞಾನಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ಸ್ಯಾತ್ ಪೃಥಗ್‌ ಜ್ಞಾನ್ತು ರಾಜಸಂ । ಅತತ್ತ್ವಾರ್ಥನ್ತಾಮಸಂ ಸ್ಯಾತ್ ಕರ್ಮಾಕಾಮಾಯ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ।। ೩೮೧.

ಒಂದು ಜ್ಞಾನ ಸಾತ್ವಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಜ್ಞಾನ ರಾಜಸಿಕ. ಸತ್ಯವಿರದ ಜ್ಞಾನ ತಾಮಸಿಕ. ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಸಾತ್ವಿಕ.

ಕಾಮಾಯ ರಾಜಸಂ ಕರ್ಮ ಮೋಹಾತ್ ಕರ್ಮ ತು ತಾಮಸಂ । ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋಃ ಸಮಃ ಕರ್ತ್ತಾ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ರಾಜಸೋಽತ್ಯಪಿ ।। ೩೮೧.

ಕಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ರಾಜಸಿಕ. ಮೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ತಾಮಸಿಕ. ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಫಲತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದಿಂದಿರುವ ಕರ್ತೃ ಸಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಸಿಕನೂ ಆಗಿರಬಹುದು.

ಶಠೋಽಲಸಸ್ತಾಮಸಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕಾರ್ಯ್ಯಾದಿಧೀಶ್ಚ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ । ಕಾರ್ಯ್ಯಾರ್ಥಂ ಸಾ ರಾಜಸೀ ಸ್ಯಾದ್ವಿಪರೀತಾ ತು ತಾಮಸೀ ।। ೩೮೧.

ಮೋಸಗಾರ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿ ತಾಮಸಿಕ. ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಬುದ್ಧಿ ಸಾತ್ವಿಕ. ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ರಾಜಸಿಕ. ವಿರುದ್ಧವಾದರೆ ತಾಮಸಿಕ.

ಮನೋಧೃತಿಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರೀತಿಕಾಮೇತಿ ರಾಜಸೀ । ತಾಮಸೀ ತು ಪ್ರಶೋಕಾದೌ ಸುಖಂ ಸತ್ತ್ವಾತ್ತದನ್ತಗಂ ।। ೩೮೧.

ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕ. ಸುಖವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ರಾಜಸಿಕ. ದುಃಖ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದದು ತಾಮಸಿಕ. ಸುಖವು ಸತ್ವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಖಂ ತದ್ರಾಜಸಞ್ಚಾಗ್ರೇ ಅನ್ತೇ ದುಃಖನ್ತು ತಾಮಸಂ । ಅತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ಭೂತಾನಾಂ ಯೇನ ಸರ್ವಮಿದನ್ತತಂ ।। ೩೮೧.

ರಾಜಸಿಕ ಸುಖ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖ. ತಾಮಸಿಕವು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದೆಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವ ತುಂಬಿದೆ.

ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ತಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ವಿಷ್ಣುಂ ಸಿದ್ಧಿಞ್ಚ ವಿನ್ದತಿ । ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು ಸರ್ವದಾ ।। ೩೮೧.

ತಾನು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಸ್ತಮ್ಭಪರ್ಯನ್ತಂ ಜಗದ್ವಿಷ್ಣುಞ್ಚ ವೇತ್ತಿ ಯಃ । ಸಿದ್ಧಿಮಾಪ್ನೋತಿ ಭಗವದ್ಭಕ್ತೋ ಭಾಗವತೋ ಧ್ರುವಂ ।। ೩೮೧.

ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ ಇರುವ ಜಗತ್ತನ್ನೂ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತರಾಗಿಯೂ, ಭಾಗವತರಾಗಿಯೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೇ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯಮಗೀತಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಉಕ್ತಾ ಯಾ ನಾಚಿಕೇತಸೇ । ಪಠತಾಂ ಶ್ರೃಣ್ವತಾಂ ಭುಕ್ತ್ಯೈ ಮುಕ್ತ್ಯೈ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿನಾಂ ಸತಾಂ ।। ೩೮೨.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: ನಾನು ಯಮನು ನಚಿಕೇತಸಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಭೋಗವನ್ನಾಗಲಿ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಲಿ, ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಹಂಬಲಿಸುವ ಸದ್ಗುಣಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಮ ಉವಾಚ ಆಸನಂ ಶಯನಂ ಯಾನಪರಿಧಾನಗೃಹಾದಿಕಮ್ । ವಾಞ್ಛತ್ಯಹೋಽತಿಮೋಹೇನ ಸುಸ್ಥಿರಂ ಸ್ವಯಮಸ್ಥಿರಃ ।। ೩೮೨.

ಯಮನು ಹೇಳಿದರು: ಸ್ವತಃ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲದವನು, ಗಾಢ ಮೋಹದಿಂದ ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಸನ, ಹಾಸಿಗೆ, ವಾಹನ, ಬಟ್ಟೆ, ಮನೆ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

ಭೋಗೇಷ್ವಶಕ್ತಿಃ ಸತತಂ ತಥೈವಾತ್ಮಾವಲೋಕನಂ । ಶ್ರೇಯಃ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕಪಿಲೋದ್ಗೀತಮೇವ ಹಿ ।। ೩೮೨.

ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವುದು—ಇವುಗಳೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತ, ಇದನ್ನು ಕಪಿಲನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವ್ವತ್ರ ಸಮದರ್ಶಿತ್ವಂ ನಿರ್ಮ್ಮಮತ್ವಮಸಙ್ಗತಾ । ಶ್ರೇಯಃ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಗೀತಂ ಪಞ್ಚಶಿಖೇನ ಹಿ ।। ೩೮೨.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿರುವುದು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು—ಇವುಗಳೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತ, ಇದನ್ನು ಪಂಚಶಿಖನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಆಗರ್ಭಜನ್ಮಬಾಲ್ಯಾದಿವಯೋಽವಸ್ಥಾದಿವೇದನಂ । ಶ್ರೇಯಃ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಗಙ್ಗಾವಿಷ್ಣುಪ್ರಗೀತಕಂ ।। ೩೮೨.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅರಿವಿರುವುದು—ಇದು ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತ, ಇದನ್ನು ಗಂಗಾವಿಷ್ಣುನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾದಿದುಃಖಾನಾಮಾದ್ಯನ್ತಾದಿಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ । ಶ್ರೇಯಃ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಜನಕೋದ್ಗೀತಮೇವ ಚ ।। ೩೮೨.

ದೇಹದೂಡಗಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ದುಃಖಗಳ ಆರಂಭ, ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು—ಇದು ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತ, ಇದನ್ನು ಜನಕನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಅಭಿನ್ನಯೋರ್ಭೇದಕರಃ ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಯಃ ಪರಾತ್ಮನಃ । ತಚ್ಛಾನ್ತಿಪರಮಂ ಶ್ರೇಯೋ ಬ್ರಹ್ಮೋದ್ಗೀತಮುದಾಹೃತಂ ।। ೩೮೨.

ಅಭಿನ್ನವಾದ ಪರಮಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವಾತ್ಮನ ನಡುವೆ ಭೇದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಭಾವನೆ—ಅದನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದೇ ಪರಮ ಹಿತ, ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ.

* ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮಿತಿ ಯತ್ಕರ್ಮ್ಮ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಸಂಜ್ಞಿತಂ । ಕುರುತೇ ಶ್ರೇಯಸೇ ಸಙ್ಗಾಜ್ಜೈಗೀಷವ್ಯೇಣ ಗೀಯತೇ ।। ೩೮೨.

ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ, ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವುದೇ ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಹಾಡಿದ ಮಾರ್ಗ.

ಹಾನಿಃ ಸರ್ವ್ವವಿಧಿತ್‌ಸಾನಾಮಾತ್ಮನಃ ಸುಖಹೈತುಕೀ । ಶ್ರೇಯಃ ಪರಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ದೇವಲೋದ್ಗೀತಮೀರಿತಂ ।। ೩೮೨.

ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸುಖದ ಕಾರಣ; ಇದನ್ನು ದೇವಳನು ಹಾಡಿದ್ದು, ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಹಿತವಾಗಿದೆ.