ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ನಿಕ್ಷಿಪೇದ್ ಹೃದಯೇನಾಗ್ನಿಂ ಶಕ್ತಿಂ ಮಧ್ಯೇಽಗ್ನಿಗಾಂ ಸ್ಮರೇತ್ । ಗರ್ಭಾಧಾನಂ ಪುಂಸವನಂ ಜಾತಕರ್ಮ್ಮ ಚ ಹೋಮಯೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಹೃದಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಗರ್ಭಾಧಾನ, ಪುಂಸವನ, ಜಾತಕರ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೃದಯೇನ ಶತಂ ಹ್ಯೇಕಂ ಗುಹ್ಯಾಙ್ಗೇ ಜನಯೇಚ್ಛಿಖಿಮ್ । ಪೂರ್ಣಾಹುತ್ಯಾ ತು ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಶಿವಾಗ್ನಿರ್ಜ್ವಲಿಯೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಹೃದಯದಿಂದ ಗುಪ್ತ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ನೂರು ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕು. ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯಿಂದ ಮಂತ್ರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಬೇಕು.

ಹೋಮಯೇನ್ಮೂಲಮನ್ತ್ರೇಣ ಶತಞ್ಚಾಙ್ಗಂ ದಶಾಂಶತಃ । ನಿವೇದಯೇತ್ತತೋ ದೇವ್ಯಾಸ್ತತಃ ಶಿಷ್ಯಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ನೂರು, ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹತ್ತು ಭಾಗ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಅಸ್ತ್ರೇಣ ತಾಡನಂ ಕೃತ್ವಾ ಗುಹ್ಯಾಙ್ಗಾನಿ ತತೋ ನ್ಯಸೇತ್ । ವಿದ್ಯಾಙ್ಗೈಶ್ಚೇವ ಸನ್ನದ್ಧಂ ವಿದ್ಯಾಙ್ಗೇಷು ನಿಯೋಜಯೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರದಿಂದ ತಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಗುಪ್ತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮಂತ್ರದ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಪುಷ್ಪಂ ಕ್ಷಿಪಾಯಯೇಚ್ಛಿಷ್ಯಮಾನಯೇದಗ್ನಿಕುಣ್ಡಕಮ್ । ಯವೈರ್ದ್ವಾನ್ಯೈಸ್ತಿಲೈರಾಜ್ಯೈರ್ಮೂಲವಿದ್ಯಾಶತಂ ಹುನೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಶಿಷ್ಯನಿಂದ ಹೂವನ್ನು ಎಸೆಯಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಅಗ್ನಿಕುಂಡದ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರುವುದು. ಜೋಳ, ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಎಳ್ಳು, ತುಪ್ಪ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ಥಾವರತ್ವಂ ಪುರಾ ಹೋಮಂ ಸರೀಸೃಪಮತಃ ಪರಂ । ಪಕ್ಷಿಮೃಗಪಶುತ್ವಞ್ಚ ಮಾನುಷಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಮೇವ ಚ ।। ೩೧೧.

ಮೊದಲು ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸರಿಸೃಪಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪಕ್ಷಿ, ಕಾಡುಮೃಗ, ಪಶು, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ವಿಷ್ಣುತ್ವಞ್ಚೈವ ರುದ್ರತ್ವಮನ್ತೇ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿರ್ಭವೇತ್ । ಏಕಯಾ ಚೈವ ಹ್ಯಾಹುತ್ಯಾ ಶಿಷ್ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ದೀಕ್ಷಿತೋ ಭವೇತ್ ।। ೩೧೧.

ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ, ರುದ್ರನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನು ದೀಕ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಧಿಕಾರೋ ಭವೇದೇವಂ ಶ್ರೃಣು ಮೋಕ್ಷಮತಃ ಪರಮ್ । ಸುಮೇರುಸ್ಥೋ ಯದಾ ಮನ್ತ್ರೀ ಸದಾಶಿವಪದೇ ಸ್ಥಿತಃ ।। ೩೧೧.

ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈಗ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳು: ಸುದಾ ಶಿವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವಾಗ.

ಪರೇ ಚ ಹೋಮಯೇತ್ ಸ್ವಸ್ಥೋಽಕರ್ಮ್ಮಕರ್ಮ್ಮಶತಾನ್ ದಶ । ಪೂರ್ಣಾಹುತ್ಯಾ ತು ತದ್ಯೋಗೀ ಧರ್ಮ್ಮಾಧರ್ಮೈರ್ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ।। ೩೧೧.

ನಂತರ ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿ, ಹತ್ತು ನೂರು ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯಿಂದ ಆ ಯೋಗಿಗೆ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗದು.

ಮೋಕ್ಷಂ ಯಾತಿ ಪರಂಸ್ಥಾನಂ ಯದ್‌ಗತ್ವಾ ನ ನಿವರ್ತ್ತತೇ । ಯಥಾ ಜಲೇ ಜಲೇ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಜಲಂ ದೇಹೀ ಶಿರಸ್ತಥಾ ।। ೩೧೧.

ಯಾರು ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಒಂದಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆಯೇ, ದೇಹವುಳ್ಳ ಆತ್ಮ ಕೂಡ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸು ಸಹಿತ ಆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುಮ್ಭೈಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾಚ್ಚಾಭಿಷೇಕಂ ಜಯರಾಜ್ಯಾದಿಸರ್ವಭಾಕ್ । ಕುಮಾರೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಪೂಜ್ಯಾ ಗುರ್ವ್ವಾದೇರ್ದಕ್ಷಿಣಂ ದದೇತ್ ।। ೩೧೧.

ವಿಜಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಂಭಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಯುವತಿಯನ್ನೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಹಿಳೆಯನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಬೇಕು; ಗುರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ಯಜೇತ್ ಸಹಸ್ರಮೇಕನ್ತು ಪೂಕಜಾಂ ಕೃತ್ವಾ ದಿನೇ ದಿನೇ । ತಿಲಾಜ್ಯಪುರಹೋಮೇನ ದೇವೀ ಶ್ರೀಃ ಕಾಮದಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸಾವಿರ ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ದೇವಿ ಶ್ರೀ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾಳೆ.

ದದಾತಿ ವಿಪುಲಾನ್ ಭೋಗಾನ್ ಯದನ್ಯಚ್ಚ ಸಮೀಹತೇ । ಜಪ್ತ್ವಾ ಹ್ಯಕ್ಷರಲಕ್ಷನ್ತು ನಿಧಾನಾಧಿಪತಿರ್ಭವೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಅವಳು ಅಪಾರವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಲಕ್ಷ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಬಹುದು.

ದ್ವಿಗುಣೇನ ಭವೇದ್ರಾಜ್ಯಂ ತ್ರಿಗುಣೇನ ಚ ಯಕ್ಷಿಣೀ । ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಂ ತತೋ ವಿಷ್ಣುಪದಂ ಭವೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಎರಡುಪಟ್ಟು ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಮೂರುಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ ಯಕ್ಷಿಣಿಯ ಅನುಗ್ರಹ; ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವ; ಆಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಷಡ್‌ಗುಣೇನ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿರ್ಲ್ಲಕ್ಷೇಣೈಕೇನ ಪಾಪಹಾ । ದಶ ಜಪ್ತ್ವಾ ದೇಹಶುದ್ಧ್ಯೈ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಫಲಂ ಶತಾತ್ ।। ೩೧೧.

ಆರುಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಹತ್ತು ಬಾರಿ ದೇಹಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ನೂರು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪಟೇ ವಾ ಪ್ರತಿಮಾಯಾಂ ವಾ ಶೀಘ್ರಾಂ ವೈ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಯಜೇತ್ । ಶತಂ ಸಹಸ್ರಮಯುತಂ ಜಪೇ ಹೋಮೇ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೩೧೧.

ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಣ್ಣುಮೇಲೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹೋಮಕ್ಕಾಗಿ ನೂರು, ಸಾವಿರ, ಅಥವಾ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಜಪವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಏವಂ ವಿಧಾನತೋ ಜಪ್ತ್ವಾ ಲಕ್ಷಮೇಕನ್ತು ಹೋಮಯೇತ್ । ಮಹಿಷಾಜಮೇಷಮಾಂಸೇನ ನರಜೇನ ಪುರೇಣ ವಾ ।। ೩೧೧.

ಹೀಗೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಜಪ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಿಷಿ, ಆಡು, ಮಾನವನ ಮಾಂಸದಿಂದ ಅಥವಾ ನಗರವನ್ನೇ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ತಿಲೈರ್ಯವೈಸ್ತಥಾ ಲಾಜೈರ್ಬ್ರೀಹಿಗೋಧೂಮಕಾಮ್ರಕೈಃ । ಶ್ರೀಫಲೈರಾಜ್ಯಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಹೋಮಯಿತ್ವಾ ವ್ರತಞ್ಚರೇತ್ ।। ೩೧೧.

ಎಳ್ಳು, ಜೋಳ, ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಅರ್ದ್ಧರಾತ್ರೇಷು ಸನ್ನದ್ಧಃ ಖಡ್ಗಚಾಪಶರಾದಿಮಾನ್ । ಏಕವಾಸಾ ವಿಚಿತ್ರೇಣ ರಕ್ತಪೀತಾಸಿತೇನ ವಾ ।। ೩೧೧.

ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖಡ್ಗ, ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.

ನೀಲೇನ ವಾಥ ವಸ್ತ್ರೇಣ ದೇವೀಂ ತೈರೇವ ಚಾರ್ಚ್ಚಯೇತ್ । ವ್ರಜೇದ್ದಕ್ಷಿಣದಿಗ್‌ಭಾಗಂ ದ್ವಾರೇ ದದ್ಯಾದ್‌ಬಲಿಂ ಬುಧಃ ।। ೩೧೧.

ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ಧರಿಸಬಹುದು; ಅದೇ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದೂತೀಮನ್ತ್ರೇಣ ದ್ವಾರಾದೌ ಏಕವೃಕ್ಷೇ ಶ್ಮಶಾನಕೇ । ಏವಞ್ಚ ಸರ್ವ್ವಕಾಮಾಪ್ತಿರ್ಭುಙ್‌ಕ್ತೇ ಸರ್ವ್ವಾಂ ಮಹೀಂ ನೃಪಃ ।। ೩೧೧.

ದೂತೀ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ಮರದ ಬಳಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸ್ತಾವಮಾಖ್ಯಾಸ್ಯೇ ಧರ್ಮ್ಮಕಾಮಾದಿಸಿದ್ಧಿದಮ್ । ನವಕೋಷ್ಠವಿಭಾಗೇನ ವಿದ್ಯಾಭೇದಞ್ಚ ವಿನ್ದತಿ ।। ೩೧೨.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ವಿದ್ಯೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತವೆ.

ಅನುಲೋಮವಿಲೋಮೇನ ಸಮಸ್ತವ್ಯಸ್ತಯೋಗತಃ । ಕರ್ಣಾವಿಕರ್ಣಯೋಗೇನ ಅತ ಊದ್‌ರ್ಧ್ವಂ ವಿಭಾಗಶಃ ।। ೩೧೨.

ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕಿವಿಯಲ್ಲದ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತ್ರಿತ್ರಿಕೇಣ ಚ ಯೋಗೇನ ದೇವ್ಯಾ ಸನ್ನದ್ಧವಿಗ್ರಹಃ । ಜಾನಾತಿ ಸಿದ್ಧಿದಾನ್ಮನ್ತ್ರಾನ್ ಪ್ರಸ್ತಾವಾನ್ನಿರ್ಗತಾನ್ ಬಹೂನ್ ।। ೩೧೨.

ಮೂರು ತ್ರಿಕೋಣಗಳ ವಿಧಾನದಿಂದ, ದೇವಿಯ ಅಲಂಕೃತ ರೂಪದಿಂದ, ಸಾಧನೆ ನೀಡುವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು.

ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಸ್ಮೃತಾ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಪ್ರಯೋಗಾಸ್ತತ್ರ ದುರ್ಲ್ಲಭಾಃ । ಗುರುಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಥಮೋ ವರ್ಣಃ ಪೂರ್ವ್ವೇದ್ಯುರ್ನ ಚ ವರ್ಣ್ಯತೇ ।। ೩೧೨.

ಪ್ರತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂತ್ರಗಳು ನೆನಪಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಗುರು ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಪೂರ್ವಜ್ಞಾನದವನು, ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ವಿವರಿಸಬಾರದು.

ಪ್ರಸ್ತಾವೇ ತತ್ರ ಚೈಕಾರ್ಣಾ ದ್ವ್ಯರ್ಣಸ್ತ್ರ್ಯರ್ಣಾದಯೋಽಭವನ್ । ತಿರ್ಯ್ಯಗೂದ್‌ರ್ಧ್ವಗತಾ ರೇಖಾಶ್ಚತುರಶ್ಚತುರೋ ಭಜೇತ್ ।। ೩೧೨.

ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದರ್ನ, ಎರಡರ್ನ, ಮೂವರ್ನ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಲಂಬ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

ನವ ಕೋಷ್ಠಾ ಭವನ್ತ್ಯೇವಂ ಮಧ್ಯದೇಶೇ ತಥಾ ಇಮಾನ್ । ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೇನ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವಂ ಭೇದಯೇತ್ತತಃ ।। ೩೧೨.

ಹೀಗೆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಕೋಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಂತರ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರ್ಸ್ತಾವಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಪ್ರಸ್ತಾವಂ ಯಸ್ತು ವಿನ್ದತಿ । ಕರಮುಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಾಸ್ತಸ್ಯ ಸಾಧಕಸ್ಯ ಹಿ ಸಿದ್ಧಯಃ ।। ೩೧೨.

ಪ್ರಸ್ತಾವ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಯಾರು ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೈಮುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಂತಾಗುತ್ತವೆ.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಪಾದಮೂಲೇ ಸ್ಯಾನ್ನವಖಣ್ಡಾಂ ಭುವಂ ಲಭೇತ್ । ಕಪಾಲೇ ತು ಸಮಾಲಿಖ್ಯ ಶಿವತತ್ತ್ವಂ ಸಮನ್ತತಃ ।। ೩೧೨.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಅವನ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಪಾಲದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಿವತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು.