ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಗುಡ಼ೌದನಂ ತಿಲಾಪೂಪಃ ಪ್ರತಿಮಾ ತಿಲಪಿಷ್ಟಜಾ । ತಿಲಸ್ನಾನಂ ಪಞ್ಚಪತ್ರೈರ್ಧೂಪೋ ರಾಜಫಲತ್ವಚಾ ।। ೨೯೯.

ದಪ್ಪ ಅನ್ನ, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟಿನ ಹೋಳಿಗೆ, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಮೆ ಬಳಸಬೇಕು. ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ, ಐದು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಧೂಪ, ರಾಜಫಲದ ತೊಗಟಿಯಿಂದ ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚತುರ್ಥೇ ಚಟಕಾಶೋಫೋ ಜ್ವರಃ ಸರ್ವ್ವಾಙ್ಗಸಾದನಮ್ । ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸತಿಲಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಬಲಿಃ ಸ್ನಾನಞ್ಚ ಧೂಪನಮ್ ।। ೨೯೯.

ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಾಯ್ಚಪ್ಪಳಗಳು ಉಬ್ಬುವುದು, ಜ್ವರ, ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುವುದು ಇರುತ್ತದೆ. ಮೀನು, ಮಾಂಸ, ಎಳ್ಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಬಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಚಞ್ಚಲಾ ಪಞ್ಚಮೇಽಬ್ದೇ ತು ಜ್ವರಸ್ತ್ರಾಸೋಽಙ್ಗಸಾದನಮ್ । ಮಾಂಸೌದನಾದ್ಯೈಶ್ಚ ವಲಿರ್ಮೇಷಶ್ರೃಙ್ಗೇಣ ಧೂಪನಮ್ ।। ೨೯೯.

ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಂಚಲತೆ, ಜ್ವರ, ಭಯ, ದೇಹ ದುರ್ಬಲತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸದ ಅನ್ನ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಬಲಿ, ಕುರಿಯ ಕೊಂಬಿನಿಂದ ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಲಾಶೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥವಟಬಿಲ್ವದಲಾಮ್ಬುಧೃಕ್ । ಷಷ್ಠೇಽಬ್ದೇ ಧಾವನೀಶೋಷೋ ವೈರಸ್ಯಂ೩ ಗಾತ್ರಸಾದನಮ್ ।। ೨೯೯.

ಆರನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಲಾಶ, ಉದುಂಬರ, ಅಶ್ವತ್ಥ, ವಟ, ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ನೀರು ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಓಡಾಡುವುದು, ಒಣಗುವುದು, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ದೇಹ ದುರ್ಬಲವಾಗುವುದು ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಪ್ತಾಹೋಭಿರ್ಬಲಿಃ ಪೂರ್ವೈರ್ಧೂಪಸ್ನಾನಞ್ಚ ಭಙ್ಗಕೈಃ । ಸ್ಪ್ತಮೇ ಯಮುನಾಚ್ಛರ್ದಿರವಚೋಹಾಸರೋದನಮ್ ।। ೨೯೯.

ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಳೆಯದಂತೆ ಬಲಿ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಭಂಗದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಳನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಮುನೆಯಿಂದ ವಾಂತಿ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತು, ನಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಳುವುದು ಇರುತ್ತದೆ.

ಮಾಂಸಪಾಯಸಮದ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಬಲಿಃ ಸ್ನಾನಞ್ಚ ಧೂಪನಮ್ । ಅಷ್ಟಮೇ ವಾ ಜಾತವೇದಾ ನಿರಾಹಾರಂ ಪ್ರರೋದನಮ್ ।। ೨೯೯.

ಮಾಂಸ, ಪಾಯಸ, ಮದ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಬಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಂಟನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಧಿತನು ಅಳುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಶರಾಪೂಪದಧ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಬಲಿಃ ಸ್ನಾನಞ್ಚ ಧೂಪನಮ್ । ಕಾಲಾಬ್ದೇ ನವಮೇ ವಾಹ್ವೋರಾಸ್ಫೋಟೋ ಗರ್ಜನಂ ಭಯಮ್ ।। ೨೯೯.

ಅನ್ನಜ್ಯೂಸು, ಹೋಳಿಗೆ, ಮೊಸರು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಬಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಧೂಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂಬತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪುಡಿ, ಗರ್ಜನೆ, ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ.

ಬಲಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕೃಶರಾಪೂಪಶಕ್ತುಕುಲ್ಮಾಸಪಾಯಸೈಃ । ದಶಮೇಽಬ್ದೇ ಕಲಹಂಸೀ ದಾಹೋಽಙ್ಗಕೃಶತಾ ಜ್ವರಃ ।। ೨೯೯.

ಅನ್ನಜ್ಯೂಸು, ಹೋಳಿಗೆ, ಹುರಿದ ಹಿಟ್ಟು, ಕುಲ್ಮಾಷ, ಪಾಯಸದಿಂದ ಬಲಿ ನೀಡಬೇಕು. ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಡುಹಂಸದಂತೆ ವರ್ತನೆ, ದೇಹ ಸುಡುವುದು, ದುರ್ಬಲತೆ, ಜ್ವರ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪೌಲಿಕಾಪೂಪದಧ್ಯನ್ನೈಃ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ಬಲಿಂ ಹರೇತ್ । ನಿಮ್ಬಧೂಪಕುಷ್ಠಲೇಪ ಏಕಾದಶಮಕೇ ಗ್ರಹೀ ।। ೨೯೯.

ಐದು ರಾತ್ರಿ ಪೌಲಿಕಾ ಹೋಳಿಗೆ, ಮೊಸರು, ಅನ್ನದಿಂದ ಬಲಿ ನೀಡಬೇಕು. ಹನ್ನೊಂದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಂಬೆ ಧೂಪ, ಕುಷ್ಟದಿಂದ ಲೇಪ ಮಾಡಬೇಕು, ಗ್ರಹಬಾಧೆ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಇದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

ದೇವದೂತೀ ನಿಷ್ಠುರವಾಕ್ ಬಲಿರ್ಲೇಪಾದಿ ಪೂರ್ವವತ್ । ಬಲಿಕಾ ದ್ವಾದಶೇ ಸ್ವಾಸೋ ಬಲೀರ್ಲೇಪಾದಿ ಪೂರ್ವವತ್ ।। ೨೯೯.

ದೇವದೂತಿಯು ಕಠಿಣವಾದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳಿಗೆ ಹಳೆಯದಂತೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಸ್ವಾಸೋವಿಗೆ ಕೂಡ ಹಳೆಯದಂತೆ ಬಲಿ ಮತ್ತು ಲೇಪನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ತ್ರಯೋದಶೇ ವಾಯವೀ ಚ ಮುಖವಾಹ್ಯಾಙ್ಗಸಾದನಮ್ । ರಕ್ತಾನ್ನಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಬಲಿಃ ಪಞ್ಚದಲೈಃ ಸ್ನಪೇತ್ ।। ೨೯೯.

ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನ ವಾಯವಿಗೆ ಬಾಯಿಯೂ ಅಂಗಗಳೂ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಅಕ್ಕಿ, ಸುಗಂಧ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಐದು ಎಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ರಾಜೀನಿಸ್ವದಲೈರ್ಧೂಪೋ ಯಕ್ಷಿಣೀ ಚ ಚತುರ್ದಶೇ । ಚೇಷ್ಟಾ ಶೂಲಂ ಜ್ವರೋ ದಾಹೋ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಾದಿಕೈರ್ಬಲಿಃ ।। ೨೯೯.

ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ರಾಜಿನಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಧೂಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಯಕ್ಷಿಣಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಚುಚ್ಚುವುದು, ಜ್ವರ, ದಹನ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸ್ನಾನಾದಿ ಪೂರ್ವವಚ್ಛಾನ್ತ್ಯೈ ಮುಣ್ಡಿಕಾರ್ತ್ತಿಸ್ತ್ರಿಪಞ್ಚಕೇ । ತಚ್ಚೇಷ್ಟಾಸೃಕ್‌ಶ್ರವಃ ಶಶ್ವತ್ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ಮಾತೃಚಿಕಿತ್ಸನಮ್ ।। ೨೯೯.

ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮುಂಡನವನ್ನು ಮೂರು ಅಥವಾ ಐದು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಸ್ರಾವ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ತಾಯಿಯರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ವಾನರೀ ಷೋಡಶೀ ಭೂಮೌ ಪತೇನ್ನಿದ್ರಾ ಸದಾ ಜ್ವರಃ । ಪಾಯಸಾದ್ಯೈಸ್ತ್ರಿರಾತ್ರಞ್ಚ ಬಲಿಃ ಸ್ನಾನಾದಿ ಪೂರ್ವವತ್ ।। ೨೯೯.

ವಾನರಿಯು ಹದಿನಾರನೇ ದಿನ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಜ್ವರ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಪಾಯಸ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗನ್ಧವತೀ ಸಪ್ತದಶೇ ಗಾತ್ರೋದ್ವೇಗಃ ಪ್ರರೋದನಮ್ । ಕುಲ್ಮಾಷಾದ್ಯೈರ್ಬಲಿಃ ಸ್ನಾನಧೂಪಲೇಪಾದಿ ಪೂರ್ವವತ್ ।। ೨೯೯.

ಹದಿನೇಳನೇ ದಿನ ಗಂಧವತಿಯು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಳುವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಕುಲ್ಮಾಷ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸ್ನಾನ, ಧೂಪ, ಲೇಪನ ಹಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತಿ ಚಾಮುಣ್ಡೇ ಮುಞ್ಚ ಮುಞ್ಚ ಬಲಿಂ ಬಾಲಿಕಾಂ ವಾ । ಬಲಿಂ ಗೃಹ್ಣ ಗೃಹ್ಣ ಜಯ ಜಯ ವಸ ವಸ । ಸರ್ವತ್ರ ಬಲಿದಾನೇಽಯಂ ರಕ್ಷಾಕೃತ್ ಪಠ್ಯತೇ ಮನುಃ ।। ೨೯೯.

'ಓಂ, ಭಗವತಿ ಚಾಮುಂಡಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬಲಿಯನ್ನು, ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಹುಡುಗನನ್ನು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿ; ಬಲಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಜಯಿಸಿ, ವಾಸಮಾಡಿ. ಎಲ್ಲ ಬಲಿ ಅರ್ಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು.'

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಃ ಶಿವಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ಗೌರೀಲಕ್ಷಅಮೀರ್ಗಣಆದಯಃ । ರಕ್ಷನ್ತು ಚ ಜ್ವರಾಭ್ಯಾನ್ತಂ ಮುಞ್ಚನ್ತು ಚ ಕುಮಾರಕಮ್ ।। ೨೯೯.

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ಸ್ಕಂದ, ಗೌರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗಣಾದಿಗಳು ಜ್ವರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮಗುವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಿ.

ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ ಶಯ್ಯಾ ತು ದಣ್ಡಿಸಾಜೇಶಪಾವಕಶ್ಚತುರಾನನಃ । ಸರ್ವ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕಮಿದಂ ವೀಜಂ ಪಿಣ್ಡಾರ್ಥಮುಚ್ಯತೇ ।। ೩೦೧.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ಹಾಸಿಗೆ, ದಂಡ, ಆಸನ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕುಮುಖನಾದವನು—ಇವುಗಳ ಬೀಜವು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುಂಡಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಯಂ ದೀರ್ಘಸ್ವರಾಕಗ್ಯಞ್ಚ ವೀಜೇಷ್ವಙ್ಗಾನಿ ಸರ್ವಶಃ । ಖಾತಂ ಸಾಧು ವಿಷಞ್ಚೈವ ಸನಿನ್ದುಂ ಸಕಲಂ ತಥಾ ।। ೩೦೧.

ಪ್ರತಿ ಬೀಜವನ್ನೂ ದೀರ್ಘಸ್ವರದಿಂದ 'ಕ' ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳೂ ಸೇರಿವೆ; ಗುಂಡಿ, ಉತ್ತಮ, ವಿಷ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಸೇರಿವೆ.

ಗಣಸ್ಯ ಪಞ್ಚ ವೀಜಾನಿ ಪೃಥಗ್ದೃಷ್ಟಫಲಂ ಮಹತ್ । ಗಣಂ ಜಯಾಯ ನಮಃ ಏಕದಂಷ್ಟ್ರಾಯ ಅಚಲಕರ್ಣಿನೇ ಗಜವಕ್ತಾಯ ಮಹೋದರಹಸ್ತಾಯ ೩೦೧.

ಗಣಕ್ಕೆ ಐದು ಬೀಜಗಳಿವೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ; 'ಗಣಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಒಬ್ಬ ದಂತವಂತನಿಗೆ, ಅಚಲವಾದ ಕಿವಿಯವನು, ಆನೆಮುಖಿಯವನು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳವನಿಗೆ' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

ಗಣಾಧಿಪತಯೇ ಗಣೇಶ್ವರಾಯ ಗಣನಾಯಕಾಯ ಗಣಕ್ರೀಡಾಯ । ದಿಗ್ದಲೇ ಪೂಜಯೇನ್ನಮೂರ್ತ್ತೀಃ ಪುರಾವಚ್ಚಾಙ್ಗಪಞ್ಚಕಮ್ ।। ೩೦೧.

ಗಣಾಧಿಪತಿ, ಗಣೇಶ್ವರ, ಗಣನಾಯಕ, ಗಣಕ್ರೀಡಕ—ಇಂತಹ ರೂಪಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದಂತೆ ಐದು ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಮಧ್ಯಾಮಾತರ್ಜ್ಜನೀಮಧ್ಯಾಗತಾಙ್ಗುಷ್ಠೌ ಸಮುಷ್ಟಿಕೌ । ಚುರ್ಭುಜೋ ಮೋದಕಾಢ್ಯೋ ದಣ್ಡಪಾಶಾಙ್ಕುಶಾನ್ವಿತಃ ।। ೩೦೧.

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ತರ್ಜನಿಯು, ಅಂಗುಷ್ಠಗಳು ಸೇರಿ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಮೋದಕ ಹಿಡಿದಿರುವವನು, ದಂಡ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಹೊಂದಿರುವವನು.

ದನ್ತಭಕ್ಷಧರಂ ರಕ್ತಂ ಸಾಬ್ಜಂ ಪಾಶಾಙ್ಕುಶೈರ್ವೃತಮ್ । ಪೂಜಯೇತ್ತಂ ಚತುರ್ಥ್ಯಾಞ್ಚ ವಿಶೇಷೇನಾಥ ನಿತ್ಯಶಃ ।। ೩೦೧.

ಒಂದು ದಂತವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೆಂಪಾಗಿ, ಕಮಲದೊಂದಿಗೆ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವನನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಶ್ವೇತಾರ್ಕಮೂಲೇನ ಕೃತಂ ಸರ್ವ್ವಾಪ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತಿಲೈರ್ಘೃತೈಃ । ತಣ್ಡುಲೈರ್ದಧಿಮಧ್ವಾಜ್ಯೈಃ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ವಶ್ಯತಾ ಭವೇತ್ ।। ೩೦೧.

ಬಿಳಿ ಅರ್ಕದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಾ; ಅಕ್ಕಿ, ಮೊಸರು, ಜೇನು, ತುಪ್ಪದಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ವಶೀಕರಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಘೋಷಾಸೃಕ್ಪ್ರಾಣಧಾತ್ವರ್ದೀ ದಣ್ಡೀ ಮಾರ್ತ್ತಣ್ಡಭೈರವಃ । ಧರ್ಮ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ಕರ್ತ್ತಾ ವಿಮ್ಬಪುಟಾವೃತಃ ।। ೩೦೧.

ಧ್ವನಿ, ರಕ್ತ, ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಧಾತುಗಳನ್ನು ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವನು ಉಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನು, ವಿಂಬದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಹ್ರಸ್ವಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮೂರ್ತ್ತಯಃ ಪಞ್ಚ ದೀರ್ಘಾ ಅಙ್ಗಾನಿ ತಸ್ಯ ಚ । ಸಿನ್ದೂರಾರುಣಮೀಶಾನೇ ವಾಮಾರ್ದ್ಧದಯಿತಂ ರವಿಂ ।। ೩೦೧.

ಅವನಿಗೆ ಐದು ಚಿಕ್ಕ ರೂಪಗಳಿವೆ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ದೀರ್ಘ; ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಿಂಧೂರದಂತೆ ಕೆಂಪು, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯವಾದವನು, ಸೂರ್ಯನು.

ಆಗ್ನೇಯಾದಿಷು ಕೋಣೇಷು ಕುಜಮನ್ದಾಹಿಕೇತವಃ । ಸ್ನಾತ್ವಾ ವಿಧಿವದಾದಿತ್ಯಮಾರಾಧ್ಯಾರ್ಘ್ಯಪುರಃಸರಂ ।। ೩೦೧.

ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳ, ಬುದ್ಧ, ಶನಿ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಕೃತಾನ್ತಮೈಶೇ ನಿರ್ಮ್ಮಾಲ್ಯಂ ತೇಜಶ್ಚಣ್ಡಾಯ ದೀಪಿತಂ । ರೋಚನಾ ಕುಙ್ಕುಮಂ ವಾರಿ ರಕ್ತಾಗನ್ಧಾಕ್ಷತಾಙ್ಕುರಾಃ ।। ೩೦೧.

ಯಮನಿಗೆ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳ ಅವಶೇಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಲೇಪ, ಕುಂಕುಮ, ನೀರು, ಕೆಂಪು ಸುಗಂಧಿತ ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮೊಳಕೆಯನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.