ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಿಫಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶುಣ್ಠೀ ಸೇವಿತಾ ತ್ರಿಶತಾವ್ದಕೃತ್ । ಶತಾವರ್ಯ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಯೋಗಃ ಸಹಸ್ರಾಯುರ್ಬಲಾತಿಕೃತ್ ।। ೨೮೬.

ತ್ರಿಫಲಾ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವನು ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ಶತಾವರಿಯ ಯೋಗವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಚಿತ್ರಕೇನ ತಥಾ ಪೂರ್ವಸ್ತಥಾ ಶುಣ್ಠೀವಿಡಙ್ಗತಃ । ಲೋಹೇನ ಭೃಙ್ಗರಾಜೇನ ಬಲಯಾ ನಿಮ್ಬಪಞ್ಚಕೈಃ ।। ೨೮೬.

ಚಿತ್ರಕವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ವಿದಂಗದೊಂದಿಗೆ; ಕಬ್ಬಿಣ, ಭೃಂಗರಾಜ, ಬಲಾ ಮತ್ತು ನಿಂಬದ ಐದು ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಖದಿರೇಣ ಚ ನಿರ್ಗುಣ್ಡ್ಯಾ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯ್ಯಾಥ ವಾಸಕಾತ್ । ವರ್ಷಾಭುವಾ ತದ್ರಸೈರ್ವಾ ಭಾವಿತೋ ವಟಿಕಾಕೃತಃ ।। ೨೮೬.

ಖದಿರ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ, ಕಂಟಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಸಕದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ವರ್ಷಾಭುವಿನ ರಸಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ಗುಳಿಕೆಯಾಗಿಸಿದರೆ ಉತ್ತಮ.

ಚೂರ್ಣಙ್‌ಘೃತೈರ್ವಾ ಮಧುನಾ ಗುಡಾದ್ಯೈರ್ವಾರಿಣಾ ತಥಾ । ಓಂ ಹ್ರೂಂ ಸ ಇತಿ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಮನ್ತ್ರಿತೋ ಯೋಗರಾಜಕಃ ।। ೨೮೬.

ಪುಡಿಯನ್ನು ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ಬೆಲ್ಲ ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ, 'ಓಂ ಹ್ರೂಂ ಸ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಯೋಗರಾಜಕವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಕಲ್ಪೋ ರೋಗಮೃತ್ಯುಞ್ಜಯೋ ಭವೇತ್ । ಸುರಾಸುರೈಶ್ಚ ಮುನಿಭಿಃ ಸೇವಿತಾಃ ಕಲ್ಪಸಾಗರಾಃ ।। ೨೮೬.

ಇದು ಸತ್ತವರನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುವಂತೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತದೆ; ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಈ ಮಹಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗಜಾಯುರ್ವೇದಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಪಾಲಕಾಪ್ಯೋಽಙ್ಗರಾಜಕಂ ।। ೨೮೬.

ಪಾಲಕಾಪ್ಯನು ಆನೆಗಳ ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅಂಗರಾಜಕವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ಪಾಲಕಾಪ್ಯ ಉವಾಚ ಗಜಲಕ್ಷಅಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾಞ್ಚ ಲೋಮಪಾದ ವದಾಮಿ ತೇ । ದೀರ್ಘಹಸ್ತಾ ಮಹೋಚ್ಛ್‌ವಾಸಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಸ್ತೇ ಸಹಿಷ್ಣವಃ ।। ೨೮೭.

ಪಾಲಕಾಪ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಮಪಾದ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಆನೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ದೀರ್ಘವಾದ ಸೊಂಡಿಲು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟವಿರುವ ಆನೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ಸಹನಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ವಿಂಶತ್ಯಷ್ಟಾದಶನಖಾಃ ಶೀತಕಾಲಮದಾಶ್ಚ ಯೇ । ದಕ್ಷಿಣಞ್ಚೋನ್ನತನ್ದನ್ತಂ ವೃಂಹಿತಂ ಜಲದೋಪಮಂ ।। ೨೮೭.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಅಥವಾ ಹದಿನೆಂಟು ನಖಗಳಿರುವ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ಇರುವ, ಬಲದಂತವು ಎತ್ತಿರುವ, ದೇಹವು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುವ ಆನೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಹಸ್ತಿನ್ಯಃ ಪಾರ್ಶ್ವಗರ್ಭಿಣ್ಯೋ ಯೇ ಚ ಮೂಢಾ ಮತಙ್ಗಜಾಃ । ವರ್ಣಂ ಸತ್ವಂ ಬಲಂ ರೂಪಂ ಕಾನ್ತಿಃ ಸಂಹನನಞ್ಜವಃ ।। ೨೮೭.

ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಆನೆಗಳು: ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ, ಸ್ವಭಾವ, ಶಕ್ತಿ, ರೂಪ, ಕಾಂತಿ, ದೇಹದ ಕಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಸಪ್ತಸ್ಥಿತೋ ಗಜಶ್ವೇದೃಕ್ ಸಙ್‌ಗ್ರಾಮೇರೀಞ್ಜಯೇತ್ಸ ಚ । ಕುಞ್ಜರಾಃ ಪರಮಾ ಶೋಭಾ ಶಿವಿರಸ್ಯ ಬಲಸ್ಯ ಚ ।। ೨೮೭.

ಏಳು ಕಡೆ ಬೆವರು ಬರುವ ಆನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಬಹುದು; ಆನೆಗಳು ಸೇನೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಬಲವಾಗಿವೆ.

ಆಯತ್ತಂ ಕುಞ್ಜರೈಶ್ಚೈವ ವಿಜಯಂ ಪೃಥಿವೀಕ್ಷಿತಾಂ । ಪಾಕಲೇಷು ಚ ಸರ್ವೇಷು ಕರ್ತ್ತವ್ಯಮನುವಾಸನಂ ।। ೨೮೭.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಯವು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಘೃತತೈಲಪರೀಪಾಕಂ ಸ್ಥಾನಂ ವಾತವಿವರ್ಜಿತಂ । ಸ್ಕನ್ಧೇಷು ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಾ ತಥಾ ಪಾಲಕವನ್ನೃಪಾಃ ।। ೨೮೭.

ತಪ್ಪುಹೋಗದಂತೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಅವರ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ರಾಜರು ವಿಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಗೋಮೂತ್ರಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಷು ರಜನೀಭ್ಯಾಂ ಘೃತನ್ದ್ವಿಜ । ಆನಾಹೇ ತೈಲಸಿಕ್ತಸ್ಯ ನಿಷೇಕಸ್ತಸ್ಯ ಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಪಾಂಡುರೋಗಗಳಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಅರಿಶಿಣದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು, ದ್ವಿಜ; ಉಬ್ಬು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಲವಣೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಮ್ಮಿಶ್ರಾ ಪ್ರತಿಪಾನಾಯ ವಾರುಣೀ । ವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವೈಃ ಕವಲಾನ್ ಕೃತಾನ್ ।। ೨೮೭.

ಕುಡಿಯಲು ಐದು ವಿಧದ ಉಪ್ಪನ್ನು ವಾರುಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಬಾಯಿಗೆ ವಿದಂಗ, ತ್ರಿಫಲ, ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ಮೃರ್ಚ್ಛಾಸು ಭೋಜಯೇನ್ನಾಗಂ ಕ್ಷೌದ್ರನ್ತೋಯಞ್ಚ ಪಾಯಯೇತ್ । ಅಬ್ಯಙ್ಗ ಶಿರಸಃ ಶುಲೇ ನಸ್ಯಞ್ಚೈವ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಮೂರ್ಛೆ ಬಂದಾಗ ಆನೆಗೆ ಜೇನು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು; ತಲೆ ನೋವಿಗೆ ತೈಲ ಮಸಾಜ್ ಮತ್ತು ನಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ನಾಗಾನಾಂ ಸ್ನೇಹಪುಟಕಃ ಪಾದರೋಗಾನುಪಕ್ರಮೇತ್ । ಪಶ್ಚಾತ್ ಕಲ್ಕಕಷಾಯೇಣ ಶೋಧನಞ್ಚ ವಿಧೀಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಆನೆಗಳಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಹತ್ತಿದ ಬಟ್ಟೆ ಪಾದರೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಲೇಪ ಮತ್ತು ಕಷಾಯದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಲಾವಾನಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಾನ್ವಿತೈಃ । ರಸೈಃ ಸಮ್ಭೋಜ್ಯೇನ್ನಾಗಂ ವೇಪಥುರ್ಯಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಕಂಪು ತೊಂದರೆ ಇರುವ ಆನೆಗೆ ನವಿಲು, ಕಾದಂಬ, ಲಾವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಸವನ್ನು ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಬಾಲವಿಲ್ವಂ ತಥಾ ಲೋಧ್ರಂ ಧಾತಕೀ ಸಿತಯಾ ಸಹ । ಅತೀಸಾರವಿನಾಶಾಯ ಪಿಣ್ಡೀಂ ಭುಞ್ಜೀತ ಕುಞ್ಜರಃ ।। ೨೮೭.

ಮಕ್ಕಳ ಬೇಳ, ಲೋಧ್ರ ಮತ್ತು ಧಾತಕಿಯನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಈ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡಿಯನ್ನು ಆನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅತಿಸಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಸ್ಯಂ ಕರಗ್ರಹೇ ದೇಯಂ ಘೃತಂ ಲವಣಸಂಯುತಮ್ । ಮಾಗಧೀನಾಗರಾಜಾಜೀಯವಾಗೂರ್ಮುಸ್ತಸಾಧಿತಾ ।। ೨೮೭.

ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೆ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ನಸ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಮಾದಗದಿಯು, ನಾಗರಾಜ, ಅಜೀ, ವಾಗೂರ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ತದಿಂದ ಗಂಜಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಉತ್ಕರ್ಣಕೇ ತು ದಾತವ್ಯಾ ವಾರಹಞ್ಚ ತಥಾ ರಸಮ್ । ದಶಮೂಲಕುಲತ್ಥಾಮ್ಲಕಾಕಮಾಚೀವಿಪಾಚಿತಮ್ ।। ೨೮೭.

ಕಿವಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ದಶಮೂಲ, ಕುಲತ್ತ, ಹುಳಿಯ ಕಾಕಮಾಚಿ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ರಸ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ತೈಲಮೂಷಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಗಲಗ್ರಹಗದಾಪಹಮ್ । ಅಷ್ಟಭಿರ್ಲವಣೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಸನ್ನಾಃ ಪಾಯಯೇದ್ಘೃತಮ್ ।। ೨೮೭.

ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವ ಎಣ್ಣೆ ಗಲಗಹ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ಎಂಟು ವಿಧದ ಉಪ್ಪನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಮೂತ್ರಭಙ್ಗೇಽಥ ವಾ ವೀಜಂ ಕ್ಕಥಿತಂ ತ್ರಪೂಷಸ್ಯ ಚ । ತ್ವಗ್ದೋಷೇಷು ಪಿವೇನ್ನಿಮ್ಬಂ ವೃಷಂ ವಾ ಕ್ಕಥಿತಂ ದ್ವಿಪಃ ।। ೨೮೭.

ಮೂತ್ರ ಬಿಡಲು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ ಅಥವಾ ವೀರ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಎರುಂಡೆ ಬೀಜವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಬೇವು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ವೀರ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಗಜವು ಶುಭಕರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಗವಾಂ ಮೂತ್ರಂ ವಿಡ಼ಙ್ಗಾನಿ ಕೃಮಿಕೋಷ್ಠೇಷು ಶಸ್ಯತೇ । ಶ್ರೃಙ್ಗವೇರಕಣಾದ್ರಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರಾಭಿಃ ಶ್ರೃತಂ ಪಯಃ ।। ೨೮೭.

ಹುಳಗಳು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿರಂಗಾ ಉಪಯುಕ್ತ. ಶುಂಠಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಹಾಲನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದು ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಕ್ಷತಕ್ಷಯಕರಂ ಪಾನಂ ತಥಾ ಮಾಂಸರಸಃ ಶುಭಃ । ಮುದ್‌ಗೋದನಂ ವ್ಯೋಷಯುತಮರುಚೌ ತು ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಗಾಯಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಮದ್ದುಗಳ ಪಾನ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ರಸ ಸೇವನೆ ಉತ್ತಮ. ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಹಾಕಿ ಅಕ್ಕಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಮಸಾಲೆ ಸೇರಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ.

ತ್ರಿವೃದ್ವ್ಯೋಷಾಗ್ನಿದನ್ತ್ಯರ್ಕಶ್ಯಾಮಾಕ್ಷೀರೇ ಭಪಿಪ್ಪಲೀ । ಏತೈರ್ಗುಲ್ಮಹರಃ ಸ್ನೇಹಃ ಕೃತಶ್ಚೈವ ತಥಾಪರಃ ।। ೨೮೭.

ತ್ರಿವೃತ್, ಮಸಾಲೆ, ಅಗ್ನಿದಂತಿ, ಅರ್ಕ, ಶ್ಯಾಮ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆಯೂ ಇದೆ.

ಭೇದನದ್ರಾವಣಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ನೇಹಪಾನಾನುವಾಸನೈಃ । ಸರ್ವಾನೇವ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾನ್ ವಿದ್ರವಾನ್ ಸಮುಪಾಹರೇತ್ ।। ೨೮೭.

ವಿರೇಚನ, ಕರಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಸಾಜ್, ಎಣ್ಣೆ ಕುಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಸ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ದ್ರವದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.

ಯಷ್ಟಿಕಂ ಮುದ್‌ಗಸೂಪೇನ ಶಾರದೇನ ತಥಾ ಪಿವೇತ್ । ಬಾಲವಿಲ್ವೈಸ್ತಥಾ ಲೇಪಃ ಕಟುರೋಗೇಷು ಶಸ್ಯತೇ ।। ೨೮೭.

ಯಷ್ಟಿಕವನ್ನು ಹುರುಳಿಕಾಯಿ ಸಾರು ಜೊತೆಗೆ ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಬಾಲ ಬೇಳದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಲೇಪ ಮಾಡುವುದು ತೀವ್ರ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ವಿಡಙ್ಗೇನ್ದ್ರಯವೌ ಹಿಙ್ಗು ಸರಲಂ ರಜನೀದ್ವಯಮ್ । ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಪಾಯಯೇತ್ ಪಿಣ್ಡಾತ್ ಪಿಣ್ಡಾನ್ ಸರ್ವಶೂಲೋಪಶಾನ್ತಯೇ ।। ೨೮೭.

ವಿಡಂಗ, ಇಂದ್ರಯವ, ಹಿಂಗು, ಸರಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಧದ ಅರಿಶಿಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನಭೋಜನೇ ತೇಷಾಂ ಯಷ್ಟಿಕಬ್ರೀಹಿಶಾಲಯಃ । ಮಧ್ಯಮೌ ಯವಗೋಧೂಮೌ ಯವಗೋಧೂಮೌ ಶೇಷಾ ದನ್ತಿನಿ ಚಾಧಮಾಃ ।। ೨೮೭.

ಪ್ರಧಾನ ಊಟಕ್ಕೆ ಯಷ್ಟಿಕ, ಬ್ರೀಹಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಜೋಳ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ. ಉಳಿದವರಿಗೆ ಜೋಳ, ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ದಂತಿನಿ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದವು.