ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿಂಶಾಧಿಕೇ ದ್ವೇ ಶತೇ ತು ಅನ್ತರಾಧೌ ತು ಸಪ್ತತಿಃ । ಊರ್ಧ್ವಗಾಃ ಷಟ್ ಶತಾನ್ಯೇವ ಶಾಖಾಸ್ತು ಕಥಿತಾನಿ ತು

ಎರಡು ನೂರು ಮೂವತ್ತೆರಡು ಒಟ್ಟು, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತು; ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ನೂರು, ಅಂಗಗಳು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಞ್ಚ ಪೇಶೀಶತಾನ್ಯೇವ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥೋರ್ಧ್ವಗಾಃ । ಚತುಃ ಶತಂ ತು ಶಾಖಾಸು ಅನ್ತರಾಧೌ ಚ ಷಷ್ಠಿಕಾ

ಐದು ನೂರು ಮಾಂಸಕಡ್ಡಿಗಳು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಲವತ್ತು; ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತು ಇವೆ.

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚೈಕಾಧಿಕಾ ವೈ ಸ್ಯಾದ್ವಿಂಶತಿಶ್ಚತುರುತ್ತರಾ । ಸ್ತನಯೋರ್ದಶ ಯೋನೌ ಚ ತ್ರಯೋದಶ ತಥಾಽಽಶಯೇ

ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು, ಒಟ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು; ಹತ್ತು ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ, ಹದಿಮೂರು ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇವೆ.

ಗರ್ಭಸ್ಯ ಚ ಚತಸ್ರಃ ಸ್ಯುಃ ಶಿರಾಣಾಂ ಚ ಶರೀರಿಣಾಮ್ । ತ್ರಿಂಶಚ್ಛತಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಥಾಽನ್ಯಾನಿ ನವೈವ ತು

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ನಾಳಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ನಾಳಿಗಳು ಇವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವೆ.

ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಸಂ ದೇಹೇ ವಹನ್ತಿ ತಾಃ । ಕೇದಾರ ಇವ ಕುಲ್ಯಾಶ್ಚ ಕ್ಲೇದಲೇಪಾದಿಕಂ ಚ ಯತ್

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ನಾಳಿಗಳು ದೇಹದ ರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವ ಕಾಲುವೆಗಳಂತೆ, ಅವು ಒದ್ದೆ, ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಸಪ್ತತಿಸ್ತಥಾ 'ಕೋಟ್ಯೋ ವ್ಯೋಮ್ನಾಮಿಹ ಮಹಾಮುನೇ । ಮಜ್ಜಾಯಾ ಮೇದಸಶ್ಚೈವ ವಸಾಯಾಶ್ಚ ತಥಾ ದ್ವಿಜ

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜೆ, ಮೇದು, ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಕೋಟಿ ನಾಳಿಗಳು ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಚೈವ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಶಕೃತಸ್ತಥಾ । ರಕ್ತಸ್ಯ ಸರಸಸ್ಯಾತ್ರ ಕ್ರಮಶೋಽಞ್ಜಲಯೋ ಮತಾಃ

ಮೂತ್ರ, ಪಿತ್ತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಮಲ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ರಸಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಂಜಲಿಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅರ್ಧಾರ್ಧಾಭ್ಯಧಿಕಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪೂರ್ವಪೂರ್ವಾಞ್ಜಲೇರ್ಮತಾಃ । ಅರ್ಧಾಞ್ಜಲಿಶ್ಚ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ತದರ್ಥಂ ಚ ತಥೌಜಸಃ

ಪ್ರತಿ ಹಿಂದಿನ ದ್ರವವು ಮುಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಧ ಅಂಜಲಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಜಸಸ್ತು ತಥಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚತಸ್ರಃ ಕಥಿತಾ ಬುಧೈಃ । ಶರೀರಂ ಮಲದೋಷಾದಿಪಿಣ್ಡಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾಽಽತ್ಮನಿ ತ್ಯಜೇತ್

ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರಜೋನಾಳಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಹವನ್ನು ಮಲ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬಿಡಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಉಕ್ತಾನಿ ಯಮಮಾರ್ಗಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯೇಽಥ ಮರಣೇ ನೃಣಾಂ । ಊಷ್ಮಾ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕಾಯೇ ತೀವ್ರವಾಯುಸಮೀರಿತಃ ।। ೩೭೧.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಮನುಷ್ಯರ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಮನುಡುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣವು ತೀವ್ರವಾದ ವಾಯುವಿಂದ ಕೆರಳಿದಾಗ—

ಶರೀರಮುಪರುಧ್ಯಾಽಥ ಕೃತ್‌ಸ್ನಾನ್ದೋಷಾನ್ರುಣದ್ಧಿ ವೈ । ಛಿನತ್ತಿ ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನಾನಿ ಪುನರ್ಮರ್ಮಾಣಿ ಚೈವ ಹಿ ।। ೩೭೧.

ಅದು ದೇಹವನ್ನು ತಡೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಮಲನಾಳಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವದ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಶೈತ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ವಾಯುಶ್ಛಿದ್ರಮನ್ವಿಷ್ಯತೇ ತತಃ । ದ್ವೇ ನೇತ್ರೇ ದ್ವೌ ತಥಾ ಕರ್ಣೌ ದ್ವೌ ತು ನಾಸಾಪುಟೌ ತಥಾ ।। ೩೭೧.

ಚಳಿಯಿಂದ ವಾಯು ಕೆರಳಿಕೊಂಡು, ಹೊರಹೋಗಲು ದಾರಿ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾಗಿ ಎರಡು ಕಣ್ಣು, ಎರಡು ಕಿವಿ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳು—

ಊದ್‌ಧ್ವನ್ತು ಸಪ್ತ ಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ಅಷ್ಟಮಂ ವದನಂ ತಥಾ । ಏತೈಃ ಪ್ರಾಣೋ ವಿನಿರ್ಯಾತಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಶುಭಕರ್ಮಣಂ ।। ೩೭೧.

ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ರಂಧ್ರಗಳಿವೆ, ಎಂಟನೆಯದು ಬಾಯಿ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಅಧಃ ಪಾಯುರುಪಸ್ಥಞ್ಚ ಅನೇನಾಶುಭಕಾರಿಣಾಂ । ಮೂರ್ದ್ಧಾನಂ ಯೋಗಿನೋ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಜೀವೋ ಯಾತ್ಯಥ ಚೇಚ್ಛಯಾ ।। ೩೭೧.

ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುದ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ—ಇವುಗಳಿಂದ ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವರ ಪ್ರಾಣ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ; ಯೋಗಿಗಳು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭೇದಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಜೀವವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ತಕಾಲೇ ತು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪ್ರಾಣೇಽಪಾನಮುಪಸ್ಥಿತೇ । ತಮಸಾ ಸಂವೃತೇ ಜ್ಞಾನೇ ಸಂವೃತೇಷು ಚ ಮರ್ಮ್ಮಸು ।। ೩೭೧.

ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಪಾನವಾಯು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವಾಗ, ಜ್ಞಾನವು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವಬಿಂದುಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ—

ಸ ಜೀವೋ ನಾಭ್ಯಧಿಷ್ಠಾನಶ್ಚಾಲ್ಯತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಾ । ಬಾಧ್ಯಮಾಣಶ್ಚಾನಯತೇ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಾಃ ಪ್ರಾಣವೃತ್ತಿಕಾಃ ।। ೩೭೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀವನು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದೆ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ; ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಎಂಟು ಪ್ರಾಣವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಚ್ಯವನ್ತಂ ಜಾಯಮಾನಂ ವಾ ಪ್ರವಿಶನ್ತಞ್ಚ ಯೋನಿಷು । ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತಿ ಚ ತಂ ಸಿದ್ಧಾ ದೇವಾ ದಿವ್ಯೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ ।। ೩೭೧.

ಆ ಜೀವನು ಬೀಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹುಟ್ಟುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಗೃಹ್ಣಾತಿ ತತ್ಕ್ಷಣಾದ್ ಯೋಗೇ ಶರೀರಞ್ಚಾತಿವಾಹಿಕಮ್ । ಆಕಾಶವಾಯುತೇಜಾಂಸಿ ವಿಗ್ರಹಾದೂದ್‌ರ್ಧ್ವಗಾಮಿನಃ ।। ೩೭೧.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ, ಆ ಜೀವನು ಆಕಾಶ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸ್ಥೂಲದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಜಲಂ ಮಹೀ ಚ ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪನ್ನಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಆತಿವಾಹಿಕದೇಹನ್ತು ಯಮದೂತಾ ನಯನ್ತಿ ತಂ ।। ೩೭೧.

ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಐಕ್ಯವಾಗಿದಾಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸತ್ತವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಯಮದೂತರು ಆತನನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಯಾಮ್ಯಂ ಮಾರ್ಗಂ ಮಹಾಘೋರಂ ಷಡ಼ಶೀತಿಸಹಸ್ರಕಮ್ । ಅನ್ನೋದಕಂ ನೀಯಮಾನೋ ಬಾನ್ಧವೈರ್ದತ್ತಮಶ್ನುತೇ ।। ೩೭೧.

ಅವನು ಯಮನುಡುವ ಭಯಾನಕವಾದ, ಎಣ್ನೂರಾರು ಆರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನೆ ಉದ್ದದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು ನೀಡಿದ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯಮೋಕ್ತೇನ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತೇನ ಚೇರಿತಾನ್ । ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ನರಕಾನ್ರೌದ್ರಾನ್ಧರ್ಮೀ ಶುಭಪಥೈರ್ದಿವಮ್ ।। ೩೭೧.

ಅವನು ಯಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಯಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಭಯಾನಕ ನರಕವನ್ನು ಅಥವಾ ಧರ್ಮಪಥದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಭುಜ್ಯನ್ತೇ ಪಾಪಿಭಿರ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ನರಕಾಂಸ್ತಾಶ್ಚ ಯಾತನಾಃ । ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿರೇವಾಧಃ ಕ್ಷಿತೇರ್ನರಕಕೋಟಯಃ ।। ೩೭೧.

ಪಾಪಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುವ ನರಕಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾತನೆಗಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕೋಟಿ ನರಕಗಳು ಇವೆ.

ಸಪ್ತಮಸ್ಯ ತಲಸ್ಯಾನ್ತೇ ಘೋರೇ ತಮಸಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ । ಘೋರಾಖ್ಯಾ ಪ್ರಥಮಾ ಕೋಟಿಃ ಸುಘೋರಾ ತದಧಃ ಸ್ಥಿತಾ ।। ೩೭೧.

ಏಳನೇ ಪದರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕವಾದ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಕೋಟಿ 'ಘೋರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅದರ ಕೆಳಗೆ 'ಸುಘೋರ' ಎಂಬುದು ಇದೆ.

ಅತಿಘೋರಾ ಮಹಾಘೋರಾ ಘೋರರೂಪಾ ಚ ಪಞ್ಚಮೀ । ಷಷ್ಠೀ ತರಲತಾರಾಖ್ಯಾ ಸಪ್ತಮೀ ಚ ಭಯಾನಕಾ ।। ೩೭೧.

'ಅತಿಘೋರ', 'ಮಹಾಘೋರ', 'ಘೋರರೂಪ' ಎಂಬ ಮೂರು ನರಕಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ; ಆರನೆಯದು 'ತರಳತಾರಾ', ಏಳನೆಯದು 'ಭಯಾನಕ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಭಯೋತ್ಕಟಾ ಕಾಲರಾತ್ರೀ ಮಹಾಚಣ್ಡಾ ಚ ಚಣ್ಡಯಾ । ಕೋಲಾಹಲಾ ಪ್ರಚಣ್ಡಾಖ್ಯಾ ಪದ್ಮಾ ನರಕನಾಯಿಕಾ ।। ೩೭೧.

'ಭಯೋತ್ಕಟ', 'ಕಾಲರಾತ್ರಿ', 'ಮಹಾಚಂಡ', 'ಚಂಡಯಾ', 'ಕೋಲಾಹಲ', 'ಪ್ರಚಂಡ', ಮತ್ತು ನರಕಗಳ ನಾಯಕಿ 'ಪದ್ಮಾ' ಎಂಬುವುಗಳೂ ಇವೆ.

ಪದ್ಮಾವತೀ ಭೀಷಣಾ ಚ ಭೀಮಾ ಚೈವ ಕರಾಲಿಕಾ । ವಿಕರಾಲಾ ಮಹಾವಜ್ರಾ ತ್ರಿಕೋಣಾ ಪಞ್ಚಕೋಣಿಕಾ ।। ೩೭೧.

'ಪದ್ಮಾವತಿ', 'ಭೀಷಣ', 'ಭೀಮ', 'ಕರಾಲಿಕಾ', 'ವಿಕರಾಲ', 'ಮಹಾವಜ್ರ', 'ತ್ರಿಕೋಣ', 'ಪಂಚಕೋಣಿಕಾ' ಎಂಬ ನರಕಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ.

ಸುದೀರ್ಖಘಾ ವರ್ತುಲಾ ಸಪ್ತಭೂಮಾ ಚೈವ ಸುಭೂಮಿಕಾ । ದೀಪ್ತಮಾಯಾಽಷ್ಟಾವಿಂಶತಯಃ ಕೋಟಯಃ ಪಾಪಿದುಃಶದಾಃ ।। ೩೭೧.

'ಸುದೀರ್ಘಘಾ', 'ವೃತ್ತಾಕಾರ', 'ಏಳು ಪದರಗಳುಳ್ಳದು', 'ಸುಭೂಮಿಕ' ಎಂಬುವುಗಳೂ ಸೇರಿ, ಮಾಯೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕೋಟಿ ಭಯಾನಕ ನರಕಗಳು ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಇವೆ.

ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಕೋಟೀನಾಂ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಚ ನಾಯಕಾಃ । ರೌರವಾದ್ಯಾಃ ಶತಞ್ಚೈಕಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶಚ್ಚತುಷ್ಟಯಂ ।। ೩೭೧.

ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಕೋಟಿ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಐದು ನಾಯಕರು ಇದ್ದಾರೆ; ರೌರವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತೂವತ್ತನಾಲ್ಕು (ನೂರ್ನಾಲ್ಕು) ಇಂತಹ ನಾಯಕರು ಇದ್ದಾರೆ.

ತಾಮಿಶ್ರಮನ್ಘತಾಮಿಶ್ರಂ ಮಹಾರೌರವರೌರವೌ । ಅಸಿಪತ್ರಂ ವನಞ್ಚೈವ ಲೋಹಭಾರಂ ತಥೈವ ಚ ।। ೩೭೧.

ತಾಮಿಶ್ರ, ಅಂಧತಾಮಿಶ್ರ, ಮಹಾರೌರವ, ರೌರವ, ಅಸಿಪತ್ರವನ, ಲೋಹಭಾರ ಎಂಬ ನರಕಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.