ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅಹಂ ಬ್ರಹಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಶಬ್ದೋದ್ಭೂತಾದಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಶಬ್ದದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತೇಜಸಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಕನಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಪಕಾರಾದಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಭಾಜ್ಞಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಧ್ಯಾಹೃತವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸತ್ತ್ವಾದಿಗುಣವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಮೇಲಿನಿಂದ ಹೇರಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಸತ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸದಸದ್ಭಾವವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸರ್ವಾವಯವವರ್ಜಿತಂ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇರದಿಕೆ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಭೇದಾಭೇದವಿವರ್ಜಿತಂ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸುಷುಪ್ತಿಸ್ಥಾನವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಭೇದ ಮತ್ತು ಅಭೇದ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಗಾಢನಿದ್ರೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಭಾವವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಕಾರಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಪ್ರಾಜ್ಞ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, 'ಮ' ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಾನಮೇಯವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಿತಿಮಾತೃವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಅಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಮಿತಿಯೂ, ಅಳೆಯುವವನೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಾಕ್ಷಇತ್ವಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಕಾರಣವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ದಿಪ್ರಾಣಾಹಙ್ಕಾರವರ್ಜಿತಂ । ಜಾಗ್ರತ್ ಸಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯಾದಿಮುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತುರೀಯಕಂ ।। ೩೭೮.

ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣ, ಅಹಂಕಾರ ಇವಿಲ್ಲದವನು; ಜಾಗೃತ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು—ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯವನು.

ನಿತ್ಯಾಶುದ್ದಬುದ್ಧಮುಕ್ತಂ ಸತ್ಯಮಾನನ್ದಮದ್ವಯಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಸ್ಮ್ಯಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸವಿಜ್ಞಾನಂ ವಿಮುಕ್ತ ಓಂ ೩೭೮.

ಯುಗಾದಿಯೂ ಶುದ್ಧವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ಮುಕ್ತವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆನಂದವೂ ಏಕವೂ ಆಗಿರುವುದು ಬ್ರಹ್ಮ. ನಾನು ಆ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮುಕ್ತನು. ಓಂ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯಜ್ಞೈಶ್ಚ ದೇವಾನಾಪ್ನೋತಿ ವೈರಾಜಂ ತಪಸಾ ಪದಂ । ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕರ್ಮಸನ್ನಯಾಸಾದ್ವೈರಾಗ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕೃತೌ ಲಯಂ ।। ೩೭೯.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವೈರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಾತ್ ಪ್ನಾಪ್ನೋತಿ ಕೈವಲ್ಯಂ ಪಞ್ಚೈತಾ ಗತಯಃ ಸ್ಮೃತಾ । ಪ್ರೀತಿತಾಪವಿಷಾದಾದೇರ್ವಿನಿವೃತ್ತಿರ್ವಿರಕ್ತತಾ ।। ೩೭೯.

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಈ ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೀತಿ, ದುಃಖ, ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ವೈರಾಗ್ಯ.

ಸನ್ನ್ಯಾಸಃ ಕರ್ಮಣಾನ್ತ್ಯಾಗಃ ಕೃತಾನಾಮಕೃತೈಃ ಸಹ । ಅವ್ಯಕ್ತಾದೌ ವಿಶೇಷಾನ್ತೇ ವಿಕಾರೋಽಸ್ಮಿನ್ನಿವಿರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೭೯.

ಸಂನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಡದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಶೇಷದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಚೇತನಾಚೇತನಾನ್ಯತ್ವಜ್ಞಾನೇನ ಜ್ಞಾನಮುಚ್ಯತೇ । ಪರಮಾತ್ಮಾ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮಾಧಾರಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೩೭೯.

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನದ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಜ್ಞಾನ. ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಧಾರ, ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ವಿಷ್ಣುನಾಮ್ನಾ ಚ ದೇವೇಷು ವೇದಾನ್ತೇಷು ಚ ಗೀಯತೇ । ಯಜ್ಞೇಶ್ವರೋ ಯಜ್ಞಪುಮಾನ್ ಪ್ರವೃತ್ತೇರಿಜ್ಯತೇ ಹ್ಯಸೌ ।। ೩೭೯.

ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಾಗಿ, ಯಜ್ಞರೂಪನಾಗಿ, ಅವನು ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ನಿವೃತ್ತೈರ್ಜ್ಞಾನಯೋಗೇನ ಜ್ಞಾನಮೂರ್ತ್ತಿಃ ಸ ಚೇಕ್ಷ್ಯತೇ । ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಪ್ಲುತಾದ್ಯನ್ತು ವಚಸ್ತತ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ।। ೩೭೯.

ಜ್ಞಾನಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವರು ಅವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಸಣ್ಣ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಿತ ಪದಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್‌ಪ್ರಾಪ್ತಿಹೇತುರ್ಜ್ಞಾನಞ್ಚ ಕರ್ಮ ಚೋಕ್ತಂ ಮಹಾಮುನೇ । ಆಗಮೋಕ್ತಂ ವಿವೇಕಾಚ್ಚ ದ್ವಿಧಾ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೯.

ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಎರಡು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಾಗಮಮಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಪರಮ್ । ದ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೀ ವೇದಿತವ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದಪರಞ್ಚ ಯತ್ ।। ೩೭೯.

ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಸತ್ಯ, ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಎರಡು ಬ್ರಹ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಒಂದು 'ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರುವದು.

ವೇದಾದಿವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಪರಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಪರಮ್ । ತದೇತದ್ಭಗವದ್ವಾಚ್ಯಮುಪಚಾರೇಽರ್ಚನೇಽನ್ಯತಃ ।। ೩೭೯.

ವೇದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಅಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಪರಮ ಸತ್ಯ. ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಗವಂತನಂತೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮ್ಮರ್ತೇತಿ ತಥಾ ಭರ್ತ್ತಾ ಭ್ಕಾರೋಽರ್ಥದ್ವಯಾನ್ವಿತಃ । ನೇತಾ ಗಮಯಿತಾ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಗಕಾರೋಽಯಂ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೩೭೯.

'ಸಮ್ಮರ್ತ' ಮತ್ತು 'ಭರ್ತ' ಎಂಬ ಪದಗಳಲ್ಲಿ 'ಭ' ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. 'ನೇತಾ', 'ನಡೆಯುವವನು', 'ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ'—ಇವು 'ಗ' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ.

ಐಶ್ವರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಸಮಗ್ರಸ್ಯ ವೀರ್ಯ್ಯಸ್ಯ ಯಶಸಃ ಶ್ರಇಯಃ । ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಯೋಶ್ಚೈವ ಷಣ್ಣಂ ಭಗ ಇತೀಙ್ಗನಾ ।। ೩೭೯.

ಪೂರ್ಣ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ಶ್ರೀ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ—ಈ ಆರು ಗುಣಗಳನ್ನು 'ಭಗ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ದೇವಿಯೇ.

ವಸನ್ತಿ ವಿಷ್ಣೌ ಭೂತಾನಿ ಸ ಚ ಧಾತುಸ್ತ್ರಿಧಾತ್ಮಕಃ । ಏವಂ ಹರೌ ಹಿ ಭಗವಾನ್ ಶಬ್ದೋಽನ್ಯತ್ರೋಪಚಾರತಃ ।। ೩೭೯.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ಮೂರು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಧಾತುವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ 'ಭಗವಾನ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹರಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಬೇರೆಡೆ ಅದು ರೂಪಕ ಮಾತ್ರ.

ಉತ್ಪತ್ತಿಂ ಪ್ರಲಯಞ್ಚೈವ ಭೂತಾನಾಮಗತಿಂ ಗತಿಂ । ವೇತ್ತಿ ವಿದ್ಯಾಮವಿದ್ಯಾಞ್ಚ ಸ ವಾಚ್ಯೋ ಭಗವಾನಿತಿ ।। ೩೭೯.

ಯಾರು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು, ಜೀವಿಗಳ ಹೋದ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು 'ಭಗವಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಯೋಗ್ಯ.

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಃ ಪರೈಶ್ವರ್ಯ್ಯಂ ವೀರ್ಯ್ಯಂ ತೇಜಾಂಸ್ಯಶೇಷತಃ । ಭಗವಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಾನಿ ವಿನಾ ಹೇಯೈರ್ಗುಣಾದಿಭಿಃ ।। ೩೭೯.

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ, ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು 'ಭಗವತ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಯಾವುದೇ ಹೀನ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದೆ.

ಖಾಣ್ಡಿಕ್ಯಜನಕಾಯಾಹ ಯೋಗಂ ಕೇಶಿಧ್ವಜಃ ಪುರಾ । ಅನಾತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮಬುದ್ಧಿರ್ಯಾ ಆತ್ಮಸ್ವಮಿತಿ ಯಾ ಮತಿಃ ।। ೩೭೯.

ಖಾಂಡಿಕ್ಯನ ಪುತ್ರಿಗೆ, ಕೇಶಿಧ್ವಜನು ಹಿಂದೆ ಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು—ಅದು ಅನಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿ, 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ.

ಅವಿದ್ಯಾಭವಸಮ್ಭೂತಿರ್ವೀಜಮೇತದ್‌ದ್ವಿಧಾ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಪಞ್ಚಭೂತಾತ್ಮಕೇ ದೇಹೇ ದೇಹೀ ಮೋಹತಮಾಶ್ರಿತಃ ।। ೩೭೯.

ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾವದ ಉದಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಬೀಜಗಳು ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ; ದೇಹಿಯು ಮೋಹದಿಂದ ಆಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಹಮೇತದಿತೀತ್ಯುಚ್ಚೈಃ ಕುರುತೇ ಕುಮತಿರ್ಮತಿಂ । ಇತ್ಥಞ್ಚ ಪುತ್ರಪೌತ್ರೇಷು ತದ್ದೇಹೋತ್ಪಾತಿತೇಷು ಚ ।। ೩೭೯.

ತಪ್ಪು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, 'ನಾನು ಇದುವೇ' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಅವರ ದೇಹಗಳು ನಾಶವಾದರೂ ಕೂಡ.

ಕರೋತಿ ಪಣ್ಡಿತಃ ಸಾಮ್ಯಮನಾತ್ಮನಿ ಕಲೇವರೇ । ಸರ್ವದೇಹೋಪಕಾರಾಯ ಕುರುತೇ ಕರ್ಮ್ಮ ಮಾನವಃ ।। ೩೭೯.

ಪಂಡಿತನು ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ದೇಹವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.