ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಚತುರ್ಥೀ ಸ್ತ್ರೀ ಸುರಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಯಯೇದಂ ಮೋಹಿತಂ ಜಗತ್ । ಮಾದ್ಯತಿ ಪ್ರಮದಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ತು ಮಾದ್ಯಾತಿ ।। ೩೭೨.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮಹಿಳೆ, ಅವಳನ್ನು ಮದ್ಯದಂತೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವಳಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಮೋಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಮದುಮಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಾದ್‌ದೃಷ್ಟಮದಾ ನಾರೀ ತಸ್ಮಾತ್ತಾನ್ನಾವಲೋಕಯೇತ್ । ಯದ್ವಾ ತದ್ವಾಽಪರದ್ರವ್ಯಮಪಹೃತ್ಯ ಬಲಾನ್ನರಃ ।। ೩೭೨.

ಆದುದರಿಂದ, ನೋಡಿದಷ್ಟೇ ಮದುಮಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪರರ ಸೊತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನೂ —

ಅವಶ್ಯಂ ಯಾತಿ ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ತ್ವಂ ಜಗಧ್ವಾ ಚೈವಾಹುತಂ ಹವಿಃ । ಕೌಪೀನಾಚ್ಛಾದನಂ ವಾಸಃ ಕನ್ಥಾ ಶೀತನಿವಾರಿಣೀಂ ।। ೩೭೨.

ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಹವನೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಪೀನ, ಬಟ್ಟೆ, ಹಾಳು ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಚಳಿ ತಡೆಯುವ ವಸ್ತ್ರ —

ಪಾದುಕೇ ಚಾಪಿ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ನಾನ್ಯಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಂ । ದೇಹಸ್ಥಿತಿನಿಮಿತ್ತಸ್ಯ ವಸ್ತ್ರಾದೇಃ ಸ್ಯಾತ್ಪರಿಗ್ರಹಃ ।। ೩೭೨.

ಪಾದುಕೆಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ದೇಹ ಉಳಿವಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.

ಶರೀರಂ ಧರ್ಮ್ಮಸಂಯುಕ್ತಂ ರಕ್ಷಣೀಯಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ಶೌಚನ್ತು ದ್ವಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾಹ್ಯಮಭ್ಯನ್ತರಂ ತಥಾ ।। ೩೭೨.

ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ದೇಹವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಶೌಚವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ — ಹೊರಗಿನದು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನದು.

ಮೃಜ್ಜಲಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಮೃತಂ ವಾಹ್ಯಂ ಭಾವಶುದ್ಧೇರಥಾನ್ತರಂ । ಉಭಯೇನ್ ಶುಚಿರ್ಯಸ್ತು ಸ ಶುಚಿರ್ನೇತರಃ ಶುಚಿಃ ।। ೩೭೨.

ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಶೌಚವಾಗುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಒಳಗಿನ ಶೌಚ. ಎರಡೂ ಶುದ್ಧಿಯಿರುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧನು; ಇಲ್ಲದವನು ಶುದ್ಧನಲ್ಲ.

ಯಥಾ ಕಥಞ್ಚಿತ್ಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ಚ ಸನ್ತೋಷಸ್ತುಷ್ಟಿರುಚ್ಯತೇ । ಮನಸಶ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಞ್ಚ ಐಕಾಗ್ರ್ಯಂ ತಪ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೨.

ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಾಗ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಸಂತೋಷವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸುವುದೇ ತಪಸ್ಸು.

ತಜ್ಜಯಃ ಸರ್ವಧರ್ಮ್ಮೇಭ್ಯಃ ಸ ಧರ್ಮ್ಮಃ ಪರ ಉಚ್ಯತೇ । ವಾಚಿಕಂ ಮನ್ತ್ರಜಪ್ಯಾದಿ ಮಾನಸಂ ರಾಗವರ್ಜ್ಜನಂ ।। ೩೭೨.

ಅದನ್ನು ಜಯಿಸುವುದೇ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮ. ಮಾತಿನ ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಮಂತ್ರ ಜಪ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ; ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಕಾಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು.

ಶಾರೀರಂ ದೇವಪೂಜಾದಿ ಸರ್ವದನ್ತು ತ್ರಿಧಾ ತಪಃ । ಪ್ರಣವಾದ್ಯಾಸ್ತತೋ ವೇದಾಃ ಪ್ರಣವೇ ಪರ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೩೭೨.

ದೇಹದ ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮುಂತಾದವು; ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮೂರು ವಿಧ. ವೇದಗಳು ಪ್ರಣವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಪ್ರಣವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ವಾಙ್‌ಮಯಃ ಪ್ರಣವಃ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಣವಮಭ್ಯಸೇತ್ । ಅಕಾರಶ್ಚ ತಥೋಕಾರೋ ಮಕಾರಶ್ಚಾರ್ದ್ಧಮಾತ್ರಯಾ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರಣವವೆಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾತಿನ ರೂಪ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. 'ಅ', 'ಉ', ಮತ್ತು 'ಮ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆ —

ತಿಸ್ರೋ ಮಾತ್ರಾಸ್ತ್ರಯೋ ವೇದಾಃ ಲೋಕಾ ಭೂರಾದಯೋ ಗುಣಾಃ । ಜಾಗ್ರತ್ ಸ್ವಪ್ನಃ ಸುಷುಪ್ತಿಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶ್ವರಾಃ ।। ೩೭೨.

ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಮೂರು ವೇದಗಳು, ಭೂ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳು, ಗುಣಗಳು; ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ; ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ —

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಶ್ರೀರ್ವಾಸುದೇವಃ ಸರ್ವಮೋಙ್ಕಾರಕಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ಅಮಾತ್ರೋ ನಷ್ಟಮಾತ್ರಶ್ಚ ದ್ವೈತಸ್ಯಾಪಗಮಃ ಶಿವಃ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಶ್ರೀ, ವಾಸುದೇವ — ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಣವದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಾತ್ರೆ ಇಲ್ಲದದು, ಮಾಯವಾದ ಮಾತ್ರೆ, ದ್ವೈತದ ಅಂತ್ಯ — ಶಿವನು.

ಓಙ್ಕಾರೋ ವಿದಿತೋ ಯೇನ ಸ ಮುನಿರ್ನೇತರೋ ಮುನಿಃ । ಚತುರ್ಥೀ ಮಾತ್ರಾ ಗಾನ್ಧಾರೀ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿಲಕ್ಷ್ಯತೇ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರಣವವನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ಮುನಿ; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮುನಿಗಳಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೇ ಮಾತ್ರೆ ಗಾಂಧಾರಿ, ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ತುರೀಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಯೋತಿರ್ದೀಪೋ ಘಟೇ ಯಥಾ । ತಥಾ ಹೃತ್ಪದ್ಮನಿಲಯಂ ಧ್ಯಾಯೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಜಪೇನ್ನರಃ ।। ೩೭೨.

ಆ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗಿನ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ. ಹೃದಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಣವೋ ಧನುಃ ಶರೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ ತಲ್ಲಕ್ಷ್ಯಮುಚ್ಯತೇ । ಅಪ್ರಮತ್ತೇನ ವೇದ್ಧವ್ಯಂ ಶರವತ್ತನ್ಮಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೭೨.

ಪ್ರಣವವೇ ಧನುಸ್ಸು, ಆತ್ಮವೇ ಬಾಣ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಗುರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು; ಬಾಣದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಬೇಕು.

ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಪರಂ । ಏತದೇಕಾಕ್ಷರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ತತ್ ।। ೩೭೨.

ಈ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದು ಪರಮವಾದದ್ದು. ಈ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಾರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಛನ್ದೋಽಸ್ಯ ದೇವೀ ಗಾಯತ್ರೀ ಅನ್ತರ್ಯ್ಯಾಮೀ ಋಷಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ದೇವತಾ ಪರಮಾತ್ಮಾಸ್ಯ ನಿಯೋಗೋ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ ।। ೩೭೨.

ಇದರ ಛಂದಸ್ಸು ದೇವತೆ ಗಾಯತ್ರಿ, ಒಳಗಿರುವ ಋಷಿಯೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ದೇವತೆ ಪರಮಾತ್ಮ, ಇದರ ಉಪಯೋಗ ಭೋಗಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಆಗಿದೆ.

ಭೂರಗನ್ಯಾತ್ಮನೇ ಹೃದಯಂ ಭುವಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಾತ್ಮನೇ । ಶಿರಃ ಸ್ವಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಾತ್ಮನೇ ಚ ಶಿಖಾ ಕವಚಮುಚ್ಯತೇ ।। ೩೭೨.

ಭೂ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಹೃದಯ, ಭುವಃ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ತಲೆ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಶಿಖೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಕವಚವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಓಂಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಕವಚಂ ಸತ್ಯಾತ್ಮನೇ ತತೋಽಸ್ತ್ರಕಂ । ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಪೂಜಯೇದ್ವಿಷ್ಣುಂ ಜಪೇದ್ವೈ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಯೇ ।। ೩೭೨.

ಓಂ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಾತ್ಮನಿಗೆ ಕವಚ, ನಂತರ ಅಸ್ತ್ರ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಭೋಗಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಜುಹುಯಾಚ್ಚ ತಿಲಾಜ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ನರೇ । ಯಸ್ತು ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಜಪಮನ್ವಹಮಾಚರೇತ್ ।। ೩೭೨.

ಎಳ್ಳು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ,

ತಸ್ಯ ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಮಾಸೈಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಕಾಶತೇ । ಅಣಿಮಾದಿ ಕೋಟಿಜಪ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಾತ್ಸಾರಸ್ವತಾದಿಕಂ ।। ೩೭೨.

ಅವರಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮೊದಲಾದವರ ಸಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ವೈದಿಕಸ್ತಾನ್ತ್ರಿಕೋ ಮಿಶ್ರೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ವೈ ತ್ರಿವಿಧೋ ಮಖಃ । ತ್ರಯಾಣಾಮೀಪ್ಸಿತೇನೈಕವಿಧಿನಾ ಹರಿಮರ್ಚ್ಚಯೇತ್ ।। ೩೭೨.

ವೇದಮಾರ್ಗ, ತಂತ್ರಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಮಾರ್ಗ—ಇವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳು. ಈ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಇಷ್ಟವೋ ಅದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಣಮ್ಯ ದಣ್ಡವದ್ಭಮೌ ನಮಸ್ಕಾರೇಣ ಯೋಽರ್ಚಯೇತ್ । ಸ ಯಾಙ್ಗತಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ನ ತಾಂ ಕ್ರತುಶತೈರಪಿ ।। ೩೭೨.

ಯಾರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೂರಾರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗದು.

ಯಸ್ಯ ದೇವೇ ಪರಾ ಭಕ್ತಿರ್ಯಥಾ ದೇವೇ ತಥಾ ಗುರೌ । ತಸ್ಯೈತೇ ಕಥಿತಾ ಹ್ಯರ್ಥಾಃ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭೨.

ಯಾರಿಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಇದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅರ್ಥಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಮಹಾತ್ಮನೇ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಆಸನಂ ಕಮಲಾದ್ಯುಕ್ತಂ ತದ್‌ಬದ್‌ಧ್ವಾ ಚಿನ್ತಯೇತ್ಪರಂ । ಶುಚೌ ದೇಶೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪ್ಯ ಸ್ಥಿರಮಾಸನಾಮಾತ್ಮನಃ ।। ೩೭೩.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಕಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆಸನವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ನಾತ್ಯುಚ್ಛ್ರಿತಂ ನಾತಿನೀಚಂ ಚೇಲಾಜಿನಕುಶೋತ್ತರಂ । ತತ್ರೈಕಾಗ್ರಂ ಮನಃ ಕೃತ್ವಾ ಯತಚಿತ್ತೇನ್ದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ ।। ೩೭೩.

ಆ ಆಸನವು ತುಂಬ ಎತ್ತಾಗಿರಬಾರದು, ತುಂಬ ಕಡಿಮೆಯೂ ಇರಬಾರದು; ಬಟ್ಟೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಶದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಉಪವಿಶ್ಯಾಸನೇ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ । ಸಮಕಾಯಶಿರಗ್ರೀವಂ ಧಾರಯನ್ನಚಲಂ ಸ್ಥಿರಃ ।। ೩೭೩.

ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇಹ, ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಾಸಿಕಾಗ್ರಂ ಸ್ವನ್ದಿಶಶ್ಚಾನವಲೋಕಯನ್ । ಪಾರ್ಷ್ಣಿಭ್ಯಾಂ ವೃಷಣೌ ರಕ್ಷಂಸ್ತಥಾ ಪ್ರಜನನಂ ಪುನಃ ।। ೩೭೩.

ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ನೋಡದೆ, ಪಾದಗಂಟಿಗಳಿಂದ ವೃಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಜನನಾಂಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಉರುಭ್ಯಾಮುಪರಿಸ್ಥಾಪ್ಯ ಬಾಹೂ ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ದಕ್ಷಿಣಂ ಕರಪೃಷ್ಠಞ್ಚ ನ್ಯಸೇದ್ವಾಮತಲೋಪರಿ ।। ೩೭೩.

ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ತುಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಬಲಗೈಯ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಎಡಗೈಯ ಮೆಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಬೇಕು.