ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಶುಭೇ ದಿನೇ ಶ್ರೀಧರಞ್ಚ ಶ್ರಿಯಮುಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾಶ್ಚ ತಂ । ಹಯರಾಜಂ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಸಾವಿತ್ರೈರ್ಜುಹುಯಾದ್ಘೃತಂ ।। ೨೯೦.

ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರನನ್ನೂ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸನ್ನೂ, ಅಂದರೆ ಕುದುರೆಗಳ ರಾಜನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ದ್ವಿಜೇಭ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾನ್ದದ್ಯಾದಶ್ವವೃದ್ಧಿಸ್ತಥಾ ಭವೇತ್ । ಅಶ್ವಯುಕ್ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚದಶ್ಯಾಞ್ಚ ಶಾನ್ತಿಕಂ ।। ೨೯೦.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಹೀಗಾದರೆ ಕುದುರೆಗಳು ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹದಿನೈದನೇ ದಿನ ಕುದುರೆಗಳ ಶಾಂತಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಬಹಿಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ನಾಸತ್ಯೌ ವರುಣಂ ಯಜೇತ್ । ಸಮುಲ್ಲಿಖ್ಯ ತತೋ ದೇವೀಂ ಶಾಖಾಭಿಃ ಪರಿವಾರಯೇತ್ ।। ೨೯೦.

ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು, ನಾಸತ್ಯರು ಮತ್ತು ವರుణನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ದೇವಿಯನ್ನು ಗುರುತು ಹಾಕಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಬೇಕು.

ಘಟಾನ್ಸರ್ವ್ವರಸೈಃ ಪೂರ್ಣಾನ್ ದಿಕ್ಷು ದದ್ಯಾತ್ಸವಸ್ತ್ರಕಾನ್ । ಯವಾಜ್ಯಂ ಜುಹುಯಾತ್ ಪ್ರಾರ್ಚ್ಯ ಯಜೇದಶ್ವಾಂಶ್ಚ ಸಾಶ್ವಿನಾನ್ ।। ೨೯೦.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ದ್ರವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಇಡಬೇಕು; ಯವ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾನ್ದದ್ಯಾನ್ನೈಮಿತ್ತಿಕಮತಃ ಶ್ರೃಣು । ಮಕರಾದೌ ಹಯಾನಾಞ್ಚ ಪದ್ಮೈರ್ವಿಷ್ಣುಂ ಶ್ರಿಯಂ ಯಜೇತ್ ।। ೨೯೦.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಈಗ ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು: ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಪಾದ್ಮ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಶ್ರೀಯನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶಙ್ಕರಂ ಸೋಮಮಾದಿತ್ಯಞ್ಚ ತಥಾಶ್ವಿನೌ । ರೇವನ್ತಮುಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸನ್ದಿಕ್ಪಾಲಾಂಶ್ಚ ದಲೇಷ್ವಪಿ ।। ೨೯೦.

ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಂಕರ, ಸೋಮ, ಆದಿತ್ಯ, ಅಶ್ವಿನಿ ದಂಪತಿಗಳು, ರೇವಂತ, ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು ಕೂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪೂರ್ಣಂಕುಮ್ಭೈಶ್ಚ ವೇದ್ಯಾನ್ತತ್ಸೌಮ್ಯತಃ ಸ್ಥಲೇ । ತಿಲಾಕ್ಷತಾಜ್ಯಸಿದ್ಧಾರ್ಥಾನ್ ದೇವತಾನಾಂ ಶತಂ ಶತಂ ।। ೨೯೦.

ಪ್ರತಿ ದೇವರಿಗೆ ವೇದಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ, ತುಂಬಿದ ಕಲಶಗಳಿಂದ, ಎಳ್ಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಶತಶಃ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಉಪೋಷಿತೇನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಂ ಕರ್ಮ್ಮ ಚಾಶ್ವರುಜಾಪಹಂ ।। ೨೯೦.

ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು, ಕುದುರೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದಿರುವವನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಶಾಲಿಹೋತ್ರ ಉವಾಚ ಗಜಶಾನ್ತಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗಜರೋಗವಿಮರ್ದ್ದನೀಮ್ । ವಿಷ್ಣುಂ ಶ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮ್ಯಾಂ ನಾಗಮೈರಾವತಂ ಯಜೇತ್ ।। ೨೯೧.

ಶಾಲಿಹೋತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಗಜಶಾಂತಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇದು ಆನೆಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಏರಾವತ ನಾಗನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶಙ್ಕರಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಶಕ್ರಂ ವೈಶ್ರವಣಂ ಯಮಂ । ಚದ್ರಾರ್ಕೌ ವರುಣಂ ವಾಯುಮಗ್ನಿಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ತಥಾ ಚ ಖಂ ।। ೨೯೧.

ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಂಕರ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ, ವೈಶ್ರವಣ, ಯಮ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ವರుణ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಶೇಷಂ ಶೈಲಾನ್ ಕುಞ್ಜರಾಂಶ್ಚ ಯೇ ತೇಽಷ್ಟೌ ದೇವಯೋನಯಃ । ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಮಹಾಪದ್ಮಂ ಭದ್ರಂ ಸುಮನಸನ್ತಥಾ ।। ೨೯೧.

ಶೇಷ, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು—ಇವು ಎಂಟು ದೈವಿಕ ವಂಶಗಳು: ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಮಹಾಪದ್ಮ, ಭದ್ರ, ಸುಮನಸ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಕುಮುದೈರಾವಣಃ ಪದ್ಮಃ ಪುಷ್ಪದನ್ತೋಽಥ ವಾಮನಃ । ಸುಪ್ರತೀಕೋಞ್ಜನೋ ನಾಗಾ ಅಷ್ಟೌ ಹೋಮೋಽಥ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ।। ೨೯೧.

ಕುಮುದ, ಏರಾವತ, ಪದ್ಮ, ಪುಷ್ಪದಂತ, ವಾಮನ, ಸುಪ್ರತೀಕ, ಅಂಜನ—ಈ ಎಂಟು ನಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಗಜಾಃ ಶಾನ್ತ್ಯುದಕಾಸಿಕ್ತಾ ವೃದ್ಧೌ ನೈಮಿತ್ತಿಕಂ ಶ್ರೃಣು । ಗಜಾನಾಂ ಮಕರಾದೌ ಚ ಐಶಾನ್ಯಾಂ ನಗರಾದ್ಬಹಿಃ ।। ೨೯೧.

ಆನೆಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಜಲವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿದರೆ ಅವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಮಕರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿರುವ ಐಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳಿಗೆ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳು.

ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ಕಮಲೇ ಮಧ್ಯೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಞ್ಚ ಕೇಶರೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ಯಜೇತ್ ಸ್ಕನ್ದಂ ಹ್ಯನನ್ತಕಂ ।। ೨೯೧.

ಸ್ಥಂಡಿಲದ ಮೇಲೆ, ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕೇಶರದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಹ್ಮ, ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ, ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ಅನಂತನನ್ನೂ ಕೂಡ.

ಖಂ ಶಿವಂ ಸೋಮಮಿನ್ದ್ರಾದೀಂಸ್ತದಸ್ತ್ರಾಣಿ ದಲೇ ಕ್ರಮಾತ್ । ವಜ್ರಂ ಶಕ್ತಿಞ್ಚ ದಣ್ಡಞ್ಚ ತೋಮರಂ ಪಾಶಕಂ ಗದಾಂ ।। ೨೯೧.

ಆಕಾಶ, ಶಿವ, ಸೋಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು: ವಜ್ರ, ಶಕ್ತಿ, ದಂಡ, ತೋಮರ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಗದೆಯೂ ಸಹ.

ಶೂಲಂ ಪದ್ಮಂ ಬಹಿರ್ವೃನ್ತೇ ಚಕ್ರೇ ಸೂರ್ಯ್ಯನ್ತಥಾಶ್ವಿನೌ । ವಸೂನಷ್ಟೌ ತಥಾ ಸಾಧ್ಯಾನ್ ಯಾಮ್ಯೇಽಥ ನೈರ್ಋತೇ ದಲೇ ।। ೨೯೧.

ಶೂಲ ಮತ್ತು ಪದ್ಮವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ದಂಡದಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿಗಳನ್ನು, ಎಂಟು ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ನೈಋತಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ದೇವಾನಾಙ್ಗಿರಸಶ್ಚಾಶ್ವಿಭೃಗವೋ ಮರುತೋಽನಿಲೇ । ವಿಶ್ವೇದೇವಾಂಸ್ತಥಾ ದಕ್ಷೇ ರುದ್ರಾ ರೌದ್ರೇಽಥ ಮಣ್ಡಲೇ ।। ೨೯೧.

ದೇವತೆಗಳು, ಆಂಗಿರಸರು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಭೃಗುಗಳು, ಮರುತ್ತುಗಳು, ವಾಯು, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳು, ದಕ್ಷ, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ರೌದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ವೃತ್ತಯಾ ರೇಖಯಾ ತು ದೇವಾನ್ ವೈ ಬಾಹ್ಯತೋ ಯಜೇತ್ । ಸೂತ್ರಕಾರಾನೃಷೀನ್ ವಾಣೀಂ ಪೂರ್ವ್ವಾದೌ ಸರಿತೋ ಗಿರೀನ್ ।। ೨೯೧.

ನಂತರ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ರೇಖೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸೂತ್ರಕಾರರು, ಋಷಿಗಳು, ವಾಣಿ, ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೊಂದಿಗೆ.

ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಕೋಣೇಷು ಐಶಾನ್ಯಾದಿಷು ಸಂಯಜೇತ್ । ಪದ್ಮಂ ಚಕ್ರಂ ಗದಾಂ ಶಂಖಂ ಚತುರಸ್ರನ್ತು ಮಣ್ಡಲಂ ।। ೨೯೧.

ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು ಐಶಾನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಪದ್ಮ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚತುಷ್ಕೋಣ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವನ್ನು ಕೂಡ.

ಚತುರ್ದ್ವಾರಂ ತತಃ ಕುಮ್ಭಾಃ ಅಗ್ನ್ಯಾದೌ ಚ ಪತಾಕಿಕಾಃ। ಚತ್ವಾರಸ್ತೋರಣಾ ದ್ವಾರಿ ನಾಗಾನೈರಾವತಾದಿಕಾನ್ ।। ೨೯೧.

ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು; ಅಗ್ನಿ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ತೋರಣಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಏರಾವತ ಮುಂತಾದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ.

ಪೂರ್ವ್ವಾದೌ ಚೌಷಧೀಭಿಶ್ಚ ದೇವಾನಾಂ ಭಾಜನಂ ಪೃಥಕ್ । ಪೃಥಕ್ಶತಾಹುತೀಶ್ಚಾಜ್ಯೈರ್ಗಜಾನರ್ಚ್ಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ।। ೨೯೧.

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು; ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶತಶಃ ತುಪ್ಪದ ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಆನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ನಾಗಂ ವಹ್ನಿಂ ದೇವತಾದೀನ್ ಬಾಹ್ಯೈರ್ಜಗ್ಮುಃ ಸ್ವಕಂ ಗೃಹಮ್ । ದ್ವಿಜೇಭ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದದ್ಯಾತ್ ಹಸ್ತಿವೈದ್ಯಾದಿಕಾಂಸ್ತಥಾ ।। ೨೯೧.

ನಾಗ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಹಸ್ತವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಕರಿಣೀನ್ತು ಸಮಾರುಹ್ಯ ವದೇತ್ ಕರ್ಣನ್ತು ಕಾಲವಿತ್ । ನಾಗಾರಾಜೇಽಮೃತೇ ಶಾನ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾಽಮುಷ್ಮಿನ್ ಜಪನ್ಮನುಮ್ ।। ೨೯೧.೧೫ ಶ್ರೀಗಜಸ್ತ್ವಂ ಕೃತೋ ರಾಜ್ಞಾ ಭವಾನಸ್ಯ ಗಜಾಗ್ರಣೀಃ । ಪ್ರಭುರ್ಮಾಲ್ಯಾಗ್ರಭಕ್ತೈಸ್ತ್ವಾಂ ಪೂಜಯಿಷ್ಯತಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।। ೨೯೧.

ಮಹಿಳಾ ಆನೆಗೆ ಏರಿ, ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆಕೆಯ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಕು: 'ನಾಗರಾಜನಿಗೆ ಅಮೃತಶಾಂತಿ ಮಾಡಿ, ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ: ಶ್ರೀಮಂತ ಆನೆ, ರಾಜನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ರಾಜನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೋಜನಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸುವನು.'

ಲೋಕಸ್ತದಾಜ್ಞಯಾ ಪೂಜಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ತದಾ ತವ । ಪಾಲನೀಯಸ್ತ್ವಯಾ ರಾಜಾ ಯುದ್ಧೇಽಧ್ವನಿ ತಥಾ ಗೃಹೇ ।। ೨೯೧.

ಆ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜನರು ನಿನ್ನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ರಾಜನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆದಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ತಿರ್ಯ್ಯಗ್ಭಾವಂ ಸಮುತ್‌ಸೃಜ್ಯ ದಿವ್ಯಂ ಭಾವಮನುಸ್ಮರ । ದೇವಾಸುರೇ ಪುರಾ ಯುದ್ಧೇ ಶ್ರೀಗಜಸ್ತ್ರಿದಶೈಃ ಕೃತಃ ।। ೨೯೧.

ಮೃಗಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೋ; ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಹಳೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶುಭಕರವಾದ ಗಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.

ಐರಾವಣಸುತಃ ಶ್ರೀಮಾನರಿಷ್ಟೋ ನಾಮ ವಾರಣಃ । ಶ್ರೀಗಜಾನಾನ್ತು ತತ್ ತೇಜಃ ಸರ್ವ್ವಮೇವೋಪತಿಷ್ಠತೇ ।। ೨೯೧.

ಐರಾವತನ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಅರಿಷ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆನೆ; ಎಲ್ಲ ಶುಭಕರ ಗಜಗಳ ಶಕ್ತಿ ಈಗ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಸೇರಿದೆ.

ತತ್ತೇಜಸ್ತವ ನಾಗೇನ್ದ್ರ ದಿವ್ಯಭಾವಸಮನ್ವಿತಂ । ಉಪತಿಷ್ಠತು ಭದ್ರನ್ತೇ ರಕ್ಷ ರಾಜಾನಮಾಹವೇ ।। ೨೯೧.

ಅಯ್ಯಾ ನಾಗರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ದೈವಿಕ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಶಕ್ತಿ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ಇರಲಿ; ನೀನು ರಾಜನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸು.

ಇತ್ಯೇವಮಭಿಷಿಕ್ತೈನಮಾರೋಹೇತ ಶುಭೇ ನೃಪಃ । ತಸ್ಯಾನುಗಮನಂ ಕುರ್ಯುಃ ಸಶಸ್ತ್ರನವಸದ್‌ಗಜಾಃ ।। ೨೯೧.

ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಶುಭಕರವಾದ ಆನೆಯನ್ನು ಏರಬೇಕು; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆನೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಶಾಲಾಸ್ವಸೌ ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇಽಬ್ಜೇ ದಿಕಪಾಲಾದೀನ್ ಯಜೇದ್ವಹಿಃ । ಕೇಶರೇಷು ಬಲಂ ನಾಗಂ ಭುವಞ್ಚೈವ ಸರಸ್ವತೀಂ ।। ೨೯೧.

ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಮಲದ ಮೇಲೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಕೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ, ಆನೆಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಕೂಡ.