ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಗೃಹ್ಯೋ ಗೃಹ್ಯತೇ ನೈವ ಕ್ಷತಂ ವಿಗತಸನ್ಧಿನಾ । ಕಷ್ಟಪಾಠಾದ್ವಿಸನ್ಧಿತ್ವಂ ದುರ್ವ್ವಚಾದೌ ನ ದುರ್ಭಗಮ್ ।। ೩೪೭.

ಪಡೆಯಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದಿದ್ದಾಗ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಕಠಿಣ ಪಠಣದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಉಂಟಾದರೂ, ಕಷ್ಟವಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ದೊಡ್ಡ ದೋಷವಲ್ಲ.

ಅನುಪ್ರಾಸೇ ಪದಾವೃತ್ತಿರ್ವ್ಯಸ್ತಸಮ್ಬನ್ಧತಾ ಶುಭಾ । ನಾರ್ಥಸಂಗ್ರಹಣೇ ದೋಷೋ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮಾದ್ಯೈರ್ನ್ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ।। ೩೪೭.

ಅನುಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಪದ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸಂಬಂಧ ಶುಭಕರ; ಅರ್ಥವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ದೋಷವಲ್ಲ.

ವಿಭಕ್ತಿಸಂಜ್ಞಾಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಯತ್ರೋದ್ವೇಗೋ ನ ಧೀಮತಾಂ । ಸಂಖ್ಯಾಯಾಸ್ತತ್ರ ಭಿನ್ನತ್ವಮುಪ್ಮಾನೋಪಮೇಯಯೋಃ ।। ೩೪೭.

ವಿಭಕ್ತಿ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಹೋಲಿಕೆಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದೋಷವಲ್ಲ.

ಅನೇಕಸ್ಯ ತಥೈಕೇನ ಬಹೂನಾಂ ಬಹುಭಿಃ ಶುಭಾ । ಕವೀನಾಂ ಸಮುದಾಚಾರಃ ಸಮಯೋ ನಾಮ ಗೀಯತೇ ।। ೩೪೭.

ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬನೂ, ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಹಲವರೂ, ಹಲವರಿಗಾಗಿ ಹಲವರೂ ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕವಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ರೂಢಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯಶ್ಚ ವಿಶಿಷ್ಟಶ್ಚ ಧರ್ಮ್ಮವದ್ಭವತಿ ದ್ವಿಧಾ । ಸಿದ್ಧಸೈದ್ಧಾನ್ತಿಕಾನಾಞ್ಚ ಕವೀನಾಞ್ಚಾವಿವಾದತಃ ।। ೩೪೭.

ರೂಢಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಿಗೂ, ಸ್ಥಿರವಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರಿಗೂ, ಕವಿಗಳಿಗೂ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಃ ಪ್ರಸಿಧ್ಯತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇತ್ಯಸೌ ಸಮಯೋ ಮತಃ । ಸರ್ವ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾನ್ತಿಕಾ ಯೇನ ಸಞ್ಚರನ್ತಿ ನಿರತ್ಯಯಂ ।। ೩೪೭.

ಯಾವುದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಢಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ತತ್ವಜ್ಞರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಿಯನ್ತ ಏವ ವಾ ಯೇನ ಸಾಮಾನ್ಯಸ್ತೇನ ಸ ದ್ವಿಧಾ । ಛೇದಸಿದ್ಧಾನ್ತತೋಽನ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕೇಷಾಞ್ಚಿದ್‌ ಭ್ರಾನ್ತಿತೋ ಯಥಾ ।। ೩೪೭.

ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಢಿ. ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ತತ್ವದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ತರ್ಕಜ್ಞಾನಾಂ ಮುನೇಃ ಕಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗಿಕಾ । ಭೂತಚೈತನ್ಯತಾ ಕಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಸುಪ್ರಕಾಶತಾ ।। ೩೪೭.

ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಕೆಲವರು ಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತನವಿದೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವನೆ.

ಪ್ರಜ್ಞಾತಸ್ಥೂಲತಾಶಬಪ್ದಾನೇಕಾನ್ತತ್ವಂ ತಥಾರ್ಹತಃ । ಶೈವವೈಷ್ಣವಶಾಕ್ತೇಯಸೌರಸಿದ್ಧಾನ್ತಿನಾಂ ಮತಿಃ ।। ೩೪೭.

ಅರ್ಹತ್‌ಗಳು ಸ್ಥೂಲ ಪದಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಶಾಕ್ತ, ಸೌರ ಪರಂಪರೆಗಳವರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತತ್ವಗಳಿವೆ.

ಜಗತಃ ಕಾರಣಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಾಙ್‌ಖ್ಯಾನಾಂ ಸಪ್ರಧಾನಕಂ । ಅಸ್ಮಿನ್ ಸರಸ್ವತೀಲೋಕೇ ಸಞ್ಚರನ್ತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೩೪೭.

ಸಾಂಖ್ಯಿಕರಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಪ್ರಧಾನದೂ ಕೂಡ. ಈ ವಿದ್ಯೆಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಧ್ನನ್ತಿ ವ್ಯತಿಪಶ್ಯನ್ತೋ ಯದ್ವಿಶಿಷ್ಟಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ । ಪರಿಗ್ರಹಾದಪ್ಯಸತಾಂ ಸತಾಮೇವಾಪರಿಗ್ರಹಾತ್ ।। ೩೪೭.

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧದಿಂದ ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದುದು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಸತ್ಯವಂತರಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯವಂತರಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಸತ್ಯವಂತರಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗದಿರಲಿ.

ಭಿದ್ಯಮಾನಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಯಂ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮುಪಗೀಯತೇ । ಪ್ರತ್ಯಜ್ಞಾದಿಪ್ರಮಾಣೈರ್ಯದ್ಬಾಧಿತಂ ತದಸದ್ವಿದುಃ ।। ೩೪೭.

ಅಂತಹ ರೂಢಿ ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ಈ ಎರಡು ವಿಧಗಳೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾದಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಯಾವುದು ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕವಿಭಿಸ್ತತ್ ಪ್ರತಿಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಸ್ಯ ದ್ಯೋತಮಾನತಾ । ಯದೇವಾರ್ಥಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ ತದೇವ ಪರಮಾರ್ಥಸತ್ ।। ೩೪೭.

ಕವಿಗಳು ಜ್ಞಾನವು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದು ಕಾರ್ಯಫಲ ನೀಡುತ್ತದೋ ಅದುವೇ ಪರಮಾರ್ಥ ಸತ್ಯ.

ಅಜ್ಞಾನಾಜ್ಜ್ಞಾನತಸ್ತ್ವೇಕಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಪರಮಾರ್ಥಸತ್ । ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಹೇತುಃ ಸ ಶಬ್ದಾಲಙ್ಕಾರರೂಪವಾನ್ ।। ೩೪೭.

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಲಿ ಪರಮಾರ್ಥ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ. ವಿಷ್ಣುವೇ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಗಳ ಕಾರಣನು, ಅವನು ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದ ರೂಪನೂ ಹೌದು.

ಅಪರಾ ಚ ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಭವಾತ್ ।। ೩೪೭.

ಕೆಳಗಿನ ವಿದ್ಯೆಯೂ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯೆಯೂ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಜನ್ಮಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಏಕಾಕ್ಷರಾಭಿಧಾನಞ್ಚ ಮಾತೃಕಾನ್ತಂ ವದಾಮಿ ತೇ । ಅ ವಿಷ್ಣುಃ ಪ್ರತಿಷೇಧಃ ಸ್ಯಾದಾ ಪಿತಾಮಹವಾಕ್ಯಯೋಃ ।। ೩೪೮.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. 'ಅ' ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ 'ಅ' ನಿರಾಕರಣೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಸೀಮಾಯಾಮಥಾವ್ಯಯಂ ಆ ಭವೇತ್ಸಂಕ್ರೋಧಪೀಡಯೋ । ಇಃ ಕಾಮೇ ರತಿಲಕ್ಷ್ಮ್ಯೋರೀ ಉಃ ಶಿವೇ ರಕ್ಷಕಾದ್ಯ ಊಃ ।। ೩೪೮.

'ಆ' ಗಡಿಯಲ್ಲಿಯ ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು, ಕೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; 'ಇ' ಕಾಮಕ್ಕೂ, ಆನಂದದ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೂ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ; 'ಈ' ಶಿವನಿಗೂ, ರಕ್ಷಕರಿಗೂ; 'ಊ' ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿ.

ಋ ಶಬ್ದೇ ಚಾದಿತೌ ಋೄಸ್ಯಾತ್ ಲೃ ಲೄ ತೇ ವೈ [https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/diti.htm ದಿತೌ] ಗುಹೇ । ಏ ದೇವೀ ಐ ಯೋಗಿನೀ ಸ್ಯಾದೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಔ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।। ೩೪೮.

'ಋ' ಮತ್ತು 'ೠ' ಶಬ್ದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ; 'ಌ' ಮತ್ತು 'ೡ' ಗುಹೆಗೆ; 'ಎ' ದೇವಿಗೆ, 'ಐ' ಯೋಗಿನಿಗೆ; 'ಒ' ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, 'ಔ' ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ.

ಅಙ್ಕಾಮಃ ಅಃ ಪ್ರಶಸ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾದೌ ಕು ಕುತ್ಸಿತೇ । ಖಂ ಶೂನ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಖಙ್ಗೋ ಗನ್ಧರ್ವ್ವೇ ಚ ವಿನಾಯಕೇ ।। ೩೪೮.

'ಅಂ' ಕಾಮಕ್ಕೆ, 'ಅಃ' ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ; 'ಕ' ಬ್ರಹ್ಮನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 'ಕು' ಹೀನವಾದುದಕ್ಕೆ; 'ಖ' ಶೂನ್ಯತೆಗೂ, ಇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೂ; 'ಖಂಗ' ಖಡ್ಗಕ್ಕೂ, ಗಂಧರ್ವ ಹಾಗೂ ವಿನಾಯಕನಿಗೂ.

ಗಙ್ಗೀತೇ ಗೋ ಗಾಯನೇ ಸ್ಯಾದ್ ಘೋ ಘಣ್ಟಾ ಕಿಙ್ಕಿಣೀಮುಖೇ । ತಾಡ಼ನೇ ಙ್ಶ್ಚ ವಿಷಯೇಸ್ಪೃಹಾಯಾಞ್ಚೈವ ಭೈರವೇ ।। ೩೪೮.

'ಗ' ಗಂಗೆಗೆ, 'ಗಿ' ಗಾಯನಕ್ಕೆ; 'ಘ' ಘಂಟೆಗೆ, ಕಿಂಕಿಣಿಯ ಬಾಯಿಗೆ; 'ಙ' ಪಾರಾಗುವದಕ್ಕೂ, ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೆಗೆ, ಭೈರವನಿಗೂ.

ಚೋ ದುರ್ಜನೇ ನಿರ್ಮ್ಮಲೇ ಛಶ್ಛೇದೇ ಜಿರ್ಜ್ಜಯನೇ ತಥಾ । ಜಂ ಗೀತೇ ಜ್ಞಃ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಸ್ಯಾದ್ ಬಲೇ ಞೋ ಗಾಯನೇ ಚ ಟಃ ।। ೩೪೮.

'ಚ' ದುರ್ಜನರಿಗೆ, 'ಚಿ' ನಿರ್ಮಲತೆಗೆ; 'ಛ' ಕಡಿತಕ್ಕೆ, 'ಛಿ' ಜಯಕ್ಕೆ; 'ಜಂ' ಗಾಯನಕ್ಕೆ, 'ಜ್ಞ' ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ; 'ಟ' ಬಲಕ್ಕೆ, 'ಞ' ಗಾಯನಕ್ಕೂ.

ಠಶ್ಚನ್ದ್ರಮಣ್ಡಲೇ ಶೂನ್ಯೇ ಶಿವೇ ಚೋದ್ಬನ್ಧನೇ ಮತಃ । ಡಶ್ಚ ರುದ್ರೇ ಧ್ವನೌ ತ್ರಾಸೇ ಢಕ್ಕಾಯಾಂ ಢೋ ಧ್ವನೌ ಮತಃ ।। ೩೪೮.

ಠ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಚಂದ್ರಮಂಡಲದ ಖಾಲಿತನ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡ ಅಕ್ಷರವು ರುದ್ರನಲ್ಲಿ, ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ, ಭಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಕ್ಕಾ ಎಂಬ ವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ. ಢ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಣೋ ನಿಷ್ಕರ್ಷೇ ನಿಶ್ಚಯೇ ಚ ತಶ್ಚೌರೇ ಕ್ರೋಡಪುಚ್ಛಕೇ । ಭಕ್ಷಣೇ ಥಶ್ಛೇದನೇ ದೋ ಧಾರಣೇ ಶೋಭನೇ ಮತಃ ।। ೩೪೮.

ಣ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಖಚಿತತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಟ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕಳ್ಳನಿಗೆ ಮತ್ತು ನಕ್ಕೆಯ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಥ, ಕತ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ದ, ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ದ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಧೋ ಧಾತರಿ ಚ ಧೂಸ್ತೂರೇ ನೋ ವೃನ್ದೇ ಸುಗತೇ ತಥಾ । ಪ ಉಪವನೇ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಫಶ್ಚ ಝಞ್ಝಾನಿಲೇ ಮತಃ ।। ೩೪೮.

ಧ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಧಾರಕನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧೂಸ್ತೂರ ಎಂಬ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗಮವಾದ ಚಲನೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ ಅಕ್ಷರವು ತೋಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಫ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಫುಃ ಫುತ್ಕಾರೇ ನಿಷ್ಫಲೇ ಚ ವಿಃ ಪಕ್ಷೀ ಭಞ್ಚ ತಾರಕೇ । ಮಾ ಶ್ರೀರ್ಮ್ಮಾನಞ್ಚ ಮಾತಾ ಸ್ಯಾದ್ಯಾಗೇ ಯೋ ಯಾತೃವೀರಣೇ ।। ೩೪೮.

ಫು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಊದುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಫಲವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವಿ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗೆ, ಭಂ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಂ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಶ್ರೀ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ತಾಯಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ರೋ ವಹ್ನೌ ಚ ಲಃ ಶಕ್ರೇ ಚ ಲೋ ವಿಧಾತರಿ ಈರಿತಃ । ವಿಶ್ಲೇಷಣೇ ವೋ ವರುಣೇ ಶಯನೇ ಶಶ್ಚ ಶಂ ಸುಖೇ ।। ೩೪೮.

ರ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಲ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ, ಲೋ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಭಜನೆಗೆ ವೋ, ವರಣನಲ್ಲಿ, ಮಲಗುವಲ್ಲಿ ಶ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಷಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಸಃ ಪರೋಕ್ಷೇ ಚ ಸಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಂ ಕಚೇ ಮತಃ । ಧಾರಣೇ ಹಸ್ತಥಾ ರುದ್ರೇ ಕ್ಷಃ ಕ್ಷತ್ತ್ತ್ರೇ ಚಾಕ್ಷರೇ ಮತಃ ।। ೩೪೮.

ಷ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠದಲ್ಲಿ, ಸ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದರಲ್ಲಿ, ಸಾ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಧಾ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರುದ್ರನಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಷ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ಷೋ ನೃಸಿಂಹೇ ಹರೌ ತದ್ವತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಕಯೋರಪಿ । ಮನ್ತ್ರ ಏಕಾಕ್ಷರೋ ದೇವೋ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಕಃ ।। ೩೪೮.

ಕ್ಷ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನರಸಿಂಹನಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಕ್ಷಕರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವು ದೈವಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹೈಹಯಶಿರಸೇ ನಮಃ ಸರ್ವ್ವವಿದ್ಯಾಪ್ರದೋ ಮನುಃ । ಅಕಾರಾದ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಮನ್ತ್ರಾ ಮಾತೃಕಾಮನ್ತ್ರ ಉತ್ತಮಃ ।। ೩೪೮.

ಹೈಹಯರ ಮುಖ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಈ ಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತೃಕಾ ಮಂತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.