ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗೌರೀ ಪುತ್ರವತೀ ನೀಶ್ಚ ವಧೂರ್ದ್ದೇವತಯಾ ಭುವಾ । ತಿಸ್ರೋ ದ್ವೇ ಕತಿ ವರ್ಷಾಭೂಃ ಸ್ವಸಾ ಮಾತಾ ವರಾ ಚ ಗೌಃ ।। ೩೫೧.

ಗೌರಿ, ಪುತ್ರವತಿ, ನಿಶಿ, ವಧೂ, ದೇವತೆ, ಭುವಾ, ಮೂರು, ಎರಡು, ಎಷ್ಟು, ವರ್ಷಾಭೂ, ಸಹೋದರಿ, ತಾಯಿ, ವರ ಮತ್ತು ಹಸು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ನೌರ್ವಾಕ್ತ್ವಕ್ತ್ವಕ್ಪ್ರಾಚ್ಯವಾಚೀತಿ ತಿರಶ್ಚೀ ಸಮುದೀಚ್ಯಪಿ । ಶರದ್ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಿದ್ಯೋಷಿತ್ ಅಗ್ನಿವಿತ್ ಸಸ್ಪದಾ ದೃಶತ್ ।। ೩೫೧.

ನೌ, ವಾಕ್ತ್ವಕ್, ಪ್ರಾಚ್ಯವಾಕ್, ತಿರಸ್ಕಿ, ಸಮುದೀಚಿ, ಶರದ್, ವಿದ್ಯುತ್, ಸರಿತ್, ಯೋಷಿತ್, ಅಗ್ನಿವಿತ್, ಸಸ್ಪದಾ, ದೃಶತ್ ಎಂಬವು.

ಯೈಷಾ ಸಾ ವೇದವಿತ್ಸಂವಿತ್ ಬಹ್ವೀ ರಾಜ್ಞೀ ತ್ವಯಾ ಮಯಾ । ಸೀಮಾ ಪಞ್ಚಾದಯೋ ರಾಜೀ ಧೂಃ ಪೂಶ್ಚೈವ ದಿಶಾ ಗಿರಾ ।। ೩೫೧.

ಯೈಷಾ, ಸಾ, ವೇದವಿತ್, ಸಂವಿತ್, ಬಹ್ವೀ, ರಾಜ್ಞೀ, ತ್ವಯಾ, ಮಯಾ, ಸೀಮಾ, ಐದು, ಮೊದಲಾದವು, ರಾಜೀ, ಧೂಃ, ಪೂಃ, ದಿಶಾ, ಗಿರಾ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಚತಸ್ರೋ ವಿದುಷೀ ಚೈವ ಕೇಯಂ ದಿಕ್ ದೃಕ್ ಚ ತಾದೃಶೋ । ಅಸೌ ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ನಾಯಕಾಶ್ಚ ನಾಯಕಾಶ್ಚ ನಪುಂಸಕೇ ।। ೩೫೧.

ನಾಲ್ಕು, ವಿದ್ಯುಷೀ, ಈಕೆ ಯಾರು, ದಿಕ್ಕು, ದೃಕ್, ತಾದೃಶ, ಅಸೌ; ಇವು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಕುಣ್ಡಂ ಸರ್ವಂ ಸೋಮಪಞ್ಚ ದಧಿ ವಾರಿ ಖಲಪ್ವಥ । ಮಧು ತ್ರಪು ಕರ್ತ್ತೃ ಭಕ್ತೃ ಅತಿವಕ್ತೃ ಪಯಃ ಪುರಃ ।। ೩೫೧.

ಕುಂಡ, ಸರ್ವ, ಸೋಮ, ಮೊಸರು, ನೀರು, ಖಲಪ್ವಥ, ಮಧು, ತ್ರಪು, ಕರ್ತೃ, ಭಕ್ತೃ, ಅತಿವಕ್ತೃ, ಹಾಲು, ಪುರ ಎಂಬವು ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಪ್ರಾಕ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ ಚ ತಿರ್ಯ್ಯಗುದಕ್ ಜಗದ್ ಜಾಗ್ರತ್ತಥಾ ಸಕೃತ್ । ಸುಸಮ್ಪಚ್ಚ ಸುದಣ್ಡೀಹ ಅಹಃ ಕಿಞ್ಚೇದಮಿತ್ಯಪಿ ।। ೩೫೧.

ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಅಡ್ಡ ದಿಕ್ಕು, ನೀರು, ಜಗತ್ತು, ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿ, ಒಮ್ಮೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದುದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದುದು, ಇಲ್ಲಿ, ಹಗಲು, ಮತ್ತು ಇದುವು — ಇವು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಷಟ್‌ಸರ್ಪಿಃ ಶ್ರೇಯಶ್ಚತ್ವಾರಿ ಅದೋಽನ್ಯೇ ಹೀದೃಶಾಃ ಪರೇ । ಏತೇಬ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಾದಯಶ್ಚ ಸ್ಯುಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ಪರಾಃ ।। ೩೫೧.

ಆರು ವಿಧದ ತುಪ್ಪಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವುಗಳು, ಇತರವುಗಳು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯವು, ಉಳಿದವು ಬೇರೆ; ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೂಪಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ನಂತರದವುಗಳು ಆಗಿವೆ.

ಧಾತುಪ್ರತ್ಯಯಹೀನಂ ಯತ್ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕನ್ತು ತತ್ । ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಸ್ವಲಿಙ್ಗಾರ್ಥವಚನೇ ಪ್ರಥಮಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೫೧.

ಧಾತು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಅದರ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಪ್ರಥಮಾ ರೂಪ ಬರುತ್ತದೆ.

ಸಮ್ಬೋಧನೇ ಚ ಪ್ರಥಮಾ ಉಕ್ತೇ ಕರ್ಮ್ಮಣಿ ಕರ್ತ್ತರಿ । ಕರ್ಮ್ಮ ಯತ್ ಕ್ರಿಯತೇ ತತ್ಸ್ಯಾತ್ ದ್ವಿತೀಯಾ ಕರ್ಮಣಿ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೩೫೧.

ಸಂಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾವದನ್ನು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅದು ಕರ್ಮ, ಅದಕ್ಕೆ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಿಯತೇ ಯೇನ ಕರಣಂ ಕರ್ತ್ತಾ ಯಶ್ಚ ಕರೋತಿ ಸಃ । ಅನುಕ್ತೇ ತಿಙ್‌ಕೃತ್ತದ್ಧಿತೈಸ್ತೃತೀಯಾ ಕರಣೇ ಭವೇತ್ ।। ೩೫೧.

ಯಾವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಅದು ಕರಣ, ಯಾರು ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಅವನು ಕರ್ತೃ; ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ, ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರಕೇ ಕರ್ತ್ತರಿ ಚ ಸಾ ಸಮ್ಪ್ರದಾನೇ ಚತುರ್ಥ್ಯಪಿ । ಯಸ್ಮೈ ದಿತ್ಸಾ ಧಾರಯತೇ ಸಮ್ಪ್ರದಾನಂ ತದೀರಿತಂ ।। ೩೫೧.

ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.

ಅಪಾದಾನಂ ಯತೋಽಪೈತಿ ಆದತ್ತೇ ಚ ಭಯಂ ಯತಃ । ಅಪಾದಾನೇ ಪಞ್ಚಮೀ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ವಸ್ವಾಮ್ಯಾದೌ ಚ ಷಷ್ಠ್ಯಪಿ ।। ೩೫೧.

ಯಾವುದರಿಂದ ಏನಾದರೂ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಭಯವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಅದು ಅಪಾದಾನ; ಅಪಾದಾನದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ವಿಭಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರನೇ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರೋ ಯೋಽಧಿಕರಣಂ ವಿಭಕ್ತಿಸ್ತತ್ರ ಸಪ್ತಮೀ । ಏಕಾರ್ಥೇ ಚೈಕವಚನಂ ದ್ವ್ಯರ್ಥೇ ದ್ವಿವಚನಂ ಭವೇತ್ ।। ೩೫೧.

ಆಧಾರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ವಿಭಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದರಿಗಾಗಿ ಏಕವಚನ, ಎರಡರಿಗಾಗಿ ದ್ವಿವಚನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹುಷು ಬಹುವಚನಂ ಸಿದ್ಧರೂಪಾಣ್ಯಥೋ ವದೇ । ವೃಕ್ಷಃ ಸೂರ್ಯ್ಯೋಽಮಬುವಾಹೋಽರ್ಕ ಹೇರವೇ ಹೇದ್ವಿಜಾತಯಃ ।। ೩೫೧.

ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಬಹುವಚನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ವೃಕ್ಷಃ, ಸೂರ್ಯಃ, ಅಂಬುವಾಹಃ, ಅರ್ಕ, ಹೇ ರವೇ, ಹೇ ದ್ವಿಜಾತಯಃ.

ವಿಪ್ರೌ ಗಜಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರೇಣ ಯಮಾಬ್ಯಾಮನಲೈಃ ಕೃತಂ । ರಾಮಾಯ ಮುನಿವರ್ಯ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಕೇಭ್ಯೋ ಧರ್ಮ್ಮಾತ್ ಹರೌ ರತಿಃ ।। ೩೫೧.

ವಿಪ್ರೌ, ಗಜಗಳಿಂದ, ಮಹೇಂದ್ರನಿಂದ, ಯಮರಿಂದ, ಅನಲರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು; ರಾಮನಿಗೆ, ಮುನಿವರ್ಯರಿಂದ, ಯಾರಿಂದ, ಧರ್ಮದಿಂದ, ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ.

ಶರಾಬ್ಯಾಂ ಪುಸ್ತಕೇಭ್ಯಶ್ಚ ಅರ್ಥಸ್ಯೇಶ್ವರಯೋರ್ಗತಿಃ । ಬಾಲಾನಾಂ ಸಜ್ಜನೇ ಪ್ರೀತಿರ್ಹಂಸಯೋಃ ಕಮಲೇಷು ಚ ।। ೩೫೧.

ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ, ಅರ್ಥವು ಈಶ್ವರರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು; ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ, ಹಂಸಗಳಿಗೆ ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ.

ಏವಂ ಕಾಮಮಹೇಶಾದ್ಯಾಃ ಶಬ್ದಾ ಜ್ಞೇಯಾಶ್ಚ ವೃಕ್ಷವತ್ । ಸರ್ವೇ ವಿಶ್ವೇ ಚ ಸರ್ವಸ್ಮೈ ಸರ್ವಸ್ಮಾತ್ಕತರೋ ಮತಃ ।। ೩೫೧.

ಈ ರೀತಿ ಕಾಮ, ಮಹೇಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಗಳನ್ನು ವೃಕ್ಷದಂತೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಎಲ್ಲರೂ, ವಿಶ್ವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಎಲ್ಲರಿಂದ, ಯಾವುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸ್ವಞ್ಚ ವಿಶ್ವಸ್ಮಿನ್ ಶೇಷಂ ರೂಪಞ್ಚ ವೃಕ್ಷವತ್ । ಏವಞ್ಚೋಭಯಕತರಕತಮಾನ್ಯತರಾದಯಃ ।। ೩೫೧.

ಎಲ್ಲರದು, ಸ್ವಂತದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ರೂಪಗಳು ವೃಕ್ಷದಂತೆ; ಇದೇ ರೀತಿ, ಇಬ್ಬರೂ, ಯಾವುದಾದರೂ, ಯಾವುದು ಬೇಕಾದರೂ, ಇಂತಹ ರೂಪಗಳು.

ಪೂರ್ವ್ವೇ ಪೂರ್ವ್ವಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವಸ್ಮೈ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾತ್ ಸುಸಮಾಗತಃ । ಪೂರ್ವ್ವೋ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಶೇಷರೂಪನ್ತು ಸರ್ವವತ್ ।। ೩೫೧.

ಹಿಂದಿನವರು, ಹಿಂದಿನವುಗಳು, ಹಿಂದಿನವರಿಗೆ, ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿರುವುದು; ಹಿಂದಿನದು, ಹಿಂದಿನ ಬುದ್ಧಿ, ಉಳಿದ ರೂಪಗಳು ಎಲ್ಲರದಂತೆ.

ಏವಂ ಪರವರಾದ್ಯಾಶ್ಚ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಕಾನ್ತರಾಃ । ಅಪರಱಶ್ಚಾಧರೋ ನೇಮಾಃ ಪ್ರಥಮಾಃ ಪ್ರಥಮೇಽರ್ಕವತ್ ।। ೩೫೧.

ಇದೇ ರೀತಿ ಪರ, ಅವರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ, ಒಳಗಿನವುಗಳು; ಅಪರ, ಅಧರ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಥಮಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಕದಂತೆ.

ಏವಂ ಚರಮಾಯತಯಾ ಅಲ್ಪಾರ್ದ್ಧಾ ನೇಮಆದಯಃ । ದ್ವಿತೀಯಸ್ಮೈ ದ್ವಿತೀಯಾಯ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಮಾತ್ ದ್ವಿತೀಯಕಾತ್ ।। ೩೫೧.

ಇದೇ ರೀತಿ ಚರಮ, ಅಲ್ಪ, ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೂ ಸಹ; ದ್ವಿತೀಯನಿಗೆ, ದ್ವಿತೀಯಕ್ಕಾಗಿ, ದ್ವಿತೀಯದಿಂದ, ದ್ವಿತೀಯದದು.

ದ್ವಿತೀಯಸ್ಮಿನ್ ದ್ವಿತೀಯೇ ಚ ತೃತೀಯಶ್ಚ ತಥಾಽರ್ಕ್ಕವತ್ । ಸೋಮಪಾಃ ಸೋಮಪೌ ಜ್ಞೇಯೌಸೋಮಪಾಃ ಸೋಮಪಾಂ ಬ್ರಜ ।। ೩೫೧.

ದ್ವಿತೀಯನಲ್ಲಿ, ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ತೃತೀಯವೂ ಅರ್ಕದಂತೆ; ಸೋಮಪಾಃ, ಸೋಮಪೌ ಎಂಬುವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಸೋಮಪಾಃ, ಸೋಮಪಾಂಗೆ ಹೋಗು.

ಕೀಲಾಲಪೌ ಸೋಮಪಶ್ಚ ಸೋಮಪಾ ಸೋಮಪೇ ದದ । ಸೋಮಪಾಭ್ಯಾಂ ಸೋಮಪಾಭ್ಯಃ ಸೋಮಪಃ ಸೋಮಪೋಃ ಕುಲಂ ।। ೩೫೧.

ಕೀಲಾಲಪೌ, ಸೋಮಪಶ್ಚ ಮತ್ತು ಸೋಮಪಾ, ಸೋಮಪೆಗೆ ಕೊಡು; ಇಬ್ಬರು ಸೋಮಪಾದಿಂದ, ಸೋಮಪಾಗೆ, ಸೋಮಪಾದದು, ಸೋಮಪೋಹ್ ಕುಟುಂಬ.

ಏವಂ ಕೀಲಾಲಪಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯು ಕವಿರಗ್ನಿಸ್ತಥಾಽರಯಃ । ಹೇಕವೇ ಕವಿಮಗ್ನೀ ತಾನ್ ಹರೀನ್ ಸಾತ್ಯಕಿನಾ ಹೃತಂ ।। ೩೫೧.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೀಲಾಲ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಕವಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳು ಇದ್ದರು. ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ಅಗ್ನಿಯೇ ಕವಿ; ಆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಾತ್ಯಕಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

ರವಿಭ್ಯಾಂ ರವಿಭಿರ್ದ್ದೇಹಿ ವಹ್ನಿಯೇ ಯಃ ಸಮಾಗತಃ । ಅಗ್ನೇರಗ್ನ್ಯೋಸ್ತಥಾಗ್ನೀನಾಂ ಕವೌ ಕವ್ಯೋಃ ಕವಿಷ್ವಽಥ ।। ೩೫೧.

ರವಿ ಮತ್ತು ರವಿಗಳಿಗೆ, ಅಗ್ನಿಯೇ, ಬಂದವನಿಗೆ ಕೊಡು. ಅಗ್ನಿಯದು, ಎರಡು ಅಗ್ನಿಗಳದು, ಅಗ್ನಿಗಳದು, ಕವಿಯದು, ಎರಡು ಕವಿಗಳದು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳದು ಕೂಡ.

ಏವಂ ಸುಸೃತಿರಭ್ರಾನ್ತಿಃ ಸುಕೀರ್ತ್ತಿಃ ಸುಧೃತಿಸ್ತಥಾ । ಸಖಾ ಸಖಾಯೌ ಸಖಾಯಃ ಹೇಸಖೇ ವ್ರಜ ಸಪ್ತತಿಂ ।। ೩೫೧.

ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸೃಷ್ಟಿ, ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ದೃಢತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತ, ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸ್ನೇಹಿತರು—ಓ ಸ್ನೇಹಿತನೇ, ಎಪ್ಪತ್ತಿಗೆ ಹೋಗು.

ಸಖಾಯಞ್ಚ ಸ ಖಾಯೌ ಚ ಸಖೀನ್ ಸಖ್ಯಾ ಗತೋ ದದ । ಸಖ್ಯೇ ಸಖ್ಯುಶ್ಚ ಸಖ್ಯಶ್ಚ ಸಖ್ಯೋಃ ಶೇಷಃ ಕವೇರಿವ ।। ೩೫೧.

ಸ್ನೇಹಿತ, ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸ್ನೇಹಿತತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕೊಡು. ಸ್ನೇಹಿತತ್ವಕ್ಕೆ, ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರದು, ಸ್ನೇಹಿತರದು, ಇಬ್ಬರದು, ಉಳಿದದು ಕವಿಯಂತೆ.

ಪತ್ಯಾ ಪತ್ಯೇ ಚ ಪತ್ಯಶ್ಚ ಪತ್ಯುಃ ಪತ್ಯೋಸ್ತಥಾಽಗ್ನಿವತ್ । ದ್ವೌ ದ್ವೌ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಿತ್ವಾದ್ಯರ್ಥೇ ದ್ವಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ ।। ೩೫೧.

ಪತಿ, ಪತಿಗೆ, ಪತಿಗಳು, ಪತಿಯದು, ಇಬ್ಬರು ಪತಿಗಳದು, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ; ಎರಡು, ಇಬ್ಬರಿಗೆ, ಇಬ್ಬರಿಂದ, ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ, ಇಬ್ಬರದು, ಇಬ್ಬರದು.

ತ್ರಯಸ್ತ್ರೀಂಶ್ಚ ತ್ರಿಭಿಸ್ತ್ರಿಭ್ಯಸ್ತ್ರಯಾಣಾಞ್ಚ ತ್ರಿಷು ಕ್ರಮಾತ್ । ಕವಿವತ್ ಕತಿಕತೀತಿ ಶೇಷಂ ವಹುವಚನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೫೧.

ಮೂರು, ಮೂವರಿಗೆ, ಮೂವರಿಂದ, ಮೂವರಿಗಾಗಿ, ಮೂವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ; ಕವಿಯಂತೆ, ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದೂ ಹಾಗೆ, ಉಳಿದವು ಬಹುವಚನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.