ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗ್ರನ್ಥಿಪರ್ಣಂ ಶುಕಂ ವರ್ಹಿ ವಲಾ ತು ತ್ರಿಪುಟಾ ತ್ರುಟಿಃ । ಶಿವಾ ತಾಮಲಕೀ ಚಾಥ ಹನುರ್ಹಟ್ಟವಿಲಾಸಿನೀ ।। ೩೬೩.

ಗ್ರಂಥಿಪರ್ಣ, ಶುಕ, ವರ್ಹಿ, ವಲಾ, ತ್ರಿಪುಟಾ, ತ್ರುಟಿ, ಶಿವಾ, ತಾಮಲಕಿ ಮತ್ತು ಹನುರ್ಹಟ್ಟವಿಲಾಸಿನಿ.

ಕುಟಂ ನಟಂ ದಶಪುರಂ ವಾನೇಯಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್ । ತಪಸ್ವಿನೀ ಜಟಾಮಾಂಸೀ ಪೃಕ್ಕಾ ದೇವೀ ಲತಾ ಲಕ್ಷೂ ।। ೩೬೩.

ಕುಟ, ನಟ, ದಶಪುರ, ವಾನೆಯ, ಪರಿಪೆಲವ, ತಪಸ್ವಿನಿ, ಜಟಾಮಾಂಸಿ, ಪೃಕ್ಕಾ, ದೇವಿ, ಲತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷು.

ಕರ್ಚುರಕೋ ದ್ರಾವಿಡ಼ಕೋ ಗನ್ಧಮೂಲೀ ಶಠೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಸ್ಯಾದೃಕ್ಷಗನ್ಧಾ ಛಗಲಾನ್ತ್ರಾ ವೇಗೀ ವೃದ್ಧದಾರಕಃ ।। ೩೬೩.

ಕರ್ಚುರಕ, ದ್ರಾವಿರಕ, ಗಂಧಮೂಲೀ, ಶಠೀ, ಋಕ್ಷಗಂಧಾ, ಚಗಲಾಂತ್ರಾ, ವೇಗಿ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧದಾರಕ.

ತುಣ್ಡಿಕೇರೀ ರಕ್ತಫಲಾ ವಿಮ್ಬಿಕಾ ಪೀಲುಪರ್ಣ್ಯಽಪಿ । ಚಾಙ್ಗೇರೀ ಚುಕ್ರಿಕಾಮ್ಬಷ್ಠಾ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಹಿಮಾವತೀ ।। ೩೬೩.

ತುಂಡಿಕೇರಿ, ರಕ್ತಫಲಾ, ವಿಮ್ಬಿಕಾ, ಪೀಲುಪರ್ಣಿ, ಚಾಂಗೆರಿ, ಚುಕ್ರಿಕಾ, ಅಂಬಷ್ಟಾ, ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಮತ್ತು ಹಿಮಾವತೀ.

ಸಹಸ್ರವೇಧೀ ಚುಕ್ರೋಽಮ್ಲವೇತಸಃ ಶತವೇಧ್ಯಪಿ । ಜೀವನ್ತೀ ಜೀವನೀ ಜೀವಾ ಭೂಮಿನಿಮ್ಬಃ ಕಿರಾತಕಃ ।। ೩೬೩.

ಸಹಸ್ರವೇಧೀ, ಚುಕ್ರ, ಅಮ್ಲವೇಟಸ, ಶತವೇಧೀ, ಜೀವಂತಿ, ಜೀವನಿ, ಜೀವಾ, ಭೂಮಿನಿಂಬ ಮತ್ತು ಕಿರಾತಕ.

ಕೂರ್ಚಶೀರ್ಷೋ ಮಧುಕರಶ್ಚನ್ದ್ರಃ ಕಪಿವೃಕಸ್ತಥಾ । ದದ್ರುಘ್ನಃ ಸ್ಯಾದೇಡ಼ಗಜೋ ವರ್ಷಾಭೂಃ ಶೋಥಹಾರಿಣೀ ।। ೩೬೩.

ಕೂರ್ಚಶೀರ್ಷ, ಮಧುಕರ, ಚಂದ್ರ, ಕಪಿವೃಕ, ದದ್ರುಘ್ನ, ಅಡೇರಗಜ, ವರ್ಷಾಭೂ ಮತ್ತು ಶೋಥಹಾರಿಣಿ.

ವಾರಾಹೀ ವದರಾ ಗೃಷ್ಟಿಃ ಕಾಕಮಾಚೀ ತು ವಾಯಸೀ । ಶತಪುಷ್ಪಾ ಸಿಚಚ್ಛತ್ರಾಽತಿಚ್ಛತ್ರಾ ಮಧುರಾ ಮಿಸಿಃ ।। ೩೬೩.

ವಾರಾಹೀ, ವದರಾ, ಗೃಷ್ಠಿ, ಕಾಕಮಾಚಿ, ವಾಯಸಿ, ಶತಪುಷ್ಪಾ, ಸಿಚಚತ್ರಾ, ಅತಿಚತ್ರಾ, ಮಧುರಾ ಮತ್ತು ಮಿಶಿ.

ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪೀ ಕಾರವೀ ಚ ಸರಣಾ ತು ಪ್ರಸಾರಣೀ । ಕಟಮ್ಭರೀ ಭದ್ರವಲಾ ಕರ್ವ್ವೂರಶ್ಚ ಶಟೀ ಹ್ಯಥ ।। ೩೬೩.

ಅವಾಕ್ಪುಷ್ಪಿ, ಕಾರವಿ, ಸರಣಾ, ಪ್ರಸಾರಣಿ, ಕಟ್ಟಂಭರಿ, ಭದ್ರವಲಾ, ಕರ್ವೂರ, ಹಾಗೂ ಶಟಿ ಎಂಬುವುಗಳು.

ಪಟೋಲಃ ಕುಲಕಸ್ತಿಕ್ತಃ ಕಾರವೇಲ್ಲಃ ಕಟಿಲ್ಲಕಃ । ಕುಷ್ಮಾಣ್ಡಕಸ್ತು ಕರ್ಕಾರುರಿರ್ವಾರುಃ ಕರ್ಕಟೀ ಸ್ತ್ರಿಯೌ ।। ೩೬೩.

ಪಟ್ಟೋಳ, ಕುಲಕ, ತಿಕ್ತ, ಕಾರವೇಳ, ಕಟ್ಟಿಲ್ಲಕ, ಕುಷ್ಮಾಂಡ, ಕರ್ಕಾರು, ವಾರು ಮತ್ತು ಕರ್ಕಟಿ—all femininine.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಃ ಕಟುತುಮ್ಬೀ ಸ್ಯಾದ್ವಿಶಾಲಾ ತ್ವಿನ್ದ್ರಾವರುಣೀ । ಅರ್ಶೋಘ್ನಃ ಶೂರಣಃ ಕನ್ದೋ ಮುಸ್ತಕಃ ಕುರುವಿನ್ದಕಃ ।। ೩೬೩.

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಕಟ್ಟುತುಂಬಿ, ವಿಶಾಲಾ, ಇಂದ್ರಾವರುಣಿ, ಅರ್ಶೋಘ್ನ, ಶೂರಣ, ಕಂದ, ಮುಸ್ತಕ, ಹಾಗೂ ಕುರುವಿಂದಕ.

ವಂಶೇ ತ್ವಕ್ಸಾರಕರ್ಮ್ಮಾರವೇಣುಮಸ್ಕರತೇಜನಾಃ । ಛತ್ರಾತಿಚ್ಛತ್ರಪಾಲಘ್ನೀ ಮಾಲಾತೃಣಕಭೂಸ್ತೃಣೇ ।। ೩೬೩.

ಬಾಂಬೂನಲ್ಲಿ: ತ್ವಕ್ಸಾರ, ಕರ್ಮಾರ, ವೇಣು, ಮಸ್ಕರ, ತೇಜನಾ; ಚತ್ರಾ, ಅತಿಚತ್ರ, ಪಾಲಘ್ನಿ, ಮಾಲಾತೃಣ ಮತ್ತು ಭೂಸ್ತೃಣ.

ತೃಣರಾಜಾಹ್ವಯಸ್ತಾಲೋ ಘೋಣ್ಟಾ ಕ್ರಮುಕಪುಗಕೌ । ಶಾರ್ದೂಲದ್ವೀಪಿನೌ ವ್ಯಾಘ್ನೇ ಹರ್ಯ್ಯಕ್ಷಃ ಕೇಶರೀ ಹರಿಃ ।। ೩೬೩.

ತೃಣರಾಜ, ತಾಳ, ಘಂಟಾ, ಕ್ರಮುಕ, ಪುಗ, ಶಾರ್ದೂಲ, ದ್ವೀಪಿನ್, ವ್ಯಾಘ್ರ, ಹರ್ಯಕ್ಷ, ಕೇಶರಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯು.

ಕೋಲಃ ಪೋತ್ರೀ ವರಾಹಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕೋಕ ಈಹಾಮೃಗೋ ವೃಕಃ । ಲೂತೋರ್ಣನಾಭೌ ತು ಸಮೌ ತನ್ತುವಾಯಶ್ಚ ಮರ್ಕಟೇ ।। ೩೬೩.

ಕೋಲ, ಪೊತ್ರಿ, ವರಾಹ, ಕೋಕ, ಇಹಾಮೃಗ, ವೃಕ, ಲೂತ, ಉರ್ಣನಾಭ, ತಂತುವಾಯ ಮತ್ತು ಮರ್ಕಟ.

ವೃಶ್ಚಿಕಃ ಶೂಕಕೀಟಃ ಸ್ಯಾತ್ಸಾರಙ್ಗಸ್ತೋಕಕೌ ಸಮೌ । ಕೃಕವಾಕುಸ್ತಾಮ್ರಚೂಡ಼ಃ ಪಿಕಃ ಕೋಕಿಲ ಇತ್ಯಪಿ ।। ೩೬೩.

ವೃಶ್ಚಿಕ, ಶೂಕಕೀಟ, ಸಾರಂಗ, ತೋಕಕ, ಕೃಕವಾಕು, ತಾಮ್ರಚೂಡ, ಪಿಕ ಮತ್ತು ಕೋಕಿಲ.

ಕಾಕೇ ತು ಕರಟಾರಿಷ್ಟೌ ವಕಃ ಕಹ್ವ ಉದಾಹೃತಃ । ಕೋಕಶ್ಚಕ್ರಶ್ಚಕ್ರವಾಕೋ ಕಾದಮ್ಬಃ ಕಲಹಂಸಕಃ ।। ೩೬೩.

ಕಾಕ, ಕರಟ, ಅರಿಷ್ಟ, ವಕ, ಕಹ್ವ, ಕೋಕ, ಚಕ್ರ, ಚಕ್ರವಾಕ, ಕಾದಂಬ ಮತ್ತು ಕಲಹಂಸಕ.

ಪತಙ್ಗಿಕಾ ಪುತ್ತಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್ಸರಘಾ ಮಧುಮಕ್ಷಇಕಾ । ದ್ವಿರೇಫಪುಷ್ಪಲಿಡ್‌ಭೃಙ್ಗಷಟ್ಪದಭ್ರಮರಾಽಲಯಃ ।। ೩೬೩.

ಪತಂಗಿಕಾ, ಪುಟ್ಟಿಕಾ, ಸರಘಾ, ಮಧುಮಕ್ಷಿಕಾ, ದ್ವಿರೇಫ, ಪುಷ್ಪಳಿಡು, ಭೃಂಗ, ಷಟ್ಪದ, ಭ್ರಮರ ಮತ್ತು ಆಲಯ.

ಕೇಕೀ ಶಿಖ್ಯಸ್ಯ ವಾಕ್ಕೇಕಾ ಶಕುನ್ತಿಶಕುನಿದ್ವಿಜಾಃ । ಸ್ತ್ರೀ ಪಕ್ಷತಿಃ ಪಕ್ಷಮೂಲಞ್ಚಞ್ಚೂಸ್ತೋಟಿರುಭೇ ಸ್ತ್ರಿಯೌ ।। ೩೬೩.

ಶಿಖಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಕೇಕಿ; ವಾಕ್ಕೇಕಾ, ಶಕುಂತಿ, ಶಕುನಿದ್ವಿಜ, ಸ್ತ್ರೀ, ಪಕ್ಷತಿ, ಪಕ್ಷಮೂಲ, ಚಂಚು ಮತ್ತು ತೋಟಿ—all feminine.

ಗತಿರುಡಡೀನಸಣ್ಡೀನೌ ಕುಲಾಯೋ ನೀಡ಼ಮಸ್ತ್ರಿಯಾಂ । ಪೇಶೀ ಕೋಷೋ ದ್ವಿಹೀನೇಽಣ್ಡಂ ಪೃಥುಕಃ ಶಾವಕಃ ಶಿಶು ।। ೩೬೩.

ಗತಿ, ರುಡಡಿ, ನಸಂಡಿ—all feminine; ಕುಲಾಯ ನಪುಂಸಕ; ಪೇಶಿ, ಕೋಷ, ದ್ವಿಹೀನ, ಅಂಡ, ಪೃಥುಕ, ಶಾವಕ ಮತ್ತು ಶಿಶು.

ಪೋತಃ ಪಾಕೋಽರ್ಭಕೋ ಡಿಮ್ಭಃ ಸನ್ದೋಹವ್ಯೂಹಕೋ ಗಣಃ । ಸ್ತೋಮೌವನಿಕರವ್ರಾತಾ ನಿಕುರಮ್ಬಂ ಕದಮ್ಬಕಂ ೩೬೩.

ಪೋಟ, ಪಾಕ, ಅರ್ಭಕ, ಡಿಂಭ, ಸಂದೋಹ, ವ್ಯೂಹಕ, ಗಣ, ಸ್ತೋಮ, ವನಿಕರ, ವ್ರಾತ, ನಿಕುರಂಬ ಮತ್ತು ಕದಂಬಕ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ನೃಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರವಿಟ್ಶೂದ್ರವರ್ಗಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇಷಽಯ ನಾಮತಃ । ನರಃ ಪಞ್ಚಜನಾ ಮರ್ತ್ತ್ಯಾ ಯದ್‌ಯೋಷಾಽವಲಾ ವಧೂಃ ।। ೩೬೪.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಪುರುಷ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರ ವರ್ಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ನರ, ಐದು ಜನಾಂಗಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಹೆಣ್ಣು, ಯುವತಿ ಮತ್ತು ವಧು.

ಕಾನ್ತಾರ್ಥಿನೀ ತು ಯಾ ಯಾತಿ ಸಙ್ಕೇತಂ ಸಾಽಭಿಸಾರಿಕಾ । ಕುಲಟಾ ಪುಂಶ್ಚಲ್ಯಸತೀ ನಗ್ನಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀ ಚ ಕೋಟವೀ ।। ೩೬೪.

ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗುವವಳನ್ನು ಅಭಿಸಾರಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಕುಲಟೆ, ಪುಂಶ್ಚಲಿ, ಅಸತಿ, ನಗ್ನಿಕೆ, ಮತ್ತು ಕೋಟವಿ—all feminine.

ಕಾತ್ಯಾಯನ್ಯರ್ದ್ಧವೃದ್ಧಾ ಯಾ ಸೈರಿನ್ಧ್ರೀ ಪರವೇಶ್ಮಗಾ । ಅಸಿಕ್ನೀ ಸ್ಯಾದವೃದ್ಧಾ ಯಾ ಮಲಿನೀ ತು ರಜಸ್ವಲಾ ।। ೩೬೪.

ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಎಂದರೆ ಅರ್ಧ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣು; ಸೈರಂಧ್ರಿ ಎಂದರೆ ಪರರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವವಳು; ಅಸಿಕ್ನಿ ಎಂದರೆ ಯುವತಿ; ಮಲಿನಿ ಎಂದರೆ ರಜಸ್ವಲೆಯಾದವಳು.

ವಾರಸ್ತ್ರೀ ಗಣಿಕಾ ವೇಶ್ಯಾ ಭ್ರಾತೃಜಾಯಾಸ್ತು ಯಾತರಃ । ನನಾನ್ದಾ ತು ಸ್ವಸಾ ಪತ್ಯುಃ ಸಪಿಣ್ಡಾಸ್ತು ಸನಾಭಯಃ ।। ೩೬೪.

ವಾರಸ್ತ್ರೀ, ಗಣಿಕೆ, ವೇಶ್ಯಾ, ಭ್ರಾತೃಜಾಯ—all ಯಾತರ; ನನಾಂದ ಎಂದರೆ ಗಂಡನ ಸಹೋದರಿ; ಸಪಿಂಡರು ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ವಂಶದವರು; ಸನಾಭಯರು ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಗರ್ಭದವರು.

ಸಮಾನೋದರ್ಯ್ಯಸೋದರ್ಯ್ಯಸಗರ್ಭಸಹಜಾಸ್ಸಮಾಃ । ಯಗೋತ್ರಬನ್ಧವಜ್ಞಾತಿಬನ್ಧುಸ್ವಸ್ವಜನಾಃ ಸಮಾಃ ।। ೩೬೪.

ಒಂದೇ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು, ಒಂದೇ ತಾಯಿಯವರು, ಒಂದೇ ಗರ್ಭದವರು, ಸಹೋದರರು ಸಮಾನರು; ಗೋತ್ರಬಂಧು, ವಜ್ಞಾತಿ, ಬಂಧು ಮತ್ತು ಸ್ವಜನ—all samāna.

ದಮ್ಪತೀ ಜಮ್ಪತೀ ಭಾರ್ಯ್ಯಾಪತೀ ಜಾಯಾಪತೀ ಚ ತೌ । ಗರ್ಭಾಶಯೋ ಜರಾಯುಃ ಸ್ಯಾದುಲ್ವಞ್ಚ ಕಲಲೋಽಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ।। ೩೬೪.

ದಂಪತಿ, ಜಂಪತಿ, ಭಾರ್ಯಾಪತಿ, ಜಾಯಾಪತಿ ಎಂದರೆ ಗಂಡು ಹೆಂಡತಿ; ಗರ್ಭಾಶಯ, ಜರಾಯು, ಉಲ್ಬ ಮತ್ತು ಕಲಲ—all feminine.

ಗರ್ಭೋ ಭ್ರುಣ ಇಮೌ ತುಲ್ಯೌ ಕ್ಲೀವಂ ಶಣ್ಡೋ ನಪುಂಸಕಮ್ । ಸ್ಯಾದುತ್ತಾನಶ್ಯೋ ಡಿಮ್ಭೋ ಬಾಲೋ ಮಾಣವಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೩೬೪.

ಗರ್ಭ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು. ಪುರುಷತ್ವವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಕ್ಲೀವ, ಶಂಡ ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ಶಿಶುವನ್ನು ಡಿಂಬ ಎಂದು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾಲ ಅಥವಾ ಮಾಣವಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಿಚಿಣ್ಡಿಲೋ ವೃಹತ್‌ಕುಕ್ಷಿರವಭ್ರಟೋ ನತನಾಸಿಕೇ । ವಿಕಲಾಙ್ಗಸ್ತು ಪೋಗಣ್ಡ ಆರೋಗ್ಯಂ ಸ್ಯಾದನಾಮಯಮ್ ।। ೩೬೪.

ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಪಿಚಿಂಡಿಲ ಎಂದು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು ವೃಹತ್ಕುಕ್ಷಿ, ಹೊರಗೆ ಬರುವ ನಾಭಿಯವನು ಅವಭ್ರಟ, ಬಗ್ಗಿದ ಮೂಗಿನವನು ನತನಾಸಿಕ. ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದ್ದವನು ವಿಕಲಾಂಗ. ಬಾಲಕನನ್ನು ಪೋಗಂಡ ಎಂದು, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ, ರೋಗರಹಿತತೆಯನ್ನು ಅನಾಮಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಯಾದೇಡೇ ವಧಿರಃ ಕುಬ್ಜೇ ಗಡುಲಃ ಕುಕರೇ ಕುನಿಃ । ಕ್ಷಯಃ ಶೋಷಶ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಚ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸ್ತು ಪೀನಸಃ ।। ೩೬೪.

ಮೂಡಿದ ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನವನು ಎಡ, ಕೇಳಲಾಗದವನು ವಧಿರ, ಬೆನ್ನು ಬಾಗಿರುವವನು ಕುಬ್ಜ, ತುಂಟುರುಡುವವನು ಗಡುಲ, ಕಠಿಣ ಧ್ವನಿಯವನು ಕುಕರ, ಬಾಗಿದ ಕೈಯವನು ಕುನಿ. ಕ್ಷಯ ಎಂದರೆ ಶರೀರ ಕ್ಷಯ, ಶೋಷ ಎಂದರೆ ದುರ್ಬಲತೆ, ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಎಂದರೆ ಕ್ಷಯರೋಗ, ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯ ಎಂದರೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಜಲದೋಷ, ಪೀನಸ ಎಂದರೆ ಮೂಗು ಮುಚ್ಚುವುದು.