ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಧ್ಯಾಯೇಜ್ಜಪೇಚ್ಚ ಸತತಮೋಙ್ಕಾರಂ ಪರಮಕ್ಷರಂ । ಮನಃಸ್ಥಿತ್ಯರ್ಥಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಸ್ಥೂಲಧ್ಯಾನಮನುಕ್ರಮಾತ್ ।। ೩೭೪.

ಒಬ್ಬನು ಸದಾ ಓಂ ಎಂಬ ಪರಮ ಶಾಶ್ವತ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಜಪಿಸಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತದ್‌ಭೂತಂ ನಿಶ್ಚಲೀಭೂತಂ ಲಭೇತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಽಪಿ ಸಂಸ್ಥಿತಂ । ನಾಭಿಕನ್ದೇ ಸ್ಥಿತಂ ನಾಲಂ ದಶಾಙ್ಗುಲಸಮಾಯತಂ ।। ೩೭೪.

ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದುದನ್ನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಅದು ನಾಭಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಅದರ ದಂಡ ಹತ್ತು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ.

ನಾಲೇನಾಷ್ಟದಲಂ ಪದ್ಮ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲವಿಸ್ತೃತಂ । ಸಕರ್ಣಿಕೇ ಕೇಸರಾಲೇ ಸೂರ್ಯ್ಯಸೋಮಾಗ್ನಿಮಣ್ಡಲಂ ।। ೩೭೪.

ಆ ದಂಡದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಅಗಲದ ಎಂಟು ದಳಗಳ ಕಮಲವು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಿಕೆಯೂ, ಕೇಸರಗಳೂ ಇದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿಯ ವಲಯಗಳಿವೆ.

ಅಗ್ನಿಮಣ್ಡಲಮಧ್ಯಸ್ಥಃ ಶಙ್ಖಕ್ರಗದಾಧರಃ । ಪದ್ಮೀ ಚತುರ್ಭುಜೋ ವಿಷ್ಣುರಥವಾಷ್ಟಭುಜೋ ಹರಿಃ ।। ೩೭೪.

ಅಗ್ನಿಯ ವಲಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಕಮಲಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳ ವಿಷ್ಣುವು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಹರಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ.

ಶಾರ್ಙ್ಗಾಕ್ಷವಲಯಧರಃ ಪಾಶಾಙ್ಕುಶಧರಃ ಪರಃ । ಸ್ವರ್ಣಬರ್ಣಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣಃ ಸಶ್ರೀವತ್ಸಃ ಸಕೌಸ್ತುಭಃ ।। ೩೭೪.

ಅವನು ಶಾರಂಗ ಬಾಣ, ಚಕ್ರ, ವಲಯ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಪರಮಾತ್ಮನು; ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣ, ಬಿಳಿ ವರ್ಣ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ವನಮಾಲೀ ಸ್ವರ್ಣಹಾರೀ ಸ್ಫುರನ್ಮಕರಕುಣ್ಡಲಃ । ರತ್ನೋಜ್ಜವಲಕಿರೀಟಶ್ಚ ಪೀತಾಮ್ಬರಧರೋ ಮಹಾನ್ ।। ೩೭೪.

ಅವನು ವನಮಾಲೆ, ಬಂಗಾರದ ಹಾರ, ಮಿಂಚುವ ಮಕರಕುಂಡಲ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರೀಟ, ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಹಾನ್.

ಸರ್ವ್ವಾಭರಣಭೂಷಾಢ್ಯೋ ವಿತಸ್ತಿರ್ವಾ ಯಥೇಚ್ಛಯಾ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಯೋತಿರಾತ್ಮಾ ವಾಸುದೇವೋ ವಿಮುಕ್ತ ಓಂ ।। ೩೭೪.

ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಒಂದು ವಿತಸ್ತಿಯಷ್ಟು ಅಥವಾ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಿರುವ; 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಜ್ಯೋತಿರಾತ್ಮ, ವಾಸುದೇವ, ಮುಕ್ತ, ಓಂ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾನಾಚ್ಛ್ರಾನ್ತೋ ಜಪೇನ್ಮನ್ತ್ರಂ ಜಪಾಚ್ಛ್ರಾನ್ತಶ್ಚ ಚಿನ್ತಯೇತ್ । ಜಪಧ್ಯಾನಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುಃ ಶೀಘ್ರಂ ಪ್ರಸೀದತಿ ।। ೩೭೪.

ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಆಯಾಸವಾದಾಗ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಜಪದಿಂದ ಆಯಾಸವಾದಾಗ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ವಿಷ್ಣು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಜಪಯಜ್ಞಸ್ಯ ವೈ ಯಜ್ಞಾಃ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹನ್ತಿ ಷೋಡ಼ಶೀಂ । ಜಪಿನಂ ನೋಪಸರ್ಪನ್ತಿ ವ್ಯಾಧಯಶ್ಚಾಧಯೋ ಗ್ರಹಾಃ ೩೭೪.

ಜಪಯಜ್ಞದ ಯಜ್ಞಗಳು ಜಪದ ಹದಿನಾರು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ; ಜಪಿಯನ್ನು ರೋಗಗಳು, ದುಃಖಗಳು, ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಹತ್ತಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ವಾರಣಾ ಮನಸೋ ಧ್ಯೇಯೇ ಸಂಸ್ಥಿತಿರ್ಧ್ಯಾನವದ್ ದ್ವಿಧಾ । ಮೂರ್ತ್ತಾಮೂರ್ತಹರಿಧ್ಯಾನಮನೋಧಾರಣತೋ ಹರಿಃ ।। ೩೭೫.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಧ್ಯಾನದಂತೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ; ರೂಪದ ಹರಿಯನ್ನೂ, ನಿರಾಕಾರ ಹರಿಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.

ಯದ್ವಾಹ್ಯಾವಸ್ಥಿತಂ ಲಕ್ಷಅಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನ ಚಲತೇ ಮನಃ । ತಾವತ್ ಕಾಲಂ ಪ್ರದೇಶೇಷು ಧಾರಣಾ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ।। ೩೭೫.

ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಆರಿಸಿದ ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು, ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಾವಧಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ದೇಹೇ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತಂ ಮನಃ । ನ ಪ್ರಚ್ಯವತಿ ಯಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧಾರಣಾ ಸಾಽಭಿಧೀಯತೇ ।। ೩೭೫.

ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದು ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಚಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರಣಾ ದ್ವಾದಶಾಯಾಮಾ ಧ್ಯಾನಂ ದ್ವಾದಶಧಾರಣಾಃ । ಧ್ಯಾನಂ ದ್ವಾದಶಕಂ ಯಾವತ್ಸಮಾಧಿರಭಿಧೀಯತೇ ।। ೩೭೫.

ಧಾರಣೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳಷ್ಟು; ಧ್ಯಾನ ಹನ್ನೆರಡು ಧಾರಣೆಗಳಷ್ಟು; ಹನ್ನೆರಡು ಧ್ಯಾನಗಳವರೆಗೆ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರಣಾಭ್ಯಾಸಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಯದಿ ಪ್ರಾಣೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ । ಕುಲೈಕವಿಂಶಮುತ್ತಾರ್ಯ್ಯ ಸ್ವರ್ಯ್ಯಾತಿ ಪರಮಂ ಪದಂ ।। ೩೭೫.

ಯಾರು ಧಾರಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರೋ, ಅವರು ಪ್ರಾಣಬಲದಿಂದ ಹೊರಟಾಗ ಕುಟುಂಬದ ಬಂಧನವನ್ನು ದಾಟಿ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವೇದಙ್ಗೇ ಯೋಗಿನಾಂ ವ್ಯಾಧಿಸಮ್ಭವಃ । ತತ್ತದಙ್ಗಂ ಧಿಯಾ ವ್ಯಾಪ್ಯ ದಾರಯೇತ್ತತ್ತ್ವಧಾರಣಂ ।। ೩೭೫.

ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಂಟಾದರೂ, ಆ ಅಂಗವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು—ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವಧಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆಗ್ನೇಯೀ ವಾರುಣೀ ಚೈವ ಐಶಾನೀ ಚಾಮೃತಾತ್ಮಿಕಾ । ಸಾಗ್ನಿಃ ಶಿಖಾ ಫಡನ್ತಾ ಚ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕಾರ್ಯ್ಯಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ।। ೩೭೫.

ಅಗ್ನಿಯ, ನೀರಿನ, ಈಶಾನದ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಗಳೂ, ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯೂ, ಫಟ್ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೂ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.

ನಾಡ಼ೀಭಿರ್ವಿಕಟಂ ದಿವ್ಯಂ ಶೂಲಾಗ್ರಂ ವೇಧಯೇಚ್ಛುಭಮ್ । ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಾತ್ ಕಪಾಲಾನ್ತಂ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲಮಾವೃತಂ ।। ೩೭೫.

ದಿವ್ಯವಾದ ಭಯಾನಕ ಮಹಿಳಾ ರೂಪಗಳಿಂದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಶೂಲದ ತುದಿಯನ್ನು ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ತಲೆಯವರೆಗೂ ಕಿರಣಗಳ ವಲಯದಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಭೇದಿಸಬೇಕು.

ತಿರ್ಯ್ಯಕ್‌ಚಾಧೋದ್‌ರ್ಧ್ವಭಾಗೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಯಾನ್ತ್ಯೋಽತೀವ ತೇಜಸಾ । ಚಿನ್ತಯೇತ್ ಸಾಧ್ಕೇನ್ದ್ರಸ್ತಂ ಯಾವತ್ಸರ್ವಂ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೩೭೫.

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಆ ಸಾಧಕನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ, ಬಲಕ್ಕೆ, ಕೆಳಗೆ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು, ಎಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ.

ಭಸ್ಮೀಭೂತಂ ಶರೀರಂ ಸ್ವನ್ತತಶ್ಚೈವೋಪಸಂಹರೇತ್ । ಶೀತಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಯಃ ಪಾಪಂ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೩೭೫.

ಶರೀರವು ಬೂದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹಿಮ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶಿರೋ ಧೀರಞ್ಚ ಕಾರಞ್ಚ ಕಣ್ಠಂ ಚಾಧೋಮುಖೇ ಸ್ಮರೇತ್ । ಧ್ಯಾಯೇದಚ್ಛಿನ್ನಚಿತ್ತಾತ್ಮಾ ಭೂಯೋ ಭೂತೇನ ಚಾತ್ಮನಾ ।। ೩೭೫.

ತಲೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಗಂಟಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಮುಖವಾಗಿರುವಂತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭೂತಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ಫುರಚ್ಛೀಕರಸಂಸ್ಪರ್ಶಪ್ರಭೂತೇ ಹಿಮಗಾಮಿಭಿಃ । ಧಾರಾಭಿರಖಿಲಂ ವಿಶ್ವಮಾಪೂರ್ಯ್ಯ ಭುವಿ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ।। ೩೭೫.

ಚಳಿ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಧಾರಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತೂ ತುಂಬುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರಾಚ್ಚ ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ಯಾವದಾಧಾರಮಣ್ಡಲಮ್ । ಸುಷುಮ್ನಾನ್ತರ್ಗತೋ ಬೂತ್ವಾ ಸಂಪೂರ್ಣೇನ್ದುಕೃತಾಲಯಂ ।। ೩೭೫.

ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಆಧಾರವರೆಗೆ, ಸುಷುಮ್ನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತುಂಬಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪ್ಲಾವ್ಯ ಹಿಮಸಂಸ್ಪರ್ಶ ತೋಯೇನಾಮೃತಮೂರ್ತ್ತಿನಾ । ಕ್ಷುತ್ ಪಿಪಾಸಾಕ್ರಮಪ್ರಾಯಸನ್ತಾಪಪರಿಪೀಡ಼ಿತಃ ।। ೩೭೫.

ಚಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ, ಹಸಿವು, ದಾಹ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು.

ಧಾರಯೇದ್ವಾರುಣೀಂ ಮನ್ತ್ರೀ ತುಷ್ಟ್ಯರ್ಥಂ ಚಾಪ್ಯತನ್ತ್ರಿತಃ । ವಾರುಣೀ ಧಾರಣಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಐಶಾನೀಧಾರಣಾಂ ಶ್ರೃಷು ।। ೩೭೫.

ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗದಂತೆ, ವಾರುಣೀ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ವಾರುಣೀ ಧಾರಣೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಈಗ ಐಶಾನೀ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ವ್ಯೋಗ್ನಿ ಬ್ರಹ್ಮಮಯೇ ಪದ್ಮೇ ಪ್ರಾಣಾಪಣೇ ಕ್ಷಯಙ್ಗತೇ । ಪ್ರಸಾದಂ ಚಿನ್ತಯೇದ್ ವಿಷ್ಣೋರ್ಯಾವಚ್ಚಿನ್ತಾ ಕ್ಷಯಂ ಗತಾ ।। ೩೭೫.

ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಶಾಂತವಾದಾಗ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತನೆಗಳು ಶಾಂತವಾಗುವವರೆಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಮಹಾಭಾವಞ್ಚಪೇತ್ ಸರ್ವ್ವಂ ತತೋ ವ್ಯಾಪಕ ಈಶ್ವರಃ । ಅರ್ದ್ಧೇನ್ದುಂ ಪರಮಂ ಶಾನ್ತಂ ನಿರಾಭಾಸನ್ನಿರಞ್ಜನಂ ।। ೩೭೫.

ಮಹಾಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ನಂತರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಈಶ್ವರನನ್ನು, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ, ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಮಾಭಾತಿ ತಾವತ್ಸರ್ವಂ ಚರಾಚರಂ । ಯಾವತ್ ಸ್ವಸ್ಯನ್ದರೂಪನ್ತು ನ ದೃಷ್ಟಂ ಗುರುವಕ್ತ್ರತಃ ।। ೩೭೫.

ಗುರುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣದವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸತ್ಯವೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ದೃಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಆಬ್ರಹ್ಮ ಸಚರಾಚರಂ । ಪ್ರಮಾತೃಮಾನಮೇಯಞ್ಚ ಧ್ಯಾನಹೃತ್ಪದ್ಮಕಲ್ಪನಂ ।। ೩೭೫.

ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ, ಜ್ಞಾತೃ, ಪ್ರಮಾಣ, ಪ್ರмеಯ ಮತ್ತು ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿನ ಧ್ಯಾನವೂ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮಾತೃಮೋದಕವತ್ಸರ್ವಂ ಜಪಹೋಮಾರ್ಚನಾದಿಕಂ । ವಿಷ್ಣುಮನ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಕುರ್ಯ್ಯಾದಮೃತಾಂ ಧಾರಣಾಂ ವದೇ ।। ೩೭೫.

ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಿಠಾಯಿ ಕೊಡುವಂತೆ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಅರ್ಚನೆ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ನಾನು ಅಮೃತಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.