ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಸ್ಕನ್ದ ಉವಾಚ ನಪುಂಸಕೇ ಕಿಂ ಕೇ ಕಾನಿ ಕಿಂ ಕೇ ಕಾನಿ ತತೋ ಜಲಂ । ಸರ್ವಂ ಸರ್ವೇ ಚ ಪೂರ್ವಾದ್ಯಾಃ ಸೋಮಪಂ ಸೋಮಪಾನಿ ಚ ।। ೩೫೩.

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ಏನು, ಯಾರು, ಯಾವವು, ಏನು, ಯಾರು, ಯಾವವು, ನಂತರ ನೀರು; ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲರೂ, ಮೊದಲಿನವು, ಸೋಮಪಾನ, ಸೋಮಪಾನರು ಕೂಡ.

ಗ್ರಾಮಣಿ ಗ್ರಾಣಣಿನೀ ಚ ಗ್ರಾಮಣಿ ಗ್ರಾಮಣೀನ್ಯಪಿ । ವಾರಿ ವಾರಿಣೀ ವಾರೀಣಿ ವಾರಿಣಾಂ ವಾರಿಣೀದೃಶಂ ।। ೩೫೩.

ಗ್ರಾಮಪ್ರಧಾನ, ಗ್ರಾಮಪ್ರಧಾನಿ, ಗ್ರಾಮಪ್ರಧಾನ, ಗ್ರಾಮಪ್ರಧಾನಿಯರು ಕೂಡ, ನೀರು, ನೀರಿನಂತಹದು, ನೀರಿನಂತಹವುಗಳು, ನೀರಿನದು, ನೀರಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ.

ಶುಚಯೇ ಶುಚಿನೇ ದೇಹಿ ಮೃದುನೇ ಮೃದವೇ ತಥಾ । ತ್ರಪು ತ್ರಪುಣಿ ತ್ರಪುಣಾಞ್ಚ ಚಖಲಪೂನಿ ಖಲಪ್ವಿ ಚ ।। ೩೫೩.

ಪವಿತ್ರನಿಗೆ, ಪವಿತ್ರನಿಗೆ, ಒಯ್ಯುವವನೆ, ಮೃದುವಿಗೆ, ಮೃದುವಾದವನಿಗೆ ಕೂಡ, ತಗಡು, ತಗಡಿನಲ್ಲಿ, ತಗಡಿನದು, ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ.

ಕರ್ತ್ತ್ತ್ರಾ ಚ ಕರ್ತೃಣೇ ಕರ್ತ್ತ್ತ್ರೇ ಅತಿರ್ವ್ಯತಿರಿಣಾನ್ತಥಾ । ಅಭಿನ್ಯಭಿನಿನೀ ಚೈವ ಸುವಚಾಂಸಿ ಸುವಾಕ್ಷು ಚ ।। ೩೫೩.

ಮಾಡುವವನಿಂದ, ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಮೀರುವವನಿಂದ, ಮೀರುವವನಿಗೆ, ಅನುಕರಿಸುವವನಿಂದ, ಅನುಕರಿಸುವವಳಿಂದ ಕೂಡ, ಸದುಪದಗಳು, ಸದುಪದಗಳಲ್ಲಿ.

ಯದ್‌ಯತ್‌ತ್ವಿಮೇ ತತ್ ಕರ್ಮ್ಮಾಣಿ ಇದಞ್ಚೇಮೇ ತ್ವಿಮಾನಿ ಚ । ಈದೃಕ್ತ್ವದೋಽಮುನೀ ಅಮೂನಿ ಅಮುನಾ ಸ್ಯಾದಮೀಷು ಚ ।। ೩೫೩.

ಯಾವುದೇ ಇದುವು, ಅವು ಕಾರ್ಯಗಳು, ಇದು ಮತ್ತು ಇವು, ಇವುಗಳು ಕೂಡ; ಇದುವಂತೆ, ಅವು, ಅವುಗಳು, ಅದರಿಂದ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ.

ಅಹಮಾವಾಂ ವಯಂ ಮಾಂ ವೈ ಆವಾಮಸ್ಮಾನ್ಮಯಾ ಕೃತಂ । ಆವಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ತಥಾಸ್ಮಾಭಿರ್ಮ್ಮಹ್ಯಮಸ್ಮಭ್ಯಮೇವ ಚ ।। ೩೫೩.

ನಾನು, ನಾವು ಇಬ್ಬರು, ನಾವು, ನನ್ನನ್ನು, ನಾವಿಬ್ಬರು, ನಮ್ಮನ್ನು, ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಿದದ್ದು; ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಂದ, ನಮ್ಮಿಂದ ಕೂಡ, ನನಗಾಗಿ, ನಮಗಾಗಿ ಕೂಡ.

ಮದಾವಾಭ್ಯಾಂ ಮದಸ್ಮಚ್ಚ ಪುತ್ರೋಽಯಂ ಮಮ ಚಾವಯೋಃ । ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಚಾಸ್ಮಾಸು ತ್ವಂ ಯುವಾಂ ಯೂಯಂಮೀಜಿರೇ ।। ೩೫೩.

ನನ್ನಿಂದ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಂದ, ನಮ್ಮಿಂದ, ಈ ಮಗ ನನ್ನದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರದು; ನಮ್ಮದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮೊಳಗೆ, ನೀನು, ನೀವು ಇಬ್ಬರು, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.

ತ್ವಾಂ ಯುವಾಞ್ಚ ಯುಷ್ಮಾಂಶ್ಚ ತ್ವಯಾ ಯುಷ್ಮಾಭಿರೀರಿತಂ । ತುಭ್ಯಂ ಯುವಾಭ್ಯಾಂ ಯುಷ್ಮಭ್ಯಂ ತ್ವತ್ ಯುವಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ಯುಷ್ಮತ್ ।। ೩೫೩.

ನಿನ್ನಿಗೆ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೆ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ; ನೀನು, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರು, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದವು; ನಿನ್ನಿಂದ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಂದ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಂದ; ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗಾಗಿ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗಾಗಿ.

ತವ ಯುವಯೋರ್ಯುಷ್ಮಾಕಂ ತ್ವಯಿ ಯುಷ್ಮಾಸು ಭಾರತೀ । ಉಪಲಕ್ಷಣಮತ್ರೈವ ಅಜ್ಭ್ಕ್ತಲನ್ತಾಶ್ಚ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೩೫೩.

ನಿನ್ನದು, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರದು, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರದು; ನಿನ್ನೊಳಗೆ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರೊಳಗೆ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರೊಳಗೆ, ಭಾರತ; ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು 'ಅಜ್ಭಕ್ತಲಂತ' ಅಂತ್ಯ ರೂಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸ್ಕನ್ದ ಉವಾಚ ಕಾರಕಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಸಮನ್ವಿತಂ । ಗ್ರಾಮೋಽಸ್ತಿ ಹೇಮಹಾರ್ಕೇಹ ನೌಮಿ ವಿಷ್ಣುಂ ಶ್ರಿಯಾ ಸಹ ।। ೩೫೪.

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಈಗ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಮಹಾರ್ಕ ಎಂಬ ಊರು ಇದೆ—ನಾನು ಶ್ರೀಸಹಿತ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ಕರ್ತ್ತಾ ವಿದ್ಯಾನ್ತಂ ಕೃತಿನಃ ಸಮುಪಾಸತೇ । ಹೇತುಕರ್ತ್ತಾಲಮ್ಭಯತೇ ಹಿತಂ ವೈ ಕರ್ಮ್ಮಕರ್ತ್ತರಿ ।। ೩೫೪.

ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಕರ್ತನನ್ನು ಪಾಂಡಿತರು ಜ್ಞಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾರಣಕರ್ತನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು; ಹಿತಕರವಾದುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕರ್ಮಕರ್ತನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ಸ್ವಯಂ ಭಿದ್ಯೇತ್ ಪ್ರಾಕೃತಧೀಃ ಸ್ವಯಞ್ಚ ಛಿದ್ಯತೇ ತರುಃ । ಸರ್ತ್ತಾಽಭಿಹಿತ ಉತ್ತಮಃ ಕರ್ತ್ತಾಽನಭಿಹಿತೋಽಧಮಃ ।। ೩೫೪.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯವನು ತಾನೇ ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮರವೂ ತಾನೇ ಕಡಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಕರ್ತನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇಳದೇ ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಹೀನ.

ಕರ್ತ್ತಾಽನಭಿಹಿತೋ ಧರ್ಮ್ಮಃ ಶಿಷ್ಯೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯತೇ ಯಥಾ । ಕರ್ತ್ತಾ ಪಞ್ಚವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಕರ್ಮ್ಮ ಸಪ್ತವಿಧಂ ಶ್ರುಣು ।। ೩೫೪.

ಕರ್ತನನ್ನು ಹೇಳದೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕರ್ತನು ಐದು ವಿಧ, ಕರ್ಮವು ಏಳು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಕೇಳು.

ಈಪ್ಸಿತಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಚ ಯಥಾ ಶ್ರದ್ದಧಾತಿ ದ್ದರಿ ಯತಿಃ । ಅನೀಪ್ಸಿತಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಯಥಾ ಅಹಿಂ ಲಙ್ಘಯತೇ ಭೃಶಂ ।। ೩೫೪.

ಯೋಗಿ ಇಚ್ಛಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡುವಂತೆ, ಹಾವು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅನಿಚ್ಛಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ನೈವೇಪ್ಸಿತಂ ನಾನೀಪ್ಸಿತಂ ದುಗ್ಧಂ ಸಮ್ಭಕ್ಷಯನ್ರಜಃ । ಭಕ್ಷ್ಯೇದಪ್ಯಕಥಿತಂ ಗೋಪಾಲೋ ದೋಗ್ಧಿ ಗಾಂ ಪಯಃ ।। ೩೫೪.

ಇಚ್ಛಿತವೂ ಅಲ್ಲ, ಅನಿಚ್ಛಿತವೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತ ದಹಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ; ಹೇಳದೆ ಇದ್ದರೂ, ಗೋಪಾಲನು ಹಸುವಿನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಹಿಂಡುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ತ್ತೃ ಕರ್ಮಾಽಥ ಗಮಯೇಚ್ಛಿಷ್ಯಂ ಗ್ರಾಮಂ ಗುರುರ್ಯಥಾ । ಕರ್ಮ್ಮ ಚಾಭಿಹಿತಂ ಪೂಜಾ ಕ್ರಿಯತೇ ವೈ ಶ್ರಿಯೇ ಹರೇಃ ।। ೩೫೪.

ಕರ್ತನು ಮತ್ತು ಕರ್ಮವು ಸೇರಿ, ಗುರು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಊರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ; ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮವು ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಗೆ ಪೂಜೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕರ್ಮ್ಮಾನಭಿಹಿತಂ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಹರೇಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ತು ಸರ್ವ್ವದಂ । ಕರಣಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ತಥಾ ।। ೩೫೪.

ಹರಿಯ ಸ್ತುತಿ ಎಂಬ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡಬೇಕು; ಕರಣವು ಎರಡು ವಿಧ—ಹೊರಗಿನದು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚಕ್ಷುಷಾ ರೂಪಂ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಾಹ್ಯಂ ದಾತ್ರೇಣ ತಲ್ಲುನೇತ್ । ಸಮ್ಪ್ರದಾನಂ ತ್ರಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರೇರಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ಗಾಂ ।। ೩೫೪.

ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಹೊರಗಿನದು; ಕೈಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು; ಸಮರ್ಪಣೆಯು ಮೂರು ವಿಧ—ಪ್ರೇರಕನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಡುವವನು.

ನರೋ ದದಾತಿ ನೃಪತಯೇ ದಾಸನ್ತದನುಮನ್ತೃಕಂ । ಅನಿರಾಕರ್ತ್ತೃಕಂ ಭರ್ತ್ರೇ ದದ್ಯಾತ್ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸಜ್ಜನಃ ।। ೩೫೪.

ಮನुष्यನು ರಾಜನಿಗೆ, ದಾಸನಾಗಿ, ಅನುಮೋದಕನೊಂದಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಒಬ್ಬನು ಭರ್ತೆಗೆ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸದೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ಅಪಾದಾನಂ ದ್ವಿಧಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚಲಮಶ್ವಾತ್ತು ಧಾವತಃ । ಪತಿತಶ್ಚಾಚಲಂ ಗ್ರಾಮಾದಾಗಚ್ಛತಿ ಸ ವೈಷ್ಣವಃ ।। ೩೫೪.

ಆದಿಯು ಎರಡು ವಿಧ—ಚಲಿಸುವದು, ಓಡುತ್ತಿರುವ ಕುದುರೆಯಿಂದ; ಸ್ಥಿರವಾದದು, ಬಿದ್ದವನು ಊರಿನಿಂದ ಬರುವಂತೆ, ಇದನ್ನು ವೈಷ್ಣವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಚತುರ್ದ್ಧಾ ಚಾಧಿಕರಣಂ ವ್ಯಾಪಕನ್ದಧ್ನಿ ವೈ ಘೃತಮ್ । ತಿಲೇಷು ತೈಲಂ ದೇವಾರ್ಥಮೌಪಶ್ಲೇಷಿಕಮುಚ್ಯತೇ ।। ೩೫೪.

ಆಧಾರವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧ—ತುಪ್ಪವು ಪಾತ್ರೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ; ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು 'ಔಪಶ್ಲೇಷಿಕ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗೃಹೇ ತಿಷ್ಠೇತ್ ಕಪಿರ್ವೃಕ್ಷೇ ಸ್ಮೃತಂ ವೈಷಯಿಕಂ ಯಥಾ । ಜಲೇ ಮತ್ಸ್ಯೋ ವನೇ ಸಿಂಹಃ ಸ್ಮೃತಂ ಸಾಮೀಪ್ಯಕಂ ಯಥಾ ।। ೩೫೪.

ಮಂಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು 'ವಿಷಯಿಕ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೀನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು 'ಸಾಮೀಪ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಘೋಷೋ ವಸತಿ ಔಪಚಾರಿಕಮೀದೃಶಂ । ತೃತೀಯಾ ವಾಥ ವಾ ಷಷ್ಠೀ ಸ್ಮೃತಾಽನಭಿಹಿತೇ ತಥಾ ।। ೩೫೪.

ಗಂಗೆಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿ ಇರುವುದನ್ನು 'ಔಪಚಾರಿಕ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮೂರನೆಯದು ಅಥವಾ ಆರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವಿಷ್ಣುಃ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯತೇ ಲೋಕೈರ್ಗನ್ತವ್ಯನ್ತೇನ ತಸ್ಯ ವಾ । ಪ್ರಥಮಾಽಭಿಹಿತಕರ್ತ್ತೃ ಕರ್ಮ್ಮಣೋಃ ಪ್ರಣಮೇದ್ಧರಿಮ್ ।। ೩೫೪.

ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಲೋಕಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ, ಇಚ್ಛಿತವಾದುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ; ಕರ್ತನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಪ್ರಥಮ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು, ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ನಮಿಸಬೇಕು.

ಹೇತೌ ತೃತೀಯಾ ಚಾನ್ನೇನ ವಸೇದ್ ವೃಕ್ಷಾಯ ವೈ ಜಲಂ । ಚತುರ್ಥೀ ತಾದರ್ಥ್ಯೇಽಭಿಹಿತಾ ಪಞ್ಚಮೀ ಪರ್ಯ್ಯುಪಾಙ್ಮುಖೈಃ ।। ೩೫೪.

ಕಾರಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ: ಅನ್ನದಿಂದ; ಮರಕ್ಕಾಗಿ ನೀರು; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ, ಹೇಳಿದಾಗ; ಐದನೆಯದು ಎದುರಿಗೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಯೋಗೇ ವೃಷ್ಟಃ ಪರಿ ಗ್ರಾಮಾದ್ದೇವೋಽಯಂ ಬಲವತ್ ಪುರಾ । ಪೂರ್ವ್ವೋ ಗ್ರಾಮಾದೃತೇ ವಿಷ್ಣೋರ್ನ ಮುಕ್ತಿರಿತರೋ ಹರೇಃ ।। ೩೫೪.

ಈ ದೇವರು, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ಯೋಗದಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಗ್ರಾಮವನ್ನಲ್ಲದೆ, ಹರಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

ಪೃಥಗ್ವಿನಾದ್ಯೈಸ್ತೃತೀಯಾ ಪಞ್ಚಮೀ ಚ ತಥಾ ಭವೇತ್ । ಪೃಥಗ್ಗ್ರಾಮಾದ್ವಿಹಾರೇಣ ವಿನಾ ಶ್ರಿಶ್ಚ ಶ್ರೀಯಾ ಶ್ರಇಯಃ ।। ೩೫೪.

ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಧನದಿಂದ, ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಅಥವಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಇರದು.

ಕರ್ಮ್ಮಪ್ರವಚನೀಯಾಖ್ಯೈರ್ದ್ವಿತೀಯಾ ಯೋಗತೋ ಭವೇತ್ । ಅನ್ವರ್ಜ್ಜುನಞ್ಚ ಯೋದ್ಧಾರೋ ಹ್ಯಭಿತೋ ಗ್ರಾಮಮೀರಿತಂ ।। ೩೫೪.

ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಠಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಯೋಗದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನನ ಜೊತೆ ಯೋಧರು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸುತ್ತುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ನಮಃ ಸ್ವಾಹಾಸ್ವಧಾಸ್ವಸ್ತಿವಷಡಾದ್ಯೈಶ್ಚತುರ್ಥ್ಯಪಿ । ನಮೋ ದೇವಾಯ ತೇ ಸ್ವಸ್ತಿ ತುಮರ್ಥಾದ್ಭಾವವಾಚಿನಃ ।। ೩೫೪.

ನಮಃ, ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ, ಸ್ವಸ್ತಿ, ವಷಟ್ ಇವುಗಳಿಂದ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯೂ ಬರುತ್ತದೆ. 'ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ' ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.