ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ಆಯತ್ತಂ ಕುಞ್ಜರೈಶ್ಚೈವ ವಿಜಯಂ ಪೃಥಿವೀಕ್ಷಿತಾಂ । ಪಾಕಲೇಷು ಚ ಸರ್ವೇಷು ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮನುವಾಸನಂ ।। ೨೮೭.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಯವು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಘೃತತೈಲಪರೀಪಾಕಂ ಸ್ಥಾನಂ ವಾತವಿವರ್ಜಿತಂ । ಸ್ಕನ್ಧೇಷು ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಾ ತಥಾ ಪಾಲಕವನ್ನೃಪಾಃ ।। ೨೮೭.

ತಪ್ಪುಹೋಗದಂತೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಅವರ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ರಾಜರು ವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗೋಮೂತ್ರಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ರಜನೀಭ್ಯಾಂ ಘೃತನ್ದ್ವಿಜ । ಆನಾಹೇ ತೈಲಸಿಕ್ತಸ್ಯ ನಿಷೇಕಸ್ತಸ್ಯ ಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಪಾಂಡುರೋಗಗಳಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಅರಿಶಿಣದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ದ್ವಿಜ; ಉಬ್ಬು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಲವಣೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಮ್ಮಿಶ್ರಾ ಪ್ರತಿಪಾನಾಯ ವಾರುಣೀ । ವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವೈಃ ಕವಲಾನ್ ಕೃತಾನ್ ।। ೨೮೭.

ಕುಡಿಯಲು ಐದು ವಿಧದ ಉಪ್ಪನ್ನು ವಾರುಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಬಾಯಿಗೆ ವಿದಂಗ, ತ್ರಿಫಲ, ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಮೃರ್ಚ್ಛಾಸು ಭೋಜಯೇನ್ನಾಗಂ ಕ್ಷೌದ್ರನ್ತೋಯಞ್ಚ ಪಾಯಯೇತ್ । ಅಬ್ಯಙ್ಗ ಶಿರಸಃ ಶುಲೇ ನಸ್ಯಞ್ಚೈವ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಮೂರ್ಛೆ ಬಂದಾಗ ಆನೆಗೆ ಜೇನು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು; ತಲೆ ನೋವಿಗೆ ತೈಲ ಮಸಾಜ್ ಮತ್ತು ನಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ನಾಗಾನಾಂ ಸ್ನೇಹಪುಟಕಃ ಪಾದರೋಗಾನುಪಕ್ರಮೇತ್ । ಪಶ್ಚಾತ್ ಕಲ್ಕಕಷಾಯೇಣ ಶೋಧನಞ್ಚ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಆನೆಗಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹತ್ತಿದ ಬಟ್ಟೆ ಪಾದರೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಲೇಪ ಮತ್ತು ಕಷಾಯದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಲಾವಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಾನ್ವಿತೈಃ । ರಸೈಃ ಸಮ್ಭೋಜ್ಯೇನ್ನಾಗಂ ವೇಪಥುರ್ಯಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಕಂಪು ತೊಂದರೆ ಇರುವ ಆನೆಗೆ ನವಿಲು, ಕಾದಂಬ, ಲಾವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಸವನ್ನು ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಬಾಲವಿಲ್ವಂ ತಥಾ ಲೋಧ್ರಂ ಧಾತಕೀ ಸಿತಯಾ ಸಹ । ಅತೀಸಾರವಿನಾಶಾಯ ಪಿಣ್ಡೀಂ ಭುಞ್ಜೀತ ಕುಞ್ಜರಃ ।। ೨೮೭.

ಮಕ್ಕಳ ಬೇಳ, ಲೋಧ್ರ ಮತ್ತು ಧಾತಕಿಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಈ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡಿಯನ್ನು ಆನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತಿಸಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಸ್ಯಂ ಕರಗ್ರಹೇ ದೇಯಂ ಘೃತಂ ಲವಣಸಂಯುತಮ್ । ಮಾಗಧೀನಾಗರಾಜಾಜೀಯವಾಗೂರ್ಮುಸ್ತಸಾಧಿತಾ ।। ೨೮೭.

ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೆ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ನಸ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಮಾದಗದಿಯು, ನಾಗರಾಜ, ಅಜೀ, ವಾಗೂರ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ತದಿಂದ ಗಂಜಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ಕರ್ಣಕೇ ತು ದಾತವ್ಯಾ ವಾರಹಞ್ಚ ತಥಾ ರಸಮ್ । ದಶಮೂಲಕುಲತ್ಥಾಮ್ಲಕಾಕಮಾಚೀವಿಪಾಚಿತಮ್ ।। ೨೮೭.

ಕಿವಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ದಶಮೂಲ, ಕುಲತ್ತ, ಹುಳಿಯ ಕಾಕಮಾಚಿ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ರಸ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ತೈಲಮೂಷಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಗಲಗ್ರಹಗದಾಪಹಮ್ । ಅಷ್ಟಭಿರ್ಲವಣೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಾಃ ಪಾಯಯೇದ್ಘೃತಮ್ ।। ೨೮೭.

ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವ ಎಣ್ಣೆ ಗಲಗಹ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ಎಂಟು ವಿಧದ ಉಪ್ಪನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಮೂತ್ರಭಙ್ಗೇಽಥ ವಾ ವೀಜಂ ಕ್ಕಥಿತಂ ತ್ರಪೂಷಸ್ಯ ಚ । ತ್ವಗ್ದೋಷೇಷು ಪಿವೇನ್ನಿಮ್ಬಂ ವೃಷಂ ವಾ ಕ್ಕಥಿತಂ ದ್ವಿಪಃ ।। ೨೮೭.

ಮೂತ್ರ ಬಿಡಲು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ ಅಥವಾ ವೀರ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಎರುಂಡೆ ಬೀಜವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಬೇವು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ವೀರ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಗಜವು ಶುಭಕರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಗವಾಂ ಮೂತ್ರಂ ವಿಡ಼ಙ್ಗಾನಿ ಕೃಮಿಕೋಷ್ಠೇಷು ಶಸ್ಯತೇ । ಶ್ರೃಙ್ಗವೇರಕಣಾದ್ರಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರಾಭಿಃ ಶ್ರೃತಂ ಪಯಃ ।। ೨೮೭.

ಹುಳಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿರಂಗಾ ಉಪಯುಕ್ತ. ಶುಂಠಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಹಾಲನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದು ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಕ್ಷತಕ್ಷಯಕರಂ ಪಾನಂ ತಥಾ ಮಾಂಸರಸಃ ಶುಭಃ । ಮುದ್‌ಗೋದನಂ ವ್ಯೋಷಯುತಮರುಚೌ ತು ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಗಾಯಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಮದ್ದುಗಳ ಪಾನ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ರಸ ಸೇವನೆ ಉತ್ತಮ. ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಹಾಕಿ ಅಕ್ಕಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಮಸಾಲೆ ಸೇರಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ತ್ರಿವೃದ್ವ್ಯೋಷಾಗ್ನಿದನ್ತ್ಯರ್ಕಶ್ಯಾಮಾಕ್ಷೀರೇ ಭಪಿಪ್ಪಲೀ । ಏತೈರ್ಗುಲ್ಮಹರಃ ಸ್ನೇಹಃ ಕೃತಶ್ಚೈವ ತಥಾಪರಃ ।। ೨೮೭.

ತ್ರಿವೃತ್, ಮಸಾಲೆ, ಅಗ್ನಿದಂತಿ, ಅರ್ಕ, ಶ್ಯಾಮ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆಯೂ ಇದೆ.

ಭೇದನದ್ರಾವಣಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ನೇಹಪಾನಾನುವಾಸನೈಃ । ಸರ್ವಾನೇವ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾನ್ ವಿದ್ರವಾನ್ ಸಮುಪಾಹರೇತ್ ।। ೨೮೭.

ವಿರೇಚನ, ಕರಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಸಾಜ್, ಎಣ್ಣೆ ಕುಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಸ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ದ್ರವದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.

ಯಷ್ಟಿಕಂ ಮುದ್‌ಗಸೂಪೇನ ಶಾರದೇನ ತಥಾ ಪಿವೇತ್ । ಬಾಲವಿಲ್ವೈಸ್ತಥಾ ಲೇಪಃ ಕಟುರೋಗೇಷು ಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಯಷ್ಟಿಕವನ್ನು ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಸಾರು ಜೊತೆಗೆ ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಬಾಲ ಬೇಳದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಲೇಪ ಮಾಡುವುದು ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ವಿಡಙ್ಗೇನ್ದ್ರಯವೌ ಹಿಙ್ಗು ಸರಲಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್ । ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಪಾಯಯೇತ್ ಪಿಣ್ಡಾತ್ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಸರ್ವಶೂಲೋಪಶಾನ್ತಯೇ ।। ೨೮೭.

ವಿಡಂಗ, ಇಂದ್ರಯವ, ಹಿಂಗು, ಸರಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಧದ ಅರಿಶಿಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನಭೋಜನೇ ತೇಷಾಂ ಯಷ್ಟಿಕಬ್ರೀಹಿಶಾಲಯಃ । ಮಧ್ಯಮೌ ಯವಗೋಧೂಮೌ ಯವಗೋಧೂಮೌ ಶೇಷಾ ದನ್ತಿನಿ ಚಾಧಮಾಃ ।। ೨೮೭.

ಪ್ರಧಾನ ಊಟಕ್ಕೆ ಯಷ್ಟಿಕ, ಬ್ರೀಹಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ. ಉಳಿದವರಿಗೆ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ದಂತಿನಿ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದವು.

ಯವಶ್ಚೈವ ತಥೈವೇಕ್ಷುರ್ನಾಗಾನಾಂ ಬಲವರ್ದ್ಧನಃ । ನಾಗಾನಾಂ ಯವಸಂ ಶುಷ್ಕಂ ತಥಾ ಧಾತುಪ್ರಕೋಪಣಂ ।। ೨೮೭.

ಜೋಳ ಮತ್ತು ಇಕ್ಕರೆ ಗಜಗಳಿಗೆ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಣ ಜೋಳ ಹುಲ್ಲು ಗಜಗಳಿಗೆ ದೇಹದ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮದಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ನಾಗಸ್ಯ ಪಯಃಪಾನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ । ದೀಪನೀಯೈಸ್ತಥಾ ದ್ರವ್ಯೈಃ ಶ್ರೃತೋ ಮಾಂಸರಸಃ ಶುಭಃ ।। ೨೮೭.

ಮದ್ಯದಿಂದ ದುರ್ಬಲವಾದ ಗಜಕ್ಕೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು ಉತ್ತಮ. ಹಾಗೆಯೇ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಂಸ ರಸ ಕುದಿಸಿ ಕೊಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಕಟುಮತ್ಸ್ಯವಿಡ಼ಙ್ಗಾನಿ ಕ್ಷಾರಃ ಕೋಷಾತಕೀ ಪಯಃ । ಹರಿದ್ರಾಚೇತಿ ಧೂಪೋಯಂ ಕುಞ್ಜರಸ್ಯ ಜಯಾವಹಃ ।। ೨೮೭.

ಕಹಿ ಮೀನು, ವಿರಂಗಾ, ಕ್ಷಾರ, ಕೋಸಾತಕಿ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಅರಿಶಿಣ ಇವುಗಳಿಂದ ಧೂಪ ಮಾಡಿದರೆ ಗಜಕ್ಕೆ ಜಯ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪಿಪ್ಪಲೀತಣ್ಡುಲಾಸ್ತೈಲಂ ಮಾಧ್ವೀಕಂ ಮಾಕ್ಷಇಕಮ್ ತಥಾ । ನೇತ್ರಯೋಃ ಪರಿಷೇಕೋಯಂ ದೀಪನೀಯಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಅಕ್ಕಿ ಎಣ್ಣೆ, ಮಾದ್ವಿಕ, ಜೇನು ಇವುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ತೊಳೆಯುವುದು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ಪುರೀಷಞ್ಜತನೇತ್ರಸ್ತು ತಥಾ ಪಾರಾವತಸ್ಯ ಚ । ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಕರೀಷಾಶ್ಚ ಪ್ರಸನ್ನಾಯೇಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ।। ೨೮೭.

ಪಾರಿವಾಳ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳದ ಮಾಲ, ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಮರಗಳ ಮಾಲ ಕೂಡ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅಂಜನವಾಗಿದೆ.

ಅನೇನಾಞ್ಜಿನೇತ್ರಸ್ತು ಕರೋತಿ ಕದನಂ ರಣೇ । ಉತ್‌ಪಲಾನಿ ಚ ನೀಲಾನಿ ಸುಸ್ತನ್ತಗರಮೇವ ಚ ।। ೨೮೭.

ಈ ಅಂಜನದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ತಾವರೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೇಯ್ದ ಹತ್ತಿಯ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ತಣ್ಡುಲೋದಕಪಿಷ್ಟಾನಿ ನೇತ್ರನಿರ್ವಾಪನಂ ಪರಮ್ । ನಖವೃದ್ಧೌ ನಖಚ್ಛೇದಸ್ತೈಲಸೇಕಶ್ಚ ಮಾಸ್ಯಪಿ ।। ೨೮೭.

ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೀತಕಾರಕ. ನಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ನಖ ಕತ್ತರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಶಯ್ಯಾಸ್ಥಾನಂ ಭವೇಚ್ಚಾಸ್ಯ ಕರೀಷೈಃ ಪಾಂಶುಭಿಸ್ತಥಾ । ಶರನ್ನಿದಾಘಯೋಃ ಸೇಕಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚ ತಥೇಷ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಅದರ ಮಲಗುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಾಲ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ ಅಶ್ವವಾಹನಸಾರಞ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಚಾಶ್ವಚಿಕಿತ್ಸನಮ್ । ವಾಜಿನಾಂ ಸಂಗ್ರಹಃ ಕಾರ್ಯೋ ಧರ್ಮ್ಮಕರ್ಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ।। ೨೮೮.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಈಗ ಕುದುರೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮ, ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

ಅಶ್ವಿನೀ ಶ್ರವಣಂ ಹಸ್ತಂ ಉತ್ತರಾತ್ರಿತಯನ್ತಥಾ । ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಹಯಾನಾಮಾದಿವಾಹನೇ ।। ೨೮೮.

ಅಶ್ವಿನಿ, ಶ್ರವಣ, ಹಸ್ತ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಏರುವುದಕ್ಕೆ ಶುಭಕರ.