ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ವಿಧಾಯ ವಾಹಯೇದ್ದುಷ್ಟ್ಯಾ ಲೀಲಯಾ ಸಾದಿಸತ್ತಮಃ । ತಸ್ಯ ಸವ್ಯೇನ ಪೂರ್ವೇಣ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಸವ್ಯವಲ್ಗಯಾ ।। ೨೮೮.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಓಡಿಸಬೇಕು; ಅದರ ಎಡ ಬಿಗಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ಯಃ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ಪಶ್ಚಿಮಂ ಪಾದಂ ಗೃಹೀತಸ್ತೇನ ದಕ್ಷಿಣಃ । ಕ್ರಮೇಣಾನೇನ ಯೋ ಸೇವಾಂ ಕುರುತೇ ವಾಮವಲ್ಗಯಾ ।। ೨೮೮.

ಯಾರು ಹಿಂದುಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಂದ ಬಲ ಕಾಲು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಎಡ ಬಿಗಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸೇವೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪಾದೌ ತೇನಾಪಿ ಪಾದಃ ಸ್ಯಾದ್ಗೃಹೀತೋ ವಾಮ ಏವ ಹಿ । ಅಗ್ನೇ ಚೇಚ್ಚರಣೇ ತ್ಯಕ್ತೇ ಜಾಯತೇ ಸುದೃಢಾಸನಂ ।। ೨೮೮.

ಆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡ ಕಾಲೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಕಾಲನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ದೃಢವಾದ ಆಸನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಯೌ ಹೃತೌ ದುಷ್ಕರೇ ಚೈವ ಮೋಟಕೇ ನಾಟಕಾಯನಂ । ಸವ್ಯಹೀನಂ ಖಲೀಕಾರೋ ಹನನೇ ಗುಣನೇ ತಥಾ ।। ೨೮೮.

ಯಾವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವೋ, ಅಥವಾ ಕಂಬಿಯ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎಡ ಬಿಗಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವು ಹೊಡೆಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಎಣಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಅಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಬಾವಂ ಹಿ ತುರಙ್ಗಸ್ಯ ಮುಖವ್ಯಾವರ್ತ್ತನಂ ಪುನಃ । ನ ಚೈವೇತ್ಥಂ ತುರಙ್ಗಾಣಾಂ ಪಾದಗ್ರಹಣಹೇತವಃ ।। ೨೮೮.

ಕುದುರೆಯ ಸ್ವಭಾವವೇ ತಲೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು; ಆದರೆ ಕಾಲು ಹಿಡಿಯುವ ಕಾರಣಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದರೆ ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

ವಿಶ್ವಸ್ತಂ ಹಯಮಾಲೋಕ್ಯ ಗಾಢ಼ಮಾಪೀಡ್ಯ ಚಾಸನಂ । ರೋಕಯಿತ್ವಾ ಮುಖೇ ಪಾದಂ ಗ್ರಾಹ್ಯತೋ ಲೋಕನಂ ಹಿತಂ ।। ೨೮೮.

ಆಶ್ರಯವಿಟ್ಟು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ನೋಡಬೇಕು, ಆಸನವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿ, ಬಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅದರ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಗಾಢ಼ಮಾಪೀಡ್ಯ ರಾಗಾಭ್ಯಾಂ ವಲ್ಗಾಮಾಕೃಷ್ಯ ಗೃಹ್ಯತೇ । ತದ್ವನ್ಧನಾದ್ ಯುಗ್ಮಪಾದಂ ತದ್ವದ್ವಕ್ಕನಮುಚ್ಯತೇ ।। ೨೮೮.

ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಗ್ಗೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ಹಿಡಿದರೆ, ಕುದುರೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಹಿಡಿದರೆ ಜೋಡಿ ಕಾಲುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಯಿಯೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಸಂಯೋಜ್ಯ ವಲ್ಗಯಾ ಪಾದಾನ್ ವಲ್ಗಾಮಾಮೋಚ್ಯ ವಾಞ್ಛಿತಮ್ । ವಾಹ್ಯಪಾರ್ಷ್ಣಿಪ್ರಯೋಗಾತ್ತು ಯತ್ರ ತತ್ತಾಡ಼ನಂ ಮತಮ್ ।। ೨೮೮.

ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಬೇಕಾದಾಗ ಬಗ್ಗೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಹೊರಗಿನ ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಬಳಸಿದರೆ, ಅದು ತಿರುಗುವ ವಿಧಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಲಯಾವಿಪ್ಲವೇ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕ್ರಮೇಣಾನೇನ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ । ಮೋಟನೇನ ಚತುರ್ಥೇನ ವಿಧಿರೇಷ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨೮೮.

ಅಲ್ಲೋಡನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಜ್ಞಾನಿಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು; ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

ನಾಧತ್ತೇಽಧಶ್ಚ ಯಃ ಪಾದಂ ಯೋಽಸ್ವೋ ಲಘುನಿ ಮಣ್ಡಲೇ । ಮೋಟನೋದ್ವಕ್ಕನಾಭ್ಯಾನ್ತು ಗ್ರಾಹಯೇತ್ ಪಾದಮೀಶಿತಂ ।। ೨೮೮.

ಯಾರು ಕಾಲನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರ ಕುದುರೆ ಚುರುಕಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಿರುಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಬೇಕಾದಂತೆ ಕಾಲನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.

ವಟಯಿತ್ವಾಸನೇ ಗಾಟಂ ಮನ್ದಮಾದಾಯ ಯೋ ಬ್ರಜೇತ್ । ಗ್ರಾಹ್ಯತೇ ಸಂಗ್ರಹಾದ್ಯತ್ರ ತತ್ಸಂಗ್ರಹಣಮುಚ್ಯತೇ ।। ೨೮೮.

ಆಸನವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಒತ್ತಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗಿದಾಗ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹತ್ವಾ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪ್ರಹಾರೇಣ ಸ್ಥಾನಸ್ಥೋ ವ್ಯಗ್ರಮಾನಸಮ್ । ವಲ್ಗಾಮಾಕೃಷ್ಯ ಪಾದೇನ ಗ್ರಾಹ್ಯಕಣ್ಟಕಪಾಯನಮ್ ।। ೨೮೮.

ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಬಗ್ಗೆಯನ್ನು ಎಳೆದು, ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನೂ ತಲೆಯನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ಉತ್ಥಿತೋ ಯೋಽಙಿಗ್ನಣಾನೇನ ಪಾರ್ಷ್ಣಿಪಾದಾತ್ತುರಹ್ಗಮಃ । ಗೃಹ್ಯತೇ ಯತ್ ಖಲೀಕೃತ್ಯ ಖಲೀಕಾರಃ ಸ ಚೇಷ್ಯತೇ ।। ೨೮೮.

ಮಡಿಲು ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕುದುರೆ ಎದ್ದು ಬಂದಾಗ, ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ, ವಶಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಗತಿತ್ರಯೇಪಿ ಯಃ ಪಾದಮಾದತ್ತೇ ನೈವ ವಾಞ್ಛಿತಃ । ಹತ್ವಾ ತು ಯತ್ರ ದಣ್ಡೇನ ಗ್ರಾಹ್ಯತೇ ಗಹನಂ ಹಿ ತತ್ ।। ೨೮೮.

ಮೂರು ರೀತಿಯ ನಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಕುದುರೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಕಾಲು ಹಾಕದೆ ಇದ್ದರೆ, ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಆಳವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು, ಅದೇ ವಿಧಾನ.

ಖಲೀಕೃತ್ಯ ಚುಷ್ಕೇಣ ತುರಙ್ಗೋ ವಲ್ಗಯಾನ್ಯಯಾ । ಉಚ್ಛ್ವಾಸ್ಯ ಗ್ರಾಹ್ಯತೇಽನ್ಯತ್ರ ತತ್ಸ್ಯಾದುಚ್ಛ್ವಾಸನಂ ಪುನಃ ।। ೨೮೮.

ಮಡಿಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬಗ್ಗೆಯಿಂದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿ, ಬೇರೆಡೆ ಉಸಿರೆಳೆದರೆ, ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಉಸಿರೆಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವಭಾವಂ ವಹಿರಸ್ಯನ್ತಂ ತಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಪದಾಯನಂ । ನಿಯೋಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಯೇತ್ತತ್ತು ಮುಖವ್ಯಾವರ್ತ್ತನಂ ಮತಮ್ ।। ೨೮೮.

ಕುದುರೆಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು; ಇದನ್ನು ಬಾಯಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗ್ರಾಹಯಿತ್ವಾ ತತಃ ಪಾದಂ ತ್ರಿವಿಧಾಸು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ । ಸಾಧಯೇತ್ ಪಞ್ಚಧಾರಾಸು ಕ್ರಮಶೋ ಮಣ್ಡಲಾದಿಷು ।। ೨೮೮.

ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿ, ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕು.

ಆಜನೋರ್ದ್ಧಾನನಂ ವಾಹಂ ಶಿಥಿಲಂ ವಾಹಯೇತ್ ಸುಧೀಃ । ಅಙ್ಗೇಷು ಲಾಘವಂ ಯಾವತ್ತಾವತ್ತಂ ವಾಹಯೇದ್ಧಯಂ ।। ೨೮೮.

ಜ್ಞಾನಿಯು ತೊಡೆ ಎತ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು; ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಘವವಿರುವವರೆಗೆ ಹೀಗೆ ನಡೆಸಬೇಕು.

ಮೃದುಃ ಸ್ಕನ್ಧೇ ಲಘುರ್ವಕ್ತ್ರೇ ಶಿಥಿಲಃ ಸರ್ವಸನ್ಧಿಷು । ಯದಾ ಸ ಸಾದಿನೋ ವಶ್ಯಃ ಸಙ್ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ತದಾ ಹಯಂ ।। ೨೮೮.

ಕುದುರೆ ಭುಜದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಲಘುವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳೂ ಸಡಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಸವಾರನಿಗೆ ವಶವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ನ ತ್ಯಜೇತ್ ಪಶ್ಚಿಮಂ ಪಾದಂ ಯದಾ ಸಾಧುರ್ಭವೇತ್ತದಾ । ತದಾಕೃಷ್ಟಿರ್ವ್ವಿಧಾತವ್ಯಾ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಮಿಹ ವಲ್ಗಯಾ ।। ೨೮೮.

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು; ಕುದುರೆ ವಶವಾದಾಗ, ಕೈಗಳಿಂದ ಬಗ್ಗೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದು ಮಾಡಬೇಕು.

ತತ್ರ ತ್ರಿಕೋ ಯಥಾ ತಿಷ್ಠೇದುದ್ಗ್ರೀವೋಶ್ವಃ ಸಮಾನನಃ । ಧರಾಯಾಂ ಪಶ್ಚಿಮೌ ಪಾದೌ ಅನ್ತರೀಶೇ ಯದಾಶ್ರಯೌ ।। ೨೮೮.

ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋಣದಂತೆ ನಿಂತು, ಎತ್ತಿದ ಕುತ್ತಿಗೆಯುಳ್ಳ, ಸಮಾನ ಮುಖದ ಕುದುರೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಒಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವಾಗ.

ತದಾ ಸನ್ಧಾರಣಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾದ್ಗಾಠವಾಹಞ್ಚ ಮುಷ್ಟಿನಾ । ಸಹಸೈವಂ ಸಮಾಕೃಷ್ಟೋ ಯಸ್ತುರಙ್ಗೋ ನ ತಿಷ್ಠತಿ ।। ೨೮೮.

ಆಗ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಬಲವಾದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಹೀಗೆ ತಕ್ಷಣ ಎಳೆದಾಗ ಕುದುರೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ.

ಶರೀರಂ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಞ್ಚ ಸಾಧಯೇನ್ಮಣ್ಡಲಭ್ರಮೈಃ । ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಸ್ಕನ್ಧಞ್ಚ ಯೋ ವಾಹಂ ಸ ಚ ಸ್ಥಾಪ್ಯೋ ಹಿ ವಲ್ಗಯಾ ।। ೨೮೮.

ದೇಹವನ್ನು ತೂಗುವ ಕುದುರೆಯನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು; ಭುಜವನ್ನು ಎಸೆದರೆ, ಬಗ್ಗೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಗೋಮಯಂ ಲವಣಂ ಮೂತ್ರಂ ಕ್ಕಥಿತಂ ಮೃತ್ಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಅಙ್ಗಲೇಪೋ ಮಕ್ಷಿಕಾದಿದಂಶಶ್ರಮವಿನಾಶನಃ ।। ೨೮೮.

ಹಸುವಿನ ಗೊಬ್ಬರ, ಉಪ್ಪು, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸೇರಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಪನವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಈ ಲೇಪನವು ಈಗೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ದಣಿವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯೇ ಭದ್ರಾದಿಜಾತೀನಾಂ ಮಣ್ಡೋ ದೇಯೋ ಹಿ ಸಾದಿನಾ । ದರ್ಶನಂ ಭೋತತೀಕ್ಷಸ್ಯ ನಿರುತ್ಸಾಹಃ ಕ್ಷುಧಾ ಹಯಃ ।। ೨೮೮.

ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾತಿಯ ಕುದುರೆಗಳ ನಡುವೆ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು; ತಿನ್ನಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ, ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಯಥಾ ವಶ್ಯಸ್ತಥಾ ಶಿಕ್ಷಾ ವಿನಶ್ಯನ್ತ್ಯತಿವಾಹಿತಾಃ । ಅವಾಹಿತಾ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ತುಙ್ಗವಕ್ತ್ರಾಂಶ್ಚ ವಾಹಯೇತ್ ।। ೨೮೮.

ಕುದುರೆಯ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು; ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಂತ ಮಾಡಿದರೆ ಅವು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಚಲಾಯಿಸದಿದ್ದರೆ ಫಲವಿಲ್ಲ; ಎತ್ತರದ ಮುಖವಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು.

ಸಮ್ಪೀಡ್ಯ ಜಾನುಯುಗ್ಮೇನ ಸ್ಥಿರಮುಷ್ಟಿಸ್ತುರಙ್ಗಮಂ । ಗೋಮೂತ್ರಾಕುಟಿಲಾ ವೇಣಈ ಪದ್ಮಮಣ್ಡಲಮಾಲಿಕಾ ।। ೨೮೮.

ಎರಡು ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಬಲವಾದ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರ, ತಿರುವು ಹಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕಮಲಾಕಾರದ ಹಾರವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಞ್ಚೈವ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಕುಞ್ಚಿತಞ್ಚ ಯಥಾಚಿತಮ್ ।। ೨೮೮.

ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದು, ಚಾಚುವುದು, ಮಡಚುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿ ಹಾಕುವುದು ಮಾಡಬಹುದು.

ವಲ್ಗಿತಾವಲ್ಗಿತೌ ಚೈವ ಷೋಢಾ ಚೇತ್ಥಮುದಾಹೃತಮ್ । ವಿಥೀಧನುಃಶತಂ ಯಾವದಶೀತಿರ್ನ್ನವತಿಸ್ತಥಾ ।। ೨೮೮.

ಏರುವದು ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಾರುವುದು ಸೇರಿ ಆರು ವಿಧಗಳಿವೆ; ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನೂರು ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು, ಎಂಭತ್ತು, ತೊಂಬತ್ತು ಹೀಗೆ ಹಾರಿಸಬಹುದು.