ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಪಾರಿಭದ್ರೇ ನಿಮ್ಬತರುರ್ಮನ್ದಾರಃ ಪಾರಿಜಾತಕಃ । ವಞ್ಜುಲಶ್ಚಿತ್ರಕೃಚ್ಚಾಥ ದ್ವೌ ಪೀತನಕಪೀತನೌ ।। ೩೬೩.

ಪಾರಿಭದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂಬ ಮರ, ಮಂದಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರಿಜಾತ ಮರ, ಅಲ್ಲದೆ ವಂಜುಲ, ಚಿತ್ರಕೃಚ್ಛ ಮತ್ತು ಎರಡು ಹಳದಿ ಪೀತನಕ ಮರಗಳಿವೆ.

ಆಮ್ರಾತಕೇ ಮಧೂಕೇ ತು ಗುಡಪುಷ್ಪಮಧುದ್ರುಮೌ । ಪೀಲೌ ಗುಡ಼ಫಲಃ ಸ್ರಂಸೀ ನೀದೇಯೀ ಚಾಮ್ಬುವೇತಸಃ ।। ೩೬೩.

ಆಮ್ರಾತಕ ಮತ್ತು ಮಧೂಕದಲ್ಲಿ ಗುಡಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಮಧುದ್ರುಮ ಮರಗಳು, ಪೀಲ, ಭಾರವಾದ ಹಣ್ಣಿನ ಸ್ರಂಸಿ, ನೀದೆಯಿ ಮತ್ತು ಅಂಬುವೇತಸ ಮರಗಳಿವೆ.

ಶೋಭಾಞ್ಜನೇ ಶಿಗ್ರುತೀಕ್ಷ್ಣಗನ್ಧಕಾಕ್ಷೀರಮೋಚಕಾಃ । ರಕ್ತೋಽಸೌ ಮಧುಶಿಗ್ರುಃ ಸ್ಯಾದರಿಷ್ಟಃ ಫೇಣಿಲಃ ಸಮೌ ।। ೩೬೩.

ಶೋಭಾಂಜನ, ಶಿಗ್ರು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಾಸನೆಯ ಗಂಧಕಾಕ್ಷೀರ, ಮೋಚಕ ಮರಗಳು, ಕೆಂಪು ಮಧುಶಿಗ್ರು, ಅರಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಫೇಣದಂತಹ ಸಮೌ ಮರಗಳಿವೆ.

ಗಾಲವಃ ಶಾವರೋ ಲೋಧ್ರಸ್ತಿರೀಟಸ್ತಿಲ್ವಮಾರ್ಜನೌ । ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ ಶೀತ ಉದ್ದಾಲೋ ಬಹುವಾರಕಃ ।। ೩೬೩.

ಗಾಲವ, ಶಾವರ, ಲೋಧ್ರ, ತಿರೀಟ, ತಿಲ್ವ, ಆರ್ಜನ ಮರಗಳು, ಶೇಲು, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ, ಶೀತ, ಉದ್ದಾಲ ಮತ್ತು ಬಹುವಾರಕ ಮರಗಳಿವೆ.

ವೈಕಙ್ಕತಃ ಶ್ರುವಾವೃಕ್ಷೋ ಗ್ರನ್ಥಿಲೋ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಪಿ । ತಿನ್ದುಕಃ ಸ್ಫೂರ್ಜಕಃ ಕಾಲೋ ನಾದೇಯೀ ಭೂಮಿಜಮ್ಬುಕಃ ।। ೩೬೩.

ವೈಕಂಕಟ, ಶ್ರುವಾವೃಕ್ಷ, ಗ್ರಂಥಿಲ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದ, ತಿಂದುಕ, ಸ್ಫೂರ್ಜಕ, ಕಾಲ, ನಾದೆಯಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಜಂಬುಕ ಮರಗಳಿವೆ.

ಕಾಕತಿನ್ದೌ ಪೀಲುಕಃ ಸ್ಯಾಕತ್ ಪಾಟಲಿರ್ಮೋಕ್ಷಮುಷ್ಕಕೌ । ಕ್ರಮುಕಃ ಪಟ್ಟಿಕಾಖ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕುಮ್ಭೀ ಕೈಟರ್ಯ್ಯಕಟ್ಫಲೇ ।। ೩೬೩.

ಕಾಕತಿಂದು, ಪೀಲುಕ, ಸ್ಯಾಕತ, ಪಾಟಲಿ, ಮೋಕ್ಷ, ಮುಷ್ಕಕ, ಕ್ರಮುಕ, ಪಟ್ಟಿಕ, ಕುಂಭಿ, ಕೈಟರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಫಲ ಮರಗಳಿವೆ.

ವೀರವೃಕ್ಷೋಽರುಷ್ಕರೋಽಗ್ನಿಮುಖೀ ಭಲ್ಲಾತಕೀ ತ್ರಿಷು । ಸರ್ಜಕಾಸನಜೀವಶ್ಚ ಪೀತಸಾಲೇಽಥ ಮಾಲಕೇ ।। ೩೬೩.

ವೀರವೃಕ್ಷ, ಅರುಷ್ಕರ, ಅಗ್ನಿಮುಖಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ರೂಪದ ಭಲ್ಲಾತಕಿ, ಸರ್ಜಕ, ಸನಜೀವ, ಪೀತಸಾಲ ಮತ್ತು ಮಾಲಕ ಮರಗಳಿವೆ.

ಸರ್ಜಾಶ್ವಕರ್ಣೌ ವೀರೇನ್ದ್ರೌ ಇನ್ದ್ರದ್ರುಃ ಕಕುಭೋಽರ್ಜುನಃ । ಇಙ್ಗುದೀ ತಾಪಸತರರ್ಮೋಚಾ ಶಾಲ್ಮಲಿರೇವ ಚ ।। ೩೬೩.

ಸರ್ಜ, ಅಶ್ವಕರ್ಣ, ವೀರೇಂದ್ರ, ಇಂದ್ರದ್ರು, ಕಕುಭ, ಅರ್ಜುನ, ಇಂಗುಡಿ, ತಾಪಸತರು, ಮೋಚಾ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ಚಿರವಿಲ್ವೋ ನಕ್ತಮಾಲಃ ಕರಜಶ್ಚ ಕರಞ್ಚಕೇ । ಪ್ರಕೀರ್ಯ್ಯಃ ಪೂತಿಕರಜೋ ಮರ್ಕಟ್ಯಙ್ಗರವಲ್ಲರೀ ।। ೩೬೩.

ಚಿರವಿಲ್ವ, ನಕ್ತಮಾಲ, ಕರಜ ಮತ್ತು ಕರಂಜಕ ಮರಗಳು, ಪ್ರಕೀರ್ಯ, ಪೂತಿಕರಜ ಮತ್ತು ಕೋತಿಯ ಕೈಯಂತಿರುವ ವಲ್ಲರಿ ಮರಗಳಿವೆ.

ರೋಹೀ ರೋಹಿತಕಃ ಪ್ಲೀಹಶತ್ರುರ್ದಾಡ಼ಿಮಪುಷ್ಪಕಃ । ಗಾಯತ್ರೀ ಬಾಲತನಯಃ ಖದಿರೋ ದನ್ತಧಾವನಃ ।। ೩೬೩.

ರೋಹಿ, ರೋಹಿತಕ, ಪ್ಲಿಹಶತ್ರು, ದಾರಿಮಪುಷ್ಪಕ, ಗಾಯತ್ರಿ, ಬಾಲತನಯ, ಖದಿರ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ತೊಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಮರಗಳಿವೆ.

ಅರಿಮೇದೋ ವಿಟ್‌ಖದಿರೇ ಕದರಃ ಖದಿರೇ ಸಿತೇ । ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೋ ವರ್ದ್ಧಮಾನಸ್ಚಞ್ಚುರ್ಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಕಃ ।। ೩೬೩.

ಅರಿಮೇದ, ವಿಟ್ಖದಿರ, ಕಡರ, ಬಿಳಿ ಖದಿರ, ಪಂಚಾಂಗುಲ, ವರ್ಧಮಾನ, ಚಂಚು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವಹಸ್ತಕ ಮರಗಳಿವೆ.

ಪಿಣ್ಡೀತಕೋ ಮರುವಕಃ ಪೀತದಾರು ಚ ದಾರು ಚ । ದೇವಾದಾರುಃ ಪೂತಿಕಾಷ್ಠಂ ಶ್ಯಾಮಾ ತು ಮಹೀಲಾಹ್ವಯಾ ।। ೩೬೩.

ಪಿಂಡೀತಕ, ಮರುವಕ, ಪೀತದಾರು, ದಾರು, ದೇವದಾರು, ಪೂತಿಕಾಷ್ಠ, ಮಹೀಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಶ್ಯಾಮಾ ಇವೆ.

ಲತಾ ಗೋವನ್ದನೀ ಗುನ್ದಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ ಫಲಿನೀ ಫಲೀ । ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣಪತ್ರೋರ್ಣನಟಕಟ್ವಙ್ಗಟುಣ್ಟುಕಾಃ ।। ೩೬೩.

ಲತಾ, ಗೋವಂದನಿ, ಗುಂಡಾ, ಪ್ರಿಯಂಗು, ಫಲಿನಿ, ಫಲಿ, ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಪತ್ರ, ಉರ್ಣನಟ, ಕಟ್ವಂಗ ಮತ್ತು ತುಂಟುಕಾ ಇವೆ.

ಶ್ಯೋನಾಕಶುಕನಾಸರ್ಕ್ಷದೀರ್ಘವೃನ್ತಕುಟನ್ನಟಾಃ । ಪೀತದ್ರುಃ ಸರಲಶ್ಚಾಥ ನಿಚುಲೋಽಮ್ಬುಜ ಇಜ್ಜಲಃ ।। ೩೬೩.

ಶ್ಯೋಣಾಕ, ಶುಕನಾಸ, ಋಕ್ಷ, ದೀರ್ಘವೃಂತ, ಕುಟನ್ನಟಾ, ಪೀತದ್ರು, ಸರಲ, ನಿಚುಲ, ಅಂಬುಜ ಮತ್ತು ಇಜ್ಜಲ ಇವೆ.

ಕಾಕೋಡುಮ್ಬರಿಕಾ ಫಲ್ಗುರರಿಷ್ಟಃ ಪಿಚುಮರ್ದಕಃ । ಸರ್ವ್ವತೋಭದ್ರಕೋ ನಿಮ್ಬೇ ಶಿರೀಷಸ್ತು ಕಪೀತನಃ ।। ೩೬೩.

ಕಾಕೋಡುಂಬರಿಕಾ, ಫಲ್ಗು, ಅರಿಷ್ಟ, ಪಿಚುಮರ್ದ, ಸರ್ವತೋಭದ್ರಕ, ನಿಂಬೆ, ಶಿರೀಷ ಮತ್ತು ಕಪೀತನ ಇವೆ.

ವಕುಲೋ ವಞ್ಜುಲಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಾಽಗುರುಶಿಂಶಪಾಃ । ಜಯಾ ಜಯನ್ತೀ ತರ್ಕಾರೀ ಕಣಿಕಾ ಗಣಿಕಾರಿಕಾ ।। ೩೬೩.

ವಕುಲ, ವಂಜುಲ, ಪಿಚ್ಚಿಲ, ಅಗರು, ಶಿಂಶಪ, ಜಯಾ, ಜಯಂತಿ, ತರ್ಕಾರಿ, ಕಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಗಣಿಕಾರಿಕಾ ಇವೆ.

ಶ್ರೀಪರ್ಣಮಗ್ನಿಮನ್ಧಃ ಸ್ಯಾದ್ವತ್ಸಕೋ ಗಿರಿಮಲ್ಲಿಕಾ । ಕಾಲಸ್ಕನ್ಧಸ್ತಮಾಲಃ ಸ್ಯಾತ್ ತಣ್ಡುಲೀಯೋಽಲ್ಪಮಾರಿಷಃ ।। ೩೬೩.

ಶ್ರೀಪರ್ಣ, ಅಗ್ನಿಮಂಧ, ವತ್ಸಕ, ಗಿರಿಮಲ್ಲಿಕಾ, ಕಾಲಸ್ಕಂಧ, ತಮಾಲ, ತಂಡುಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಮಾರಿಷ ಇವೆ.

ಸಿನ್ಧುವಾರಸ್ತು ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ ಸೈವಾಸ್ಫೋತಾ ವನೋದ್ಭವಾ । ಗಣಿಕಾ ಯೂಥಿಕಾಽಮ್ಬಷ್ಠಾ ಸಪ್ತಲಾ ನವಮಾಲಿಕಾ ।। ೩೬೩.

ಸಿಂಧುವಾರ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ, ಸೈವಾ, ಸ್ಫೋಟ, ವನೋದ್ಭವಾ, ಗಣಿಕಾ, ಯೂಥಿಕಾ, ಅಂಬಷ್ಟಾ, ಸಪ್ತಲಾ ಮತ್ತು ನವಮಾಲಿಕಾ ಇವೆ.

ಅತಿಮುಕ್ತಃ ಪುಣ್ಡ್ರಕಃ ಸ್ಯಾತ್ಕುಮಾರೀ ತರಣಿಃ ಸಹಾ । ತತ್ರ ಶೋಣೇ ಕುರುವಕಸ್ತತ್ರ ಪೀತೇ ಕುರುಷ್ಟಕಃ ।। ೩೬೩.

ಅತಿಮುಕ್ತ, ಪುಂಡ್ರಕ, ಕುಮಾರಿ, ತರಣಿ ಮತ್ತು ಸಹಾ; ಕೆಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುವಕ, ಹಳದಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಷ್ಟಕ ಇವೆ.

ನೀಲಾ ಝಿಣ್ಟೀ ದ್ವಯೋರ್ವಾಣಾ ಭ್ಕ್ತಿಣ್ಟೀ ಸೈರೀಯಕಸ್ತಥಾ । ತಸ್ಮಿನ್ ರಕ್ತೇ ಕುರುವಕಃ ಪೀತೇ ಸಹಚರೀ ದ್ವಯೋಃ ।। ೩೬೩.

ನೀಲಾ, ಝಿಂಟಿ, ದ್ವಯೋರ್ವಾಣಾ, ಭಕ್ತಿಂಟಿ, ಸೈರೀಯಕ; ಕೆಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರುವಕ, ಹಳದಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಚರಿ ಇವೆ.

ಧುಸ್ತೂರಃ ಕಿತವೋ ಧೂರ್ತ್ತೋ ರುಚಕೋ ಮಾತುಲಙ್ಗಕೇ । ಸಮೀರಣೋ ಮರುವಕಃ ಪ್ರಸ್ಥಪುಷ್ಪಃ ಫಣಿಜ್ಭ್ಕ್ತಕಃ ।। ೩೬೩.

ಧಸ್ತೂರ, ಕಿತವ, ಧೂರ್ತ, ರುಚಕ, ಮಾತುಲಂಗಕ, ಸಮೀರಣ, ಮರುವಕ, ಪ್ರಸ್ಥಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಫಣಿಜ್ಭಕ್ತಕ ಇವೆ.

ಕುಠೇರಕಸ್ತು ಪರ್ಣಾಸೇಽಥಾಸ್ಫೋತೋ ವಸುಕಾರ್ಕಕೇ । ಶಿವಮಲ್ಲೀ ಪಾಶುಪತೋ ವೃನ್ದಾ ವೃಕ್ಷಾದನೀ ತಥಾ ।। ೩೬೩.

ಕುಠೇರಕ, ಪರ್ಣಾಸ, ಸ್ಫೋಟ, ವಸುಕಾರ್ಕಕ, ಶಿವಮಲ್ಲೀ, ಪಾಶುಪತ, ವೃಂದಾ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಾದನಿ ಇವೆ.

ಜೀವನ್ತಿಕಾ ವೃಕ್ಷರುಹಾ ಗುಡೂಚೀ ತನ್ತ್ರಿಕಾಽಮೃತಾ । ಸೋಮವಲ್ಲೀ ಮಧುಪರ್ಣೀ ಮೂರ್ವಾ ತು ಮೋರಟೀ ತಥಾ ।। ೩೬೩.

ಜೀವಂತಿಕಾ, ವೃಕ್ಷರುಹಾ, ಗುಡುಚಿ, ತಂತ್ರಿಕಾ, ಅಮೃತಾ, ಸೋಮವಲ್ಲೀ, ಮಧುಪರ್ಣೀ, ಮೂರ್ವಾ ಮತ್ತು ಮೋರಟಿ ಇವೆ.

ಮಧೂಲಿಕಾ ಮಧುಶ್ರೇಣೀ ಗೋಕರ್ಣೀ ಪೀಲುಪರ್ಣ್ಯಪಿ । ಪಾಠಾಽಮ್ಬಷ್ಠಾ ವಿದ್ಧಕರ್ಣೀ ಪ್ರಾಚೀನಾ ವನತಿಕ್ತಿಕಾ ।। ೩೬೩.

ಮಧೂಲಿಕಾ, ಮಧುಶ್ರೇಣಿ, ಗೋಕರಣಿ, ಪೀಲುಪರ್ಣಿ, ಪಾಠಾ, ಅಂಬಷ್ಟಾ, ವಿದ್ಧಕರ್ಣಿ, ಪ್ರಾಚೀನಾ ಮತ್ತು ವನತಿಕ್ತಿಕಾ ಇವೆ.

ಕಟುಃ ಕಟುಮ್ಭರಾ ಚಾಥ ಚಕ್ರಾಙ್ಗೀ ಶಕುಲಾದನೀ । ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಪ್ರಾವೃಷಾಯೀ ಕಪಿಕಚ್ಛುಶ್ಚ ಮರ್ಕಟೀ ।। ೩೬೩.

ಕಟು, ಕಟುಂಬರಾ, ಚಕ್ರಾಂಗೀ, ಶಕುಲಾದನಿ, ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾ, ಪ್ರಾವೃಷಾಯಿ, ಕಪಿಕಚ್ಚು ಮತ್ತು ಮರ್ಕಟಿ ಇವೆ.

ಅಪಾಮಾರ್ಗಃ ಶೈಖರಿಕಃ ಪ್ರ್ತ್ಯಕ್ಪರ್ಣೀ ಮಯೂರಕಃ । ಫಞ್ಚಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಾರ್ಗೀ ದ್ರವನ್ತೀ ಶಮ್ಭರೀ ವೃಷಾ ।। ೩೬೩.

ಅಪಾಮಾರ್ಗ, ಶೈಖರಿಕ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪರ್ಣಿ, ಮಯೂರಕ, ಫಂಚಿಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಾರ್ಗೀ, ದ್ರವಂತಿ, ಶಂಭರಿ ಮತ್ತು ವೃಷಾ ಇವೆ.

ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ ಭಣ್ಡೀರೀ ಸಮಙ್ಗಾ ಕಾಲಮೇಷಿಕಾ । ರೋದನೀ ಕಚ್ಛುರಾಽನನ್ತಾ ಸಮುದ್ರಾನ್ತಾ ದುರಾಲಭಾ ।। ೩೬೩.

ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಿ, ಭಂಡೀರಿ, ಸಮಂಗಾ, ಕಾಲಮೇಷಿಕಾ, ರೋದನಿ, ಕಚ್ಚುರಾ, ಅನಂತಾ, ಸಮುದ್ರಾಂತಾ ಮತ್ತು ದುರಾಲಭಾ ಇವೆ.

ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ಕಲಶಿರ್ಧಾವನಿರ್ಗುಹಾ । ನಿದೀಗ್ಧಿಕಾ ಸ್ಪೃಶೀ ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಕ್ಷುದ್ರಾ ದುಸ್ಪರ್ಶ್ಯಾ ಸಹ ।। ೩೬೩.

ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣಿ, ಕಲಶಿ, ಧಾವನಿರ್ಗುಹಾ, ನಿದೀಗ್ಧಿಕಾ, ಸ್ಪೃಶಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಿ, ಕ್ಷುದ್ರಾ ಮತ್ತು ದುಸ್ಪರ್ಶ್ಯಾ ಇವೆ.

ಅವಲ್ಗುಜಃ ಸೋಮರಾಜೀ ಸುವಲ್ಲಿಃ ಸೋಮವಲ್ಲಿಕಾ । ಕಾಲಮೇಷೀ ಕೃಷ್ಣಾಫ್ಲಾ ವಾಕುಚೀ ಪೂತಿಫಲ್ಯಽಪಿ ।। ೩೬೩.

ಅವಲ್ಗುಜ, ಸೋಮರಾಜಿ, ಸುವಲ್ಲೀ, ಸೋಮವಲ್ಲಿಕಾ, ಕಾಲಮೇಷೀ, ಕೃಷ್ಣಾಫ್ಲಾ, ವಾಕುಚಿ ಮತ್ತು ಪೂತಿಫಲಿ ಇವೆ.