ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ತಿಸ್ರೋ ಮಾತ್ರಾಸ್ತ್ರಯೋ ವೇದಾಃ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಯೋ ಗುಣಾಃ । ಜಾಗ್ರತ್ ಸ್ವಪ್ನಃ ಸುಷುಪ್ತಿಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶ್ವರಾಃ ।। ೩೭೨.

ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು, ಭೂ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು, ಗುಣಗಳು; ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ; ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ —

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಶ್ರೀರ್ವಾಸುದೇವಃ ಸರ್ವಮೋಙ್ಕಾರಕಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ಅಮಾತ್ರೋ ನಷ್ಟಮಾತ್ರಶ್ಚ ದ್ವೈತಸ್ಯಾಪಗಮಃ ಶಿವಃ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಶ್ರೀ, ವಾಸುದೇವ — ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಣವದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಾತ್ರೆ ಇಲ್ಲದದು, ಮಾಯವಾದ ಮಾತ್ರೆ, ದ್ವೈತದ ಅಂತ್ಯ — ಶಿವನು.

ಓಙ್ಕಾರೋ ವಿದಿತೋ ಯೇನ ಸ ಮುನಿರ್ನೇತರೋ ಮುನಿಃ । ಚತುರ್ಥೀ ಮಾತ್ರಾ ಗಾನ್ಧಾರೀ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿಲಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರಣವವನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ಮುನಿ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮುನಿಗಳಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೇ ಮಾತ್ರೆ ಗಾಂಧಾರಿ, ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ತುರೀಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಯೋತಿರ್ದೀಪೋ ಘಟೇ ಯಥಾ । ತಥಾ ಹೃತ್ಪದ್ಮನಿಲಯಂ ಧ್ಯಾಯೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಜಪೇನ್ನರಃ ।। ೩೭೨.

ಆ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗಿನ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ. ಹೃದಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಣವೋ ಧನುಃ ಶರೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ತಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಮುಚ್ಯತೇ । ಅಪ್ರಮತ್ತೇನ ವೇದ್ಧವ್ಯಂ ಶರವತ್ತನ್ಮಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರಣವವೇ ಧನುಸ್ಸು, ಆತ್ಮವೇ ಬಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಗುರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು; ಬಾಣದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಬೇಕು.

ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಪರಂ । ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ತತ್ ।। ೩೭೨.

ಈ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದು ಪರಮವಾದದ್ದು. ಈ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಾರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಛನ್ದೋಽಸ್ಯ ದೇವೀ ಗಾಯತ್ರೀ ಅನ್ತರ್ಯ್ಯಾಮೀ ಋಷಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ದೇವತಾ ಪರಮಾತ್ಮಾಸ್ಯ ನಿಯೋಗೋ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ ।। ೩೭೨.

ಇದರ ಛಂದಸ್ಸು ದೇವತೆ ಗಾಯತ್ರಿ, ಒಳಗಿರುವ ಋಷಿಯೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ದೇವತೆ ಪರಮಾತ್ಮ, ಇದರ ಉಪಯೋಗ ಭೋಗಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಆಗಿದೆ.

ಭೂರಗನ್ಯಾತ್ಮನೇ ಹೃದಯಂ ಭುವಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಾತ್ಮನೇ । ಶಿರಃ ಸ್ವಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಾತ್ಮನೇ ಚ ಶಿಖಾ ಕವಚಮುಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೨.

ಭೂ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಹೃದಯ, ಭುವಃ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ತಲೆ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಶಿಖೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಕವಚವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಓಂಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಕವಚಂ ಸತ್ಯಾತ್ಮನೇ ತತೋಽಸ್ತ್ರಕಂ । ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಪೂಜಯೇದ್ವಿಷ್ಣುಂ ಜಪೇದ್ವೈ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ ।। ೩೭೨.

ಓಂ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಾತ್ಮನಿಗೆ ಕವಚ, ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಭೋಗಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಜುಹುಯಾಚ್ಚ ತಿಲಾಜ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ನರೇ । ಯಸ್ತು ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಜಪಮನ್ವಹಮಾಚರೇತ್ ।। ೩೭೨.

ಎಳ್ಳು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,

ತಸ್ಯ ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಾಸೈಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಕಾಶತೇ । ಅಣಿಮಾದಿ ಕೋಟಿಜಪ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಾತ್ಸಾರಸ್ವತಾದಿಕಂ ।। ೩೭೨.

ಅವರಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೊದಲಾದವರ ಸಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ವೈದಿಕಸ್ತಾನ್ತ್ರಿಕೋ ಮಿಶ್ರೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ವೈ ತ್ರಿವಿಧೋ ಮಖಃ । ತ್ರಯಾಣಾಮೀಪ್ಸಿತೇನೈಕವಿಧಿನಾ ಹರಿಮರ್ಚ್ಚಯೇತ್ ।। ೩೭೨.

ವೇದಮಾರ್ಗ, ತಂತ್ರಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಮಾರ್ಗ—ಇವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳು. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಇಷ್ಟವೋ ಅದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಣಮ್ಯ ದಣ್ಡವದ್ಭಮೌ ನಮಸ್ಕಾರೇಣ ಯೋಽರ್ಚಯೇತ್ । ಸ ಯಾಙ್ಗತಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ನ ತಾಂ ಕ್ರತುಶತೈರಪಿ ।। ೩೭೨.

ಯಾರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೂರಾರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗದು.

ಯಸ್ಯ ದೇವೇ ಪರಾ ಭಕ್ತಿರ್ಯಥಾ ದೇವೇ ತಥಾ ಗುರೌ । ತಸ್ಯೈತೇ ಕಥಿತಾ ಹ್ಯರ್ಥಾಃ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭೨.

ಯಾರಿಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅರ್ಥಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಮಹಾತ್ಮನೇ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಆಸನಂ ಕಮಲಾದ್ಯುಕ್ತಂ ತದ್‌ಬದ್‌ಧ್ವಾ ಚಿನ್ತಯೇತ್ಪರಂ । ಶುಚೌ ದೇಶೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪ್ಯ ಸ್ಥಿರಮಾಸನಾಮಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭೩.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಕಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಸನವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತಂ ನಾತಿನೀಚಂ ಚೇಲಾಜಿನಕುಶೋತ್ತರಂ । ತತ್ರೈಕಾಗ್ರಂ ಮನಃ ಕೃತ್ವಾ ಯತಚಿತ್ತೇನ್ದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ ।। ೩೭೩.

ಆ ಆಸನವು ತುಂಬ ಎತ್ತಾಗಿರಬಾರದು, ತುಂಬ ಕಡಿಮೆಯೂ ಇರಬಾರದು; ಬಟ್ಟೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಶದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಉಪವಿಶ್ಯಾಸನೇ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ । ಸಮಕಾಯಶಿರಗ್ರೀವಂ ಧಾರಯನ್ನಚಲಂ ಸ್ಥಿರಃ ।। ೩೭೩.

ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇಹ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಾಸಿಕಾಗ್ರಂ ಸ್ವನ್ದಿಶಶ್ಚಾನವಲೋಕಯನ್ । ಪಾರ್ಷ್ಣಿಭ್ಯಾಂ ವೃಷಣೌ ರಕ್ಷಂಸ್ತಥಾ ಪ್ರಜನನಂ ಪುನಃ ।। ೩೭೩.

ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡದೆ, ಪಾದಗಂಟಿಗಳಿಂದ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಜನನಾಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಉರುಭ್ಯಾಮುಪರಿಸ್ಥಾಪ್ಯ ಬಾಹೂ ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ದಕ್ಷಿಣಂ ಕರಪೃಷ್ಠಞ್ಚ ನ್ಯಸೇದ್ವಾಮತಲೋಪರಿ ।। ೩೭೩.

ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ತುಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಬಲಗೈಯ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಎಡಗೈಯ ಮೆಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಉನ್ನಮ್ಯ ಶನಕೈರ್ವಕ್ತ್ತ್ರಂ ಮುಖಂ ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚಾಗ್ರತಃ । ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವದೇಹಜೋ ವಾಯುಸ್ತಸ್ಯಾಯಾಮೋ ನಿರೋಧನಂ ।। ೩೭೩.

ಮುಖವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಮುಂದೆ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಆಯಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಾಸಿಕಾಪುಟಮಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಪೀಡ್ಯೈವ ಚ ಪರೇಣ ಚ । ಔದರಂ ರೇಚಯೇದ್ವಾಯುಂ ರೇಚನಾದ್ರೇಚಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭೩.

ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕು; ಈ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ರೇಚಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಾಹ್ಯೇನ ವಾಯುನಾ ದೇಹಂ ದೃತಿವತ್ ಪೂರಯೇದ್ಯಥಾ । ತಥಾ ಪೂರ್ಣಶ್ಚ ಸನ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಪೂರಣಾತ್ ಪೂರಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೭೩.

ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತುಂಬಬೇಕು; ಹೀಗೆ ತುಂಬಿದ ಮೇಲೆ, ತುಂಬಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಪೂರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

. ನ ಮುಞ್ಚತಿ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಾಯುಮನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಸಮ್ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭವತ್ತಿಷ್ಠೇದಚಲಃ ಸ ತು ಕುಮ್ಭಕಃ ।। ೩೭೩.

ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕದೆ, ಒಳಗೆಳೆಯದೆ, ಒಳಗೋ ಹೊರಗೋ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತುಂಬಿದ ಕುಂಭದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಇರಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಕುಂಭಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕನ್ಯಕಃ ಸಕೃದುದ್‌ಘಾತಃ ಸ ವೈ ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಿಕಃ । ಮಧ್ಯಮಶ್ಚ ದ್ವಿರುದ್‌ಘಾತಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಿಕಃ ।। ೩೭೩.

ಒಂದು ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ 'ಕನ್ಯಕ' ಎಂಬುದು ಹನ್ನೆರಡು ತಾಳದಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ 'ಮಧ್ಯಮ' ಎಂಬುದು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತಾಳದಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತಮಶ್ಚ ತ್ರಿರುದ್‌ಘಾತಃ ಷಟ್‌ತ್ರಿಂಶತ್ತಾಲಮಾತ್ರಿಕಃ । ಸ್ವೇದಕಮ್ಪಾಭಿಘಾತಾನಾಂ ಜನನಶ್ಚೋತ್ತಮೋತ್ತಮಃ ।। ೩೭೩.

ಮೂರು ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ 'ಉತ್ತಮ' ಎಂಬುದು ಮೂವತ್ತಾರು ತಾಳದಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬೆವರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಅಜಿತಾನ್ನಾರುಹೇದ್‌ಭೂಮಿಂ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾದಯಸ್ತಥಾ । ಜಿತೇ ಪ್ರಾಣೇ ಸ್ವಲ್ಪದೋಷವಿಣ್ಮೂತ್ರಾದಿ ಪ್ರಜಾಯತೇ ।। ೩೭೩.

ಆಹಾರವನ್ನು ಜಯಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಹಿಕ್ಕು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಲದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದ ದೋಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆರೋಗ್ಯಂ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿತ್ವಮುತ್ಸಾಹಃ ಸ್ವರಸೌಷ್ಠವಮ್ । ಬಲವರ್ಣಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಸರ್ವದೋಷಕ್ಷಯಃ ಫಲಂ ।। ೩೭೩.

ಆರೋಗ್ಯ, ಚುರುಕು, ಉತ್ಸಾಹ, ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವನಿ, ಬಲ, ಚೆನ್ನಾದ ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳ ನಾಶವೇ ಇದರ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ಜಪಧ್ಯಾನಂ ವಿನಾಗರ್ಭಃ ಸ ಗರ್ಭಸ್ತತ್ಸಮನ್ವಿತಃ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಜಯಾರ್ಥಾಯ ಸ ಗರ್ಭಂ ಧಾರಯೇತ್ಪರಂ ।। ೩೭೩.

ಜಪ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು 'ಗರ್ಭ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವಿದ್ದಾಗ ಅದು 'ಗರ್ಭ' ಜೊತೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು, ಒಬ್ಬನು ಈ ಪರಮ 'ಗರ್ಭ'ವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.

ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವಶೇನ ಚ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಂಶ್ಚ ವಿನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಸರ್ವಮೇವ ಜಿತಂ ಭವೇತ್ ।। ೩೭೩.

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.