ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಕಂ ಟಂ ಪಂ ಶಂ ವೈನತೇಯಃ ಖಂ ಠಂ ಫಂ ಷಂ ಗದಾಮನುಃ । ಗಂ ಡಂ ಬಂ ಸಂ ಪುಷ್ಟಿಮನ್ತ್ರೋ ಘಂ ಢಂ ಭಂ ಹಂ ಶ್ರಿಯೈ ನಮಃ

ಕಂ, ಟಂ, ಪಂ, ಶಂ—ವೈನತೇಯ; ಖಂ, ಠಂ, ಫಂ, ಷಂ—ಗದಾಮಂತ್ರ; ಗಂ, ಡಂ, ಬಂ, ಸಂ—ಪೋಷಣೆಯ ಮಂತ್ರ; ಘಂ, ಢಂ, ಭಂ, ಹಂ—ಶ್ರೀಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ವಂ ಶಂ ಮಂ ಕ್ಷಂ ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಂ ಛಂ ತಂ ಪಂ ಕೌಸ್ತುಭಾಯ ಚ। ಜಂ ಖಂ ವಂ ಸುದರ್ಶನಾಯ ಶ್ರೀವತ್ಸಾಯ ಸಂ ವಂ ದಂ ಚಂ ಲಂ

ವಂ, ಶಂ, ಮಂ, ಕ್ಷಂ—ಪಾಂಚಜನ್ಯಕ್ಕೆ; ಚಂ, ತಂ, ಪಂ—ಕೌಸ್ತುಭಕ್ಕೆ; ಜಂ, ಖಂ, ವಂ—ಸುದರ್ಶನಕ್ಕೆ; ಶ್ರೀವತ್ಸಕ್ಕೆ—ಸಂ, ವಂ, ದಂ, ಚಂ, ಲಂ.

ಓಂ ಧಂ ವಂ ವನಮಾಲಾಯೈ ಮಹಾನನ್ತಾಯ ವೈ ನಮಃ । ನಿರ್ಬೀಜಪದಮನ್ತ್ರಾಣಂ ಪದೈರಙ್ಗಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್

ಓಂ, ಢಂ, ವಂ—ವನಮಾಲೆಗೆ; ಮಹಾನಂತನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬೀಜವಿಲ್ಲದ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಪದಗಳಿಂದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಜಾತ್ಯನ್ತೈರ್ನಾಮಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಹೃದಯಾದೀನಿ ಪಞ್ಚಧಾ। ಪ್ರಣವಂ ಹೃದಯಾದೀನಿ ತತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಧಾ

ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಐದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಪ್ರಣವದೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಣವಂ ಹೃದಯಂ ಪೂರ್ವಂ ಪರಾಯೇತಿ ಶಿರಃ ಶಿಖಾ। ನಾಮ್ನಾತ್ಮನಾ ತು ಕವಚಂ ಅಸ್ತ್ರಂ ನಾಮಾನ್ತಕಂ ಭವೇತ್

ಪ್ರಣವವು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೃದಯ, ಪರಾ ಎಂಬುದು ಶಿರ ಮತ್ತು ಶಿಖಾ; ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕವಚ, ಹೆಸರಿನ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಓಂ ಪರಾಸ್ತ್ರಾದಿಸ್ವನಾಮಾತ್ಮಾ ಚತುರ್ಥ್ಯನ್ತೋ ನಮೋನ್ತಕಃ। ಏಕವ್ಯೂಹಾದಿಪಡ್‌ವಿಶವ್ಯೂಹಾತ್ತಸ್ಯಾತ್ಮನೋ ಮನುಃ

ಓಂ, ಪರಾ, ಅಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ನಮಃ ಅಂತ್ಯವಿಟ್ಟು; ಏಕವ್ಯೂಹದಿಂದ ಹತ್ತುವ್ಯೂಹದವರೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಂತ್ರ.

ಕನಿಷ್ಠಾದಿಕರಾಗ್ರೇಷು ಪ್ರಕೃತಿಂ ದೇಹಕೇರ್ಚ್ಚಯೇತ್। ಪರಾಯ ಪುರುಷಾತ್ಮಾ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾತ್ಮಾ ದ್ವಿರೂಪಕಃ

ಕನಿಷ್ಠಿಕೆಯಿಂದ ಕೈಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪರಾ ಪುರುಷನ ಆತ್ಮ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅದು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಓಂ ಪರಾಯಾಗ್ನ್ಯಾತ್ಮನೇ ಚೈವ ವಾಯ್ವರ್ಕ್ಕೌ ಚ ದ್ವಿರೂಪಕಃ। ಅಗ್ನಿಂ ತ್ರಿಮೂರ್ತ್ತೌ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ವ್ಯಾಪಕಂ ಕರದೇಹಯೋಃ

ಓಂ, ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ವಾಯು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು, ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲೂ ದೇಹದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ವಾಯ್ವರ್ಕ್ಕೌ ಕರಶಾಖಾಸು ಸವ್ಯೇತರಕರದ್ವಯೇ। ಹೃದಿ ಮೂರ್ತ್ತೌ ತನಾವೇಷ ತ್ರಿವ್ಯೂಹೇ ತುರ್ಯ್ಯರೂಪಕೇ

ವಾಯು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳ ಬೆರಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಆ ರೂಪವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ದೇಹದಲ್ಲೂ, ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಾಲ್ಕನೇ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಋಗ್ವೇದಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಹಸ್ತೇ ಅಙ್ಗುಲೀಷು ಯಜುರ್ನ್ಯಸೇತ್। ತಲದ್ವಯೇಥರ್ವರೂಪಂ ಶಿರೋಹೃಚ್ಚರಣಾನ್ತಕಃ

ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಬೆರಳಲ್ಲಿ; ಅಥರ್ವಣ ರೂಪವನ್ನು ಎರಡೂ ಹಸ್ತದ ತಳದಲ್ಲಿ; ತಲೆ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ತುದಿಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಆಕಾಶಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ನ್ಯಸ್ಯ ಕರೇ ದೇಹೇ ತು ಪೂರ್ವವತ್। ಅಙ್ಗುಲೀಷು ಚ ವಾಯ್ವಾದಿ ಶಿರೋಹೃದ್‌ಗುಹ್ಯಪಾದಕೇ

ಆಕಾಶವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೈಯಲ್ಲೂ ದೇಹದಲ್ಲೂ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಬೆರಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ತತ್ವಗಳನ್ನು; ತಲೆ, ಹೃದಯ, ಗುಪ್ತಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಲಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ವಾಯುರ್ಜ್ಯೋತಿರ್ಜಲಂ ಪೃಥ್ವೀ ಪಞ್ಚವ್ಯೂಹಃ ಸಮೀರಿತಃ। ಮನಃ ಶ್ರೋತ್ರನ್ತ್ವಗ್ದೃಗ್ಜಿಹ್ವಾ ಘ್ರಾಣಂ ಷಡ್‌ವ್ಯೂಹ ಈರಿತಃ

ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ—ಇವು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮನಸ್ಸು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು—ಇವು ಆರು ವಿಭಾಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವ್ಯಾಪಕಂ ಮಾನಸಂ ನ್ಯಸ್ಯ ತತೋಙ್ಗುಷ್ಠಾದಿತಃ ಕ್ರಮಾತ್। ಮೂರ್ದ್ಧಾಸ್ಯಹೃದ್‌ಗುಹ್ಯಪತ್ಸು ಕಥಿತಃ ಕರುಣಾತ್ಮಕಃ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು, ನಂತರ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ತಲೆ, ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ಗುಪ್ತಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಲಲ್ಲಿ, ದಯಾಮಯನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿಮೂರ್ತ್ತಿಸ್ತು ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಕೋ ಜೀವಸಞ್‌ಜ್ಞಿತಃ। ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವರ್ಮ್ಮಹರ್ಜ್ಜನಸ್ತಪಃ ಸತ್ಯಞ್ಚ ಸಪ್ತಧಾ

ಪ್ರಾರಂಭದ ರೂಪವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯ—ಈ ಏಳು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.

ಕರೇ ದೇಹೇ ನ್ಯಸೇದಾದ್ಯಮಙ್ಗುಷ್ಠಾದಿಕ್ರಮೇಣ ತು। ತಲಸಂಸ್ಥಃ ಸಪ್ತಮಶ್ಚ ಲೋಕೇಶೋ ದೇಹಕೇ ಕ್ರಮಾತ್

ಕೈಯಲ್ಲೂ ದೇಹದಲ್ಲೂ, ಆ ಪ್ರಾರಂಭದ ರೂಪವನ್ನು ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಏಳನೇದು ಹಸ್ತದ ತಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು, ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇರುವನು.

ದೇಹೇ ಶಿರೋಲಲಾಟಾಸ್ಯಹೃದ್‌ಗುಹ್ಯಾಙ್‌ಘ್ರಿಷುಸಂಸ್ಥಿತಃ। ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಸ್ತಥೋಕ್ಥಸ್ತು ಷೋಡಶೀ ವಾಜಪೇಯಕಃ

ದೇಹದಲ್ಲಿ—ತಲೆ, ಲಲಾಟ, ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ಗುಪ್ತಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ—ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ, ಉಕ್ತ, ಷೋಡಶಿ ಮತ್ತು ವಾಜಪೇಯ ಯಜ್ಞಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಅತಿರಾತ್ರಾಪ್ತೋರ್ಯಾಮಞ್ಚ ಯಜ್ಞಾತ್ಮಾ ಸಪ್ತರೂಪಕಃ। ಧೀರಹಂ ಮನಃ ಶಬ್ದಶ್ಚ ಸ್ಪರ್ಶರೂಪರಸಾಸ್ತತ

ಅತಿರಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಪ್ತೋರ್ಯಾಮ ಯಜ್ಞಗಳು ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಏಳು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಧೀರ ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ನಂತರ

ಗನ್ಧೋ ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯಾಪಕಂ ತು ಕರೇ ದೇಹೇ ನ್ಯಸೇತ್ ಕ್ರಮಾತ್। ನ್ಯಸೇದನ್ತ್ಯೌ ಚ ತಲಯೋಃ ಕೇ ಲಲಾಟೇ ಮುಖೇ ಹೃದಿ

ಗಂಧ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೈಯಲ್ಲೂ ದೇಹದಲ್ಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಹಸ್ತದ ತಳದಲ್ಲೂ, ಲಲಾಟ, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ನಾಭೌ ಗುಹ್ಯೇ ಚ ಪಾದೇ ಚ ಅಷ್ಟವ್ಯೂಹಃ ಪುಮಾನ್ ಸ್ಮೃತ । ಜೀವೋ ಬುದ್ಧಿರಹಙ್ಕಾರೋ ಮನಃ ಶಬ್ದೋ ಗುಣೋನಿಲಃ

ನಾಭಿ, ಗುಪ್ತಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಲಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ವಿಭಾಗಗಳಾತ್ಮನು ಪುರುಷನಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ: ಜೀವ, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು, ಶಬ್ದ, ಗುಣ, ವಾಯು.

ರೂಪಂ ರಸೋ ನವಾತ್ಮಾಯಂ ಜೀವ ಅಹ್‌ಗುಷ್ಠಕದ್ವಯೇ। ತರ್ಜನ್ಯಾದಿಕ್ರಮಾಚ್ಛೇಷಂ ಯಾವದ್ವಾಮಪ್ರದೇಶಿನೀಮ್

ರೂಪ, ರುಚಿ—ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳು; ಜೀವ ಎರಡು ಅಂಗುಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ; ಉಳಿದವು ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಡ ಕೈದ ಉಂಗುರ ಬೆರಳವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವೆ.

ದೇಹೇ ಶಿರೋಲಲಾಟಾಸ್ಯಹೃನ್ನಾಭಿಗುಹ್ಯಜಾನುಷು। ಪಾದಯೋಶ್ಚ ದಶಾತ್ಮಾಯಂ ಇನ್ದ್ರೋ ವ್ಯಾಪೀ ಸಮಾಸ್ಥಿತಃ

ದೇಹದಲ್ಲಿ—ತಲೆ, ಲಲಾಟ, ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಗುಪ್ತಾಂಗ, ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ—ಈ ಹತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳು, ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಙ್‌ಗುಷ್ಟಕದ್ವಯೇ ವಹ್ನಿಸ್ತರ್ಜನ್ಯಾದೌ ಪರೇಷು ಚ। ಶಿರೋಲಲಾಟವಕ್ತ್ರೇಷು ಹೃನ್ನಾಭಿಗುಹ್ಯಜಾನುಷು

ಎರಡು ಅಂಗುಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ; ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಇತರ ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ; ತಲೆ, ಲಲಾಟ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ; ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ಗುಪ್ತಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನಲ್ಲಿ.

ಪಾದಯೋರೇಕಾದಶಾತ್ಮಾ ಮನಃ ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಗೇವ ಚ। ಚಕ್ಷುರ್ಜಿಹ್ವಾ ತಥಾ ಘ್ರಾಣಂ ವಾಕ್‌ಪಾಣ್ಯಙ್ಘ್ರಿಶ್ಚ ಪಾಯುಕಃ

ಎರಡು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಸ್ವರೂಪಗಳು: ಮನಸ್ಸು, ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು, ಮಾತು, ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಮಲದ್ವಾರ.

ಉಪಸ್ಥಂ ಮಾನಸೋ ವ್ಯಾಪೀ ಶ್ರೋತ್ರಮಙ್ಗುಷ್ಠಕದ್ವಯೇ। ತರ್ಜನ್ಯಾದಿಕ್ರಮಾದಷ್ಟೌ ಅತಿರಿಕ್ತಂ ತಲದ್ವಯೇ

ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ; ಕಿವಿ ಎರಡು ಅಂಗುಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ; ತರ್ಜನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಂಟು ಕ್ರಮವಾಗಿ; ಉಳಿದವು ಎರಡು ಹಸ್ತದ ತಳದಲ್ಲಿ.

ಉತ್ತಮಾಙ್ಗಲಲಾಟಾಸ್ಯಹೃನ್ನಾಭಾವಥ ಗುಹ್ಯಕೇ। ಊರುಯುಗ್ಮೇ ತಥಾ ಜಙ್ಘೇ ಗುಲ್ಫಪಾದೇಷು ಚ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೩೭ ವಿಷ್ಣುರ್ಮ್ಮಧುಹರಶ್ಚೈವ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಕವಾಮನೌ। ಶ್ರೀಧರೋಥ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ತಥೈವ ಚ

ಮೇಲು ಅಂಗ, ಲಲಾಟ, ಬಾಯಿ, ಹೃದಯ, ನಾಭಿ, ನಂತರ ಗುಪ್ತಾಂಗದಲ್ಲಿ; ಎರಡೂ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲು, ಗುಳ್ಫ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ವಿಷ್ಣು, ಮಧುಸೂದನ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ, ವಾಮನ, ಶ್ರೀಧರ, ಹೃಷೀಕೇಶ ಮತ್ತು ಪದ್ಮನಾಭನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ದಾಮೋದರಃ ಕೇಶವಶ್ಚ ನಾರಾಯಣಸ್ತತಃ ಪರಃ। ಮಾಧವಶ್ಚಾಥ ಗೋವಿನ್ದೋ ವಿಷ್ಣುಂ ವೈ ವ್ಯಾಪಕಂ ನ್ಯಸೇತ್

ದಾಮೋದರ, ಕೇಶವ, ನಂತರ ಪರಮ ನಾರಾಯಣ, ಆಮೇಲೆ ಮಾಧವ ಮತ್ತು ಗೋವಿಂದ—ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ಅಙ್‌ಗುಷ್ಠಾದೌ ತಲೇ ದ್ವೌ ಚ ಪಾದೇ ಜಾನುನಿ ವೈ ಕಟೌ। ಶಿರಃ ಶಿಖರಕಟ್ಯಾಞ್ಚ ಜಾನುಪಾದಾದಿಷು ನ್ಯಸೇತ್

ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೈತಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಣಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಮರಿಗೆ, ತಲೆಮೇಲೆ, ತಲೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಮರು, ಮೊಣಕಾಲು, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಾದಶಾತ್ಮಾ ಪಞ್ಚವಿಂಶಃ ಷಡ್‌ವಿಂಶವ್ಯೂಹಕಸ್ತಥಾ। ಪುರುಷೋ ಧೀರಹಙ್ಕಾರೋ ಮನಶ್ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಶಬ್ದಕಃ

ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳ ಆತ್ಮ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯದು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ರೂಪಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪುರುಷ, ಸ್ಥಿರವಾದವನು, ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶಬ್ದದ ತತ್ವ.

ತಥಾ ಸ್ಪರ್ಶೋ ರಸೋ ರೂಪಂ ಗನ್ಧಃ ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಚಸ್ತಥಾ। ಚಕ್ಷುರ್ಜಿಹ್ವಾ ನಾಸಿಕಾ ಚ ವಾಕ್‌ಪಾಣ್ಯಙ್ಘ್ರಿಶ್ಚ ಪಾಯವಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಪರ್ಶ, ರುಚಿ, ರೂಪ, ವಾಸನೆ; ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಮೂಗು, ಮಾತು, ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಮಲದ್ವಾರ.