ಅಗ್ನಿಪುರಾಣಮ್

ದ್ವೌ ಕ್ಷಾರೌ ಶಾದ್ವಲಾ ದನ್ತೀ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ವಿಷಾಣಿಕಾ । ಕೋಲಪ್ರಮಾಣಾಂ ಗುಟಿಕಾಂ ಪಿವೇತ್ ಸೌವೀರಕಾಯುತಾಂ ।। ೨೮೫.

ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಷಾರ, ಶಾದ್ವಲಾ, ದಂತಿ, ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ, ವಿಷಾಣಿಕಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಜೂಜುಫಲದಷ್ಟು ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿ, ಸೌವೀರಕದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶೋಥಾವಪಾಕೇ ತ್ರಿವೃತಾ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಚೋದರಾದಿಕೇ । ಕ್ಷೀರಂ ಶೋಥಹರಂ ದಾರು ವರ್ಷಾಭೂರ್ನಾಗರೈಃ ಶುಭಮ್ ।। ೨೮೫.

ಶೋಥ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಪಾಕ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರು, ವರ್ಷಾಭೂ, ಶುಂಠಿ ಹಾಕಿದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು ಶೋಥವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸೇಕಸ್ತಥಾರ್ಕವರ್ಷಾಭೂನಿಮ್ಬಕ್ಕಾಥೇನ ಶೋಥಜಿತ್ । ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಪಲಾಶಸ್ಯ ತ್ರಿಗುಣೇ ಭಸ್ಮವಾರಿಣಿ ।। ೨೮೫.

ಅರ್ಕ, ವರ್ಷಾಭೂ, ನಿಂಬದ ತೊಗರು ಹಾಕಿ ಸೆಕೆಯಾದರೆ ಶೋಥ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ವ್ಯೋಷವನ್ನು ಹಾಕಿದ ಪಲಾಶ ಬೂದಿಯನ್ನು ಮೂರುಪಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಬಳಸಬೇಕು.

ಸಾಧಿತಂ ಪಿವತಃ ಸರ್ಪಿಃ ಪತತ್ಯರ್ಶೋ ನ ಸಂಶಯಃ । ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನಾವನಿರ್ಗ್ಗುಣ್ಡೀಸಾಧಿತಂ ಚಾಪಿ ಲಾವಣಂ ।। ೨೮೫.

ಹೆಚ್ಚಿನಂತೆ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಅರ್ಶಸ್ಸು ತಪ್ಪದೇ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ; ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನಾ, ಅವನಿಗುಂಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಪ್ಪನ್ನು ಕೂಡ ಸೇವಿಸಬಹುದು.

ವಿಡ಼ಙ್ಗಾನಲಸಿನ್ಧೂತ್ಥರಾಸ್ನಾಗ್ರಕ್ಷಾರದಾರುಭಿಃ । ತೈಲಞ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕಟುದ್ರವ್ಯಂ ಜಲೇನ ವಾ ।। ೨೮೫.

ವಿರಂಗ, ಅನಲಸಿಂಧು, ಹರಾಸ್ನಾ, ಗ್ರಕ್ಷಾರ, ದಾರು ಇವುಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ತೈಲ ತಯಾರಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಕಡು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಾ ಮಾಡಬಹುದು.

ಗಣಅಡಮಾಲಾಪಹಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಗಲಗಣ್ಡನುತ್ । ಶಟೀಕುನಾಗಬಲಯಕ್ಕಾಥಃ ಕ್ಷೀರಸಸೇ ಯುತಮ್ ।। ೨೮೫.

ಗ್ಲ್ಯಾಂಡುಗಳ ಉಬ್ಬು ಹೋಗಿಸುವ ತೈಲವನ್ನು ಅಭ್ಯಂಗ ಮಾಡಿದರೆ ಗಲಗಂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಶಟಿ, ಕುನಾಗ, ಬಲ, ಯಕ್ಕಾಥ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಪಯಸ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀವಾಸಾಕಲ್ಕಂ ಸಿದ್ಧಂಕ್ಷಯೇ ಹಿತಮ್ । ವಚಾವಿಡ಼ಭಯಾಶುಣ್ಠೀಹಿಙ್ಗುಕುಷ್ಠಾಗ್ನಿದೀಪ್ಯಕಾನ್ ।। ೨೮೫.

ಪಯಸ್ಯಾ, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ವಾಸಾ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಲ್ಕ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ವಚಾ, ವೀರಭಯ, ಶುಂಠಿ, ಹಿಂಗು, ಕುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಿತ್ರಿಷಟ್‌ಚತುರೇಕಾಂಶಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಿಕಾಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ಚೂರ್ಣಂ ಪೀತಂ ಹನ್ತಿ ಗುಲ್ಮಂ ಉದರಂ ಶೂಲಕಾಸನುತ್ ।। ೨೮೫.

ಎರಡು, ಮೂರು, ಆರು, ನಾಲ್ಕು, ಒಂದು, ಏಳು, ಐದು, ಐವತ್ತು ಎಂಬ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಗುಲ್ಮ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಬ್ಬು, ನೋವು, ಕೆಮ್ಮು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಾಠಾನಿಕುಮ್ಭತ್ರಿಕಟುತ್ರಿಫಲಾಗ್ನಿಷು ಸಾಧಿತಮ್ । ಮೂತ್ರೇಣ ಚೂರ್ಣಗುಟಿಕಾ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾದಿಮರ್ದ್ದನೀ ।। ೨೮೫.

ಪಾಠಾ, ನಿಕುಂಭ, ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲ, ಅಗ್ನಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ಮೂತ್ರದಿಂದ ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಗುಲ್ಮ, ಪ್ಲಿಹಾದಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಾಸಾನಿಮ್ಬಪಟೋಲಾನಿ ತ್ರಿಫಲಾ ವಾತಪಿತ್ತನುತ್ । ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವಿಡ಼ಙ್ಗಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕೃಮಿವಿನಾಶನಮ್ ।। ೨೮೫.

ವಾಸಾ, ನಿಂಬ, ಪಟ್ಟೋಳ, ತ್ರಿಫಲ ಇವು ವಾತಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ವಿರಂಗ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಲೇಹನ ಮಾಡಿದರೆ ಕ್ರಿಮಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ವಿಡ಼ಙ್ಗಸೈನ್ಧವಕ್ಷಾರಮೃತ್ರೇನಾಪಿ ಹರೀತಕೀ । ಶಲ್ಲಕೀವದರೀಜಮ್ಬುಪಿಯಾಲಾಮ್ರಾರ್ಜುನತ್ವಚಃ ।। ೨೮೫.

ವಿರಂಗ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹರೀತಕಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು; ಶಲ್ಲಕಿ, ವದರಿ, ಜಂಬು, ಪಿಯಾಲ, ಮಾವು, ಅರ್ಜುನದ ತೊಗರು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಪೀತಾಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಮಧ್ವಕ್ತಾಃ ಪೃಥಕ್ಶೋಣಿತವಾರಣಾಃ । ವಿಲ್ವಾಮ್ರಧಾತಕೀಪಾಠಾಶುಣ್ಠೀಮೋಚರಸಾಃ ಸಮಾಃ ।। ೨೮೫.

ಹಾಲು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ; ಬಿಲ್ವ, ಮಾವು, ಧಾತಕಿ, ಪಾಠಾ, ಶುಂಠಿ, ಮೊಚದ ತೊಗರು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಪೀತಾ ರುನ್ಧನ್ತ್ಯತೀಸಾರಂ ಗುಡ಼ತಕ್ರೇಣ ದುರ್ಜಯಮ್ । ಚಾಙ್ಗೇರೀಕೋಲದಧ್ಯಮ್ಬುನಾಗರಕ್ಷಾರಸಂಯುತಮ್ ।। ೨೮೫.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಡಿದರೆ, ಗುಡದ ಮೊಸರು, ಚಾಂಗೆರಿ, ಕೋಲ, ಮೊಸರಿನ ನೀರು, ಶುಂಠಿ, ಕ್ಷಾರ ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅತಿಸಾರವನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಘೃತತಯುಕ್ಕ್ಕಾಥಿತಂ ಪೇಯಂ ಗುದಭ್ರಂಸೇ ರುಜಾಪಹಮ್ । ವಿಡ಼ಙ್ಗಾತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಂ ದಾರುಪಾಠಾಕಲಿಙ್ಗಕಮ್ ।। ೨೮೫.

ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಗುಡದ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಮತ್ತು ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ವಿರಂಗ, ಅತಿವಿಷ, ಮುಸ್ತ, ದಾರು, ಪಾಠಾ, ಕಳಿಂಗ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಮರೀಚೇನ ಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಶೋಥಾತೀಸಾರನಾಶನಮ್ । ಶರ್ಕರಾಸಿನ್ಧುಶುಣ್ಠೀಭಿಃ ಕೃಷ್ಣಾಮಧುಗುಡ಼ೇನ ವಾ ।। ೨೮೫.

ಮೆಣಸು ಹಾಕಿದರೆ ಶೋಥ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಶುಂಠಿ, ಕಪ್ಪು ಜೇನು ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ತಯಾರಿಸಬಹುದು.

ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಖಾದೇದ್ಧರೀತಕ್ಯೌ ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತಂ ಸುಖೀ । ತ್ರಿಫಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಾ ಸಮಧ್ವಾಜ್ಯಾ ತಥೈವ ಸಾ ।। ೨೮೫.

ಹರೀತಕಿಯನ್ನು ಎರಡು ಎರಡು ಹಣ್ಣು ದಿನವೂ ತಿಂದರೆ ಶತಾಯುಷಿಯಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕಬಹುದು; ತ್ರಿಫಲ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿಯನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೂ ಅದೇ ಫಲ.

ಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಂ ತೇನ ಸುರಸೇನ ತು ಭಾವಿತಮ್ । ಮಧ್ವಾಜ್ಯಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಂ ಲಿಢ್‌ವಾ ಸ್ತ್ರೀಶಃ ಪಯಃ ಪಿವೇತ್ ।। ೨೮೫.

ಆಮಲಕ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸುರಸೇನದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿ ಲೇಹನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ಮಾಸಪಿಪ್ಪಲಿಶಾಲೀನಾಂ ಯವಗೋಧೂಮಯೋಸ್ತಥಾ । ಚೂರ್ಣಭಾಗೈಃ ಸಮಾಂಶೈಶ್ಚ ಪಚೇತ್ ಪಿಪ್ಪಲಿಕಾಂ ಶುಭಾಂ ।। ೨೮೫.

ಮಾಸ, ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಶಾಲಿ, ಯವ, ಗೋಧೂಮ — ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಪುಡಿಯನ್ನೂ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು, ಅದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಿಪ್ಪಳಿಯನ್ನು ರುಚಿಯಾಗಿ ಬೇಯಿಸಬೇಕು.

ತಾಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಚ ಪಿವೇತ್ ಶರ್ಕರಾಮಧುರಂ ಪಯಃ । ನವಶ್ಚಟಕವಜ್ಜಮ್ಭೇದ್‌ ದಶವಾರಾನ್ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಧ್ರುವಮ್ ।। ೨೮೫.

ಅದು ತಿಂದ ನಂತರ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸು ಗರ್ಭವತಿ ಆಗುವುದು ಖಚಿತ, ಹಕ್ಕಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವಂತೆ.

ಸಮಙ್ಗಾಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಲೋಧ್ರನೀಲೋತ್ಪಲಾನಿ ಚ । ಏತತ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ದಾತವ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರದರನಾಶನಂ ।। ೨೮೫.

ಸಮಂಗಾ, ಧಾತಕಿ ಹೂವು, ಲೋಧ್ರ, ನೀಲೋತ್ಪಲ — ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಗರ್ಭದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ವೀಜಙ್ಕೌರಣ್ಟಕಞ್ಚಾಪಿ ಮಧುಕಂ ಶ್ವೇತಚನ್ದನಂ । ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಸ್ಯ ಮೂಲಾನಿ ಮಧುಕಂ ಶರ್ಕರಾತಿಲಾನ್ ।। ೨೮೫.

ವಿಜಾ, ಕೌರಣ್ಟಕ ಬೀಜ, ಮಧುಕ, ಬಿಳಿ ಚಂದನ, ತಾವರೆ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಬೇರು, ಮಧುಕ, ಸಕ್ಕರೆ, ಎಳ್ಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಬೇಕು.

ದ್ರವಮಾಣೇಷು ಗರ್ಭೇಷು ಗರ್ಭಸ್ಥಾಪನಮುತ್ತಮಂ । ದೇವದಾರು ನಭಃ ಕುಷ್ಠಂ ನಲದಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಂ ।। ೨೮೫.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಲನೆಯಿರುವಾಗ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ: ದೇವದಾರು, ನಭಃ, ಕುಷ್ಟ, ನಲದ, ವಿಶ್ವಭೇಷಜ — ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಲೇಪಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಸಮ್ಪಿಷ್ಟಸ್ತೈಲಯುಕ್ತಃ ಶಿರೋರ್ತ್ತಿನುತ್ । ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಕೋಷ್ಣಂ ಸಿನ್ಧೂತ್ಥಂ ಕರ್ಣಶೂಲನುತ್ ।। ೨೮೫.

ಕಾಂಜಿಕದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಿ ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ತಲೆನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಡಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡಿ ಹಾಕಿದರೆ ವಾತದಿಂದ ಆಗುವ ಕಿವಿನೋವು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಕದಲ್ಯಾ ವಾ ರಸಃ ಪೃಥಕ್ । ಬಲಾಶತಾವರೀರಾಸ್ನಾಮೃತಾಃ ಮೈರೀಯಕೈಃ ಪಿವೇತ್ ।। ೨೮೫.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಹಸಿರು ಶುಂಠಿ, ಶಿಗ್ರು ಅಥವಾ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೆಗೆದು, ಬಾಲಾ, ಶತಾವರಿ, ರಾಸ್ನಾ, ಅಮೃತ, ಮೈರೀಯಕ ಪುಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ತ್ರಿಫಲಾಸಹಿತಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಿಮಿರಘ್ನಮನುತ್ತಮಂ । ತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಸಿನ್ಧೂತ್ಥೈರ್ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿವೇನ್ನರಃ ।। ೨೮೫.

ತ್ರಿಫಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಔಷಧಿ; ತ್ರಿಫಲಾ, ವ್ಯೋಷ, ಸಿಂಧೂ ಲವಣದೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ಚಾಕ್ಷುಷ್ಯಮ್ಭೇದನಂ ಹೃದ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಕಫರೋಗನುತ್ । ನೀಲೋತ್ಪಲಸ್ಯ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ಗೋಶಕೃದ್ರಸಸಂಯುತಂ ।। ೨೮೫.

ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಹೂವಿನ ಪುಷ್ಪರೇಣು, ಹಸುವಿನ ಗೊಬ್ಬರ ರಸದ ಜೊತೆಗೆ ಕುಡಿದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಿತ, ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಕಫದ ಕಾಯಿಲೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಮೇತತ್ ಸ್ಯಾತ್ ದಿನರಾತ್ರ್ಯನ್ಧಯೋರ್ಹಿತಂ । ಯಷ್ಟಿಮಧುವಚಾಕೃಷ್ಣಾವೀಜಾನಂ ಗುಟಜಸ್ಯ ಚ ।। ೨೮೫.

ಇದು ಗುಳಿಕೆಯ ಅಂಜನವಾಗಿ, ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಕುರುಡರಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಯಷ್ಟಿಮಧು, ವಚಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಗುಟಜದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ಕಲ್ಕೇನಾಲೋಡ್ಯ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ ಕಷಾಯೋ ವಮನಾಯಸಃ । ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಯವನ್ತೋಯಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್ ।। ೨೮೫.

ನಿಂಬದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕಲ್ಕದಂತೆ ತಯಾರಿಸಿ ವಾಂತಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು; ಸ्नेಹಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ವಿರೇಚನಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.

ಅನ್ಯ್ಥಾ ಯೋಜಿತಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾತ್ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಂ ಗೌರವಾರುಚಿಂ। ಪಥ್ಯಾಸೈನ್ಧವಕೃಷ್ಣಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿವೇತ್ ।। ೨೮೫.

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ, ಭಾರ, ರುಚಿ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಪಥ್ಯಾ, ಸೈಂಧವ, ಕೃಷ್ಣ ಲವಣದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು.