ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ರಜಸಾಗೋಗಥೋದ್ರೋಣೌ ಗೋಗೌ ವೈ ಕೇತುಮತ್ಯಪಿ । ಆಖ್ಯಾನಿಕೀ ತತಜಗಾಗಥೋತತಜಗಾಗಥ ।। ೩೩೩.

ರಜಸಾಗೋಗಥ ಮತ್ತು ಉದ್ರೋಣ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು. ಗೋಗಾ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಕೇತುಮತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಖ್ಯಾನಿಕಿ ನಂತರ ಜಗಾಗಥ ಮತ್ತು ತಟಜಗಾಗಥ ಎಂಬುವು ಬರುತ್ತವೆ.

ವಿಪರೀತಾಖ್ಯಾನಿಕೀ ತ್ತೌ ಜಯಗಾತೌ ಜಗೋಗಥ । ಸೌಮಲೌ ಗಥಲಭಭಾವೌ ಭವೇದ್ಧರಿಣವಲ್ಲಭಾ ।। ೩೩೩.

ವಿಪರೀತಾಖ್ಯಾನಿಕಿ ಎಂಬುದು ವಿರುದ್ಧವಾದ ಛಂದಸ್ಸಾಗಿದೆ. ಜಯಗಾತೌ ಮತ್ತು ಜಗೋಗಥ ನಂತರ ಬರುತ್ತವೆ. ಸೌಮಲ ಮತ್ತು ಗಥಲಭಭಾವ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಧರಿಣವಲ್ಲಭ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಲೌವನೌಗಾಥನಜಜಾ ಯಃ ಸ್ಯಾದಪರಕ್ರಮಂ । ಪುಷ್ಪಿತಾ ನನವಯಾನಜಜಾವೋಗಥೋ ರಜೌ ।। ೩೩೩.

ಲೌವನೌಗಾಥ ಮತ್ತು ನಜಜಾ ಎಂಬುವು ಮುಂದುವರಿಯದ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು. ಪುಷ್ಪಿತಾ ಮತ್ತು ನನವಯಾನಜಜಾ, ಹಾಗೆಯೇ ರಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೋಗಥ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸು ಇದೆ.

ವೋಜಥೋ ಜವಜವಾಗೌ ಮೂಲೇ ಪನಮತೀ ಶಿಖಾ । ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿನಾಗಾಭಾ ತ್ರಿಶನ್ನಾಗನ್ತತೋ ಯುಜಿ । ಖಞ್ಜಾ ತದ್ವಿಪರೀತಾ ಸ್ಯಾತ್ ಸಮವೃತ್ತಂ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯತೇ ।। ೩೩೩.

ವೋಜಥ ಮತ್ತು ಜವಜವಾಗ ಎಂಬುವು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಪನಮತಿ ಎಂಬುದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ನಾಗ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿವೆ, ಮೂವತ್ತಾರು ಸೇರಿವೆ. ಖಂಜಾ ಎಂಬುದು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪ, ಸಮವೃತ್ತವೂ ಇದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಯತಿವಿಚ್ಛೇದ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತತ್ತನ್ಮಧ್ಯಾನ್ತಯೌ ಗಣೌ । ಯೌಸಃ ಕುಮಾರಲಾಲಿತಾ ತೌ ಗೌ ಚಿತ್ರಪದಾ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೩೩೪.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: ಯತಿವಿಚ್ಛೇದ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲೊಂದು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೊಂದು ಭಾಗವಿರುವ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಕುಮಾರಲಾಲಿತಾ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸು ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ, ಗೌ ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರಪದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಾ ಮಮಮಾಗಣೈರ್ಭೂತಗಣೈರ್ಭವೇತ್ । ಮಾಣವಕಾಕ್ರೀಡ಼ಿತಕಂ ವನೌ ಹಲಮುಖೀ ವಸಃ ।। ೩೩೪.

ವಿದ್ಯುन्मಾಲಾ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸು ಮಮಮಾಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ ಆಗಬಹುದು. ಮಾಣವಕ ಎಂಬುದು ಆಟದಂತಿದೆ, ವನೌ ಎಂಬುದು ಹಲಮುಖಿ, ವಸ ಎಂಬುದು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಯಾದ್ಭುಜಙ್ಗಶಿಶುಸೂತಾನೌ ಮೇಹನಂ ಮರುತಂ ನನೌ। ಭವೇಚ್ಛುದ್ಧವಿರಾಡ್ವೃತ್ತಂ ಪ್ರತಿಪಾದಂ ಸಮೌ ಜಗೌ ।। ೩೩೪.

ಭುಜಂಗಶಿಶು ಮತ್ತು ಸೂತಾನೌ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು. ಮೆಹನ ಎಂಬುದು ಮರುತ, ನನೌ ಎಂಬುದು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧ ವಿರಾಡ್ವೃತ್ತ ಇದೆ, ಪ್ರತಿಪಾದ ಮತ್ತು ಸಮವು ಜಗೌ ಎಂಬುವು.

ಪಣವೋಮಲಯೋಮಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜೌ ಗೌ ಮಯೂರಸಾರಿಣೀ । ಸತ್ತಾಮಭಸಗಾ ವೃತ್ತಂ ಭಜತಾದ್ಯುಪರಿಸ್ಥಿತಾ ।। ೩೩೪.

ಪಣವ ಮತ್ತು ಮಲಯೋಮಃ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು. ಜೌಗ ಎಂಬುದು ಮಯೂರಸಾರಿಣಿ. ಸತ್ತಾಮಭಸಗಾ ಎಂಬುದು ಛಂದಸ್ಸು, ವೃತ್ತವು ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೇಲೆ ಇದೆ.

ರುಕ್ಮವತೀ ಭಸಸಗಾವಿನ್ದ್ರಾವಜ್ರಾ ತಜೌ ಜಗೌ । ಜತೌ ಜಗೌ ಗೂಪಪೂರ್ವ್ವಾವಾದ್ಯನ್ತಾದ್ಯುಪಜಾತಯಃ ।। ೩೩೪.

ರುಕ್ಮವತಿ ಮತ್ತು ಭಸಸಗಾ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಇಂದ್ರವಜ್ರಾ ಮತ್ತು ತಜೌ ಎಂಬುವು ಜಗೌ. ಜತೌ ಮತ್ತು ಜಗೌ ಎಂಬುವುಗೂ ಗೂಪ ಎಂಬುದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಉಪಜಾತಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ದೋಧಕಂ ಭಗಭಾಗೌ ಸ್ಯಾತ್ ಶಾಲಿನೀ ಮತಭಾಗಗೌ । ಯತಿಃ ಸಮುದ್ರಾ ಋಷಯಃ ವಾತೋರ್ಮ್ಮೀ ಮಭತಾಗಗೌ ।। ೩೩೪.

ದೋಧಕ ಮತ್ತು ಭಗಭಾಗೌ ಎಂಬುವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಶಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಮತಭಾಗಗೌ ಕೂಡ ಇವೆ. ಯತಿ ಎಂಬುದು ಸಮುದ್ರಾ, ಋಷಯಃ ಎಂಬುದು ವಾತೋರ್ಮಿ, ಮಭತಾಗಗೌ ಎಂಬುದು ಹಾಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಚತುಃಸ್ವರಾ ಸ್ಯಾದ್‌ಭ್ರಮರೀ ವಿಲಾಸಿತಾ ಮಭೌನಲೌ । ಸಮುದ್ರಾ ಅಥ ಋಷಯೋ ವನೌ ಲೌಗೌ ರಥೋದ್ಧತಾ ।। ೩೩೪.

ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿರುವುದು ಭ್ರಮರಿ, ವಿಲಾಸಿತಾ ಎಂಬುದು ಮಭೌನಲೌ. ಸಮುದ್ರಾ ಮತ್ತು ಋಷಯಃ ಎಂಬುವು ವನೌ, ಲೌಗೌ ಎಂಬುದು ರಥೋದ್ಧತಾ.

ಸಾಮತಾಧನಭಾಗೌಗೋವೃತ್ತಾನನಸಮಾಶ್ಚ ಸಃ । ಶ್ಯೇನೀ ವಜವನಾಗಃ ಸ್ಯಾದ್ರಮ್ಯಾ ನಪರಗಾಗಗಃ ।। ೩೩೪.

ಸಾಮತಾ, ಧನಭಾಗೌಗ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾನನಸಮಾ ಎಂಬುವು ಹೀಗೆ ಇವೆ. ಶ್ಯೇನಿ ಎಂಬುದು ವಜವನಾಗ, ರಮ್ಯಾ ಎಂಬುದು ನಪರಗಾಗಗ.

ಜಗತೀ ವಂಶಸ್ಥಾ ವೃತ್ತಂ ಜತೌ ಜಾವಥ ತೌ ಜವೌ । ಇನ್ದ್ರವಂಶಾ ತೋಟಕಂ ಸೈರಚತುರ್ಭಿಃ ಪ್ರತಿಪಾದತಃ ।। ೩೩೪.

ಜಗತಿ ಎಂಬುದು ವಂಶಸ್ಥ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತ, ಜತೌ ಮತ್ತು ಜಾವಥ ಎಂಬುವು ಜವೌ. ಇಂದ್ರವಂಶಾ ಎಂಬುದು ತೋಟಕ, ಸೈರ ಎಂಬುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಿರುವುದು.

ಭವೇದ್‌ದ್ರುತವಿಲಮ್ಬಿತಾ ನಭೌ ಭವಾವಥೌ ನಲೌ । ಸ್ಯೌ ಶ್ರೀಪುಠೋ ವಸುವೇದಾ ಜಲೋಗತಿಜಲೌ ಜಮೌ ।। ೩೩೪.

ದ್ರುತವಿಲಂಬಿತಾ ಎಂಬುದು ಛಂದಸ್ಸು, ನಭೌ, ಭವಾವಥೌ ಮತ್ತು ನಲೌ ಕೂಡ ಇವೆ. ಶ್ರೀಪುಠ, ವಸುವೇದ, ಜಲಗತಿ, ಜಲೌ ಮತ್ತು ಜಮೌ ಕೂಡ ತಿಳಿದಿವೆ.

ಜಸೌ ವಸರ್ವ್ವವಶ್ಚಾಥ ತತಂ ನನಮರಾಃ ಸ್ಮೃತಂ । ಕುಶುಮವಿಚಿತ್ರಾನ್ಯೌ ದ್ಯೌ ನೌ ನೌ ರೌ ಸ್ಯಾಚ್ಚಲಾಮ್ಬಿಕಾ ।। ೩೩೪.

ಜಸೌ ಮತ್ತು ವಸರ್ವವಶ ಎಂಬುವು ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುವು, ತಟಂ ಎಂಬುದು ನನಮರಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕುಸುಮವಿಚಿತ್ರಾ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿವೆ, ದ್ಯೌ, ನೌ ಮತ್ತು ರೌ ಎಂಬುವು ಚಲಾಂಬಿಕಾ.

ಭುಜಙ್ಗಪ್ರ್ಯಾತಂ ಥೈಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚತುಭಿಃ ಸ್ರಾಗ್ವಿನೀಭವೈಃ । ಪ್ರಮಿತಾಕ್ಷರಾ ಗಜೌ ಸೌ ಕಾನ್ತೋತ್ಪೀಡ಼ಾ ಮತೌ ಸಮೌ ।। ೩೩೪.

ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಎಂಬುದು ನಾಲ್ಕು ತೈ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಶ್ರಾಗ್ವಿನಿ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಮಿತಾಕ್ಷರಾ ಎಂಬುದು ಗಜೌ, ಸೌ ಎಂಬುದು ಕಾಂತು, ಉತ್ತ್ಫೀರಾ ಎಂಬುದು ಮತೌ ಸಮೌ.

ವೈಶ್ವದೇವೀ ಮಮಯಾಯಾಃ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗಾ ನವಮಾಲಿನೀ । ನಜೌ ಭಯೌ ಪ್ರತಿಪಾದಂ ಗಣಾ ಯದಿ ಜಗತ್ಯಪಿ ।। ೩೩೪.

ವೈಶ್ವದೇವಿ ಎಂಬುದು ಮಮಯಾಯಾ, ಪಂಚಾಂಗ ಎಂಬುದು ನವಮಾಲಿನಿ. ನಜೌ ಮತ್ತು ಭಯೌ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿವೆ, ಗಣಾ ಎಂಬುದು ಜಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದೆ.

ಪ್ರಹರ್ಷಣೀ ಮವಜವಾ ಗೋಪತಿರ್ಬಹ್ನಿದಿಕ್ಷು ಚ । ರುಚಿರಾ ಜಭಸಜಗಾ ಚ್ಛಿನ್ನಾ ವೇದೈರ್ಗ್ರಹೈಃ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೩೩೪.

ಪ್ರಹರ್ಷಣೀ, ಮವಜವಾ, ಗೋಪತಿ ಮತ್ತು ಬಹ್ನಿದಿಕ್ಷು ಎಂಬುವುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ರುಚಿರಾ, ಜಭಸಜಗಾ ಮತ್ತು ಛಿನ್ನಾ ಎಂಬವುಗಳು ವೇದಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತಮಯೂರಂ ಮತಯಾ ಸಗೌ ವೇದಗ್ರಹೇ ಯತಿಃ । ಗೌರೀನಲನಸಾಗಃ ಸ್ಯಾದಸಮ್ಬಾಧಾ ನತೌ ನಗೌ ।। ೩೩೪.

ಮತ್ತಮಯೂರ, ಮತಯಾ ಮತ್ತು ಸಾಗೌ ಎಂಬವುಗಳು ವೇದಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಗೌರಿ, ನಲನಸಾಗ ಮತ್ತು ಅಸಂಬಾಧಾ ಪರ್ವತಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಗೋಗ ಇನ್ದ್ರಿಯನವಕೌ ನನೌ ವಸನಗಾಃ ಸ್ವರಾಃ । ಸ್ವರಾಶ್ಚಾಪರಾಜಿತಾ ಸ್ಯಾನ್ನನಭಾನನಗಾಃ ಸ್ವರಾಃ ।। ೩೩೪.

ಗೋಗ, ಇಂದ್ರಿಯನವಕ, ನನೌ ಮತ್ತು ವಸನಗಾ ಇವು ಸ್ವರಗಳು. ಅಪರಾಜಿತಾ ಕೂಡ ಸ್ವರವಾಗಿದ್ದು, ನನಭಾನನಗಾ ಕೂಡ ಸ್ವರಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದ್ವಿಃಪ್ರಹರಣಕಲಿತಾ ವಸನ್ತತಿಲಕಾ ನಭೌ । ಜೌ ಗೌ ಸಿಂಹೋನ್ನತಾ ಸಾ ಸ್ಯಾನ್ಮುನೇರುದ್ಧರ್ಷಣೀ ಚ ಸಾ ।। ೩೩೪.

ದ್ವಿಪ್ರಹರಣಕಲಿತಾ, ವಸಂತತಿಲಕಾ, ನಭೌ, ಜೌ, ಗೌ ಮತ್ತು ಸಿಂಹೋನ್ನತಾ ಇವು ರೂಪಗಳು. ಮುನಿಯ ಉದ್ಧರ್ಷಣಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಚನ್ದ್ರಾವರ್ತ್ತಾ ನನೌ ಸೋಮಾವರ್ತ್ತರ್ತುನವಕಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಮಣಿಗುಣನಿಕರಾ ಸೌ ಮಾಲಿನೌ ನೌ ಮಯೌ ಯಯಃ ।। ೩೩೪.

ಚಂದ್ರಾವರ್ತ್ತಾ, ನನೌ ಮತ್ತು ಸೋಮಾವರ್ತ್ತಾ ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಋತುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಣಿಗುಣನಿಕರಾ, ಸೌ, ಮಾಲಿನೌ, ನೌ, ಮಯೌ ಮತ್ತು ಯಯಃ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ಯತಿರ್ವಸುಸ್ವರಾ ಭೌ ವೌ ನತಲಮಿತ್ರಸಗ್ರಹಾಃ । ಋಷಭಗಜವಿಲಾಸಿತಂ ಜ್ಞೇಯಾ ಶಿಖರಿಣೀ ಜಗೌ ।। ೩೩೪.

ಯತಿರ್ವಸುಸ್ವರಾ, ಭೌ, ವೌ ಮತ್ತು ನತಲಮಿತ್ರಸಗ್ರಹಾ ಎಂಬುವುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಎತ್ತು ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಆಟದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಿಖರಿಣಿಯೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ರಸಭಾಲಭೃಗುರುದ್ರಾಃ ಪೃಥ್ವೀಜಸಜಸಾ ಜನೌ । ಗೋವಸುಗ್ರಹವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಪಿಹ್ಗಲೇನೇರಿತಾ ಪುರಾ ।। ೩೩೪.

ರಸಭಾ, ಲಭೃಗುರುದ್ರಾ, ಪೃಥ್ವೀಜಸಜಸಾ ಮತ್ತು ಜನೌ ಎಂಬುವುಗಳು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗೋವಸುಗ್ರಹವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಎಂಬುದು ಪಿಂಗಲನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಂಶಪತ್ರಪತಿತಂ ಸ್ಯಾದ್‌ ಭವನಾ ಭೌ ನಗೌ ಸದಿಕ್ । ಹರಿಣೀ ನಸಮಾರಃ ಸೋ ನಗೌ ರಸಚತುಃಸ್ವರಾಃ ।। ೩೩೪.

ವಂಶಪತ್ರಪತಿತ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭವನಾ, ಭೌ, ನಗೌ ಮತ್ತು ಸದಿಕ್ ಎಂಬುವುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹರಿಣೀ, ನಸಮಾರ ಮತ್ತು ನಗೌ ಎಂಬುವುಗಳು ನಾಲ್ಕು ರಸಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು.

ಮನ್ದಾಕ್ರಾನ್ತಾ ನಭನತಂ ತಗೌಗಛಿರಸಸ್ವರಾಃ । ಕುಸುಮಿತಲತಾ ವೇಲ್ಲಿತಾ ಮತನಾ ಯಯಯಾಃ ಶರಾಃ ।। ೩೩೪.

ಮಂದಾಕ್ರಾಂತಾ, ನಭನತ, ತಗೌಗ, ಚಿರಸಸ್ವರಾ ಇವು ಸೇರಿವೆ. ಕುಸುಮಿತಲತಾ, ವೆಲ್ಲಿತಾ, ಮತನಾ ಮತ್ತು ಯಯಯಾಃ ಎಂಬುವುಗಳು ಬಾಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರಥಾಃ ಸ್ವ್ರಾಃ ಪ್ರತಿರಥಸಸಜಾಃ ಸತತಶ್ಚ ಗಃ । ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡ಼ಿತಂ ಸ್ಯಾದಾದಿತ್ಯಮುನಯೋ ಯತಿಃ ।। ೩೩೪.

ರಥಗಳು ಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿರಥಸಸಜಾ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುವವು. ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಆದಿತ್ಯ, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಯತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಕೃತಿಃ ಸುವದನಾ ಮೋರೋ ಭನಯಾ ಭನಗಾಃ ಸುರಾಃ । ಯತಿರ್ಮುನಿರಸಾಶ್ಚಾಥ ಇತಿ ವೃತ್ತಂ ಕ್ರಮಾತ್ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೩೩೪.

ಕೃತಿ, ಸುವದನಾ, ಮೊರೋ, ಭನಯಾ, ಭನಗಾ ಮತ್ತು ಸುರಾ ಎಂಬುವುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಯತಿ, ಮುನಿ ಮತ್ತು ರಸಾ ಎಂಬುವುಗಳನ್ನು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ರಗ್ಧ್ರಾ ಮರತಾನೋಮೋಯಪೌ ತ್ರಿಃಸಪ್ತಕಾ ಯತಿಃ । ಸಮುದ್ರಕಂ ಭರಜಾನೋವನಗಾ ದಶಭಾಸ್ಕರಾಃ ।। ೩೩೪.

ಸ್ರಗ್ಧ್ರಾ, ಮರತಾ, ನೋಮೋಯ, ಪೌ ಎಂಬುವುಗಳು ಮೂರು ಬಾರಿ ಏಳು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ಸಮುದ್ರಕ, ಭರಜಾನ ಮತ್ತು ವನಗಾ ಎಂಬವುಗಳು ಹತ್ತು ಭಾಸ್ಕರಗಳು.