ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ ವಾಗೀಶ್ವರೀಪೂಜನಞ್ಚ ಪ್ರವದಾಮಿ ಸಮಣ್ಡಲಮ್ । ಊಹಕಂ ಕಾಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಮನುಂ ವರ್ಣಸಮಾಯುತಮ್।। ೩೧೯.

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ವಾಗೀಶ್ವರಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ, ಮಂಡಲದೊಡನೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕಾಲದೊಡನೆ ಕೂಡಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಂತ್ರ, ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ನಿಷಾದ ಈಶ್ವರಂ ಕಾರ್ಯ್ಯಂ ಮನುನಾ ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯವತ್ । ಅಕ್ಷರನ್ನ ಹಿದೇಯಂ ಸ್ಯಾತ್ ಧ್ಯಾಯೇತ್ ಕುನ್ದೇನ್ದುಸನ್ನಿಭಾಂ ।। ೩೧೯.

ಈಶ್ವರನನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು; ಅವಳನ್ನು ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಪಞ್ಚಾಶದ್ವರ್ಣಮಾಲಾನ್ತು ಮುಕ್ತಾಸ್ರಗ್ದಾಮಭೂಷಿತಾಮ್ । ವರದಾಭಯಾಕ್ಷಸೂತ್ರಪುಸ್ತಕಾಢ್ಯಾಂ ತ್ರಿಲೋಚನಾಂ ।। ೩೧೯.

ಐವತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಹಾರವನ್ನು, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವಳನ್ನು, ವರದಾ ಮತ್ತು ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನೂ, ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಹಿಡಿದ, ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಲಕ್ಷಂ ಜಪೇನ್ಮಸ್ತಕಾನ್ತಂ ಸ್ಕನ್ಧಾನ್ತಂ ವರ್ಣಮಾಲಿಕಾಂ । ಅಕಾರಾದಿಕ್ಷಕಾರಾನ್ತಾಂ ವಿಶನ್ತೀಂ ಮಾನವತ್ ಸ್ಮರೇತ್ ।। ೩೧೯.

ಒಬ್ಬನು 'ಅ' ರಿಂದ 'ಕ್ಷ' ವರೆಗೆ, ಅಕ್ಷರಗಳ ಹಾರದಂತೆ, ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೊನೆವರೆಗೆ ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು. ಆ ಹಾರವನ್ನು ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ ಗುರುಶ್ಚ ದೀಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಮನ್ತ್ರಗ್ರಾಹೇ ತು ಮಣ್ಡಲಮ್ । ಸೂರ್ಯ್ಯಾಗ್ರಮಿನ್ದುಭಕ್ತನ್ತು ಭಾಗಾಭ್ಯಾಂ ಕಮಲಂ ಹಿತಂ ।। ೩೧೯.

ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಗುರುವು ಮಂತ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ಕಮಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಯೋಗ್ಯ.

ವೀಥಿಕಾ ಪದಿಕಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಾ ಪದ್ಮಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಚತುಷ್ಪದೇ । ವೀಥಿಕಾ ಪದಿಕಾ ವಾಹ್ಯೇ ದ್ವಾರಾಣಿ ದ್ವಿಪದಾನಿ ತು ।। ೩೧೯.

ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ಹೂವಿನ ದಳಗಳಿರುವ ಎಂಟು ಕಮಲಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ದಳಗಳಿರುವ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಉಪದ್ವಾರಾಣಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಕೋಣವಾನ್ಧಂ ದ್ವಿಪಟ್ಟಿಕಮ್ । ಸಿತಾನಿ ನವ ಪದ್ಮಾನಿ ಕರ್ಣಿಕಾ ಕನಕಪ್ರಭಾ ।। ೩೧೯.

ಹಾಗೆಯೇ, ಪಕ್ಕದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇರಬೇಕು. ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳಂತೆ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ಒಂಬತ್ತು ಬಿಳಿ ಕಮಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕರ್ಣಿಕೆಯಾಗಿರಬೇಕು.

ಕೇಶರಾಣಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಕೋಣಾತ್ರಕ್ತೇನ ಪೂರಯೇತ್ । ವ್ಯೋಮರೇಖಾನ್ತರಂ ಕೃಷ್ಣಂ ದ್ವಾರಾಣೀನ್ದ್ರೇಭಮಾನತಃ ।। ೩೧೯.

ಹೂವಿನ ರೇಷ್ಮೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬೇಕು. ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ತುಂಬಬೇಕು. ಆಕಾಶದ ರೇಖೆಗಳ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ ಕಪ್ಪಾಗಿರಬೇಕು. ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇಂದ್ರನ ಆನೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕು.

ಮಧ್ಯೇ ಸರಸ್ವತೀಂ ಪದ್ಮೇವಾಗೀಶೀ ಪೂರ್ವ್ವಪದ್ಮಕೇ । ಹೃತ್ಲೇಖಾ ಚಿತ್ರವಾಗೀಶೀ ಗಾಯತ್ರೀ ವಿಶ್ವರುಪಯಾ ।। ೩೧೯.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ದೇವಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಬೇಕು. ಹೃದಯರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಗ್ದೇವಿ, ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಶಾಙ್ಕರೀ ಮತಿರ್ಧುತಿಶ್ಚ ಪೂರ್ವ್ವಾದ್ಯಾ ಹ್ರೀಁ ಸ್ವವೀಜಕಾಃ । ಧ್ಯೇಯಾ ಸರಸ್ವತೀವಚ್ಚ ಕಪಿಲಾಜ್ಯೇನ ಹೋಮಕಃ । ಸಂಸ್ಕೃತಪ್ರಾಕೃತಕವಿಃ ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಾದಿವಿದ್ಭವೇತ್ ।। ೩೧೯.

ಪೂರ್ವದಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಶಾಂಕರಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ 'ಹ್ರೀಂ' ಮತ್ತು ಇತರ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸರಸ್ವತಿಯಂತೆ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಕಪಿಲ ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕವಿ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವ್ವತೋ ಭದ್ರಕಾನ್ಯಷ್ಟಮಣ್ಡಲಾನಿ ವದೇ ಗುಹ । ಶಕ್ತಿಮಾಸಾಧಯೇತ್ ಪ್ರಾಚೀಮಿಷ್ಟಾಯಾಂ ವಿಷುವೇ ಸುಧೀಃ ।। ೩೨೦.

ಗುಹಾ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭಕರವಾದ ಎಂಟು ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಸಮವಿಷುವಿನಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಚಿತ್ರಾಸ್ವಾತ್ಯನ್ತರೇಣಾಥ ದೃಷ್ಟಸೂತ್ರೇಣ ವಾ ಪುನಃ । ಪೂರ್ವ್ವಾಪರಾಯತಂ ಸೂತ್ರಮಾಸ್ಫಾಲ್ಯ ಮದ್ಯತೋಽಙ್ಕಯೇತ್ ।। ೩೨೦.

ನಂತರ, ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಹಾರದ ಮೂಲಕ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಹಾರವನ್ನು ಎಳೆದು, ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

ಕೋಟಚಿದ್ವಯನ್ತು ತನ್ಮಧ್ಯಾದಙ್‌ಕಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮ್ । ಮಧ್ಯೇ ದ್ವಯಂ ಪ್ರಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಸ್ಫಾಲಯೇದ್ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರಮ್ ।। ೩೨೦.

ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬೇಕು.

ಶತಕ್ಷೇತ್ರಾರ್ದ್ಧಮಾನೇನ ಕೋಣಸಮ್ಪಾತಮಾದಿಶೇತ್ । ಏವಂ ಸೂತ್ರಚತುಷ್ಕಸ್ಯ ಸ್ಫಾಲನಾಚ್ಚತುರಸ್ರಕಮ್ ।। ೩೨೦.

ನೂರು ಅಳತೆಗಳ ಅರ್ಧವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹಾರಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಚತುಷ್ಕೋಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

ಜಾಯತೇ ತತ್ರ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಭದ್ರಸ್ವೇದಕರಂ ಶುಭಮ್ । ವಸುಭಕ್ತೇನ್ದುದ್ವಿಪದೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವೀಥೀ ಚ ಭಾಗಿಕಾ ।। ೩೨೦.

ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾದ ಭದ್ರಸ್ವೇದಕರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ಇರಬೇಕು.

ದ್ವಾರಂ ದ್ವಿಪದಿಕಂ ಪದ್ಮಮಾನಾದ್ವೈ ಸಕಪೋಲಕಮ್ । ಕೋಣಬನ್ಧವಿವಿತ್ತ್ರನ್ತು ದ್ವಿಪದಂ ತತ್ರ ವರ್ತ್ತಯೇತ್ ।। ೩೨೦.

ಬಾಗಿಲು ಎರಡು ಅಳತೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಕಮಲವನ್ನು ಅಳತೆಗನುಸಾರವಾಗಿ, ಬದಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು.

ಶುಕ್ಲಂ ಪದ್ಮಂ ಕರ್ಣಿಕಾ ತು ಪೀತಾ ಚಿತ್ರನ್ತು ಕೇಶರಮ್। ರಕ್ತಾ ವೀಥೀ ತತ್ರ ಕಲ್ಪ್ಯಾ ದ್ವಾರಂ ಲೋಕೇಶರೂಪಕಂ ।। ೩೨೦.

ಕಮಲವು ಬಿಳಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ಮಧ್ಯದ ಕರ್ಣಿಕೆ ಹಳದಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ರೇಷ್ಮೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಕೆಂಪಾಗಿರಬೇಕು. ಬಾಗಿಲು ಲೋಕನಾಥನ ರೂಪವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕು.

ರಕ್ತಕೋಣಂ ವಿಧೌ ನಿತ್ಯೇ ನೈಮಿತ್ತಿಕೇಽವ್ಜಕಂ ಶ್ರೃಣು । ಅಸಂಸಕ್ತನ್ತು ಸಂಸಕ್ತಂ ದ್ವಿಧಾವ್ಜಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಕೃತ್ ।। ೩೨೦.

ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಣೆ ಕೆಂಪಾಗಿರಬೇಕು. ಕಮಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು: ಅದು ಜೋಡಿಸದ ಮತ್ತು ಜೋಡಿಸಿದ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಗಳು ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಅಸಂಸಕ್ತಂ ಸುಮುಕ್ಷೂಣಾಂ ಸಂಸಕ್ತಂ ತತ್ತ್ರಿಧಾ ಪೃಥಕ್ । ಬಾಲೋ ಯುವಾ ಚ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ನಾಮತಃ ಫಲಸಿದ್ಧಿದಾಃ ।। ೩೨೦.

ಜೋಡಿಸದ ಕಮಲವು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ. ಜೋಡಿಸಿದವು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರ: ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ. ಅವುಗಳು ತತ್ಕಾಲಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಪದ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೇ ತು ಸೂತ್ರಾಣಿ ದಿಗ್ವಿದಿಶು ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್ । ವೃತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಕಲ್ಪಾನಿ ಪದ್ಮಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾನಿ ತು ।। ೩೨೦.

ಕಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಐದು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು, ಕಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಥಮೇ ಕರ್ಣಿಕಾ ತತ್ರ ಪುಷ್ಕರೈರ್ನ್ನವಭಿರ್ಯುತಾ । ಕೇಶರಾಣಿ ಚತುರ್ವ್ವಿಶದ್ವಿತೀಯೇಽಥ ತೃತೀಯಕೇ ।। ೩೨೦.

ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯದ ಕರ್ಣಿಕೆಯು ಅಲ್ಲಿದೆ, ಒಂಬತ್ತು ದಳಗಳಿರುವ ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ. ಎರಡನೆಯದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ರೇಷ್ಮೆಗಳು ಇರಬೇಕು.

ದಲಸನ್ಧಿರ್ಗಜಕುಮ್ಭನಿಭಾನ್ತರ್ಯದ್ದಲಾಗ್ರಕಮ್ । ಪಞ್ಚಮೇ ವ್ಯೋಮರೂಪನ್ತು ಸಂಸಕ್ತಂ ಕಮಲಂ ಸ್ಮೃತಂ ।। ೩೨೦.

ಹೂವಿನ ದಳಗಳ ಸೇರುವ ಜಾಗ ಆನೆಯ ಕುಂಭದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ದಳದ ತುದಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೇಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ರೂಪವು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದ ಕಮಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಸಂಸಕ್ತೇ ದಲಾಗ್ರೇ ತು ದಿಗ್ಭಾಗೈರ್ವಿಸ್ತರಾದ್ಭಜೇತ್ ।. ಭಾಗದ್ವಯಪರಿತ್ಯಾಗಾದ್ವಸ್ವಂಶೈರ್ವರ್ತ್ತಯೇದ್ದಲಮ್ ।। ೩೨೦.

ದಳದ ತುದಿ ಸೇರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು; ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಆರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ದಳವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಸನ್ಧಿವಿಸ್ತರಸೂತ್ರೇಣ ತನ್ಮೂಲಾದಞ್ಜಯೇದ್ದಲಮ್ ಸವ್ಯಾಸವ್ಯಕ್ರಮೇಣೈವ ವೃದ್ಧಮೇತದ್ಭವೇತ್ತಥಾ ।। ೩೨೦.

ಸಂಧಿಯ ಅಗಲದ ಹಗ್ಗದಿಂದ, ಆ ದಳವನ್ನು ಮೂಲದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಬಲ-ಎಡವಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿ, ಹೀಗೆ ದಳವು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಥ ವಾ ಸನ್ಧಿಮಧ್ಯಾತ್ತು ಭ್ರಾಮಯೇದರ್ದ್ಧಚನ್ದ್ರವತ್ । ಸನ್ಧಿದ್ವಯಾಗ್ರಸೂತ್ರಂ ವಾ ಬಾಲಪದ್ಮನ್ತಥಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೨೦.

ಅಥವಾ, ಸಂಧಿಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಎರಡು ಸಂಧಿಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೀಗೆ ಬಾಲಕಮಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು.

. ಸನ್ಧಿಸೂತ್ರಾರ್ದ್ಧಮಾನೇನ ಪೃಷ್ಠತಃ ಪರಿವರ್ತ್ತಯೇತ್ । ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರನ್ತು ಸುವಾತೇನ ಕಮಲಂ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಮ್ ।। ೩೨೦.

ಸಂಧಿಹಗ್ಗದ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ತೀಕ್ಷ್ಣ ತುದಿಯೂ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಗಾಳಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಕಮಲವು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮುಕ್ತವೃದ್ಧೌ ಚ ವಶ್ಯಾದೌ ಬಾಲಂ ಪದ್ಮಂ ಸಮಾನಕಂ । ನವನಾಭಂನವಹಸ್ತಂ ಭಾಗೈರ್ಮ್ಮನ್ತ್ರಾತ್ಮಕೈಶ್ಚ ತತ್ ।। ೩೨೦.

ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾದ ರೂಪಗಳಿಗೂ, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ, ಬಾಲಕಮಲವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೊಸ ನಾಭಿಯೂ, ಒಂಬತ್ತು ಹಸ್ತಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವೂ, ಮಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳೂ ಇರಬೇಕು.

ಮಧ್ಯೇಽವ್ಜಂ ಪಟ್ಟಿಕಾವೀಜಂ ದ್ವಾರೇಣಾಬ್ಜಸ್ಯ ಮಾನತಃ । ಕಣ್ಠೋಪಕಣ್ಠಮುಕ್ತಾನಿ ತದ್ವಾಹ್ಯೇ ವೀಥಿಕಾ ಮತಾ ।। ೩೨೦.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಮಲವಿದ್ದು, ಅದರ ಬೀಜವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ; ಕಮಲದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ಹೊರಗೆ ಕಂಠ ಮತ್ತು ಉಪಕಂಠದ ಮುತ್ತುಗಳಿವೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಗಡೆ ಮಾರ್ಗವಿದೆ.

ಪಞ್ಚಭಾಗಾನ್ವಿತಾ ಸಾ ತು ಸಮನ್ತಾದ್ದಶಭಾಗಿಕಾ । ದಿಗ್ವಿದಿಕ್ಷ್ವಷ್ಟ ಪದ್ಮಾನಿ ದ್ವಾರಪದ್ಮಂ ಸವೀಥಿಕಮ್ ।। ೩೨೦.

ಆ ಮಾರ್ಗವು ಐದು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸುತ್ತಲೂ ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ; ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಂಟು ಕಮಲಗಳಿವೆ, ಬಾಗಿಲಿನ ಕಮಲವು ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಇದೆ.