ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಕೃತ್ತಿಕಾ ಭರಣೀ ಸ್ವಾತೀ ಮೂಲಂ ಪೂರ್ವ್ವತ್ರಯಾಶ್ವಿನೀ । ವಿಶಾಖಾರ್ದ್ರಾ ಮಘಾಶ್ಲೇಷಾ ಶ್ರವಣರೋಹಿಣೋ ।। ೨೯೪.

ಕೃತ್ತಿಕ, ಭರಣಿ, ಸ್ವಾತಿ, ಮೂಲ, ಮೊದಲ ಮೂರು, ಅಶ್ವಿನಿ; ವಿಶಾಖ, ಆರ್ದ್ರ, ಮಘ, ಶ್ಲೇಷ, ಶ್ರವಣ, ರೋಹಿಣಿ.

ಹಸ್ತಾ ಮನ್ದಕುಜೌ ವಾರೌ ಪಞ್ಚಮೀ ಚಾಷ್ಟಮೀ ತಿಥಿಃ । ಷಷ್ಠೀ ರಿಕ್ತಾ ಶಿವಾ ನಿನ್ದ್ಯಾ ಪಞ್ಚಮೀ ಚ ಚತುರ್ದ್ದಶೀ ।। ೨೯೪.

ಹಸ್ತ, ಮಂಡ, ಕುಜ, ವಾರ, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ತಿಥಿಗಳು; ಆರನೇ, ಖಾಲಿ, ಶುಭ, ದೋಷಯುಕ್ತ, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ.

ಸನ್ಧ್ಯಾಚತುಷ್ಟಯಂ ದುಷ್ಟಂ ದಗ್ಧಯೋಗಾಶ್ಚ ರಾಶಯಃ । ಏಕದ್ವಿಬಹವೋ ದಂಶಾ ದಷ್ಟವಿದ್ಧಞ್ಚ ಖಣ್ಡಿತಮ್ ।। ೨೯೪.

ನಾಲ್ಕು ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ದುಷ್ಟ, ಹಾಗೆಯೇ ದಗ್ಧಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಶಿಗಳೂ ದುಷ್ಟ; ಒಬ್ಬೇ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಕಚ್ಚುವಿಕೆ, ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡ, ಮುರಿದಿರುವ.

ಅದಂಶಮವಗುಪ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ದಂಶಮೇವಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ । ತ್ರಯೋ ದ್‌ವ್ಯೇಕಕ್ಷತಾ ದಂಶಾ ವೇದನಾ ರುಧಿರೋಲ್ವಣಾ ।। ೨೯೪.

ಕಚ್ಚದ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಕಚ್ಚುವಿಕೆ; ಮೂರು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಚ್ಚುವಿಕೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ರಕ್ತಸ್ರಾವ.

ನಕ್ತನ್ತ್ವೇಕಾಙ್‌ಘ್ರಿಕೂರ್ಮ್ಮಾಬಾ ದಂಶಾಶ್ಚ ಯಮಚೋದಿತಾಃ । ದೀಹೀಪಿಪೀಲಿಕಾಸ್ಪರ್ಶೀ ಕಣ್ಠಶೋಥರುಜಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೯೪.

ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಲು, ಆಮೆಯ ದೇಹದಂತಹ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು, ಯಮನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು; ಚಿಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಪಿಪೀಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಗಂಟಲು ಉಬ್ಬು ಮತ್ತು ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸತೋದೋ ಗ್ರನ್ಥಿತೋ ದಂಶಃ ಸವಿಷೋ ನ್ಯಸ್ತನಿರ್ವ್ವಿಷಃ । ದೇವಾಲಯೇ ಶೂನ್ಯಗೃಹೇ ವಲ್ಮೀಕೋದ್ಯಾನಕೋಟರೇ ।। ೨೯೪.

ಒಂದು ಕಡಿತವು ತೇವವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಣಗಿರಬಹುದು, ವಿಷವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಷವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಅದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಿಪ್ಪಲದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೋಟದ ಮರದ ಕೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ರಥ್ಯಾಸನ್ಧೌ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ನದ್ಯಾಞ್ಚ ಸಿನ್ಧುಸಙ್ಗಮೇ । ದ್ವೀಪೇ ಚತುಷ್ಪಥೇ ಸೌಧೇ ಗೃಹೇಽಬ್ಜೇ ಪರ್ವ್ವತಾಗ್ರತಃ ।। ೨೯೪.

ರಸ್ತೆ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ.

ವಿಲದ್ವಾರೇ ಜೀರ್ಣಕೂಪೇ ಜೀರ್ಣವೇಶ್ಮನಿ ಕುಡ್ಯಕೇ । ಶಿಗ್ರುಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾಕ್ಷೇಷು ಜಮ್ಬೂ ಡುಮ್ಬರಣೇಷು ಚ ।। ೨೯೪.

ಓಲಾಡುವ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ, ಹಾಳಾದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಳಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಶಿಗ್ರು, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ, ಆಮಲಕ ಮರಗಳ ನಡುವೆ, ಜಾಂಬೂ ಮತ್ತು ಅತ್ತಿಮರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ.

ವಟೇ ಚ ಜೀರ್ಣಪ್ರಾಕಾರೇ ಖಾಸ್ಯಹೃತ್‌ಕಕ್ಷಜತ್ರುಣಿ । ತಾಲೌ ಶಙ್ಖೇ ಗಲೇ ಮೂದ್‌ರ್ಧ್ನಿ ಚಿವುಕೇ ನಾಭಿಪಾದಯೋಃ ।। ೨೯೪.

ಅರಳಿಮರದ ಬಳಿ, ಹಾಳಾದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಬಾಯಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಕಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಠಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಕೈಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು, ಶಂಖದಲ್ಲಿ, ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಬಗೆಯ ಮೇಲೆ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಲಿನ ಬಳಿ.

ದಂಶೋಽಶುಭಃ ಶುಭೋ ದೂನಃ ಪುಷ್ಪಹಸ್ತಃ ಸುವಾಕ್ ಸುಧೀಃ । ಲಿಙ್ಗವರ್ಣಂಸಮಾನಶ್ಚ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರೋಽಮಲಃ ಶುಚಿಃ ।। ೨೯೪.

ಅಶುಭ ಕಡಿತವು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಶುಭವಾದುದು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹೂವು ಹಿಡಿದಿರುವನು, ಸದುಪದ ಮಾತಾಡುವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನನು, ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದನು, ಮಲಿನವಿಲ್ಲದನು, ಶುದ್ಧನು.

ಅಪದ್ವಾರಗತಃ ಶಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಮಾದೀ ಭೂಗತೇಕ್ಷ್ಣಃ । ವಿವರ್ಣವಾಸಾಃ ಪಾಶಾದಿಹಸ್ತೋ ಗದಗದವರ್ಣಭಾಕ್ ।। ೨೯೪.

ತಪ್ಪಾದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಬರುವವನು, ಆಯುಧಧಾರಿ, ಅಜಾಗರೂಕ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು, ತೀಕ್ಷ್ಣನು, ಬಣ್ಣ ಹೋದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನು, ಪಾಶ ಅಥವಾ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದವನು, ಅಡಕಡಕದ ಮಾತಾಡುವವನು.

ಶುಷ್ಕಕಾಷ್ಠಾಶ್ರಿತಃ ಖಿನ್ನಸ್ತಿಲಾಕ್ತಕಕರಾಂಶುಕಃ । ಆರ್ದ್ರವಾಸಾಃ ಕೃಷ್ಣಾರಕ್ತಪುಷ್ಪಯುಕ್ತಶಿರೋರುಹಃ ।। ೨೯೪.

ಒಣಕಟ್ಟಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವವನು, ದಣಿದವನು, ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕೈ ಮಸಿದವನು, ತೇವವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನು, ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂದಲು ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು.

ಕುಚಮರ್ದೀಂ ನಖಚ್ಛೇದೀ ಗುದಸ್ಪೃಕ್ ಪಾದಲೇಖಕಃ । ಕೇಶಮುಞ್ಚೀ ತೃಣಚ್ಛೇದೀ ದುಷ್ಟಾ ದೂತಾಸ್ತಥೈಕಶಃ ।। ೨೯೪.

ಸ್ತನ ಒತ್ತುವವನು, ನಖ ಕಡಿಯುವವನು, ಗುದವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು, ಕಾಲಿಗೆ ಗುರುತು ಹಾಕುವವನು, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚುವವನು, ಹುಲ್ಲು ಕಡಿಯುವವನು—ಇಂತಹ ದೂತರೆಲ್ಲರೂ ದುಷ್ಟರು, ಪ್ರತಿ ಒಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.

ಇಡ಼ಾನ್ಯಾ ವಾ ವಹೇದ್‌ದ್ವೇಧಾ ಯದಿ ದೂತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮನಃ । ಆಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಪುಷ್ಟಯಾಸ್ಮಾನ್ ವಿದ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಪುನ್ನಪುಂಸಕಾನ್ ।। ೨೯೪.

ದೂತನು ಅಥವಾ ತಾನೇ ಎರಡು ಭಾಗವಾದ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಆ ಎರಡು ಮೂಲಕ ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು: ಹೆಣ್ಣು, ಗಂಡು ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕ.

ದೂತಃ ಸ್ಪೃಶತಿ ಯದ್‌ಗಾತ್ರಂ ತಸ್ಮಿನ್ ದಂಶಮುದಾಹರೇತ್ । ದೂತಾಙ್‌ಘ್ರಿಚಲನಂ ದುಷ್ಟಮುತ್ಥಿತಿರ್ನಿಶ್ಚಲಾ ಶುಭಾ ।। ೨೯೪.

ದೂತನು ದೇಹದ ಯಾವ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನೋ, ಆ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಕಡಿತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು; ದೂತನ ಕಾಲುಗಳು ಚಲಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಶುಭ, ಚಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎದ್ದರೆ ಅದು ಶುಭ.

ಜೀವಪಾರ್ಶ್ವೇ ಶುಭೋ ದೂತೋ ದುಷ್ಟೋಽನ್ಯತ್ರ ಸಮಾಗತಃ । ಜೀವೋ ಗತಾಗತೈರ್ದುಷ್ಟಃ ಶುಭೋ ದೂತನಿವೇದನೇ ।। ೨೯೪.

ಜೀವಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂತನು ಇದ್ದರೆ ಅದು ಶುಭ; ಬೇರೆಡೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ದುಷ್ಟ. ಜೀವಿಯ ಹೋದಬಂದಲ್ಲಿ ಅಶುಭ, ಆದರೆ ದೂತನ ವರದಿ ಹೇಳುವಾಗ ಶುಭ.

ದ್ತಸ್ಯ ವಾಕ್ ಪ್ರದುಷ್ಟಾ ಸಾ ಪೂರ್ವ್ವಾಮಜಾರ್ದ್ಧನಿನ್ದಿತಾ । ವಿಭಕ್ತೈಸ್ತಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಾನ್ತೈರ್ವಿಷೈರ್ನಿರ್ವ್ವಿಷಕಾಲತಾ ।। ೨೯೪.

ದೂತನ ಮಾತು ಹಿಂದೆ ದೂಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನಿಂದಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ದುಷ್ಟ; ಅವನ ಮಾತುಗಳ ವಿಭಜನೆ, ವಿಷ ಅಥವಾ ವಿಷವಿಲ್ಲದಿಕೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಆದ್ಯೈಃ ಸ್ವರೈಶ್ಚ ಕಾದ್ಯೈಶ್ಚ ವರ್ಗೈರ್ಭಿನ್ನಲಿಪಿರ್ದ್ವಿಧಾ । ಸ್ವರಜೋ ವಸುಮಾನ್ವರ್ಗೀ ಇತಿಕ್ಷೇಪಾ ಚ ಮಾತೃಕಾ ।। ೨೯೪.

ಆದಿಕಾಲದ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಲಿಪಿಯು ಎರಡು ವಿಧ; ಸ್ವರ, ರಜಸ್ಸು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಾತಾಗ್ನೀನ್ದ್ರಜಲಾತ್ಮಾನೋ ವರ್ಗೇಷು ಚ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ । ನಪುಂಸಕಾಃ ಪಞ್ಚಮಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸ್ವರಾಃ ಶಕ್ರಾಮ್ಬುಯೋನಯಃ ।। ೨೯೪.

ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ಜಲ—ಈ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳು; ಐದನೇದು ನಪುಂಸಕ ಸ್ವರಗಳು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜಲ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವುಗಳು.

ದುಷ್ಟೌ ದೂತಸ್ಯ ವಾಕ್‌ಪಾದೌ ವಾತಗ್ನೀ ಮಧ್ಯಮೋ ಹರಿಃ । ಪ್ರಶಸ್ತಾ ವಾರುಣಾ ವರ್ಣಾ ಅತಿದುಷ್ಟಾ ನಪುಂಸಕಾಃ ।। ೨೯೪.

ದೂತನು ದುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ವಾಯು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಗುಣದವು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯು; ಶುಭವಾದವುಗಳು ವಾರುಣ ವರ್ಣದವು; ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟವಾದವುಗಳು ನಪುಂಸಕ.

ಪ್ರಸ್ಥಾನೇ ಮಙ್ಗಲಂ ವಾಕ್ಯಂ ಗರ್ಜ್ಜಿತಂ ಮೇಘಹಸ್ತಿನೋಃ । ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಫಲೇ ವೃಕ್ಷೇ ವಾಮಸ್ಯ ಚ ರುತಂ ಜಿತಂ ।। ೨೯೪.

ಪ್ರಯಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಆನೆ ಧ್ವನಿ ಶುಭ; ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಸುತ್ತುವುದು, ಮರದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು, ಎಡಭಾಗದ ಕೂಗು—allವು ವಿಜಯವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.

ಶುಭಾ ಗೀತಾದಿಶಬ್ದಾಃ ಸ್ಯುರೀದೃಶಂ ಸ್ಯಾದಸಿದ್ಧಯೇ । ಅನರ್ಥಗೀರಥಾಕ್ರನ್ದೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ವಿರುತಂ ಕ್ಷುತಮ್ ।। ೨೯೪.

ಪಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭಧ್ವನಿಗಳು ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಾತು, ಜೋರಾಗಿ ಅಳುವುದು, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ, ಶ್ವಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು—ಇವು ಅಶುಭ.

ವೇಶ್ಯಾ ಕ್ಷುತೋ ನೃಪಃ ಕನ್ಯಾ ಗೌರ್ದ್ದನ್ತೀ ಮುರಜಧ್ವಜೌ । ಕ್ಷೀರಾಜ್ಯದಧಿಙ್ಖಾಮ್ಬು ಛತ್ರಂ ಭೇರೀ ಫಲಂ ಸುರಾಃ ।। ೨೯೪.

ವೇಶ್ಯೆ, ಶ್ವಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ರಾಜನು, ಯುವತಿ, ಎರಡು ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಹಸು, ಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ನೀರು, ಛತ್ರಿ, ಡೋಲು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು.

ತಣ್ಡುಲಾ ಹೇಮ ರೂಪ್ಯಞ್ಚ ಸಿದ್ಧಯೇಽಭಿಮುಖಾ ಅಮೀ । ಸಕಾಷ್ಠಃ ಸಾನಲಃ ಕಾರುರ್ಮ್ಮಲಿನಾಮ್ಬರಭಾವಭೃತ್ ।। ೨೯೪.

ಅಕ್ಕಿ, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಇವು ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಶುಭಕರವಾಗಿವೆ. ಮರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕಾರಿಗನು, ಮಸಿಯುಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಶುಭವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಗಲಸ್ಥಟಙ್ಕೋ ಗೋಮಾಯುಗೃಧ್ರೋಲೂಕಕಪರ್ದ್ದಿಕಾಃ । ತೈಲಂ ಕಪಾಲಕಾರ್ಪಾಸಾ ನಿಷೇಧೇ ಭಸ್ಮ ನಷ್ಟಯೇ ।। ೨೯೪.

ಗಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತು, ನರಿ, ಹಕ್ಕಿಗೋಮಾಯು, ಗಿಡುಗು, ಕಪಾಲದಾರಿಣಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಕಪಾಲ, ಹತ್ತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು; ಭಸ್ಮವು ನಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಷರೋಗಾಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಸ್ಯುರ್ಧಾತೋರ್ಧಾತ್ವನ್ತರಾಪ್ತಿತಃ । ವಿಷದಂಶೋ ಲಲಾಟಂ ಯಾತ್ಯತೋ ನೇತ್ರಂ ತತೋ ಮುಖಮ್ । ಆಸ್ಯಾಚ್ಚ ವಚನೀನಾಡ್ಯೌ ಧಾತೂನ್ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಹಿ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೨೯೪.

ಏಳು ವಿಧದ ವಿಷರೋಗಗಳು ಇವೆ; ಅವು ಒಂದು ಧಾತುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಷ ಮೊದಲು ನುಣುಪಾಗಿ ನೆತ್ತಿಗೆ, ನಂತರ ಕಣ್ಣಿಗೆ, ನಂತರ ಬಾಯಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಾತಿನ ನರಗಳಿಗೆ, ನಂತರ ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ಮನ್ತ್ರಧ್ಯಾನೌಷಧೈರ್ದಷ್ಟತಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರವದಾಮಿ ತೇ । ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ನೀಲಕಣ್ಠಾಯೇತಿ । ಜಪನಾದ್ವಿಷಹಾನಿಃ ಸ್ಯಾದೌಷಧಂ ಜೀವರಕ್ಷಣಂ ।। ೨೯೫.

ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದನು: ಮಂತ್ರ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ವಿಷದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. 'ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ನೀಲಕಂಠಾಯ' ಎಂದು ಜಪಿಸಿದರೆ ವಿಷ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಔಷಧಿ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಕಜ್ಯಂ ಸಕೃದ್ರಸಂ ಪೇಯಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ವಿಷಮುಚ್ಯತೇ । ಜಙ್ಗಮಂ ಸರ್ಪಮೂಷಾದಿ ಶ್ರೃಙ್‌ಗ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಾವರಂ ವಿಷಂ ।। ೨೯೫.

ವಿಷವನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಪಾನದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸೇರಿರದದ್ದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಷವು ಹಾವು, ಚಳ್ಳದಂತಹವುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ; ಸಸ್ಯದ ವಿಷವು ಕೊಂಬುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತಹವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾನ್ತಸ್ವರಾನ್ವಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಹಿತಂ ತಾರಕಂ ಶಿವಃ । ವಿಯತೇರ್ನಾಮಮನ್ತ್ರೋಽಯಂ ತಾರ್ಕ್ಷಃ ಶಬ್ದಮಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೨೯೫.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಶಾಂತವಾದ ಧ್ವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವನು, ರಕ್ತವು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಧ್ವನಿಗೆ, ಶಿವನು ನಕ್ಷತ್ರದಂತಹ ಧ್ವನಿಗೆ; ಆಕಾಶದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಾರ್ಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಶಬ್ದದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.