ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜಾಗ್ರತ್‌ಸ್ಥಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಿರಾಡಾತ್ಮವಿವರ್ಜಿತಂ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ವಿರಾಟ್ ಆತ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ಥಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಿಶ್ವಭಾವವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ವಿಶ್ವ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಾಕಾರಾಕ್ಷರವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಾಕ್‌ಪಾಣ್ಯಙ್‌ಘ್ರಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಮಾತು, ಕೈ, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪಾಯೂಪಸ್ಥವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಶ್ರೋತ್ರತ್ವಕ್‌ಚಕ್ಷುರುಜ್ಭ್ಕ್ತಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಪಾಯು ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥದಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಶ್ರವಣ, ಸ್ಪರ್ಶ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ರುಚಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತೀರಸರೂಪವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸರ್ವಗನ್ಧವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಎಲ್ಲ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜಿಹ್ವಾಘ್ರಾಣವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸ್ಪರ್ಶಶಬ್ದವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಗಿನಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಶಬ್ದದಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮ್ಮನೋಬುದ್ಧಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಶ್ರಿತ್ತಾಹಙ್ಕಾರವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತ.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪ್ರಾಣಾಪಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ವ್ಯಾನೋದಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ವ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉದಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಮಾನಪರಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜರಾಮರಣವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಸಮಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಶೋಕಮೋಹವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಶಬ್ದೋದ್ಭೂತಾದಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಶಬ್ದದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತೇಜಸಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಕನಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಪಕಾರಾದಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಭಾಜ್ಞಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರಧ್ಯಾಹೃತವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸತ್ತ್ವಾದಿಗುಣವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಮೇಲಿನಿಂದ ಹೇರಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಸತ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸದಸದ್ಭಾವವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸರ್ವಾವಯವವರ್ಜಿತಂ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇರದಿಕೆ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಭೇದಾಭೇದವಿವರ್ಜಿತಂ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸುಷುಪ್ತಿಸ್ಥಾನವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಭೇದ ಮತ್ತು ಅಭೇದ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಗಾಢನಿದ್ರೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಭಾವವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಕಾರಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಪ್ರಾಜ್ಞ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, 'ಮ' ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಾನಮೇಯವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಿತಿಮಾತೃವಿವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಅಳೆಯಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಮಿತಿಯೂ, ಅಳೆಯುವವನೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಾಕ್ಷಇತ್ವಾದಿವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಕಾರಣವರ್ಜಿತಮ್ ।। ೩೭೮.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬೆಳಕು, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲದಿಂದ ಮುಕ್ತನು.

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ದಿಪ್ರಾಣಾಹಙ್ಕಾರವರ್ಜಿತಂ । ಜಾಗ್ರತ್ ಸಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯಾದಿಮುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತುರೀಯಕಂ ।। ೩೭೮.

ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಪ್ರಾಣ, ಅಹಂಕಾರ ಇವಿಲ್ಲದವನು; ಜಾಗೃತ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು—ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯವನು.

ನಿತ್ಯಾಶುದ್ದಬುದ್ಧಮುಕ್ತಂ ಸತ್ಯಮಾನನ್ದಮದ್ವಯಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಸ್ಮ್ಯಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸವಿಜ್ಞಾನಂ ವಿಮುಕ್ತ ಓಂ ೩೭೮.

ಯುಗಾದಿಯೂ ಶುದ್ಧವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ಮುಕ್ತವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆನಂದವೂ ಏಕವೂ ಆಗಿರುವುದು ಬ್ರಹ್ಮ. ನಾನು ಆ ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮುಕ್ತನು. ಓಂ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯಜ್ಞೈಶ್ಚ ದೇವಾನಾಪ್ನೋತಿ ವೈರಾಜಂ ತಪಸಾ ಪದಂ । ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕರ್ಮಸನ್ನಯಾಸಾದ್ವೈರಾಗ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕೃತೌ ಲಯಂ ।। ೩೭೯.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವೈರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ಞಾನಾತ್ ಪ್ನಾಪ್ನೋತಿ ಕೈವಲ್ಯಂ ಪಞ್ಚೈತಾ ಗತಯಃ ಸ್ಮೃತಾ । ಪ್ರೀತಿತಾಪವಿಷಾದಾದೇರ್ವಿನಿವೃತ್ತಿರ್ವಿರಕ್ತತಾ ।। ೩೭೯.

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಈ ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೀತಿ, ದುಃಖ, ವಿಷಾದ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ವೈರಾಗ್ಯ.

ಸನ್ನ್ಯಾಸಃ ಕರ್ಮಣಾನ್ತ್ಯಾಗಃ ಕೃತಾನಾಮಕೃತೈಃ ಸಹ । ಅವ್ಯಕ್ತಾದೌ ವಿಶೇಷಾನ್ತೇ ವಿಕಾರೋಽಸ್ಮಿನ್ನಿವಿರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೭೯.

ಸಂನ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಡದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವಿಶೇಷದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಚೇತನಾಚೇತನಾನ್ಯತ್ವಜ್ಞಾನೇನ ಜ್ಞಾನಮುಚ್ಯತೇ । ಪರಮಾತ್ಮಾ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮಾಧಾರಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ।। ೩೭೯.

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನದ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಜ್ಞಾನ. ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಧಾರ, ಪರಮೇಶ್ವರನು.

ವಿಷ್ಣುನಾಮ್ನಾ ಚ ದೇವೇಷು ವೇದಾನ್ತೇಷು ಚ ಗೀಯತೇ । ಯಜ್ಞೇಶ್ವರೋ ಯಜ್ಞಪುಮಾನ್ ಪ್ರವೃತ್ತೇರಿಜ್ಯತೇ ಹ್ಯಸೌ ।। ೩೭೯.

ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಾಗಿ, ಯಜ್ಞರೂಪನಾಗಿ, ಅವನು ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ನಿವೃತ್ತೈರ್ಜ್ಞಾನಯೋಗೇನ ಜ್ಞಾನಮೂರ್ತ್ತಿಃ ಸ ಚೇಕ್ಷ್ಯತೇ । ಹ್ರಸ್ವದೀರ್ಘಪ್ಲುತಾದ್ಯನ್ತು ವಚಸ್ತತ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ।। ೩೭೯.

ಜ್ಞಾನಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವರು ಅವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಸಣ್ಣ, ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಿತ ಪದಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್‌ಪ್ರಾಪ್ತಿಹೇತುರ್ಜ್ಞಾನಞ್ಚ ಕರ್ಮ ಚೋಕ್ತಂ ಮಹಾಮುನೇ । ಆಗಮೋಕ್ತಂ ವಿವೇಕಾಚ್ಚ ದ್ವಿಧಾ ಜ್ಞಾನಂ ತಥೋಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೯.

ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಎರಡು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಾಗಮಮಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಪರಮ್ । ದ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೀ ವೇದಿತವ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದಪರಞ್ಚ ಯತ್ ।। ೩೭೯.

ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಸತ್ಯ, ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಎರಡು ಬ್ರಹ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಒಂದು 'ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರುವದು.