ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಯದ್ವಾಹ್ಯಾವಸ್ಥಿತಂ ಲಕ್ಷಅಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನ ಚಲತೇ ಮನಃ । ತಾವತ್ ಕಾಲಂ ಪ್ರದೇಶೇಷು ಧಾರಣಾ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ।। ೩೭೫.

ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಆರಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು, ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಾವಧಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ದೇಹೇ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತಂ ಮನಃ । ನ ಪ್ರಚ್ಯವತಿ ಯಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧಾರಣಾ ಸಾಽಭಿಧೀಯತೇ ।। ೩೭೫.

ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದು ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಚಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರಣಾ ದ್ವಾದಶಾಯಾಮಾ ಧ್ಯಾನಂ ದ್ವಾದಶಧಾರಣಾಃ । ಧ್ಯಾನಂ ದ್ವಾದಶಕಂ ಯಾವತ್ಸಮಾಧಿರಭಿಧೀಯತೇ ।। ೩೭೫.

ಧಾರಣೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳಷ್ಟು; ಧ್ಯಾನ ಹನ್ನೆರಡು ಧಾರಣೆಗಳಷ್ಟು; ಹನ್ನೆರಡು ಧ್ಯಾನಗಳವರೆಗೆ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರಣಾಭ್ಯಾಸಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಯದಿ ಪ್ರಾಣೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ । ಕುಲೈಕವಿಂಶಮುತ್ತಾರ್ಯ್ಯ ಸ್ವರ್ಯ್ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಪದಂ ।। ೩೭೫.

ಯಾರು ಧಾರಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರೋ, ಅವರು ಪ್ರಾಣಬಲದಿಂದ ಹೊರಟಾಗ ಕುಟುಂಬದ ಬಂಧನವನ್ನು ದಾಟಿ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವೇದಙ್ಗೇ ಯೋಗಿನಾಂ ವ್ಯಾಧಿಸಮ್ಭವಃ । ತತ್ತದಙ್ಗಂ ಧಿಯಾ ವ್ಯಾಪ್ಯ ದಾರಯೇತ್ತತ್ತ್ವಧಾರಣಂ ।। ೩೭೫.

ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟಾದರೂ, ಆ ಅಂಗವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು—ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವಧಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆಗ್ನೇಯೀ ವಾರುಣೀ ಚೈವ ಐಶಾನೀ ಚಾಮೃತಾತ್ಮಿಕಾ । ಸಾಗ್ನಿಃ ಶಿಖಾ ಫಡನ್ತಾ ಚ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ।। ೩೭೫.

ಅಗ್ನಿಯ, ನೀರಿನ, ಈಶಾನದ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಗಳೂ, ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯೂ, ಫಟ್ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೂ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ನಾಡ಼ೀಭಿರ್ವಿಕಟಂ ದಿವ್ಯಂ ಶೂಲಾಗ್ರಂ ವೇಧಯೇಚ್ಛುಭಮ್ । ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಾತ್ ಕಪಾಲಾನ್ತಂ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲಮಾವೃತಂ ।। ೩೭೫.

ದಿವ್ಯವಾದ ಭಯಾನಕ ಮಹಿಳಾ ರೂಪಗಳಿಂದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಶೂಲದ ತುದಿಯನ್ನು ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ತಲೆಯವರೆಗೂ ಕಿರಣಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಭೇದಿಸಬೇಕು.

ತಿರ್ಯ್ಯಕ್‌ಚಾಧೋದ್‌ರ್ಧ್ವಭಾಗೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಯಾನ್ತ್ಯೋಽತೀವ ತೇಜಸಾ । ಚಿನ್ತಯೇತ್ ಸಾಧ್ಕೇನ್ದ್ರಸ್ತಂ ಯಾವತ್ಸರ್ವಂ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೩೭೫.

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಆ ಸಾಧಕನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ, ಬಲಕ್ಕೆ, ಕೆಳಗೆ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು, ಎಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ.

ಭಸ್ಮೀಭೂತಂ ಶರೀರಂ ಸ್ವನ್ತತಶ್ಚೈವೋಪಸಂಹರೇತ್ । ಶೀತಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಯಃ ಪಾಪಂ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೩೭೫.

ಶರೀರವು ಬೂದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹಿಮ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶಿರೋ ಧೀರಞ್ಚ ಕಾರಞ್ಚ ಕಣ್ಠಂ ಚಾಧೋಮುಖೇ ಸ್ಮರೇತ್ । ಧ್ಯಾಯೇದಚ್ಛಿನ್ನಚಿತ್ತಾತ್ಮಾ ಭೂಯೋ ಭೂತೇನ ಚಾತ್ಮನಾ ।। ೩೭೫.

ತಲೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಗಂಟಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭೂತಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ಫುರಚ್ಛೀಕರಸಂಸ್ಪರ್ಶಪ್ರಭೂತೇ ಹಿಮಗಾಮಿಭಿಃ । ಧಾರಾಭಿರಖಿಲಂ ವಿಶ್ವಮಾಪೂರ್ಯ್ಯ ಭುವಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ।। ೩೭೫.

ಚಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಧಾರಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತೂ ತುಂಬುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರಾಚ್ಚ ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ಯಾವದಾಧಾರಮಣ್ಡಲಮ್ । ಸುಷುಮ್ನಾನ್ತರ್ಗತೋ ಬೂತ್ವಾ ಸಂಪೂರ್ಣೇನ್ದುಕೃತಾಲಯಂ ।। ೩೭೫.

ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಆಧಾರವರೆಗೆ, ಸುಷುಮ್ನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತುಂಬಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪ್ಲಾವ್ಯ ಹಿಮಸಂಸ್ಪರ್ಶ ತೋಯೇನಾಮೃತಮೂರ್ತ್ತಿನಾ । ಕ್ಷುತ್ ಪಿಪಾಸಾಕ್ರಮಪ್ರಾಯಸನ್ತಾಪಪರಿಪೀಡ಼ಿತಃ ।। ೩೭೫.

ಚಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಹಸಿವು, ದಾಹ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು.

ಧಾರಯೇದ್ವಾರುಣೀಂ ಮನ್ತ್ರೀ ತುಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಚಾಪ್ಯತನ್ತ್ರಿತಃ । ವಾರುಣೀ ಧಾರಣಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಐಶಾನೀಧಾರಣಾಂ ಶ್ರೃಷು ।। ೩೭೫.

ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗದಂತೆ, ವಾರುಣೀ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ವಾರುಣೀ ಧಾರಣೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಈಗ ಐಶಾನೀ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ವ್ಯೋಗ್ನಿ ಬ್ರಹ್ಮಮಯೇ ಪದ್ಮೇ ಪ್ರಾಣಾಪಣೇ ಕ್ಷಯಙ್ಗತೇ । ಪ್ರಸಾದಂ ಚಿನ್ತಯೇದ್ ವಿಷ್ಣೋರ್ಯಾವಚ್ಚಿನ್ತಾ ಕ್ಷಯಂ ಗತಾ ।। ೩೭೫.

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಶಾಂತವಾದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತನೆಗಳು ಶಾಂತವಾಗುವವರೆಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಮಹಾಭಾವಞ್ಚಪೇತ್ ಸರ್ವ್ವಂ ತತೋ ವ್ಯಾಪಕ ಈಶ್ವರಃ । ಅರ್ದ್ಧೇನ್ದುಂ ಪರಮಂ ಶಾನ್ತಂ ನಿರಾಭಾಸನ್ನಿರಞ್ಜನಂ ।। ೩೭೫.

ಮಹಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ನಂತರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಈಶ್ವರನನ್ನು, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ, ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಮಾಭಾತಿ ತಾವತ್ಸರ್ವಂ ಚರಾಚರಂ । ಯಾವತ್ ಸ್ವಸ್ಯನ್ದರೂಪನ್ತು ನ ದೃಷ್ಟಂ ಗುರುವಕ್ತ್ರತಃ ।। ೩೭೫.

ಗುರುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣದವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸತ್ಯವೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ದೃಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಆಬ್ರಹ್ಮ ಸಚರಾಚರಂ । ಪ್ರಮಾತೃಮಾನಮೇಯಞ್ಚ ಧ್ಯಾನಹೃತ್ಪದ್ಮಕಲ್ಪನಂ ।। ೩೭೫.

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ, ಜ್ಞಾತೃ, ಪ್ರಮಾಣ, ಪ್ರмеಯ ಮತ್ತು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿನ ಧ್ಯಾನವೂ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮಾತೃಮೋದಕವತ್ಸರ್ವಂ ಜಪಹೋಮಾರ್ಚನಾದಿಕಂ । ವಿಷ್ಣುಮನ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಕುರ್ಯ್ಯಾದಮೃತಾಂ ಧಾರಣಾಂ ವದೇ ।। ೩೭೫.

ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಿಠಾಯಿ ಕೊಡುವಂತೆ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಅರ್ಚನೆ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ನಾನು ಅಮೃತಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣೇನ್ದುನಿಭಂ ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಕಮಲಂ ತನ್ತ್ರಿಮುಷ್ಟಿಗಂ । ಶಿರಃಸ್ಥಂ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ಯತ್ನಾಚ್ಛಶಾಙ್ಗಾಯುತವರ್ಚಸಂ ।। ೩೭೫.

ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕಮಲವನ್ನು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅದನ್ನು ತಲೆಮೇಲೆ, ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮಣ್ಡಲಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಶಿವಕಲ್ಲೋಲಪೂರ್ಣಿತಂ । ತಥಾ ಹೃತ್‌ಕಮಲೇ ಧ್ಯಾಯೇತ್ತನ್ಮಧ್ಯೇ ಸ್ವತನುಂ ಸ್ಮರೇತ್ ೩೭೫.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವೃತ್ತವನ್ನು, ಶಿವನ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯದಾತ್ಮಮಾತ್ರಂ ನಿರ್ಭಾಸಂ ಸ್ತಿಮಿತೋದಧಿವತ್ ಸ್ಥಿತಂ । ಚೈತನ್ಯರೂಪವದ್ಧ್ಯಾನಂ ತತ್ ಸಮಾಧಿರಿಹೋಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೬.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಸ್ವಯಂ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ಶಾಂತವಾದ ಸಾಗರದಂತೆ ಇರುವ ಧ್ಯಾನವೇ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಧ್ಯಾಯನ್ಮನಃ ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯ ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇದಚಲಸ್ಥಿರಃ । ನಿರ್ವಾತಾನಲವದ್ಯೋಗೀ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಃ ।। ೩೭೬.

ಯಾರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಚಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಇರುವರೋ, ಅವನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಯೋಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ನ ಶ್ರೃಣೋತಿ ನ ಚಾಘ್ರಾತಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ ನ ವಮ್ಯತಿ । ನ ಚ ಸಪರ್ಶಂ ವಿಜಾನಾತಿ ನ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯತೇ ಮನಃ ।। ೩೭೬.

ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ವಾಸನೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸು ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಚಾಭಿಮನ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ಚ ಬುಧ್ಯತಿ ಕಾಷ್ಠವತ್ । ಏವಮೀಶ್ವರಸಂಲೀನಃ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಃ ಸ ಗೀಯತೇ ।। ೩೭೬.

ಅವನು ಏನನ್ನೂ ತನ್ನದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲ, ಮರದ ತುಂಡಿನಂತೆ; ಹೀಗೆ ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದವನು ಸಮಾಧಿಸ್ಥನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಥಾ ದೀಪೋ ನಿವಾತಸ್ಥೋ ನೇಙ್ಗತೇ ಸೋಪಮಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷ್ಣುಮಾತ್ಮಾನಂ ಸಮಾಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ।। ೩೭೬.

ಹಗುರವಾದ ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದೀಪವು ಅಲುಗಾಡದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಯೋಗಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಸರ್ಗಾಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ದಿವ್ಯಾಃ ಸಿದ್ಧಿಪ್ರಸೂಚಕಾಃ । ಪಾತಿತಃ ಶ್ರಾವಣೋ ಧಾತುರ್ದಶನಸ್ಬಾಙ್ಗವೇದನಾಃ ।। ೩೭೬.

ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ದೈವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಘಂಟೆಯ ಶಬ್ದ, ದೇಹದ ಕಂಪನ, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ಚ ತಂ ದೇವಾ ಭೋಗೈರ್ದಿವ್ಯೈಶ್ಚ ಯೋಗಿನಂ । ನೃಪಾಶ್ಚ ಪೃಥಿವೀದಾನೈರ್ಧನೈಸ್ಚ ಸುಧನಾಧಿಪಾಃ ।। ೩೭೬.

ಆ ಯೋಗಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ದೈವಿಕ ಭೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತರು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ವೇದಾದಿಸರ್ವ್ವಶಾಸ್ತ್ರಞ್ಚ ಸ್ವಯಮೇವ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಅಭೀಷ್ಟಛನ್ದೋವಿಷಯಂ ಕಾವ್ಯಞ್ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ ।। ೩೭೬.

ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅವನೊಳಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ಬಯಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿತ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ ಸ್ವತಃ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.