ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಸ್ಥಣಅಡಿಲೇವ್ಜೇ ಮಧ್ಯಗತೇ ಕದಿಕ್ಷು ಕೇಶರಗಾನ್ ಸುರಾನ್ । ಸುಭದ್ರಾಜೋ ರವಿಃ ಪೂಜ್ಯೋ ಬಹುರೂಪೋ ಬಲಿರ್ವಹಿಃ ।। ೨೯೨.

ಗೋಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಶುಭದ ರಾಜನಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬಹು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಖಂ ವಿಶ್ವರೂಪಾ ಸಿದ್ಧಿಸ್ಚ ಋದ್ಧಿಃ ಶಾನ್ತಿಶ್ಚ ರೋಹಿಣೀ । ದಿಗ್ಧೇನವೋ ಹಿ ಪೂರ್ವಾದ್ಯಾಃ ಕೃಶರೈಶ್ಚನ್ದ್ರ ಈಶ್ವರಃ ।। ೨೯೨.

ಆಕಾಶ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಸಿದ್ಧಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರೋಹಿಣಿ ದೇವತೆಗಳು; ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕು ಮುಂತಾದವು ಹಸುಗಳಂತೆ, ಚಂದ್ರನು ಸ್ವಾಮಿ, ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುವನು.

ದಿಕ್‌ಪಾಲಾಃ ಪದ್ಮಪತ್ರೇಷು ಕುಮ್ಭೇಷ್ವಗ್ನೌ ಚ ಹೋಮಯೇತ್ । ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಸಮಿಧಃ ಸರ್ಷಪಾಕ್ಷತತಣ್ಡುಲಾನ್ ।। ೨೯೨.

ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಾವರೆಯ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಮರದ ಇಂಧನ, ಸಾಸಿವೆ, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಶತಂ ಶತಂ ಸುವರ್ಣಞ್ಚ ಕಾಂಸ್ಯಾದಿಕಂ ದ್ವಿಜೇ ದದೇತ್ । ಗಾವಃ ಪೂಜ್ಯಾ ವಿಮೋಕ್ತವ್ಯಾಃ ಶಾನ್ತ್ಯೈ ಕ್ಷೀರಾದಿಸಂಯುತಾಃ ।। ೨೯೨.

ನೂರು ನೂರು ಚಿನ್ನ, ಕಂಚು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಹಸುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹಾಲು ಮುಂತಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಾಲಿಹೋತ್ರಃ ಸುಶ್ರುತಾಯ ಹಯಾಯುರ್ವೇದಮುಕ್ತವಾನ್ । ಪಾಲಕಾಪ್ಯೋಽಙ್ಗರಾಜಾಯ ಗಜಾಯುರ್ವೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।। ೨೯೨.

ಶಾಲಿಹೋತ್ರನು ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಪಾಲಕಾಪ್ಯನು ಅಂಗದ ರಾಜನಿಗೆ ಆನೆಗಳ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

ಅಗ್ನಿರುವಾಚ ನಾಗಾದಯೋಽಥ ಭಾವಾದಿದಶಸ್ಥಾನಾನಿ ಕರ್ಮ್ಮ ಚ । ಸೂತಕಂ ದಷ್ಟಚೇಷ್ಟೇತಿ ಸಪ್ತಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ ।। ೨೯೪.

ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ನಾಗರು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳು, ವಿಧಿಗಳು, ಅಶೌಚ, ಕಡಿಯಲು ಉಂಟಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು—ಇವು ಏಳು ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶೇಷವಾಸುಕಿತಕ್ಷಾಖ್ಯಾಃ ಕರ್ಕಟೋಽಬ್ಜೋ ಮಹಾಮ್ಬುಜಃ । ಶಙ್ಖಪಾಲಶ್ಚ ಕುಲಿಕ ಇತ್ಯಾಷ್ಟೌ ನಾಗವರ್ಯ್ಯಕಾಃ ।। ೨೯೪.

ಶೇಷ, ವಾಸುಕಿಯು, ತಕ್ಷಕ, ಕರ್ಕಟ, ಅಬ್ಜ, ಮಹಾಮುಜ, ಶಂಖಪಾಲ ಮತ್ತು ಕುಲಿಕ—ಇವರು ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರು.

ದಶಾಷ್ಟಪಞ್ಚತ್ರಿಗುಣಶತಮೂರ್ದ್ಧಾನ್ವಿತೌ ಕ್ರಮಾತ್ । ವಿಪ್ರೌ ನೃಪೋ ವಿಶೌ ಶೂದ್ರೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ನಾಗೇಷು ಕೀರ್ತ್ತಿತೌ ।। ೨೯೪.

ಹತ್ತು, ಎಂಟು, ಐದು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನೂರು – ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಲೆಗಳಿರುವವರು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರಾಜ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನ, ಶೂದ್ರ – ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಇಬ್ಬರು ಇಬ್ಬರು ನಾಗರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ತದನ್ವಯಾಃ ಪಞ್ಚಶತಂ ತೇಭ್ಯೋ ಜಾತಾ ಅಸಂಖ್ಯಕಾಃ । ಫಣಿಮಣ್ಡಲಿರಾಜೀಲವಾತಪಿತ್ತಕಫಾತ್ಮಕಾಃ ।। ೨೯೪.

ಅವರ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಐನೂರು ಜನ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸಲಾಗದು; ಇವರು ಸರ್ಪವಲಯದ ಸ್ವರೂಪದವರು, ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವವರು, ಹಾಗೂ ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು.

ವ್ಯನ್ತರಾ ದೋಷಮಿಶ್ರಾಸ್ತೇ ಸರ್ಪಾ ದರ್ವ್ವೀಕರಾಃ ಸಮೃತಾಃ । ರಥಾಙ್ಗಲಾಙ್ಗಲಚ್ಛತ್ರಸ್ವಸ್ತಿಕಾಙ್ಕುಶಧಾರಿಣಃ ।। ೨೯೪.

ಮಧ್ಯಮ ಸ್ವಭಾವದ, ದೋಷಗಳ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಸರ್ಪರನ್ನು ದರ್ವೀಕರರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರಥಚಕ್ರ, ಬಾಹು, ಛತ್ರ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಅಂಕುಶದ ಗುರುತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಗೋನಸಾ ಮನ್ದಗಾ ದೀರ್ಘಾ ಮಣ್ಡಲೈರ್ವಿವಿಧೈಸ್ಚಿತಾಃ । ರಾಜಿಲಾಶ್ಚಿತ್ರಿತಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಸ್ತಿರ್ಯ್ಯಗೂದ್‌ರ್ಧ್ವಞ್ಚ ವಾಜಿಭಿಃ ।। ೨೯೪.

ಹಸುವಿನಂತೆ ಮೂಗು, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೋದವರು, ದೇಹವು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುವವರು, ಮೆತ್ತಗಿನವರು, ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಅಡ್ಡ ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವರು.

ವ್ಯನ್ತರಾ ಮಿಶ್ರಚಿಹ್ನಾಶ್ಚ ಭೂವರ್ಷಾಗ್ನೇಯವಾಯವಃ । ಚತುರ್ವಿಧಾಸ್ತೇ ಷಡ್‌ವಿಂಶಭೇದಾಃ ಷೋಡ಼ಶ ಗೋನಸಾಃ ।। ೨೯೪.

ಮಧ್ಯಮ ಸರ್ಪರು ಮಿಶ್ರ ಗುರುತುಗಳಿರುವವರು, ಭೂಮಿ, ಮಳೆ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದವರು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ, ಹದಿನಾರು ಹಸುವಿನಂತೆ ಮೂಗಿನವರು.

ತ್ರಯೋದಶ ಚ ರಾಜೀಲಾ ವ್ಯನ್ತರಾ ಏಕವಿಶತಿಃ । ಯೇಽನುಕ್ತಕಾಲೇ ಜಾಯನ್ತೇ ಸರ್ಪಾಸ್ತೇ ವ್ಯನ್ತರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೨೯೪.

ಹದಿಮೂರು ಪಟ್ಟೆಯಿರುವವರು, ಮಧ್ಯಮ ಸರ್ಪರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಹೇಳದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸರ್ಪರನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಸರ್ಪರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಷಾಢಾದಿತ್ರಿಮಾಸೈಃ ಸ್ಯಾದ್ ಗರ್ಭೋ ಮಾಷಟತುಷ್ಟಯೇ । ಅಣ್ಡಕಾನಾಂ ಶತೇ ದ್ವೇ ಚ ತತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಪ್ರಸೂಯತೇ ।। ೨೯೪.

ಆಷಾಢ ಮಾಸದಿಂದ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವು ಆರು ಮಾಷದಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಎರಡು ನೂರಷ್ಟು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ನಲವತ್ತು ಸರ್ಪಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸರ್ಪಾ ಗ್ರಸನ್ತಿ ಸೂತೌಘಾನ್ ವಿನಾ ಸ್ತ್ರೀಪುನ್ನಪುಂಸಕಾನ್ । ಉನ್ಮೀಲತೇಽಕ್ಷಿ ಸಪ್ತಾಹಾತ್ ಕೃಷ್ಣೋ ಮಾಸಾದ್ಭವೇದ್ವಹಿಃ ।। ೨೯೪.

ಸರ್ಪಗಳು ಹೆಣ್ಣು, ಗಂಡು ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ; ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು, ಒಂದು ತಿಂಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾದಶಾಹಾತ್ ಸುಬೋಧಃ ಸ್ಯಾತ್ ದನ್ತಾಃ ಸ್ಯುಃ ಸೂರ್ಯ್ಯದರ್ಶನಾತ್ । ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ದಿನವಿಂಶತ್ಯಾ ಚತುಸ್ರಸ್ತೇಷು ದಂಷ್ಟ್ರಿಕಾಃ ।। ೨೯೪.

ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಪವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾಗೃತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಥವಾ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ದಂತಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಕರಾಲೀ ಮಕರೀ ಕಾಲರಾತ್ರೀ ಚ ಯಮದೂತಿಕಾ । ಏತಾಸ್ತೀಃ ಸವಿಷಾ ದಂಷ್ಟ್ರಾ ವಾಮದಕ್ಷಿಣಪಾರ್ಶ್ವಗಾಃ ।। ೨೯೪.

ಕರಾಳಿ, ಮಕರಿ, ಕಾಲರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಯಮದೂತಿಕ – ಇವರೆಲ್ಲಾ ವಿಷದ ದಂತಗಳಿರುವ ಭಯಾನಕರರು, ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ಕೃತ್ತಿಂ ಜೀವೇತ್ಷಷ್ಟಿಸಮಾದ್ವಯಂ । ನಾಗಾಃ ಸೂರ್ಯ್ಯಾದಿವಾರೇಶಾಃ ಸಪ್ತ ಉಕ್ತಾ ದಿವಾ ನಿಶಿ ।। ೨೯೪.

ಆರು ತಿಂಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಅರವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ; ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾರದ ಸರ್ಪಗಳು ಏಳು ಎಂದು ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವೇಷಾಂ ಷಟ್ ಪ್ರತಿವಾರೇಷು ಕುಲಿಕಃ ಸರ್ವ್ವಸನ್ಧಿಷು । ಶಙ್ಖೇನ ವಾ ಮಹಾವ್ಜೇನ ಸಹ ತಸ್ಯೋದಯೋಽಥವಾ ।। ೨೯೪.

ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಆರು ಸರ್ಪಗಳು, ಎಲ್ಲ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲೂ ಕುಳಿಕ ಸರ್ಪನು ಇರುತ್ತಾನೆ; ಶಂಖ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ನಾಗನ ಜೊತೆ ಅವನ ಉದಯವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯೂ ಆಗಬಹುದು.

ದ್ವಯೋರ್ವ್ವಾ ನಾಡ಼ಿಕಾಮನ್ತ್ರಮನ್ತ್ರಕಂ ಕುಲಿಕೋದಯಃ । ದುಷ್ಟಃ ಸ ಕಾಲಃ ಸರ್ವ್ವತ್ರ ಸರ್ಪದಂಶೇ ವಿಶೇಷತಃ ।। ೨೯೪.

ಎರಡರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಾರಿಕೇಳ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿಕನ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಯ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದುಷ್ಟ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸರ್ಪದ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ.

ಕೃತ್ತಿಕಾ ಭರಣೀ ಸ್ವಾತೀ ಮೂಲಂ ಪೂರ್ವ್ವತ್ರಯಾಶ್ವಿನೀ । ವಿಶಾಖಾರ್ದ್ರಾ ಮಘಾಶ್ಲೇಷಾ ಶ್ರವಣರೋಹಿಣೋ ।। ೨೯೪.

ಕೃತ್ತಿಕ, ಭರಣಿ, ಸ್ವಾತಿ, ಮೂಲ, ಮೊದಲ ಮೂರು, ಅಶ್ವಿನಿ; ವಿಶಾಖ, ಆರ್ದ್ರ, ಮಘ, ಶ್ಲೇಷ, ಶ್ರವಣ, ರೋಹಿಣಿ.

ಹಸ್ತಾ ಮನ್ದಕುಜೌ ವಾರೌ ಪಞ್ಚಮೀ ಚಾಷ್ಟಮೀ ತಿಥಿಃ । ಷಷ್ಠೀ ರಿಕ್ತಾ ಶಿವಾ ನಿನ್ದ್ಯಾ ಪಞ್ಚಮೀ ಚ ಚತುರ್ದ್ದಶೀ ।। ೨೯೪.

ಹಸ್ತ, ಮಂಡ, ಕುಜ, ವಾರ, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ತಿಥಿಗಳು; ಆರನೇ, ಖಾಲಿ, ಶುಭ, ದೋಷಯುಕ್ತ, ಐದನೇ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ.

ಸನ್ಧ್ಯಾಚತುಷ್ಟಯಂ ದುಷ್ಟಂ ದಗ್ಧಯೋಗಾಶ್ಚ ರಾಶಯಃ । ಏಕದ್ವಿಬಹವೋ ದಂಶಾ ದಷ್ಟವಿದ್ಧಞ್ಚ ಖಣ್ಡಿತಮ್ ।। ೨೯೪.

ನಾಲ್ಕು ಸಂಧ್ಯೆಗಳು ದುಷ್ಟ, ಹಾಗೆಯೇ ದಗ್ಧಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಶಿಗಳೂ ದುಷ್ಟ; ಒಬ್ಬೇ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಕಚ್ಚುವಿಕೆ, ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡ, ಮುರಿದಿರುವ.

ಅದಂಶಮವಗುಪ್ತಂ ಸ್ಯಾದ್ದಂಶಮೇವಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ । ತ್ರಯೋ ದ್‌ವ್ಯೇಕಕ್ಷತಾ ದಂಶಾ ವೇದನಾ ರುಧಿರೋಲ್ವಣಾ ।। ೨೯೪.

ಕಚ್ಚದ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಕಚ್ಚುವಿಕೆ; ಮೂರು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಚ್ಚುವಿಕೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ರಕ್ತಸ್ರಾವ.

ನಕ್ತನ್ತ್ವೇಕಾಙ್‌ಘ್ರಿಕೂರ್ಮ್ಮಾಬಾ ದಂಶಾಶ್ಚ ಯಮಚೋದಿತಾಃ । ದೀಹೀಪಿಪೀಲಿಕಾಸ್ಪರ್ಶೀ ಕಣ್ಠಶೋಥರುಜಾನ್ವಿತಃ ।। ೨೯೪.

ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಲು, ಆಮೆಯ ದೇಹದಂತಹ ಕಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು, ಯಮನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು; ಚಿಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಪಿಪೀಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಗಂಟಲು ಉಬ್ಬು ಮತ್ತು ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸತೋದೋ ಗ್ರನ್ಥಿತೋ ದಂಶಃ ಸವಿಷೋ ನ್ಯಸ್ತನಿರ್ವ್ವಿಷಃ । ದೇವಾಲಯೇ ಶೂನ್ಯಗೃಹೇ ವಲ್ಮೀಕೋದ್ಯಾನಕೋಟರೇ ।। ೨೯೪.

ಒಂದು ಕಡಿತವು ತೇವವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಣಗಿರಬಹುದು, ವಿಷವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಷವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಅದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಿಪ್ಪಲದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೋಟದ ಮರದ ಕೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ರಥ್ಯಾಸನ್ಧೌ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ನದ್ಯಾಞ್ಚ ಸಿನ್ಧುಸಙ್ಗಮೇ । ದ್ವೀಪೇ ಚತುಷ್ಪಥೇ ಸೌಧೇ ಗೃಹೇಽಬ್ಜೇ ಪರ್ವ್ವತಾಗ್ರತಃ ।। ೨೯೪.

ರಸ್ತೆ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ.

ವಿಲದ್ವಾರೇ ಜೀರ್ಣಕೂಪೇ ಜೀರ್ಣವೇಶ್ಮನಿ ಕುಡ್ಯಕೇ । ಶಿಗ್ರುಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾಕ್ಷೇಷು ಜಮ್ಬೂ ಡುಮ್ಬರಣೇಷು ಚ ।। ೨೯೪.

ಓಲಾಡುವ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ, ಹಾಳಾದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಳಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಶಿಗ್ರು, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ, ಆಮಲಕ ಮರಗಳ ನಡುವೆ, ಜಾಂಬೂ ಮತ್ತು ಅತ್ತಿಮರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ.

ವಟೇ ಚ ಜೀರ್ಣಪ್ರಾಕಾರೇ ಖಾಸ್ಯಹೃತ್‌ಕಕ್ಷಜತ್ರುಣಿ । ತಾಲೌ ಶಙ್ಖೇ ಗಲೇ ಮೂದ್‌ರ್ಧ್ನಿ ಚಿವುಕೇ ನಾಭಿಪಾದಯೋಃ ।। ೨೯೪.

ಅರಳಿಮರದ ಬಳಿ, ಹಾಳಾದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಬಾಯಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಕಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಠಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಕೈಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು, ಶಂಖದಲ್ಲಿ, ಗಂಟಲಿನಲ್ಲಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಬಗೆಯ ಮೇಲೆ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಲಿನ ಬಳಿ.