ಶಾಙ್ಕರೀ ಮತಿರ್ಧುತಿಶ್ಚ ಪೂರ್ವ್ವಾದ್ಯಾ ಹ್ರೀಁ ಸ್ವವೀಜಕಾಃ । ಧ್ಯೇಯಾ ಸರಸ್ವತೀವಚ್ಚ ಕಪಿಲಾಜ್ಯೇನ ಹೋಮಕಃ । ಸಂಸ್ಕೃತಪ್ರಾಕೃತಕವಿಃ ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಾದಿವಿದ್ಭವೇತ್ ।। ೩೧೯.
ಪೂರ್ವದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಶಾಂಕರಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ 'ಹ್ರೀಂ' ಮತ್ತು ಇತರ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸರಸ್ವತಿಯಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಕಪಿಲ ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕವಿ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸರ್ವ್ವತೋ ಭದ್ರಕಾನ್ಯಷ್ಟಮಣ್ಡಲಾನಿ ವದೇ ಗುಹ । ಶಕ್ತಿಮಾಸಾಧಯೇತ್ ಪ್ರಾಚೀಮಿಷ್ಟಾಯಾಂ ವಿಷುವೇ ಸುಧೀಃ ।। ೩೨೦.
ಗುಹಾ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭಕರವಾದ ಎಂಟು ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಸಮವಿಷುವಿನಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
ಚಿತ್ರಾಸ್ವಾತ್ಯನ್ತರೇಣಾಥ ದೃಷ್ಟಸೂತ್ರೇಣ ವಾ ಪುನಃ । ಪೂರ್ವ್ವಾಪರಾಯತಂ ಸೂತ್ರಮಾಸ್ಫಾಲ್ಯ ಮದ್ಯತೋಽಙ್ಕಯೇತ್ ।। ೩೨೦.
ನಂತರ, ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಾರದ ಮೂಲಕ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಹಾರವನ್ನು ಎಳೆದು, ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.
ಕೋಟಚಿದ್ವಯನ್ತು ತನ್ಮಧ್ಯಾದಙ್ಕಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮ್ । ಮಧ್ಯೇ ದ್ವಯಂ ಪ್ರಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಸ್ಫಾಲಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮ್ ।। ೩೨೦.
ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬೇಕು.
ಶತಕ್ಷೇತ್ರಾರ್ದ್ಧಮಾನೇನ ಕೋಣಸಮ್ಪಾತಮಾದಿಶೇತ್ । ಏವಂ ಸೂತ್ರಚತುಷ್ಕಸ್ಯ ಸ್ಫಾಲನಾಚ್ಚತುರಸ್ರಕಮ್ ।। ೩೨೦.
ನೂರು ಅಳತೆಗಳ ಅರ್ಧವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹಾರಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಚತುಷ್ಕೋಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.
ಜಾಯತೇ ತತ್ರ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಭದ್ರಸ್ವೇದಕರಂ ಶುಭಮ್ । ವಸುಭಕ್ತೇನ್ದುದ್ವಿಪದೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವೀಥೀ ಚ ಭಾಗಿಕಾ ।। ೩೨೦.
ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾದ ಭದ್ರಸ್ವೇದಕರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ಇರಬೇಕು.
ದ್ವಾರಂ ದ್ವಿಪದಿಕಂ ಪದ್ಮಮಾನಾದ್ವೈ ಸಕಪೋಲಕಮ್ । ಕೋಣಬನ್ಧವಿವಿತ್ತ್ರನ್ತು ದ್ವಿಪದಂ ತತ್ರ ವರ್ತ್ತಯೇತ್ ।। ೩೨೦.
ಬಾಗಿಲು ಎರಡು ಅಳತೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಕಮಲವನ್ನು ಅಳತೆಗನುಸಾರವಾಗಿ, ಬದಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು.
ಶುಕ್ಲಂ ಪದ್ಮಂ ಕರ್ಣಿಕಾ ತು ಪೀತಾ ಚಿತ್ರನ್ತು ಕೇಶರಮ್। ರಕ್ತಾ ವೀಥೀ ತತ್ರ ಕಲ್ಪ್ಯಾ ದ್ವಾರಂ ಲೋಕೇಶರೂಪಕಂ ।। ೩೨೦.
ಕಮಲವು ಬಿಳಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ಮಧ್ಯದ ಕರ್ಣಿಕೆ ಹಳದಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ರೇಷ್ಮೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಕೆಂಪಾಗಿರಬೇಕು. ಬಾಗಿಲು ಲೋಕನಾಥನ ರೂಪವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕು.
ರಕ್ತಕೋಣಂ ವಿಧೌ ನಿತ್ಯೇ ನೈಮಿತ್ತಿಕೇಽವ್ಜಕಂ ಶ್ರೃಣು । ಅಸಂಸಕ್ತನ್ತು ಸಂಸಕ್ತಂ ದ್ವಿಧಾವ್ಜಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಕೃತ್ ।। ೩೨೦.
ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಣೆ ಕೆಂಪಾಗಿರಬೇಕು. ಕಮಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು: ಅದು ಜೋಡಿಸದ ಮತ್ತು ಜೋಡಿಸಿದ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಗಳು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಅಸಂಸಕ್ತಂ ಸುಮುಕ್ಷೂಣಾಂ ಸಂಸಕ್ತಂ ತತ್ತ್ರಿಧಾ ಪೃಥಕ್ । ಬಾಲೋ ಯುವಾ ಚ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ನಾಮತಃ ಫಲಸಿದ್ಧಿದಾಃ ।। ೩೨೦.
ಜೋಡಿಸದ ಕಮಲವು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ. ಜೋಡಿಸಿದವು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರ: ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ. ಅವುಗಳು ತತ್ಕಾಲಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಪದ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ತು ಸೂತ್ರಾಣಿ ದಿಗ್ವಿದಿಶು ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್ । ವೃತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಕಲ್ಪಾನಿ ಪದ್ಮಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾನಿ ತು ।। ೩೨೦.
ಕಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಐದು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು, ಕಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಥಮೇ ಕರ್ಣಿಕಾ ತತ್ರ ಪುಷ್ಕರೈರ್ನ್ನವಭಿರ್ಯುತಾ । ಕೇಶರಾಣಿ ಚತುರ್ವ್ವಿಶದ್ವಿತೀಯೇಽಥ ತೃತೀಯಕೇ ।। ೩೨೦.
ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದ ಕರ್ಣಿಕೆಯು ಅಲ್ಲಿದೆ, ಒಂಬತ್ತು ದಳಗಳಿರುವ ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ. ಎರಡನೆಯದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ರೇಷ್ಮೆಗಳು ಇರಬೇಕು.
ದಲಸನ್ಧಿರ್ಗಜಕುಮ್ಭನಿಭಾನ್ತರ್ಯದ್ದಲಾಗ್ರಕಮ್ । ಪಞ್ಚಮೇ ವ್ಯೋಮರೂಪನ್ತು ಸಂಸಕ್ತಂ ಕಮಲಂ ಸ್ಮೃತಂ ।। ೩೨೦.
ಹೂವಿನ ದಳಗಳ ಸೇರುವ ಜಾಗ ಆನೆಯ ಕುಂಭದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ದಳದ ತುದಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೇಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ರೂಪವು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದ ಕಮಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಸಂಸಕ್ತೇ ದಲಾಗ್ರೇ ತು ದಿಗ್ಭಾಗೈರ್ವಿಸ್ತರಾದ್ಭಜೇತ್ ।. ಭಾಗದ್ವಯಪರಿತ್ಯಾಗಾದ್ವಸ್ವಂಶೈರ್ವರ್ತ್ತಯೇದ್ದಲಮ್ ।। ೩೨೦.
ದಳದ ತುದಿ ಸೇರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು; ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಆರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ದಳವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಸನ್ಧಿವಿಸ್ತರಸೂತ್ರೇಣ ತನ್ಮೂಲಾದಞ್ಜಯೇದ್ದಲಮ್ ಸವ್ಯಾಸವ್ಯಕ್ರಮೇಣೈವ ವೃದ್ಧಮೇತದ್ಭವೇತ್ತಥಾ ।। ೩೨೦.
ಸಂಧಿಯ ಅಗಲದ ಹಗ್ಗದಿಂದ, ಆ ದಳವನ್ನು ಮೂಲದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಬಲ-ಎಡವಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿ, ಹೀಗೆ ದಳವು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಥ ವಾ ಸನ್ಧಿಮಧ್ಯಾತ್ತು ಭ್ರಾಮಯೇದರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರವತ್ । ಸನ್ಧಿದ್ವಯಾಗ್ರಸೂತ್ರಂ ವಾ ಬಾಲಪದ್ಮನ್ತಥಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೨೦.
ಅಥವಾ, ಸಂಧಿಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಎರಡು ಸಂಧಿಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೀಗೆ ಬಾಲಕಮಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.
. ಸನ್ಧಿಸೂತ್ರಾರ್ದ್ಧಮಾನೇನ ಪೃಷ್ಠತಃ ಪರಿವರ್ತ್ತಯೇತ್ । ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರನ್ತು ಸುವಾತೇನ ಕಮಲಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಮ್ ।। ೩೨೦.
ಸಂಧಿಹಗ್ಗದ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ತೀಕ್ಷ್ಣ ತುದಿಯೂ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಗಾಳಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಕಮಲವು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮುಕ್ತವೃದ್ಧೌ ಚ ವಶ್ಯಾದೌ ಬಾಲಂ ಪದ್ಮಂ ಸಮಾನಕಂ । ನವನಾಭಂನವಹಸ್ತಂ ಭಾಗೈರ್ಮ್ಮನ್ತ್ರಾತ್ಮಕೈಶ್ಚ ತತ್ ।। ೩೨೦.
ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾದ ರೂಪಗಳಿಗೂ, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ, ಬಾಲಕಮಲವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೊಸ ನಾಭಿಯೂ, ಒಂಬತ್ತು ಹಸ್ತಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವೂ, ಮಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳೂ ಇರಬೇಕು.
ಮಧ್ಯೇಽವ್ಜಂ ಪಟ್ಟಿಕಾವೀಜಂ ದ್ವಾರೇಣಾಬ್ಜಸ್ಯ ಮಾನತಃ । ಕಣ್ಠೋಪಕಣ್ಠಮುಕ್ತಾನಿ ತದ್ವಾಹ್ಯೇ ವೀಥಿಕಾ ಮತಾ ।। ೩೨೦.
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮಲವಿದ್ದು, ಅದರ ಬೀಜವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ; ಕಮಲದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ಹೊರಗೆ ಕಂಠ ಮತ್ತು ಉಪಕಂಠದ ಮುತ್ತುಗಳಿವೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಗಡೆ ಮಾರ್ಗವಿದೆ.
ಪಞ್ಚಭಾಗಾನ್ವಿತಾ ಸಾ ತು ಸಮನ್ತಾದ್ದಶಭಾಗಿಕಾ । ದಿಗ್ವಿದಿಕ್ಷ್ವಷ್ಟ ಪದ್ಮಾನಿ ದ್ವಾರಪದ್ಮಂ ಸವೀಥಿಕಮ್ ।। ೩೨೦.
ಆ ಮಾರ್ಗವು ಐದು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸುತ್ತಲೂ ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಟು ಕಮಲಗಳಿವೆ, ಬಾಗಿಲಿನ ಕಮಲವು ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಇದೆ.
ತದ್ವಾಹ್ಯೇ ಪಞ್ಚ ಪದಿಕಾ ವೀಥಿಕಾ ಯತ್ರ ಭೂಷಿತಾ । ಪದ್ಮವದ್ದ್ವಾರಕಣ್ಠನ್ತು ಪದಿಕಞ್ಚೌಷ್ಠಕಣ್ಠಕಂ ।। ೩೨೦.
ಅದರ ಹೊರಗಡೆ ಐದು ಪದಿಕಗಳು ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಕಮಲದಂತೆ ಬಾಗಿಲಿನ ಕಂಠ, ಪದಿಕ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳ ಕಂಠವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಪೋಲಂ ಪದಿಕಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ದಿಕ್ಷು ದ್ವಾರತ್ರಯಂ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಕೋಣಬನ್ಧಂ ತ್ರಿಪಟ್ಟನ್ತು ದ್ವಿಪಟ್ಟಂ ವಜ್ರವದ್ಭವೇತ್ ।। ೩೨೦.
ಕಪೋಲವನ್ನು ಪದಿಕದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇರಬೇಕು; ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಯ ಬಂಧನ, ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಯು ವಜ್ರದಂತೆ ಇರಬೇಕು.
ಮಧ್ಯನ್ತು ಕಮಲಂ ಶುಕ್ಲಂ ಪೀತಂ ರಕ್ತಞ್ಚ ನೀಲಕಮ್ । ಪೀತಶುಕ್ಲಞ್ಚ ಧೂಮ್ರಞ್ಚ ರಕ್ತಂ ಪೀತಞ್ಚ ಮುಕ್ತಿದಮ್ ।। ೩೨೦.
ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮಲವು ಬಿಳಿ, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ; ಹಳದಿ-ಬಿಳಿ, ಧೂಮ್ರ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ವ್ವಾದೌ ಕಮಲಾನ್ಯಷ್ಟ ಶಿವವಿಷ್ಣ್ವಾದಿಕಂಜಪೇತ್ . ಪ್ರಾಸಾದಮಧ್ಯತೋಽಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಶಕ್ರಾದೀನ್ವ್ಜಕಾದಿಷು ।। ೩೨೦.
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಕಮಲಗಳನ್ನು ಶಿವ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಮಂದಿರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಆ ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಅಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಾಹ್ಯವೀಥ್ಯಾನ್ತು ವಿಷ್ಣ್ವಾದೀನಶ್ವಮೇಧಭಾಕ್ । ಪವಿತ್ರಾರೋಹಣಾದೌ ಚ ಮಹಾಮಣ್ಡಲಮಾಲಿಖೇತ್ ।। ೩೨೦.
ಬಾಹ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯೋಗ್ಯರಿಗೆ; ಪವಿತ್ರಾರೋಹಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮಂಡಲವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕು.
ಅಷ್ಟಹಸ್ತಂ ಪುರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ರಸಪಕ್ಷೈರ್ವಿವರ್ತ್ತಯೇತ್ । ದ್ವಿಪದಂ ಕಮಲಂ ಮಧ್ಯೇ ವೀಥಿಕಾ ಪದಿಕಾ ತತಃ ।। ೩೨೦.
ಹಿಂದೆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಎಂಟು ಹಸ್ತಗಳಷ್ಟು ಇದ್ದಿತು, ರಸದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಳಗಳ ಕಮಲ, ನಂತರ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪದಿಕ ಇದೆ.
ದಿಗ್ವಿದಿಕ್ಷು ತತೋಽಷ್ಠೈ ಚ ನೀಲಾಬ್ಜಾನಿ ವಿವರ್ತ್ತಯೇತ್ । ಮಧ್ಯಪದ್ಮಪ್ರಮಾಣೇನ ತ್ರಿಂಶತ್ಪದ್ಮಾನಿ ತಾನಿ ತು ।। ೩೨೦.
ನಂತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಟು ನೀಲಿ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಬೇಕು; ಮಧ್ಯದ ಕಮಲದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಮೂವತ್ತು ಕಮಲಗಳಿವೆ.
. ದಲಸನ್ಧಿವಿಹೀನಾನಿ ನೀಲೇನ್ದೀವರಕಾನಿ ಚ । ತತ್ಪೃಷ್ಠೇ ಪದಿಕಾ ವೀಥೀ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾನಿ ತದೂರ್ದ್ಧತಃ ।। ೩೨೦.
ಅವುಗಳಿಗೆ ದಳಗಳ ಸಂಧಿ ಇಲ್ಲ, ನೀಲಿ ಕಮಲಗಳಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಪದಿಕಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳು ಇವೆ.
. ದ್ವಿಪದಾನಿ ತಥಾ ಚಾಷ್ಟೌ ಕೃತಿಭಾಗಕೃತಾನಿ ತು . ವರ್ತ್ತಯೇತ್ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಂಶ್ತತ್ರ ವೀಥಿಕಾ ಪೂರ್ವ್ವವದ್ವಹಿಃ ।। ೩೨೦.
ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ಎರಡು ದಳಗಳ ಕಮಲಗಳು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಹಳೆಯದಂತೆ ಹೊರಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಬೇಕು.
ದ್ವಾರಾಣಿ ಕಮಲಂ ಯದ್ವದುಪಕಣ್ಠಯುತಾನಿ ತು । ವಕ್ತ್ತಯೇತ್ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಂಸ್ತತ್ರ ವೀಥಕಾ ಪೂರ್ವ್ವವದ್ವಹಿಃ ।। ೩೨೦.
ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಕಮಲದಂತೆ ಉಪಕಂಠ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಹಳೆಯದಂತೆ ಹೊರಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಬೇಕು.